I CSK 1048/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną R. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu. Na wstępie Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną w części dotyczącej punktu I zaskarżonego wyroku, w którym wstrzymano obowiązek zapłaty na rzecz powodów. Sąd uznał, że skoro rozstrzygnięcie to było korzystne dla skarżącego, to nie mógł on skutecznie zaskarżyć go z powodu braku pokrzywdzenia (gravamen). W pozostałym zakresie Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, służącym rozwojowi prawa i jednolitości orzecznictwa, a nie kolejną instancją rozpoznawczą. Instytucja przedsądu, uregulowana w art. 398^9 § 1 k.p.c., ma na celu selekcję spraw pod kątem realizacji tych celów. Skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów, które byłyby nowe lub budziłyby poważne wątpliwości interpretacyjne. Sąd wskazał, że podniesione przez skarżącego pytania dotyczące klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych były już wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W szczególności, Sąd odwołał się do ugruntowanego poglądu, że klauzule te, określające mechanizm indeksacji, stanowią główne świadczenie kredytobiorcy i mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne), jeśli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Sąd podkreślił, że eliminacja takich klauzul może prowadzić do nieważności całej umowy, a nie do jej modyfikacji czy zastąpienia innymi przepisami. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od R. w W. na rzecz M.P. i A.P. kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych oraz konsekwencji ich eliminacji.
Dotyczy specyficznej sytuacji skargi kasacyjnej i odmowy jej przyjęcia do rozpoznania, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych w umowie kredytu indeksowanego za niedozwolone, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka walutowego, określające główny przedmiot umowy, nie stanowią niedozwolonych warunków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie można przyjąć, że klauzule ryzyka walutowego nie stanowią niedozwolonych warunków, a ich wyeliminowanie prowadzi do nieważności całej umowy, gdyż nie można jej utrzymać w zmienionym kształcie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa TSUE i SN, zgodnie z którym klauzule indeksacyjne w umowach kredytowych mogą być uznane za abuzywne. Ich eliminacja może prowadzić do takiej deformacji umowy, że nie da się jej utrzymać w mocy, co skutkuje całkowitą nieważnością umowy, a nie jej modyfikacją.
Czy w przypadku uznania klauzul indeksacyjnych za niedozwolone i upadku umowy, prawidłowe jest odwołanie się do stawki WIBOR jako podstawy dla określenia oprocentowania zobowiązań?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest to prawidłowe. Sąd Najwyższy wskazał, że nie jest dopuszczalne zastąpienie nieuczciwych warunków innymi przepisami, w tym odwołanie się do stawki WIBOR, gdyż stałoby to w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy 93/13.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że TSUE wykluczył możliwość modyfikacji treści nieuczciwych warunków umownych przez sąd krajowy. Zastąpienie abuzywnych klauzul innymi przepisami, w tym stawką WIBOR, byłoby zmianą istoty umowy i naruszałoby cele dyrektywy.
Czy kredyty indeksowane lub denominowane do waluty obcej, umożliwiające spłatę w tej walucie, są kredytami udzielonymi w złotych polskich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie nieważności umowy jest sankcją przewidzianą przez dyrektywę 93/13, a nie modyfikacją umowy w celu jej utrzymania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa TSUE, które wskazuje, że w razie stwierdzenia abuzywności klauzuli ryzyka walutowego, utrzymanie umowy nie wydaje się możliwe z prawnego punktu widzenia, a jej usunięcie mogłoby zmienić charakter głównego przedmiotu umowy.
Czy klauzule waloryzacyjne w umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej, pozwalające bankowi na swobodne kształtowanie kursu waluty, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie klauzule mają charakter niedozwolonych postanowień umownych (abuzywnych).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że postanowienia umowy (regulaminu) określające zasady przeliczenia kwoty kredytu i rat na walutę obcą, pozwalające bankowi na swobodne kształtowanie kursu waluty, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.P. | osoba_fizyczna | powód |
| A.P. | osoba_fizyczna | powód |
| R. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.c. art. 385^1 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^6 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia skargi kasacyjnej ze względu na brak pokrzywdzenia (gravamen).
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność).
u.SN art. 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Obowiązki Sądu Najwyższego, w tym zapewnienie jednolitości orzecznictwa i rozstrzyganie zagadnień prawnych.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Interes prawny w ustaleniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach o świadczenie do postępowania przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowanie przepisów o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
pr. bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
Możliwość dokonywania spłat kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej bezpośrednio w tej walucie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna w części dotyczącej wstrzymania obowiązku zapłaty jest niedopuszczalna z powodu braku pokrzywdzenia skarżącego. • Skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów, które byłyby nowe lub budziłyby rozbieżności w orzecznictwie. • Kwestie podniesione w skardze kasacyjnej były już przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego i TSUE. • Klauzule indeksacyjne w umowach kredytowych mogą być uznane za abuzywne, a ich eliminacja może prowadzić do nieważności całej umowy.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego dotycząca istnienia istotnego zagadnienia prawnego i potrzeby wykładni przepisów. • Argumentacja skarżącego dotycząca prawidłowości przyjęcia nieważności całej umowy w przypadku uznania klauzul za abuzywne.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni • Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu • Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie może przyczynić się do rozwoju prawa • W judykaturze Sądu Najwyższego obecnie dominuje pogląd, że zastrzeżone w umowie kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej klauzule, a zatem także klauzule zamieszczone we wzorcach umownych kształtujące mechanizm indeksacji, określają główne świadczenie kredytobiorcy • Postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych. • Wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy kredytu indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR • Stwierdzenie nieważności umowy mieści się w zakresie sankcji, jaką dyrektywa 93/13 przewiduje w związku z wykorzystywaniem przez przedsiębiorcę nieuczciwych postanowień umownych. […]
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych oraz konsekwencji ich eliminacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skargi kasacyjnej i odmowy jej przyjęcia do rozpoznania, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze. Wyrok SN potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą.
“Sąd Najwyższy nie daje szans skardze ws. kredytów frankowych: co to oznacza dla konsumentów?”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.