I CNP 85/24

I CNP 85/24 
 
 
  
POSTANOWIENIE 
  
24 marca 2026 r. 
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: 
  
SSN Beata Janiszewska 
  
na posiedzeniu niejawnym 24 marca 2026 r. w Warszawie 
w sprawie ze skargi M.M. o stwierdzenie niezgodności z prawem 
prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie 
z 30 maja 2022 r., I ACa 1342/21, 
wydanego w sprawie z powództwa M.M. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej 
Huty w Krakowie 
o zapłatę,  
w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu,  
  
przyznaje i nakazuje wypłacić ze środków Skarbu Państwa - 
Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz adwokata D.M. kwotę 
4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych, powiększoną o należny 
podatek VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej 
udzielonej z urzędu skarżącemu M.M.  
  
[J.T.]  
  
 
 
 
 
 
 

I CNP 85/24              
2 
 
 
UZASADNIENIE 
 
Pełnomocnik z urzędu (adwokat) działający za powoda M.M. w sprawie 
o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Rejonowego dla 
Krakowa – Nowej Huty w Krakowie wniósł o uzasadnienie postanowienia Sądu 
Najwyższego z 24 marca 2026 r., I CNP 85/24, wydanego w przedmiocie 
wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu. Wspomnianym postanowieniem Sąd 
Najwyższy przyznał wnioskodawcy ze środków Skarbu Państwa – Sądu 
Okręgowego w Krakowie kwotę 4050 zł powiększoną o należny podatek VAT 
tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.  
Orzeczenie to zapadło na skutek wniosku (oznaczonego jako „Wniosek 
o uzupełnienie orzeczenia”) datowanego na 27 lutego 2026 r., a złożonego po tym, 
jak postanowieniem z 19 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do 
rozpoznania wniesionej przez powoda skargi o stwierdzenie niezgodności  
z prawem prawomocnego wyroku. W orzeczeniu tym nie zawarto rozstrzygnięcia  
o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej dla pełnomocnika reprezentującego 
powoda z urzędu, gdyż, jak wyjaśniono w uzasadnieniu postanowienia, nie 
zgłoszono w tym przedmiocie prawidłowego wniosku. Pełnomocnik nie złożył 
bowiem oświadczenia, o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb 
Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata  
z urzędu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Przed przejściem do wyjaśnienia meritum rozstrzygnięcia z 24 marca 
2026 r. należało odnieść się do dwóch kwestii wstępnych. 
Po pierwsze, wnioskodawca nie mógł wnosić, w sposób wiążący dla Sądu, 
o uzasadnienie postanowienia z 24 marca 2026 r. Orzeczenie to jest bowiem 
niezaskarżalne, a zatem zasadniczo nie podlega uzasadnieniu, co wprost wynika 
z art. 357 § 1 zd. 1 k.p.c. Zaistniały w sprawie układ zdarzeń przemawia jednak za 
sporządzeniem 
uzasadnienia 
w 
celu 
zilustrowania 
zasad 
wynagradzania 

I CNP 85/24              
3 
 
 
pełnomocników działających z urzędu. Działanie to jest przy tym zgodne 
z ustrojową rolą Sądu Najwyższego (art. 1 pkt 1 lit. a u.s.n.) oraz generalną zasadą 
publikacji motywów orzeczeń wydawanych przez ten Sąd (art. 8 zd. 1 u.s.n.). 
 
Po drugie, postanowienie z 24 marca 2026 r. – wbrew intencjom 
wnioskodawcy wyrażonym we wniosku z 27 lutego 2026 r. – nie stanowiło 
uzupełnienia orzeczenia z 19 grudnia 2025 r. Pierwotnie wydane postanowienie nie 
było bowiem dotknięte uchybieniem, o którym mowa w art. 351 § 1 k.p.c. Brak 
rozstrzygnięcia o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu był celowy, a jego motywy 
(czyli niezłożenie prawidłowego wniosku w tym przedmiocie) zostały omówione 
w uzasadnieniu wspomnianego ostatnio postanowienia. 
 
W związku z powyższym pismo z 27 lutego 2026 r. zostało potraktowane 
jako zawierające zgłoszony po raz pierwszy prawidłowy (kompletny) wniosek 
o 
przyznanie 
kosztów 
nieopłaconej 
pomocy 
prawnej 
pełnomocnikowi 
reprezentującemu skarżącego z urzędu. Podlegał on przy tym uwzględnieniu, gdyż 
wnioskodawca sporządził i wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem 
prawomocnego orzeczenia, a wynik sprawy (odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej 
do rozpoznania) nie uzasadniał zasądzenia kosztów od strony przeciwnej.  
 
Bez znaczenia dla konieczności uwzględnienia wniosku było przy tym to, że 
został on zgłoszony już po prawomocnym zakończeniu postępowania ze skargi, 
o której mowa w art. 4241 § 1 k.p.c. Wynagrodzenie pełnomocnika 
reprezentującego stronę (w postępowaniu nieprocesowym – uczestnika) z urzędu 
nie stanowi bowiem, ściśle rzecz biorąc, kosztów procesu w rozumieniu  
art. 98 § 1 k.p.c., a zatem roszczenie o przyznanie tego wynagrodzenia nie wygasa 
na zasadzie określonej w art. 109 § 1 k.p.c. 
Do wygaśnięcia takiego doszłoby tylko w sytuacji, w której strona 
reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, jako wygrywająca sprawę, miałaby 
roszczenie o zwrot kosztów procesu od strony przeciwnej, na zasadzie wyrażonej 
w art. 98 § 1 k.p.c. – lecz nie złożyła wcześniej wniosku o zasądzenie kosztów od 
przeciwnika procesowego, wskutek czego roszczenie o zwrot tych kosztów 
wygasło. Wprawdzie bowiem § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 
14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki 

I CNP 85/24              
4 
 
 
samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez 
adwokata z urzędu przewiduje subsydiarną odpowiedzialność Skarbu Państwa za 
koszty nieopłaconej pomocy prawnej w sytuacji zasądzenia kosztów procesu od 
drugiej 
strony, 
jednak 
warunkiem 
tej 
odpowiedzialności 
jest 
wykazanie 
bezskuteczności egzekucji zasądzonych kosztów. Jeśli więc takie zasądzenie nie 
nastąpiłoby z powodu niezłożenia przez pełnomocnika z urzędu stosownego 
wniosku, to – wobec niemożliwości uzyskania kosztów od drugiej strony (z uwagi 
skutki działania art. 109 § 1 k.p.c.) – pełnomocnik ten utraciłby również możliwość 
wnioskowania o te koszty od Skarbu Państwa. Przypadek ten jest jednak odmienny 
od zaistniałego w sprawie. 
Jest wprawdzie ze wszech miar pożądane, by wniosek w tym przedmiocie 
był zgłaszany możliwie wcześnie (in casu prawidłowe złożenie go już w skardze 
sprawiłoby, że kwestia tego wynagrodzenia zostałaby zamknięta już w grudniu 
2025 r.), jednak żaden przepis nie pozbawia pełnomocnika działającego z urzędu 
prawa do wynagrodzenia od Skarbu Państwa tylko dlatego, że nie złożył on 
wniosku o jego przyznanie w toku sprawy. Przeciwnie, jest oczywiste, że praca 
wykonywana przez pełnomocników obowiązkowo (i nie na zasadach rynkowych) 
zasadniczo powinna zostać wynagrodzona – chyba że z jakichś względów 
zdecydują się oni na nieskładanie wniosku w tym przedmiocie, względnie wniosek 
podlegać będzie oddaleniu z uwagi na brak rzeczywistej pomocy prawnej 
(zob. postanowienie SN z 8 września 2022 r., III CZ 215/22).  
Za możliwością przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej już po 
wydaniu orzeczenia co do istoty sprawy przemawia także § 3 rozporządzenia 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb 
Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (i podobnie wcześniejszych 
rozporządzeń). Stanowi on bowiem, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej 
pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości 
lub w części. Teoretycznie niewykluczone jest bowiem oczekiwanie przez 
pełnomocnika na pokrycie wspomnianej opłaty np. przez samą stronę (a nie ze 
środków publicznych) aż do zakończenia toku postępowania. 

I CNP 85/24              
5 
 
 
W związku z powyższym zawarty w piśmie z 27 lutego 2026 r. wniosek nie 
był spóźniony i podlegał rozpoznaniu. O wysokości opłaty orzeczono z kolei na 
podstawie § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb 
Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, stosując aktualne stawki opłat na 
podstawie § 24 tegoż rozporządzenia.  
  
Beata Janiszewska 
 
  
[J.T.]  
[a.ł]