I CNP 85/24Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu w sprawie o niezgodnosc z prawem
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek pełnomocnika z urzędu (adwokata D.M.) o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu skarżącemu M.M. w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie. Wniosek został złożony po tym, jak Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i nie zawarł rozstrzygnięcia o kosztach, ponieważ pełnomocnik nie złożył prawidłowego wniosku wraz z wymaganym oświadczeniem. Sąd Najwyższy, mimo że pierwotne postanowienie nie wymagało uzasadnienia, sporządził je, aby zilustrować zasady wynagradzania pełnomocników z urzędu. Uznał, że pismo z 27 lutego 2026 r. należy traktować jako pierwszy prawidłowy wniosek o przyznanie kosztów, ponieważ wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu nie jest kosztem procesu w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c. i roszczenie o jego przyznanie nie wygasa na zasadach ogólnych. Sąd przyznał kwotę 4050 zł powiększoną o VAT, stosując aktualne stawki opłat.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie zasad przyznawania wynagrodzenia pełnomocnikom z urzędu, w tym możliwość złożenia wniosku po zakończeniu postępowania głównego.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku rozstrzygnięcia o kosztach w pierwotnym orzeczeniu z powodu niezłożenia prawidłowego wniosku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu może być złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania głównego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu może być złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania głównego, gdyż roszczenie o przyznanie tego wynagrodzenia nie wygasa na zasadach ogólnych dotyczących kosztów procesu.
Uzasadnienie
Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu nie stanowi kosztów procesu w ścisłym tego słowa znaczeniu, a jego przyznanie nie jest uzależnione od zasądzenia kosztów od strony przeciwnej. Nawet jeśli wniosek został złożony po terminie, a strona wygrywająca nie wniosła o zwrot kosztów od przeciwnika, pełnomocnik nadal może dochodzić wynagrodzenia od Skarbu Państwa.
Czy postanowienie Sądu Najwyższego o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu podlega uzasadnieniu?
Odpowiedź sądu
Choć postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu jest niezaskarżalne i zasadniczo nie podlega uzasadnieniu, Sąd Najwyższy może sporządzić uzasadnienie w celu zilustrowania zasad wynagradzania pełnomocników działających z urzędu.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 357 § 1 zd. 1 k.p.c., niezaskarżalne postanowienia nie podlegają uzasadnieniu. Jednakże, w celu realizacji ustrojowej roli Sądu Najwyższego i zasady publikacji motywów orzeczeń, sporządzenie uzasadnienia jest dopuszczalne w celu wyjaśnienia istotnych kwestii prawnych.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.M. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Skarb Państwa - Prezes Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie | organ_państwowy | pozwany |
| D.M. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (12)
Główne
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. § 3
Wymaga złożenia oświadczenia o braku zapłaty opłaty.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. § 3
Stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. § 8 § pkt 6 w zw. z § 16 ust. 5 pkt 2
Podstawa do orzeczenia o wysokości opłaty.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. § 24
Podstawa do stosowania aktualnych stawek opłat.
Pomocnicze
k.p.c. art. 357 § § 1 zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu jest niezaskarżalne i zasadniczo nie podlega uzasadnieniu.
k.p.c. art. 351 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzupełnienia orzeczenia, co nie miało miejsca w tym przypadku, gdyż brak rozstrzygnięcia o kosztach był celowy.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definiuje koszty procesu, do których wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu nie jest ściśle zaliczane.
k.p.c. art. 109 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zasady wygaśnięcia roszczenia o zwrot kosztów procesu.
k.p.c. art. 424¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
u.s.n. art. 1 § pkt 1 lit. a
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa ustrojową rolę Sądu Najwyższego.
u.s.n. art. 8 § zd. 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dotyczy generalnej zasady publikacji motywów orzeczeń Sądu Najwyższego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. § 6
Przewiduje subsydiarną odpowiedzialność Skarbu Państwa za koszty nieopłaconej pomocy prawnej w sytuacji zasądzenia kosztów procesu od drugiej strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu nie wygasa na zasadach ogólnych kosztów procesu. • Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu nie jest kosztem procesu w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c. • Brak prawidłowego wniosku w pierwotnym postępowaniu był celowy, a nie stanowił uchybienia. • Sąd Najwyższy może sporządzić uzasadnienie niezaskarżalnego postanowienia w celu zilustrowania zasad prawnych.
Odrzucone argumenty
Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu złożony po zakończeniu postępowania jest spóźniony i podlega oddaleniu. • Postanowienie z 24 marca 2026 r. stanowiło uzupełnienie orzeczenia z 19 grudnia 2025 r. i powinno być uzasadnione na wniosek strony.
Godne uwagi sformułowania
Praca wykonywana przez pełnomocników obowiązkowo (i nie na zasadach rynkowych) zasadniczo powinna zostać wynagrodzona • Wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę (w postępowaniu nieprocesowym – uczestnika) z urzędu nie stanowi, ściśle rzecz biorąc, kosztów procesu w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c., a zatem roszczenie o przyznanie tego wynagrodzenia nie wygasa na zasadzie określonej w art. 109 § 1 k.p.c.
Skład orzekający
Beata Janiszewska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zasad przyznawania wynagrodzenia pełnomocnikom z urzędu, w tym możliwość złożenia wniosku po zakończeniu postępowania głównego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku rozstrzygnięcia o kosztach w pierwotnym orzeczeniu z powodu niezłożenia prawidłowego wniosku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie proceduralne dotyczące wynagrodzenia pełnomocników z urzędu, co jest istotne dla praktyków prawa, choć nie zawiera przełomowych rozstrzygnięć.
“Pełnomocnik z urzędu dostanie zapłatę nawet po latach? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady.”
Dane finansowe
wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu: 4050 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.