II CNP 3/08

Sygn. akt II CNP 3/08 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 28 lutego 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 lutego 2008 r., 
skargi „D.(...)” - Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. 
o 
stwierdzenie 
niezgodności 
z 
prawem 
prawomocnego 
postanowienia 
Sądu 
Rejonowego L. z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I Co (…) 
wydanego w sprawie ze skargi na czynności Komornika Sądowego Rewiru III przy 
Sądzie Rejonowym w L. w sprawie z wniosku wierzyciela „D.(...)” - Spółki z ograniczoną 
odpowiedzialnością w S. 
przeciwko dłużnikowi Przedsiębiorstwu Rolnemu „R.(...)” - Spółce z ograniczoną 
odpowiedzialnością w K. 
o świadczenie pieniężne, 
 
odrzuca skargę. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 2 lutego 2006 r. w sprawie I Co (…) Sąd Rejonowy w L., 
po rozpatrzeniu skierowanej do Prezesa tego Sądu skargi W. S. (potraktowanej 
ostatecznie jako skarga na czynności komornika podjęte w sprawie egzekucyjnej z 
wniosku wierzyciela „D.(...)” sp. z o.o. w S. przeciwko Przedsiębiorstwu Rolnemu „R.(...)” 
sp. z o.o. w K. na podstawie art. 759 § 2 k.p.c.) uchylił z urzędu m. in. zajęcie pszenicy 
należącej do W. Stencla oraz nakazał komornikowi zwrot W. S. kwoty 38.091,91 zł 
złożonych do depozytu sądowego (stanowiącej cenę uzyskaną ze sprzedaży zajętej 
pszenicy). 

 
2 
Wierzyciel „D.(...)” sp. z o.o. w S. złożył zażalenie na to postanowienie. Sąd 
Rejonowy odrzucił je jako niedopuszczalne. Zażalenie wierzyciela na to ostatnie 
postanowienie oddalił Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z 27 czerwca 2006 r. 
przychylając się do stanowiska, że postanowienie z 2 lutego 2006 r. nie jest 
zaskarżalne, bowiem nie kończy postępowania, ani nie został od niego przewidziany 
środek zaskarżenia w przepisie szczególnym. 
Po wykonaniu poleceń Sądu zawartych w postanowieniu z 2 lutego 2006 r. i po 
zwróceniu się do wierzyciela o wnioski dotyczące dalszego postępowania komornik 2 
lutego 2007 r. umorzył egzekucję, stwierdzając jej bezskuteczność. Postanowienie o 
umorzeniu egzekucji nie zostało przez wierzyciela zaskarżone. 
Złożył on natomiast w dniu 5 lipca 2007 r. skargę o stwierdzenie niezgodności z 
prawem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w  L. z dnia 2 lutego 2006 r. 
zarzucając, że zapadło ono z naruszeniem art. 759 § 2 k.p.c. i art. 366 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem 
prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej 
instancji kończącego postępowanie w sprawie, a w wyjątkowych wypadkach, 
określonych w art. 4241 § 2 k.p.c., także od prawomocnego orzeczenia sądu pierwszej 
instancji. W obydwu sytuacjach przedmiotem zaskarżenia może być jedynie 
prawomocne orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. 
W 
rozpatrywanej 
sprawie 
niewątpliwie 
przedmiotem 
zaskarżenia 
jest 
postanowienie sądu I instancji wydane w trybie art. 759 § 2 k.p.c. Podnoszona przez 
skarżącego okoliczność, że bezskutecznie starał się on podważyć to postanowienie w 
trybie zażaleniowym i przedstawiona przez niego droga odwoławcza wskazuje, że w 
sprawie zapadło orzeczenie sądu II instancji oddalające zażalenie skarżącego na 
postanowienie o odrzuceniu jego zażalenia na postanowienie z 2 lutego 2006 r. To 
orzeczenie więc ewentualnie mogłoby stanowić przedmiot zaskarżenia skargą, gdyby 
przyjąć, że czynności nadzoru judykacyjnego sądu, sprawowanego w trybie art. 759 § 2 
k.p.c. uznane być mogą za kończące postępowanie w sprawie egzekucyjnej. 
O ile dopuszczalność skargi przewidzianej w art. 4241 k.p.c. w postępowaniu 
egzekucyjnym jest zasadniczo uznawana, to już wyróżnienie cech postanowień 
kończących postępowanie budzi spory w literaturze przedmiotu. W orzecznictwie 
wskazano, że specyfika postępowania egzekucyjnego nie pozwala na proste 
przeniesienie reguł wykształconych w realiach postępowania rozpoznawczego i 

 
3 
 wymaga, by dostosować je to biegu czynności nakierowanych na realizację tytułów 
wykonawczych. W tym rozumieniu orzeczeniem kończącym postępowanie egzekucyjne 
będzie także takie, które kończy zasadniczą, samodzielną część postępowania (por. 
postanowienie z dnia 5 lipca 2006 r., IV CNP 25/06, OSNC 2007/3/48, w którym Sąd 
Najwyższy uznał za dopuszczalna skargę od postanowienia sądu II instancji co do 
przybicia). 
Kwestia, czy orzeczenie dotyczące czynności wykonywanej przez sąd w trybie 
art. 759 § 2 k.p.c. może być przedmiotem skargi z art. 4241 k.p.c. była przedmiotem 
rozważań Sądu Najwyższego w niepublikowanym dotąd postanowieniu z dnia 16 
października 2007 r. (V CNP 143/07). Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi negatywnej, 
przyjmując, że czynność taka (w omawianym wypadku – dotycząca nakazania 
komornikowi wydania wyegzekwowanej sumy dłużnikowi) nie kończyła postępowania, 
skoro podjęta została w toczącej się poza postępowaniem egzekucyjnym sprawie o 
pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. 
Zważywszy jednak, że zakres przedmiotowy zarządzeń, jakie mogą być 
wydawane przez sąd na podstawie art. 759 § 2 k.p.c. jest bardzo szeroki, trudno 
generalnie wykluczyć orzeczenia podejmowane w tym trybie spośród orzeczeń od 
których przysługuje skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem. Na to, że niektóre 
takie postanowienia można uznać za kończące postępowanie w sprawie zwracał uwagę 
Sąd Najwyższy m. in. w postanowieniu z 7 czerwca 2007 r. (III CZP 29/06, OSNC 
2007/3/45), kontynuującym linię orzeczniczą wyrażaną wcześniej w uchwale z dnia 4 
października 1990 r., III CZP 51/90, OSP 1991/5/111 i w postanowieniu z dnia 15 
kwietnia 1986, III CRN 40/86, OSNC 1987, nr 7, poz. 102), przyjmując zaskarżalność 
zażaleniem na podstawie art. 394 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. wydanego na 
podstawie art. 759 § 2 k.p.c. postanowienia uchylającego zajęcie wynagrodzenia za 
pracę (a zatem zarządzenia o treści bardzo podobnej do wydanego przez Sąd 
Rejonowy w L.), jako zmierzającego do zakończenia postępowania egzekucyjnego, jego 
konsekwencją jest bowiem umorzenie tego postępowania. W piśmiennictwie podstaw 
zaskarżalności takiego postanowienia poszukuje się natomiast w skutku uchylenia 
zajęcia w stosunku do oznaczonego przedmiotu lub prawa, jakim jest umorzenie 
egzekucji skierowany do tego przedmiotu, na które zażalenie przewiduje art. 828 k.p.c. 
Stanowcze rozstrzyganie przedstawionych problemów o tyle jednak nie jest 
konieczne dla zadecydowania o losach skargi wniesionej przez wierzyciela, że z 

 
4 
pewnością nie przysługuje ona od orzeczenia wydanego przez sąd I instancji w innych 
sytuacjach niż przewidziane w art. 4241 § 2 k.p.c. 
Ponadto nie można uznać, że skarżący wypełnił obowiązek uprawdopodobnienia, 
że poniósł szkodę w wyniku wydania orzeczenia, którego skarga dotyczy (art. 4245 § 1 
pkt 4 k.p.c.). Postępowanie egzekucyjne skierowane zostało jedynie do wskazanych 
przez wierzyciela przedmiotów, wobec czego jego bezskuteczność nie przesądza o 
całkowitej niemożliwości zaspokojenia roszczeń wynikających z tytułu wykonawczego 
czy to z innego majątku dłużnika, czy w drodze powództwa opartego na przepisie art. 
299 k.s.h. od członków zarządu dłużnika, a tym samym nie wystarcza do przyjęcia, że 
szkoda została uprawdopodobniona. 
W tym stanie rzeczy należało skargę odrzucić (art. 4248 § 1 k.p.c.).