I CGG 44/21

Sygn. akt I Cgg 44/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 sierpnia 2025 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Wojciech Hajduk Protokolant: Sandra Conrad po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2025 roku w Gliwicach sprawy z powództwa I. B. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w K. o naprawienie szkody 1. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 361.107,66 złotych ( trzysta sześćdziesiąt jeden tysięcy sto siedem złotych sześćdziesiąt sześć groszy ) z następującymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie: a. od kwoty 76.000 złotych ( siedemdziesiąt sześć tysięcy złotych ) od dnia 5 października 2021 roku do dnia 26 maja 2025; b. od kwoty 361.107,66 złotych ( trzysta sześćdziesiąt jeden tysięcy sto siedem złotych sześćdziesiąt sześć groszy ) od dnia 27 maja 2025 roku; 2. kosztami postępowania obciąża pozwaną pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu. SSO Wojciech Hajduk ICgg 44/21 UZASADNIENIE Powód I. B. w ostatecznie ukształtowanym żądaniu domagał się zasądzenia od pozwanej (...) SA w K. kwoty 361.107,66zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: -od kwoty 76.000zł od dnia wytoczenia powództwa (5.10.2021r – dzień następny po doręczeniu pozwu k- 17) do dnia doręczenia stronie pozwanej pisma modyfikującego żądanie z 6.05.2025r. (tj 26.05.2025 k- 320 i 326) -od kwoty 361.107,66 zł od dnia następnego po modyfikacji żądania (27.05.2025 k-326) Uzasadnił, że jest właścicielem nieruchomości w R. przy ul (...) ( KW (...) ). W budynku mieszkalnym wystąpiły szkody górnicze w postaci wychylenia bryły budynku mieszkalnego, pęknięć ścian i zarysowań na łączeniu płyt. Wystąpił do pozwanej o naprawę szkód. Pozwana przedstawiła wytyczne dotyczące oględzin w czasie zagrożenia epidemicznego, nie podjęła dalszych czynności. Powództwo zostało wytoczone w trybie art. 206kc jako czynność zachowawcza [pozew i pismo rozszerzające żądanie z .09.2024 k-279] . Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa. Zarzuciła brak legitymacji czynnej powoda. Roszczenie o naprawę szkód nie jest roszczeniem zachowawczym. W 2017r. strony zawarły ugodę o naprawę szkód i zostało wypłacone odszkodowanie remontowe. Naprawa szkód miała zostać odebrana protokołem odbiór robót. Powód żadnego z punktów ugody nie wykonał, a w nowym roszczeniu powołał się na te same szkody – zarysowania ścian i pęknięcia płyt kartonowo-gipsowych. Zarzuciła, że tym samym powód przyczynił się do powstania szkód. USTALENIA FAKTYCZNE Powód jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w R. przy ul (...) w zakresie udziału 16/48. Pozostały udział 32/48 należy do S. S. ( KW (...) k-8). Nieruchomość jest zabudowana kamienicą - budynkiem mieszkalnym z 1934r. o trzech kondygnacjach, podpiwniczonym, o ścianach fundamentowych kamiennych z elementami cegły pełnej, ścianach z cegły pełnej, stropem nad piwnicą ceglanym na belkach stalowych i stropami międzykondygnacyjnymi drewnianymi, o pow. zabudowy 143,22m.kw i pow. użytkowej 303,66m.kw. z wydzielonymi 4 lokalami mieszkalnymi. Posiada dobudowany w 1960r. garaż. Powód używa lokal nr (...) . Pozostałe trzy lokale o numerach (...) pozostają w użytkowaniu współwłaścicielki S. S. . Nieruchomość znajduje się na obszarze objętym wpływami działalności eksploatacyjnej pozwanej [okoliczność niesporna] . W 2017r. strony zawarły ugodę co do naprawy szkód górniczych nr (...) . Powód wykonał ugodę i naprawił uszkodzenia (opinia biegłej R. , opinia uzupełniająca biegłej) . Na skutek tej działalności nastąpiło wychylenie budynku mieszkalnego o wartości maksymalnej wartości 44mm/m. Średnie wychylenie wynosi 40mm/m. Wartość wychylenia przekracza wartość graniczną powoduje przeciążenie konstrukcji nośnej budynku mieszkalnego. Dodatkowo wychylenie powoduje dużą uciążliwość w użytkowaniu. Z uwagi na stopień wychylenia konieczna byłaby rektyfikacja budynku. Biorąc pod uwagę prowadzoną działalność eksploatacyjną i duże deformacje terenu po wyprostowaniu budynku ulegnie on ponownemu wychyleniu. Z tego względu rozważanie rektyfikacji budynku jest niecelowe. Stopień zużycia naturalnego (technicznego) budynku na 2018r., nie uwzględniającego uszkodzeń spowodowanych szkodami górniczymi wynosi 39%, a ogrodzenia 15,85% Stopień zużycia technicznego na 2024r. wynosi 46,03%, a ogrodzenia 22,66% Stopień zużycia technicznego utwardzonej nawierzchni nie uwzględniającego uszkodzeń spowodowanych szkodami górniczymi na 2018r. wynosi 13%, a na 2024r. 18%. Wartość techniczna budynku z uwzględnieniem ogrodzenia i powierzchni utwardzonej na 2018r. wynosi 950.283,32zł brutto k-242 (z uwzględnieniem zużycia technicznego tylko materiałów) zaś na 2024. wynosi 901.177,57zł brutto (z uwzględnieniem zużycia technicznego tylko materiałów) . Wartość techniczna budynku z uwzględnieniem wartości technicznej ogrodzenia i powierzchni utwardzonej na 2018r. wynosi 788.304,05zł brutto ( z uwzględnieniem zużycia technicznego całości nakładów) zaś na 2024. wynosi 709.563,89zł brutto (z uwzględnieniem zużycia technicznego całości nakładów). Wartość techniczna budynku, ogrodzenia i utwardzonej powierzchni w przeliczeniu na udział powoda we współwłasności na 2018r. wynosi 361.107,66zł brutto (z uwzględnieniem zużycia technicznego tylko materiałów) zaś na 2024. wynosi 342.447,48zl brutto (z uwzględnieniem zużycia technicznego tylko materiałów) . Wartość techniczna budynku, ogrodzenia i utwardzonej powierzchni w przeliczeniu na udział powoda we współwłasności na 2018r. wynosi 299.555,54 brutto (z uwzględnieniem zużycia technicznego całości nakładów) zaś na 2024. wynosi 269.634,28zł brutto (z uwzględnieniem zużycia technicznego całości nakładów) [opinia biegłej z zakresu budownictwa, szkód górniczych, kosztorysowania R. k- 147-246 opinia uzupełniająca k-275-299]. Powyższe ustalenia poczyniono w oparciu o ww. opinię biegłej. Opinia została zakwestionowana przez pozwaną w piśmie z 12.09.2024r. [k-261-264] , w którym zarzucono: -wadliwe ustalenie stopnia zużycia technicznego -wadliwe ustalenie wartości odtworzeniowej, uwzględniającej jedynie stopień zużycia materiałów. -brak ustalenia czy powód usunął szkody w 2017r. po wypłaceniu kosztów remontu W uzasadnieniu zarzutów wskazano, że budynek powoda był nieocieplony, cegła jest zaniedbana, pomieszczenia w środku cechuje duże zużycie naturalne. Budynek mieści się w trwałości 90-120 lat więc zużycie techniczne powinno wynosić około 80%. Biegła nie ustaliła czy szkody górnicze zostały usunięte w 2017r., przyjęcie zużycia technicznego ograniczonego jedynie do zużycia materiałów jest niewłaściwe. W opinii uzupełniającej z 25.02.2025r. wyjaśniła, że inwentaryzacja budynku i dokumentacja zdjęciowa przeczą twierdzeniu pozwanej o złym stanie technicznym, biorąc pod uwagę proponowany przez pozwaną stopień zużycia technicznego 80% budynek nie powinien istnieć.- byłby to stan zły awaryjny. Konstrukcja dachu została wymieniona w 50%, a gdyby nie wychylenie budynku drewniana konstrukcja dachu nadawałaby się do użytku. Gdyby nie szkody górnicze stan dachu byłby zadawalający. Podobnie odniosła się do poszczególnych elementów budynku – zejścia do piwnicy i samej piwnicy, gdzie schody i ściany były bez spękań, podobnie stropy bez znaczących ubytków. Gdyby nie wychylenie stan byłby zadowalający. Odnosząc się do elewacji wskazała, że ma charakter historyczny, jest z czerwonej cegły klinkierowej, które uległy zanieczyszczeniu. Klinkierowa cegła jest trwała, nawet jest poszukiwana. Ściany są bez spękań, nadawałyby się do użytkowania. Stolarka drzwiowa i okienna zostały wymienione w całości. W lokalu zajmowanym przez powoda i pozostałych lokalach mieszkalnych wymieniono wszystkie elementy wyposażenia wewnętrznego- tynki, podłogi i posadzki, powłoki malarskie, okładziny ścienne. Lokale utrzymane w należytym stanie, stale remontowane, co powoduje, że stopień zużycia jest mniejszy niż budynku jako całości. Pozwana porównuje budynek mieszkalny z gospodarczym, co jest błędne, bo ten był wybudowany z materiałów gorszej jakości (zwykła cegła) i częściowo rozebrany w czasie użytkowania, bez remontów, wadliwie rozbudowany w trakcie użytkowania (bez wiązań murów, nadproże bez odpowiedniego podparcia, ściany częściowo z gazobetonowych pustaków. Biegła wyjaśniła również, że powód wykonał zakres robót określonych ugodą z 2017r.. W piśmie z 26.05.2025 pozwana podtrzymała swoje zastrzeżenia co do przyjętego przez biegłą zawyżonego stopnia zużycia naturalnego budynku ii technicznego. Sąd w całości podzielił ustalenia biegłej, która jasno i rzetelnie przedstawiła zakres szkody, wyjaśniła podniesione przez pozwaną wątpliwości i zastrzeżenia. Odnosząc się do kwestii zużycia technicznego, które było przedmiotem zastrzeżeń należy wskazać, że biegła wyliczyła je wariantowo. W pierwszym wariancie, który był kwestionowany przez pozwaną jako nieuzasadniony, ustaliła zużycie techniczne z uwzględnieniem jedynie materiałów. W drugim wariancie z uwzględnieniem zużycia całości nakładów. W tym miejscu należy wskazać, że w ocenie sądu zużyciu podlegają jedynie materiały (a nie całość nakładów). W tym zakresie podzielono pogląd Sądu Apelacyjnego w Katowicach, wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 9.12.2022 sygn. VACa 453/21, w którym przyjęto, że naturalnemu zużyciu ulegać mogą jedynie wytworzone fizycznie rzeczy, a nie praca ludzka będąca wartością niematerialną. Praca służąca wytworzeniu danego przedmiotu nie może się zużyć. Jako składnik niematerialny nie istnieje fizycznie. Zużycie stanowi sposób wykorzystania, czy zniszczenia danej rzeczy. Zużyciu może ulec wyłącznie jej efekt, czyli wytworzona rzecz. Zastosowano więc wariant uwzględniający zużycie materiałów. Biegła wyliczyła wariantowo również wysokość jednorazowego odszkodowania zarówno dla całości składnika budowalnego jak i dla części odpowiadającej udziałowi powoda we własności nieruchomości. W pierwszym wariancie przyjęła wartość techniczną budynku mieszkalnego, ogrodzenia i utwardzonej nawierzchni z uwzględnieniem stopnia zużycia na 2018r . [tj. rok ujawnienia szkody], gdzie zużycie naturalne wynosiło 39%, ogrodzenia 15,85% i utwardzonej nawierzchni 13%. W drugim wariancie dla budynku ogrodzenia i utwardzonej nawierzchni zużycie to wyliczyła na czas sporządzenia opinii tj. 2024r. i określiła je dla budynku na 46,03%, dla ogrodzenia 22,66% i utwardzonej nawierzchni 18%. Dla udziału powoda w nieruchomości również przyjęła wartość techniczną wariantowo na 2018r. i na 2024r. W ocenie sądu zastosowanie powinien mieć pierwszy wariant, gdyż upływ czasu pomiędzy dniem wyrządzenia szkody, a chwilą wyrokowania nie może działać na korzyć sprawcy szkody, dla którego opłacalne byłoby zwlekanie z ustaleniem rozmiarów szkody i wypłatą odszkodowania [min. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r., sygn.. akt V CSK 708/14, wyroki SA w Katowicach w sprawach VCa 453/21 i VCa 143/19] . W piśmie procesowym z 9.06.2025 pozwana wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego celem wyliczenia wartości rynkowej lokalu nr (...) zajmowanego przez powoda, wskazując że wartość rynkowa lokalu będzie niższa niż jego wartość techniczna. W pierwszym rzędzie należy wyjaśnić, że budynek jest wielomieszkaniowy, posiada 4 lokale mieszkalne. Powód zajmuje jeden z nich o nr. 5. Pozostałe pozostają w użytkowaniu (władaniu) drugiej współwłaścicielki. Żaden z lokali nie został wyodrębniony jako osobna nieruchomość ( KW (...) k-8, oświadczenia pełnomocników stron na rozprawie 6.08.2025 k-338-339) . Tym samym brak podstaw do ustalania wartości lokalu zajmowanego przez powoda. Powód jest właścicielem udziału 16/48 w nieruchomości. Przeprowadzenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego jest zbędne. Określanie wartości nieruchomości należy do rzeczoznawców majątkowych wg art. 149 ustawy o gospodarce nieruchomościami . Należy jednak wskazać, że w niniejszej sprawie nie jest konieczne sporządzenie operatu szacunkowego dla nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego. Celem opinii nie jest bowiem ustalenie wartości całości nieruchomości (wycena nieruchomości) lecz ustalenie wartości składnika budowlanego (wysokości odszkodowania tylko za składniki budowlane na nieruchomości - tj. wartości odtworzenia obiektu budowlanego pomniejszonej o stopień naturalnego zużycia) W takim przypadku nie ma konieczności sporządzania operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego. Biegła R. posiada uprawnienia budowlane i kosztorysowania, co jest wystarczające. Wniosek o kolejnego biegłego, nie poparty merytorycznymi zarzutami co do treści opinii uzupełniającej należy uznać za bezpodstawny w rozumieniu art. 235 2 §1pkt5kpc i z tej przyczyny dowód ten pominięto postanowieniem z dnia 6.08.2025 ROZWAŻANIA PRAWNE Zarzut braku legitymacji jest bezzasadny. Roszczenie o naprawę szkody górniczej w nieruchomości może mieć charakter zachowawczy o którym mowa w art. 206 kc , co może uzasadniać legitymację czynną jedynie jednego ze współwłaścicieli. W przypadku naprawy szkody poprzez wypłatę jednorazowego odszkodowania legitymacja przysługuje właścicielowi lub współwłaścicielom w odniesieniu do udziału we współwłasności. W niniejszej sprawie powód ograniczył żądanie do wypłaty jednorazowego odszkodowania w odniesieniu do własnego udziału co uzasadnia jego legitymację. Zgodnie z art. 145 Pr. geologicznego i górniczego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do naprawiania szkód, o których mowa w art. 144 ust. 1 i 2 Pr. g.g. (spowodowanych ruchem zakładu górniczego), stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego . Pozwana odpowiada zatem na zasadzie ryzyka ( art. 435 K.c. w zw. z art. 145 Pr. g.g.), czyli niezależnie od winy oraz za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła ( art. 361 par. 1 K.c. w zw. z art. 145 Pr. g.g.). W myśl art. 363 § 1 K.c. naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże, gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Żądnie zasądzenia odszkodowania jest uzasadnione. Po pierwsze uprawnienie wyboru naprawienia szkody należy do poszkodowanego, po drugie przywrócenie stanu poprzedniego (prostowanie budynku) jest niecelowe – gdyż nie usunęłoby to szkody. Na skutek dalszej działalności eksploatacyjnej i degradacji terenu budynek ulegałby dalszemu wychyleniu ciągłemu. W związku z powyższym w pkt 1 na mocy art. 415kc w zw. z 363 §1 i2 kc w zw. z art. 145 prawa geologicznego i górniczego zasądzono od pozwanej na rzecz powoda kwotę odszkodowania odpowiadającej jego udziałowi we współwłasności, tj 361.107,66zł O odsetkach orzeczono w oparciu o przepis art. 481 K.c. Zasądzono je zgodnie z żądaniem w sposób następujący: od kwoty 76.000zł od dnia wytoczenia powództwa (5.10.2021r – dzień następny po doręczeniu pozwu k- 17) do dnia doręczenia stronie pozwanej pisma modyfikującego żądanie z 6.05.2025r. (tj 26.05.2025 k- 320 i 326) oraz od kwoty 361.107,66 złotych od dnia 27 maja 2025 roku. Pozwany jest profesjonalistą i jest oczywiste, że pozostawał w opóźnieniu od doręczenia odpisu pozwu i kolejnego pisma, w którym rozszerzono żądanie. W pkt 2 na zasadzie art. 108§1kpc orzeczono o obciążeniu pozwanej kosztami pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu