I CA 45/25

Sygn. akt: I 1 Ca 45/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 października 2025 r.
Sąd Okręgowy we Włocławku Sekcja Odwoławcza I Wydziału Cywilnego
w składzie:
Przewodniczący:
SSO Mariusz Nazdrowicz
po rozpoznaniu w dniu 31 października 2025 r. we Włocławku
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w S.
przeciwko J. K.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku
z dnia 8 listopada 2024 r., sygn. akt I C 1068/22 upr
I. zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1 (pierwszym) i 3 (trzecim) w ten sposób, że:
1. oddala powództwo także w pozostałym zakresie;
2. zasądza od powódki (...) sp. z o.o. z siedzibą w S. na rzecz pozwanej J. K. kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;
II. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 235 zł (dwieście trzydzieści pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się zasądzającego je orzeczenia do dnia zapłaty.
SSO Mariusz Nazdrowicz
I 1 Ca 45/25
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy we Włocławku zasądził od pozwanej J. K. na rzecz powódki (...) sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 1314,88 zł (ze wskazanymi bliżej odsetkami ustawowymi za opóźnienie) tytułem niewywiązania się przez pozwaną z obowiązku zwrotu pożyczki (pkt 1 wyroku), oddalił powództwo pozostałej części (pkt 2) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1477 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Apelację od tego wyroku w części uwzględniającej powództwo wniosła pozwana zarzucając naruszenie zarówno prawa procesowego jak i materialnego. W ramach pierwszej grupy zarzutów wskazała na naruszenie art. 233 § 1 kpc (poprzez dokonanie dowodów
w dowolny sposób i sprzecznie z zasadami doświadczenia życiowego, co skutkowało błędnym ustaleniem, że zawarła z poprzednikiem prawnym powódki umowę pożyczki oraz że wykazana została wysokość dochodzonego roszczenia) oraz art. 245 kpc w zw. z art. 244 kpc i art. 233 kpc ( wskutek oparcia rozstrzygnięcia na dokumentach, które nie
są wiarygodnym źródłem istnienia wierzytelności). Obrazy przepisów prawnomaterialnych skarżąca dopatrywała się naruszeniu art. 6 kc ( poprzez przyjęcia, że ciężar zawarcia umowy
i jej wykonania spoczywał na pozwanej), art. 58 § 2 kc ( „poprzez jego niezastosowanie
w sytuacji, w jakich charakter sprawy, podniesione zarzuty oraz złożone dokumenty wymagają odwołania się do wskazanej normy”) i art. 385 1 § 1 kc (wobec jego niezastosowania przejawiającego się w zaniechaniu uznania pozaodsetkowych kosztów umowy pożyczki za niedozwolone postanowienia umowne). Niezależnie od powyższego apelująca sformułowała zarzut błędnego ustalenia zawarcia umowy wobec uznania,
że rachunek, na który wpłynęła kwota pożyczki należy do niej, choć nic na to nie wskazywało. Nie było przy tym żadnych podstaw prawnych do wymagania od pozwanej udowodnienia, że numer rachunku wskazany przez powódkę (na który przelano pieniądze) nie należy do niej. Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o zmianę wyroku i oddalenie powództwa także w pozostałej części przy uwzględnieniu kosztów procesu za obie instancje.
W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu za drugą instancję.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
Apelacja skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku, aczkolwiek nie z uwagi na zasadność podniesionych w niej zarzutów.
Przed przystąpieniem do dalszych rozważań niezbędne jest wskazanie, że powód dochodził wykonania zobowiązania (art. 353 § 1 kc), którego źródłem miała być umowa pożyczki (art. 720 § 1 kc) zawarta pomiędzy jego poprzednikiem prawnym a pozwaną.
Z powyższego wynika, że ciężar wykazania (art. 6 kc) istnienia zobowiązania spoczywa na pożyczkodawcy podobnie jak faktu wydania pożyczkobiorcy przedmiotu pożyczki. Natomiast pożyczkobiorca powinien udowodnić, chcąc uniknąć niekorzystnego wyroku - że spełnił świadczenie polegające na zwrocie pożyczki.
W ocenie Sądu odwoławczego (...) sp. z o.o. w pełni wywiązała się z wyżej wskazanego obciążającego ją obowiązku i wszelkie zarzuty apelacji w tej kwestii
są całkowicie chybione. Do akt została załączona umowa o preferencyjną linię pożyczkową
– (...) nr (...) zawarta między (...) w G. a E. K. w dniu 10 listopada 2008 roku, przy czym - wbrew sugestiom apelującej – jest to wprawdzie kserokopią, ale poświadczona za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powódki ( art. 129 § 2 kpc ). Stanowi on więc pełnowartościowy środek dowodowy, którego wiarygodność nie budzi wątpliwości. Jako taki był w pełni przydatny do dokonania wiążących ustaleń faktycznych. Podobnie sytuacja przedstawia się w przypadku „Dyspozycji wypłaty gotówką” (karta 140 akt). Także ten dokument został potwierdzony za zgodność
z oryginałem przez występującego w sprawie fachowego pełnomocnika i odznacza się identycznym walorem jak przedmiotowa umowa. Umknęło przy tym uwadze skarżącej,
że kwota 970 zł nie została wypłacona przelewem, ale gotówką. Zupełnie zatem
na marginesie - choć nie ma to żadnego związku z rozpoznawaną sprawą - można wspomnieć (wobec często powtarzającego się w tego typu sprawach problemu znaczenia przelewu przedmiotu pożyczki na rachunek bankowy), że to na pożyczkobiorcy spoczywa ciężar udowodnienia, że takim rachunkiem nie dysponuje lub też, że kwota pożyczki
w rzeczywistości nie wpłynęła. Jest tak z uwagi na tajemnicę bankową przewidzianą
w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku „Prawo bankowe” (tekst jedn.: Dz.U.2024.1646). Stosownych informacji nie uzyska nie tylko pożyczkodawca, ale nawet Sąd.W sprawach cywilnych ma on taką możliwość jedynie w przypadkach przewidzianych
w art. 105 ust. 1 punkt 2 d w/w ustawy.
Z powyższego wynika, że ustalenie, iż strony wiązał stosunek obligacyjny o treści jak we wspomnianej umowie oraz że J. K. otrzymała przedmiot pożyczki było
ze wszech miar prawidłowe. Również prawidłowość pozostałych ustaleń faktycznych nie budzi wątpliwości. Ustalenia te Sąd Okręgowy przyjął jako własne, czyniąc je podstawą orzekania w postępowaniu apelacyjnym.
Skuteczne dochodzenie zwrotu pożyczki musi być poprzedzone - gdy pożyczkodawca powołuje się na ustanie stosunku prawnego wobec wypowiedzenia umowy - skutecznym dokonaniem tego wypowiedzenia i ewentualną poprawną procedurą poprzedzającą złożenie tego jednostronnego oświadczenia woli zgodnie z przepisami prawa lub postanowieniami umowy. Do tego najwyraźniej nawiązywała pozwana, formułując niezbyt zrozumiały zarzut naruszenia art. 58 § 2 kc, który dopiero w uzasadnieniu apelacji powiązała z obrazą przepisu art. 75c prawa bankowego. Był on jednak chybiony, gdyż - pomijając inne kwestie - przepisy tej ustawy nie mają zastosowania w przypadku spółdzielczych kas oszczędnościowo - pożyczkowych, które nie są bankami i których działalność regulują przepisy ustawy z dnia 5 listopada 2009 roku o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (tekst jedn.: Dz.U. 2025.379.). Jednakże w związku z tą kwestią doszło do obrazy prawa materialnego, co Sąd odwoławczy ma obowiązek uwzględnić z urzędu bez względu na to, czy stosowne uchybienie zostało wytknięte w apelacji.
Biorąc pod uwagę, że do oceny zdarzeń prawnych miarodajne są przepisy obowiązujące w chwili ich zaistnienia to umowa z 10 listopada 2008 roku była objęta unormowaniami ustawy z dnia 20 lipca 2001 roku o kredycie konsumenckim ( Dz.U. 2001.1081), która utraciła moc z dniem 18 grudnia 2011r. (wobec wejścia w życie aktualnie obowiązującej ustawy z 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim - tekst jedn.: Dz.U. 2025.1362). W art. 14 tej ustawy uregulowano warunki odstąpienia przez kredytodawcę (pożyczkodawcę) od umowy w razie niepłacenia przez kredytobiorcę (pożyczkobiorcę) rat kredytu (pożyczki). Jednym z wymogów skutecznego wypowiedzenia było uprzednie wezwanie do zapłaty w trybie przewidzianym w umowie. Warunki te zostały także określone w ust.23 przedmiotowej umowy. Powódka przedłożyła wezwania do zapłaty (z 30 kwietnia 2010 r. i 14 maja 2010 r. - odpowiednio karta 146 i 148) poprzedzające wypowiedzenie oraz samo wypowiedzenie (z 6 września 2010 r.- k. 31). Strona formalna tych dokumentów nie budzi zastrzeżeń. Załączyła również dowody nadania przesyłek listami poleconymi (karta 32 , 147 i 149). Nie było to jednak wystarczająca do przyjęcia do, że doszło do skutecznego wypowiedzenia.
Przez cały czas trwania postępowania pozwana twierdziła (odpowiedź na pozew - karta 116 v, pismo z 12 kwietnia 2024 karta 161v), że nie otrzymała żadnego z tych dokumentów. Powód nie załączył też jakichkolwiek potwierdzeń ich odbioru. Sąd meriti
w uzasadnieniu w ogóle nie odniósł się do zaistniałej sytuacji, co jest naruszeniem dyspozycji przepisu art. 327 1 § 1 pkt 1 kpc.
Oświadczenie woli składane innej osobie wywołuje skutki prawne dopiero
od momentu dojścia do adresata w sposób unormowany w art. 61 kc. Niedojście oświadczenia w sposób opisany w tym przepisie oznacza, że w ogóle ono nie zaistniało, choćby decyzja wywołania określonych skutków prawnych została przez nadawcę podjęta
i uzewnętrzniona np. w piśmie. Skutki materialnoprawne określone w art. 61 kc można wiązać wyłącznie z chwilą doręczenia pisma (nawet poprzez awizowane przesyłki). Chwila ta nie może być jednak utożsamiana wyłącznie z rzeczywistym zapoznaniem się przez odbiorcę z treścią oświadczenia, ale skutek ten powstaje również w sytuacji, gdy w której wprawdzie adresat oświadczenia woli nie poznał jego treści, ale miał realną możliwość zapoznania się
z nią, gdyż doszła do niego w taki sposób, że mógł się zapoznać. Wysłanie więc oświadczenia o przesyłce pocztowej nie rodzi sytuacji równoznacznej z dojściem oświadczenia woli do adresata do momentu faktycznego odbioru przesyłki lub uzyskanie realnej możności zapoznania się z treścią awizowanej przesyłki wskutek udania się do placówki odbiorczej
( wyroki Sądu Najwyższego: z 23 kwietnia 2010 r. II PK 295/09 nie publ., LEX nr 602254
i z 18 marca 2008 r. IV CSK 9/08 nie publ., LEX nr 371831). Potwierdzenie przy tym nadania przesyłki nie jest i nie może być traktowane jako dowód rzeczywistego jej doręczenia czy też odbioru przesyłki ( przykładowo wyrok Sądu Najwyższego z 10 października 2002 roku V CKN 1796/00 OSNC 2004/2/23 oraz Sądów Apelacyjnych w Łodzi z 4 kwietnia 2018 r. I A Ca 1008/17 nie publ., LEX nr 2502560 i w Gdańsku z 31 marca 155/21 nie publ. , LEX nr 3581049). Żadne przepisy nie wprowadzają domniemania doręczenia przez sam fakt nadania przesyłki na poczcie. Jest to uzasadnione z wielu powodów, w tym prozaicznego polegającego na możliwym i zdarzającym się niewykonaniu obowiązku doręczenia przez pocztę, a więc niewykonania zawartej umowy o doręczanie. W tej sytuacji skoro powódka nie złożyła dowodu doręczenia pisma zawierającego wypowiedzenie umowy (jak
i poprzedzających wypowiedzenie wezwań do zapłaty), a pozwana nie potwierdziła faktu doręczenia tych pism to powodowa spółka nie udowodniła, że doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy z 10 listopada 2008 roku. Przesądza to o niemożności udzielenia jej dochodzonej ochrony prawnej.
W takiej sytuacji wszystkie pozostałe zarzuty apelacyjne niezależnie od ich wagi
i stopnia dyskusyjności tracą na znaczeniu i nie ma potrzeby ich analizowania. Znowu jedynie ubocznie można nadmienić, że zarzut naruszenia art. 385 1 § 1 kc z uwagi na nadmierne pozaodsetkowe koszty kredytu jest jakimś oczywistym nieporozumieniem, czego nie trzeba szerzej uzasadniać.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy we Włocławku na podstawie art. 386
§ 1 kpc zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił także w pozostałej części.
O kosztach procesu za pierwszą instancję orzeczono na podstawie art. 98 § 1 kpc. Pozwanej wygrywającej sprawę w całości należał się zwrot wszystkich poniesionych kosztów sprowadzających się do wynagrodzenia reprezentującego ją adwokata ( 900 zł - § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie - tekst jedn. : Dz.U. 2023.1964).
Na tej samej zasadzie rozstrzygnięto o kosztach procesu za drugą instancję. Apelującej przysługiwały wszelkie koszty powstałe w postępowaniu apelacyjnym, a więc opłata od apelacji (100 zł ) i wynagrodzenie pełnomocnika (135 zł - § 2 ust.2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia) – łącznie 235 zł.
SSO Mariusz Nazdrowicz