I CA 362/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Sieradzu, rozpoznając apelację uczestników postępowania A. W. i M. W. od postanowienia Sądu Rejonowego w Sieradzu o zasiedzeniu nieruchomości, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy pierwotnie uwzględnił wniosek I. P. o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości położonej w C., uznając ją i jej zmarłego męża za posiadaczy samoistnych w złej wierze od początku lat 80. XX wieku, co skutkowało nabyciem własności z dniem 31 grudnia 2010 roku. Apelujący zarzucili m.in. naruszenie art. 172 k.c. i art. 336 k.c. poprzez błędne przyjęcie przesłanek zasiedzenia oraz naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez sprzeczność ustaleń z materiałem dowodowym, a także brak uwzględnienia, że wnioskodawczyni jest spadkobierczynią pierwotnej właścicielki nieruchomości, M. G. Sąd Okręgowy przyznał rację apelującym co do naruszenia art. 510 § 1 k.p.c. poprzez brak udziału wszystkich spadkobierców właścicielki w postępowaniu. Podkreślono, że w sprawach o zasiedzenie sąd z urzędu ustala krąg zainteresowanych, a niewezwanie wszystkich stron, w tym spadkobierców właściciela, stanowi uchybienie procesowe mające wpływ na wynik sprawy. Sąd Okręgowy wskazał również na konieczność wyjaśnienia, czy nieruchomość została nabyta przez M. G. samodzielnie, czy też w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej, co wpłynie na ustalenie kręgu spadkobierców. Ponadto, podkreślono, że wnioskodawczyni, jako potencjalny spadkobierca, nie może zasiedzieć udziału, który już jej przysługuje z mocy prawa spadkowego. Konieczne jest zatem przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, aby ustalić jej udział w nieruchomości, a następnie rozważenie, czy zasiedzenie dotyczy udziałów pozostałych spadkobierców. Sąd Okręgowy nakazał Sądowi Rejonowemu ponowne ustalenie stanu prawnego nieruchomości, przeprowadzenie postępowania spadkowego, wezwanie wszystkich spadkobierców i dopiero wtedy ocenę wniosku o zasiedzenie, uwzględniając specyfikę posiadania w sytuacji współwłasności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie kręgu stron w postępowaniu o zasiedzenie, zasiedzenie udziałów we współwłasności, wpływ dziedziczenia na możliwość zasiedzenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dziedziczeniem i współwłasnością nieruchomości.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niewezwanie wszystkich spadkobierców pierwotnego właściciela nieruchomości do udziału w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia stanowi naruszenie przepisów procesowych, które skutkuje nieważnością postępowania lub koniecznością uchylenia orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niewezwanie wszystkich zainteresowanych, w tym spadkobierców właściciela, stanowi uchybienie procesowe, które może mieć wpływ na wynik sprawy i skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego (III CZP 112/09), zgodnie z którą niewzięcie udziału przez zainteresowanego nie powoduje nieważności postępowania, ale stanowi uchybienie procesowe. W sprawach o zasiedzenie sąd z urzędu ustala krąg zainteresowanych, a właściciel lub jego spadkobiercy są kluczowymi uczestnikami.
Czy wnioskodawca, który jest jednocześnie spadkobiercą pierwotnego właściciela nieruchomości, może skutecznie domagać się stwierdzenia zasiedzenia całego udziału w tej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wnioskodawca nie może zasiedzieć udziału, który już mu przysługuje z mocy prawa spadkowego. Zasiedzenie może dotyczyć jedynie udziałów innych spadkobierców.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że zasiedzenie może nabyć tylko ten, kto nie jest właścicielem. Jeśli wnioskodawczyni nabyła udział w nieruchomości w drodze dziedziczenia, stwierdzenie zasiedzenia na jej rzecz w tym zakresie byłoby bezprzedmiotowe. Konieczne jest ustalenie jej udziału spadkowego i ewentualne ograniczenie wniosku do zasiedzenia udziałów pozostałych spadkobierców.
Jakie są konsekwencje prawne dla postępowania o zasiedzenie, gdy nieruchomość stanowi przedmiot współwłasności, a jeden ze współwłaścicieli domaga się zasiedzenia udziałów pozostałych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku współwłasności, samoistne posiadanie przez jednego ze współwłaścicieli musi być wykazane w sposób szczególny, rozszerzając je na udziały pozostałych i manifestując tę zmianę wobec nich. Domniemanie z art. 339 k.c. nie ma zastosowania wprost.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że z samego faktu władania rzeczą przez współwłaściciela nie wynika jeszcze jego samoistne posiadanie w stosunku do udziałów innych. Konieczne jest wykazanie zmiany charakteru posiadania na samoistne w odniesieniu do udziałów pozostałych współwłaścicieli i zamanifestowanie tego wobec nich.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. P. | osoba_fizyczna | następca prawny |
| I. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| T. C. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. W. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| A. W. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| H. P. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| D. P. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Określa przesłanki nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie w zależności od dobrej lub złej wiary posiadacza.
k.p.c. art. 510 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określenie kręgu zainteresowanych w postępowaniu nieprocesowym.
Pomocnicze
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadacza samoistnego.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie samoistności posiadania.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu zasiedzenia.
k.c. art. 175
Kodeks cywilny
Odpowiednie stosowanie przepisów o zasiedzeniu do innych praw.
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach w sprawach nieprocesowych.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 510 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu wzywania zainteresowanych do udziału w sprawie.
k.p.c. art. 607
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące wniosku o zasiedzenie.
k.p.c. art. 609 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Ogłoszenie o wezwaniu do udziału w sprawie.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów k.p.c. do postępowań w innych rodzajach spraw.
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Uprawnienia współwłaścicieli do współposiadania i korzystania z rzeczy.
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Przedmiot dziedziczenia.
k.c. art. 925
Kodeks cywilny
Nabycie spadku.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w przypadku uchylenia orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 510 § 1 k.p.c. poprzez brak udziału wszystkich spadkobierców właścicielki w postępowaniu. • Konieczność ustalenia kręgu spadkobierców M. G. i ewentualnie jej małżonka. • Konieczność ustalenia, czy wnioskodawczyni nabyła spadek i w jakim zakresie, co wpływa na możliwość zasiedzenia. • Niewystarczające wykazanie samoistnego posiadania w sytuacji współwłasności.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Rejonowego o spełnieniu przesłanek zasiedzenia przez wnioskodawczynię i jej męża. • Uznanie wnioskodawczyni za posiadacza samoistnego w złej wierze od początku lat 80.
Godne uwagi sformułowania
niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania. • Naruszenie art. 510 k.p.c. oraz innych przepisów kształtujących krąg zainteresowanych (...) stanowi natomiast uchybienie procesowe, które mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. • Wnioskodawca powinien więc we wniosku o stwierdzenie zasiedzenia wskazać dotychczasowego właściciela nieruchomości. • Zasiedzenie mogłoby dotyczyć jedynie udziału innych spadkobierców w spadkowej nieruchomości, gdyby przyjąć, że posiadanie wnioskodawczyni obejmowało również te udziały. • Dopuszczalne jest nabycie przez zasiedzenie udziałów we współwłasności nieruchomości przez jednego lub kilku współwłaścicieli. • Z samego faktu faktycznego władania rzeczą przez współwłaściciela nie wynika jeszcze, że jest jej samoistnym posiadaczem.
Skład orzekający
Barbara Bojakowska
przewodniczący
Katarzyna Powalska
sędzia
Beata Witkowska
sędzia (del.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniu o zasiedzenie, zasiedzenie udziałów we współwłasności, wpływ dziedziczenia na możliwość zasiedzenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dziedziczeniem i współwłasnością nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii zasiedzenia, dziedziczenia i współwłasności, które są częste w praktyce prawniczej i budzą wiele wątpliwości interpretacyjnych.
“Czy możesz zasiedzieć nieruchomość, która częściowo należy do Ciebie z mocy spadku? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.