I C 82/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. G. wniósł pozew przeciwko T. J. o zapłatę 15 625 zł tytułem zachowku po dziadku F. G., który w testamencie windykacyjnym zapisał lokal mieszkalny pozwanej, B. D. i ojcu powoda T. G. Spadek po F. G. nabyli B. D. (1/2) oraz K. G. (1) i M. G. (po 1/4). Zapis windykacyjny objął cały spadek, co oznaczało, że spadkobiercy byli jednocześnie uprawnionymi do zachowku. Powód argumentował, że zapisobiercy windykacyjni są odpowiedzialni za zapłatę zachowku solidarnie (art. 999¹ § 4 kc). Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, twierdząc, że powód powinien najpierw dochodzić roszczenia od spadkobiercy B. D., która otrzymała najwięcej. Podniosła również zarzut nadużycia prawa, wskazując na rzadkie kontakty powoda z dziadkiem i brak jego pomocy. Sąd ustalił, że lokal mieszkalny był jedynym wartościowym składnikiem spadku, a zapis windykacyjny wyłączył go ze spadku. B. D. przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, co ograniczało jej odpowiedzialność za długi spadkowe. Sąd uznał, że powód mógł dochodzić zachowku od zapisobiercy windykacyjnego, gdy nie mógł go otrzymać od spadkobiercy, a B. D. nie mogła zaspokoić roszczenia z uwagi na ograniczenie odpowiedzialności. Sąd oddalił zarzut nadużycia prawa, wskazując na dobre relacje powoda z dziadkiem i brak podstaw do odmowy zaspokojenia roszczenia, zwłaszcza że pozwana otrzymała znaczną spłatę z tytułu zniesienia współwłasności. Wartość lokalu ustalono na 320 000 zł, a czystą wartość spadku na 0 zł. Substrat zachowku wyniósł 40 000 zł. Po uwzględnieniu częściowej zapłaty od B. D. (15 625 zł), sąd zasądził od pozwanej pozostałą kwotę 15 625 zł wraz z odsetkami oraz zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności zapisobierców windykacyjnych za zachowek oraz interpretacja art. 5 kc w kontekście roszczeń spadkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której zapis windykacyjny obejmuje cały majątek spadkowy i wyłącza go ze spadku.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zapisobierca windykacyjny ponosi odpowiedzialność za zachowek, jeśli spadkobierca nie może go zaspokoić?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zapisobierca windykacyjny ponosi odpowiedzialność za zachowek, jeśli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zapis windykacyjny wyłącza przedmiot zapisu ze spadku, a spadkobierca dziedziczący z dobrodziejstwem inwentarza ponosi odpowiedzialność tylko do wartości stanu czynnego spadku. Jeśli ten stan jest zerowy lub niewystarczający, uprawniony może dochodzić zachowku od zapisobiercy windykacyjnego.
Czy odpowiedzialność zapisobierców windykacyjnych za zachowek jest solidarna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeżeli spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne na rzecz kilku osób, ich odpowiedzialność względem uprawnionego do zachowku jest solidarna.
Uzasadnienie
Przepis art. 999¹ § 4 kc wprost stanowi o solidarnej odpowiedzialności zapisobierców windykacyjnych wobec uprawnionego do zachowku.
Czy żądanie zachowku od zapisobiercy windykacyjnego może stanowić nadużycie prawa (art. 5 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Żądanie zachowku może być uznane za nadużycie prawa w wyjątkowych sytuacjach, jednakże ocena ta powinna uwzględniać przede wszystkim stosunki między uprawnionym a spadkobiercą, a nie tylko relacje z osobami trzecimi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dobre relacje powoda ze spadkodawcą oraz fakt, że pozwana otrzymała znaczną spłatę z tytułu zniesienia współwłasności, wykluczają zastosowanie art. 5 kc. Brak było podstaw do uznania, że żądanie zachowku naraziłoby pozwaną na skrajny niedostatek.
Jak obliczyć substrat zachowku, gdy przedmiotem zapisu windykacyjnego jest nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Substrat zachowku stanowi czysta wartość spadku powiększona o wartość darowizn i zapisów windykacyjnych. Wartość nieruchomości ustalana jest według cen aktualnych na dzień otwarcia spadku.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłego, który wycenił nieruchomość na 320 000 zł. Ponieważ spadek nie zawierał innych aktywów ani pasywów, a darowizny nie były doliczane, substrat zachowku ustalono na podstawie wartości zapisu windykacyjnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. | osoba_fizyczna | powód |
| T. J. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 991 § § 1
Kodeks cywilny
Określa wysokość zachowku jako połowę wartości udziału spadkowego przy dziedziczeniu ustawowym.
k.c. art. 999¹ § § 1
Kodeks cywilny
Uprawniony może żądać od zapisobiercy windykacyjnego uzupełnienia zachowku, gdy nie może otrzymać go od spadkobiercy.
k.c. art. 999¹ § § 4
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność zapisobierców windykacyjnych wobec uprawnionego do zachowku jest solidarna.
k.c. art. 981¹ § § 1
Kodeks cywilny
Zapis windykacyjny powoduje nabycie przedmiotu zapisu z chwilą otwarcia spadku.
k.c. art. 1031 § § 2
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność spadkobiercy dziedziczącego z dobrodziejstwem inwentarza jest ograniczona do wartości stanu czynnego spadku.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zastosowanie przepisu o nadużyciu prawa do żądania zachowku, dopuszczalne w sytuacjach wyjątkowych.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Określenie terminu spełnienia świadczenia pieniężnego w zobowiązaniu bezterminowym.
k.c. art. 922 § § 3
Kodeks cywilny
Do długów spadkowych należy obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek.
k.p.c. art. 252
Kodeks postępowania cywilnego
Tryb wzruszenia domniemania autentyczności dokumentów.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik sprawy w zakresie kosztów postępowania.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Solidarna odpowiedzialność zapisobierców windykacyjnych za zachowek. • Możliwość dochodzenia zachowku od zapisobiercy windykacyjnego, gdy spadkobierca nie może go zaspokoić. • Brak podstaw do zastosowania art. 5 kc (nadużycie prawa) w niniejszej sprawie. • Prawidłowe ustalenie wartości nieruchomości i substratu zachowku.
Odrzucone argumenty
Konieczność wcześniejszego dochodzenia zachowku od spadkobiercy B. D. • Nadużycie prawa przez powoda (art. 5 kc) ze względu na rzekomo rzadkie kontakty z dziadkiem. • Istnienie innych składników majątku spadkowego (ruchomości, gotówka). • Zastosowanie art. 5 kc ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną pozwanej.
Godne uwagi sformułowania
Przedmiotem zapisu windykacyjnego był stanowiący odrębną nieruchomość lokal mieszkalny nr (...) położony w G. (...) . Prawo własności przedmiotowego lokalu mieszkalnego stanowiło jedyny wartościowy składnik majątku spadkodawcy. • Niemożność otrzymania zachowku (...) należy rozumieć funkcjonalnie i elastycznie. Chodzi tu o niemożność zarówno prawną, jak i faktyczną. • Zastosowanie art. 5 kc nie jest wykluczone także do spadkowych praw podmiotowych. • Ocena Sądu, czy żądanie zapłaty sumy odpowiadającej wysokości zachowku stanowi nadużycie prawa ( art. 5 kc ), nie powinna pomijać, że prawa osoby uprawnionej do zachowku służą urzeczywistnieniu obowiązków moralnych, jakie spadkodawca ma wobec swoich najbliższych. • W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób uznać, aby na linii spadkodawca – powód zachodziły jakiekolwiek okoliczności, które zasługiwałyby na negatywną ocenę w świetle zasad współżycia społecznego.
Skład orzekający
Joanna Jank
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności zapisobierców windykacyjnych za zachowek oraz interpretacja art. 5 kc w kontekście roszczeń spadkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której zapis windykacyjny obejmuje cały majątek spadkowy i wyłącza go ze spadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii dziedziczenia, zachowku i odpowiedzialności zapisobierców windykacyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa spadkowego. Pokazuje również, jak sąd ocenia zarzut nadużycia prawa w kontekście rodzinnym.
“Czy zapis windykacyjny chroni przed obowiązkiem zapłaty zachowku? Sąd Rejonowy w Gdyni odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 15 625 PLN
zachowek: 15 625 PLN
zwrot kosztów postępowania: 6117 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.