Syn. akt I C 644/23 UZASADNIENIE Powód Z. P. domagał się zasądzenia od pozwanej Ł. R. (1) kwoty 200.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 lutego 2023 r. do dnia zapłaty. Domagał się nadto zasądzenia od pozwanej kosztów procesu według norm prawem przepisanych. Z uzasadnienia pozwu wynikało, że powód w okresie od 2008 r. do grudnia 2022 r. tworzył z pozwaną związek konkubencki. Na nieruchomości gruntowej stanowiącej wyłączną własność pozwanej w (...) , wskutek wspólnej decyzji stron, w 2009 r. rozpoczęła się budowa domu jednorodzinnego. Powód miał być zaangażowany zarówno w zakresie własnych środków finansowych, jak też świadczenia osobistej pracy w ramach tej inwestycji. W pozwie wskazał zakres prac budowlanych, adaptacyjnych oraz wykończeniowych, jakie miał osobiście wykonać na nieruchomości pozwanej, bądź które miał sfinansować własnymi środkami. Wskazał również powód, że zaciągnął zarówno sam, jak też wespół z pozwaną, dwa zobowiązania kredytowe, z których środki zostały w całości przeznaczone na sfinansowanie prac wykończeniowych domu w I. (...) , stanowiącego wyłączną własność pozwanej. Zobowiązania kredytowe powód spłacał wyłącznie ze środków pochodzących z jego majątku, pozwana w tym zakresie – do grudnia 2022 r. włącznie – nie partycypowała w żadnej części. Powód podkreślał również, że pozwana przez wiele lat utrzymywała go w przekonaniu, że przeniesienie na niego udział ½ w prawie własności nieruchomości w (...) , co jednak finalnie nigdy nie nastąpiło. W grudniu 2022 r. związek partnerski powoda i pozwanej definitywnie zakończył się. W ocenie powoda w takim kontekście sytuacyjnym pozwana zobligowana była do zwrotu na jego rzecz nakładów poczynionych na substrat osobistego majątku pozwanej, w kwocie nie mniejszej niż 200.000 zł, gdyż w tym zakresie pozostawała bezpodstawnie wzbogacona kosztem powoda. Pozwana Ł. R. (1) w odpowiedzi na pozew zażądała oddalenia powództwa oraz zasądzenia od powoda kosztów procesu. Nie przeczyła tezie, że w okresie 2008 – 2022 tworzyła z powodem związek partnerski, z którego strony mają małoletnią córkę J. P. . Nie kwestionowała, że w okresie 2009-2012 na jej nieruchomości gruntowej w I. (...) strony wspólnie zrealizowały inwestycję w postaci budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Pozwana zdeprecjonowała zaś wkład powoda w ten proces inwestycyjny – zarówno w odniesieniu do rodzaju prac wskazanych w pozwie, jakie powód miał tam wykonywać samodzielnie, jak też w zakresie zaangażowania przez powoda jego środków finansowych na ten cel. Pozwana wskazała, że realizacja stanu surowego zamkniętego budynku została sfinansowana z jej własnych środków pochodzących z podziału majątku z byłym małżonkiem oraz pożyczek od matki pozwanej. Nie przeczyła pozwana temu, że zaciągnięte zostały dwa kredyty na sfinansowanie wykończenia budynku mieszkalnego, spłata których w całości obciążała wyłącznie powoda. Pozwana jednakże podkreśliła, że fakt spłacania kredytów przez powoda – wskutek zgodnych ustaleń stron – zwalniać miał powoda w całości z partycypacji w kosztach utrzymania rodziny, małoletniej córki oraz gospodarstwa domowego, gdyż to pozwana w całości w tym zakresie regulowała wydatki z tym związane. W ocenie pozwanej żądanie pozwu postrzegać należało przez pryzmat sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Pozwana nie zaprzeczyła, że prowadziła z powodem rozmowy na temat „przeniesienia” na niego udziału w prawie własności jej nieruchomości, jednakże nie doszło końcowo to takiej czynności wskutek zachowania powoda, który zaczął nadużywać alkoholu oraz znęcać się nad pozwaną. Podniosła pozwana zarzut przedawnienia roszczenia. Sąd ustalił, co następuje: Powód Z. P. i pozwana Ł. R. (1) w okresie od 2008 r. do 17 grudnia 2022 r. pozostawali w nieformalnym związku partnerskim. Ze związku tego strony posiadają małoletnią córkę J. P. . (okoliczność bezsporna). Na początku znajomości w 2008 r. powód i pozwana zamieszkali wspólnie w nieruchomości budynkowej położonej w miejscowości (...) , zajmowanej przez matkę pozwanej W. W. (2) , a stanowiącej własność brata pozwanej W. W. (1) . W. W. (1) wydzielił z własnej nieruchomości część działki gruntowej, przekazał ją w darowiźnie pozwanej, która na tej nieruchomości w I. (...) zamierzała rozpocząć proces inwestycyjny związany z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Brat pozwanej w grudniu 2009 r. wystąpił o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla tej działki w postaci budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem bez podpiwniczenia, wskazując we wniosku powoda jako pełnomocnika do wszelkich czynności administracyjnych związanych ze wszczętym postępowaniem. W dniu 18 grudnia 2009 r. Wójt Gminy A. wydał decyzję o warunkach zabudowy dla zamierzonego przedsięwzięcia budowlanego. (dowód: zeznania świadków: V. U. , k. 370-370v.; W. W. (1) , k. 397-397v.; R. R. , k. 397v.-398v.; W. W. (2) , k. 399-399v.; F. W. , k. 399v.-400; zeznania pozwanej, k. 488v.-490v.; wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, k. 191-192; decyzja o warunkach zabudowy, k. 193-197). Etap budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego do stanu surowego zamkniętego został sfinansowany głównie ze środków pozwanej pochodzących z podziału majątku wspólnego pozwanej i jej byłego małżonka (60.000 zł), pożyczek udzielanych pozwanej przez jej matkę W. W. (2) (40.000 zł). Ten etap budowy był też współfinansowany ze środków powoda. (dowód: zeznania świadków: W. W. (1) , k. 397-397v.; R. R. , k. 397v.-398v.; W. W. (2) , k. 399-399v.; F. W. , k. 399v.-400; zeznania powoda, k. 487v.-488v.; zeznania pozwanej, k. 488v.-490v.). Cały proces inwestycyjny był nadzorowany przez powoda. Prace budowlane oraz wykończeniowe były realizowane w głównej mierze przez fachowców o specjalizacjach każdorazowo wymaganych ówcześnie dla konkretnego etapu budowy. Powód w okresie budowy budynku mieszkalnego w I. (...) A zatrudniony był na stanowisku kierownika do spraw technicznych w Hotelu (...) Sp. z o.o. w G. . Z uwagi na zajmowane stanowisko powód miał wielu znajomych w tzw. branży budowlanej, spośród których werbował fachowców o konkretnych umiejętnościach do realizacji prac budowlanych na nieruchomości pozwanej. Powód niezmiennie nadzorował budowę przez cały okres realizacji inwestycji. Niejednokrotnie sam angażował się w pomoc wynajętym pracownikom budowlanym, w tym, m.in. brał pomocniczy udział w pracach związanych ze zbrojeniem stropów, przy budowie ogrodzenia, wykonania wędzarni, wykopów pod kable instalacji elektrycznej, instalacji elementów elektrycznych wewnątrz budynku, instalacji armatury łazienkowej, wykonania podjazdu z koski brukowej, zagospodarowania terenu na zewnątrz budynku po zakończonej inwestycji, posadowienia elementów małej architektury ogrodowej, wykonania nasadzenia roślinności, itp. W części prac na nieruchomości pośrednio pomagali także syn pozwanej R. R. (m.in., wykopy pod kable elektryczne, zagospodarowanie działki), pozwana, jak i dalsi członkowie rodziny pozwanej i powoda. Powód osobiście rozliczał się z wykonawcami poszczególnych etapów realizacji procesu budowlanego, głównie gotówką, ale także za pośrednictwem przelewów bankowych. (dowód: zeznania świadków: A. F. (1) , k. 335v.; A. F. (2) , k. 336; P. F. , k. 336v.; D. S. , k. 336v.-337; Z. A. , k. 371-371v. V. D. , k. 371v.; J. A. , k. 372; Z. X. , k. 372v.; J. J. , k. 400-400v.; W. W. (1) , k. 397-397v.; R. R. , k. 397v.-398v.; W. W. (2) , k. 399-399v.; F. W. , k. 399v.-400; zeznania powoda, k. 487v.-488v.; zeznania pozwanej, k. 488v.-490v.; zaświadczenie o dochodach powoda i miejscu jego zatrudnienia, k. 124). Kupował powód sam albo zlecał zakup materiałów budowlanych oraz dokonywał płatności za robociznę: W dniach: - 31 sierpnia 2010 r. powód przelał kwotę 3.296 zł tytułem „wpłaty za materiały budowlane”; - 5 lipca 2010 r. powód przelał kwotę 1.890 zł tytułem „wpłaty za materiały budowlane”; - 26 maja 2011 r. i 15 lutego 2012 r. powód przelał kwotę łączną 5.000 zł na zakup okien; - 1 lutego 2012 r. powód przelał kwotę 5.150 zł tytułem „rozliczenia za materiał”; - 30 sierpnia 2012 r., 13 lutego 2012 r., 11 marca 2012 r., 19 września 2011 r. i 15 listopada 2010 r. powód przelał P. A. kwotę łączną 34.753,05 zł, wskazując w tytułach przelewów, m.in., „rozliczenia za prace”, „rozliczenie Makro”, - 13 września 2012 r. powód przelał Ł. X. kwotę 1.218,01 zł tytułem „rozliczenia faktury nr (...) ”; - 2 listopada 2018 r. powód przelał A. F. (1) kwotę 4.700 zł tytułem „płot”; - l6 maja 2022 r. powód przelał J. J. kwotę 5.169,50 zł tytułem „zaliczki za materiał”. Łącznie powyższe wydatki odpowiadały kwocie 57.507,06 zł. (dowód: potwierdzenia przelewów, k. 73-77, 82-89; wiadomości e-mail, k. 91-92). W okresie w jakim powód i pozwana budowali dom w (...) (2009-2012) powód niezmiennie zajmował stanowisko kierownicze i uzyskiwał dochody około dwa razy wyższe od wynagrodzenia pozwanej. Pozwana osiągnęła dochód: - w 2010 r. w kwocie 19.745,10 zł; - w 2015 r. w kwocie 10.768,52 zł; - w 2017 r. w kwocie 28.115,70 zł; - w 2018 r. w kwocie 29.251,98 zł; - w 2019 r. w kwocie 39.280,42 zł; - w 2020 r. w kwocie 39.830,70 zł; - w 2021 r. w kwocie 42.602,65 zł; - w 2022 r. w kwocie 53.238,77 zł; (dowód: zeznania pozwanej, k. 489; zaświadczenie pracodawcy powoda, k. 124; oświadczenia podatkowe pozwanej za wybrane lata w okresie 2010 – 2022, k. 404-421). Po zakończeniu realizacji etapu tzw. stanu surowego zamkniętego budynku, środki finansowe na realizację dalszych prac wykończeniowych pochodziły głównie z kredytów. W dniu 9 stycznia 2012 r. powód sam zaciągnął zobowiązanie kredytowe w (...) Kasie (...) S.A. w ramach umowy nr (...) . Powód zaciągnął kredyt w wysokości 49.400 zł. Zobowiązanie to zostało przez powoda całkowicie spłacone w dniu 16 stycznia 2017 r. Kredyt w całości został przeznaczony na sfinansowanie prac związanych z wykonaniem instalacji grzewczo-hydraulicznej w budynku w I. (...) . Pozwana w żadnym zakresie nie partycypowała w spłacie tego zobowiązania. (dowód: zaświadczenie (...) S.A., k. 55; zeznania powoda, k. 487v., 535v.; zeznania pozwanej, k. 489, 535v.-536; zeznania świadka R. R. , k. 398v.). W dniu 18 lipca 2012 r. powód i pozwana zawarli z (...) Kasą (...) Spółką Akcyjną w R. umowę kredytu nr (...) na kwotę 143.000 zł z jego przeznaczeniem na potrzeby mieszkaniowe – tj. dokończenie budowy domu w I. . W okresie od dnia zawarcia w/w umowy do dnia 17 grudnia 2022 r., tj. ustania związku partnerskiego powoda i pozwanej, zobowiązanie to było spłacane ze środków powoda, a pozwana nie partycypowała w spłacie w żadnym zakresie. W okresie 19 lipca 2012 r. – 17 grudnia 2022 r. powód spłacił łącznie kwotę 124.643,94 zł. Od stycznia 2023 r. zobowiązanie kredytowe spłaca wyłącznie pozwana. (dowód: umowa kredytu z dnia 18.07.2012 r., k. 56-65; zaświadczenie (...) S.A. z dnia 17.02.2023 r., k. 66; zeznania powoda, k. 487v., 535v.; zeznania pozwanej, k. 489). W czasie trwania związku partnerskiego powoda i pozwanej, powód w dniu 16 czerwca 2019 r. zawarł z (...) Kasą (...) S.A. umowę pożyczki nr (...) na kwotę 28.732,33 zł. Do dnia 15 lipca 2023 r. powód tytułem rat kapitałowo – odsetkowych uregulował łącznie kwotę 20.727,32 zł. Środki z tej pożyczki powód miał przeznaczyć częściowo na zakup samochodu oraz częściowo na wykonanie prac na nieruchomości pozwanej. (dowód: umowa pożyczki z dnia 16.06.2019 r., k. 125-130; zaświadczenie Banku, k. 131-132; stanowisko powoda, k. 123). Powód w okresie pozostawania z pozwaną w związku konkubenckim stale partycypował w kosztach utrzymania rodziny oraz tworzonego z pozwaną gospodarstwa domowego. W okresie od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. włącznie powód dokonał zakupów w dyskoncie sieci (...) na łączną kwotę 33.754,74 zł tylko w ramach płatności dokonywanych za pośrednictwem karty płatniczej. W okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 18 grudnia 2022 r. włącznie powód dokonał zakupów w dyskoncie sieci (...) na łączną kwotę 5.762,39 zł tylko w ramach płatności dokonywanych za pośrednictwem karty płatniczej. Powód ze swojego rachunku bankowego w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. przelał na rachunek syna pozwanej R. R. kwotę łączną 12.370 zł. Dla małoletniej córki stron J. P. powód założył w (...) Kasie (...) Banku (...) S.A. rachunek „ (...) konto dla dziecka” na jakim gromadził powód środki córki pochodzące ze świadczenia wychowawczego wypłacanego w ramach programu „500 +”. Posiadaczem tego rachunku była J. P. . Saldo tego rachunku na dzień 4 lipca 2023 r. wynosiło 19.824,61 zł. W dniach 11 stycznia 2011 r., 2 marca 2012 r. oraz 11 lipca2012 r. powód przelał na rachunek pozwanej kwotę łączną 8.000 zł tytułem „zasilenia konta”. W okresie od dnia 12 marca 2014 r. do dnia 29 listopada 2022 r. powód przelał na rachunek pozwanej łączną kwotę 24.830 zł. W tytułach części przelewów pojawiały się takie wskazania jak: zwrot za węgiel, urodziny J. , przelew środków święta, zakup butów dla J. , sukienki J. , ubrania dla J. , dentysta J. , Angielski J. , ortodonta J. . Większość przelewów dokonana w tym okresie miała jednakże na celu wyłącznie zasilenie konta pozwanej. (dowód: historia płatności powoda z użyciem karty płatniczej w dyskontach sieci (...) , k. 228-288; historia przelewów z rachunku powoda na rachunek R. R. , k. 289-291v.; podsumowanie środków zgromadzonych na rachunku „ (...) konto dla dziecka”, k. 292; potwierdzenia przelewów powoda na rachunek bankowy pozwanej, k. 295-300). W kwietniu 2023 r. Ł. R. (2) przed Sądem Rejonowym w Ostródzie zainicjowała przeciwko powodowi w imieniu małoletniej córki J. P. postępowanie o alimenty na rzecz dziecka, dochodząc ich w kwocie po 1.500 zł miesięcznie. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. (...) . Sąd Rejonowy w Ostródzie wyrokiem z dnia 24 listopada 2023 r. zasądził od Z. P. na rzecz małoletniej córki alimenty w kwocie po 600 zł miesięcznie, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Z pisemnych motywów uzasadnienia tego orzeczenia wynikało, m.in., że w czasie trwania związku (...) Z. P. w przeważającym zakresie zapewniał rodzinie życie na dobrym poziome, co nie mogło automatycznie powodować rozszerzenia tego obowiązku powoda na czas po ustaniu związku partnerskiego stron”. Apelacja strony inicjującej proces sygn. (...) od tego orzeczenia została oddalona przez Sąd Okręgowy w Elblągu w dniu 3 czerwca 2024 r. wyrokiem wydanym w sprawie sygn. (...) (dowód: wyrok z uzasadnieniem, k. 430-435v.; wyrok z uzasadnieniem, k. 436-443). Wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostródzie z dnia 10 września 2024 r., sygn. (...) ustalone zostało sprawstwo powoda w zakresie popełnienia przestępstwa psychicznego znęcenia się nad pozwaną w okresie nie wcześniejszym niż od dnia 21 marca 2018 r. do dnia 19 grudnia 2022 r. i postępowanie karne zostało wobec powoda warunkowo umorzone na okres roku próby, z jednoczesnym ustanowieniem zakazu kontaktowania się powoda z pozwaną i zbliżania się do niej na odległość mniejszą aniżeli 100 m w okresie próby. (dowód: wyrok z uzasadnieniem, k. 465-474). W piśmie opatrzonym datą 10 stycznia 2023 r. powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 324.965 zł tytułem nakładów poczynionych nie nieruchomość stanowiąca własność pozwanej, w terminie 30 dni od dnia doręczenia pozwanej wezwania do zapłaty – co faktycznie nastąpiło w dniu 11 stycznia 2023 r. Pozwana w piśmie z dnia 2 lutego 2023 r. odmówiła zapłaty. (dowód: wezwanie do zapłaty z potwierdzeniem odbioru, k 93-97; odpowiedź pozwanej na wezwanie do zapłaty, k. 98-100). W dniu 19 września 2025 r. pozwana przelała na rachunek bankowy powoda kwotę 90.000 zł, w jego tytule wskazując „rozliczenie z pozwu skierowanego do SO Elbląg, sygn. akt I C 644/23)”. (dowód: potwierdzenie przelewu, k. 521). Sąd zważył, co następuje: Roszczenie pozwu, co do samej jego zasady, zasługiwało na uwzględnienie. Kluczowe dla sprawy okoliczności zostały przez Sąd ustalone na podstawie materiału dowodowego szczegółowo opisanego w bezpośrednio poprzedzającej części uzasadnienia. Odwołania do poszczególnych dowodów tam powołanych nastąpi przy analizie merytorycznej zasadności żądań zgłoszonych pozwem. W istocie za bezsporne Sąd uznał, że powód i pozwana w okresie od 2008 r. do grudnia 2022 r. tworzyli związek konkubencki. W trakcie jego trwania na nieruchomości pozwanej położonej w (...) został wybudowany budynek mieszkalny jednorodzinny. Proces inwestycyjny był prowadzony po wspólnej decyzji stron w tej materii. Nie było sporne także to, że powodowi do przedmiotowej nieruchomości nie przysługiwał nigdy żaden tytuł prawny. Przedmiotem kognicji w tym postępowaniu nie pozostaje jednak ustalanie, jakie przyczyny legły u podstaw decyzji pozwanej o „nieprzenoszeniu” na powoda określnego udziału w prawie własności nieruchomości po zakończeniu procesu budowlanego – pomimo niewątpliwego prowadzenia przez strony rozmów w tym zakresie. Istotne pozostawało jedynie to, czy powód angażował swoje środki w tę inwestycję oraz czy pozwana po zakończeniu związku z powodem w grudniu 2022 r. w dalszym ciągu mogła być w określonym zakresie postrzegana jako osoba bezpodstawnie wzbogacona koszem byłego partnera. W ocenie Sądu stanowisko powoda zajęte w pozwie ocenić trzeba jako usprawiedliwione, tj. w kontekście samej powołanej instytucji prawnej bezpodstawnego wzbogacenia. Sama pozwana Ł. R. (1) w złożonych zeznaniach wskazała: „ja nie uważam, że nie muszę się rozliczyć z powodem, ale uważam, że kwota pozwu jest zawyżona, dokładnie nie wiem ile powód spłacił” (por. k. 489). Rozliczenie majątkowe pomiędzy osobami pozostającymi w konkubinacie w braku podstawy kontraktowej lub deliktowej rozliczenia, powinny być dokonane w trybie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu ( art. 405 k.c. ). Do rozliczenia konkubinatu nie można stosować ani wprost, ani przez analogię, przepisów z zakresu małżeńskich stosunków majątkowych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 14.03.2018 r., I ACa 92/17, System Informacji Prawnej Lex nr 2531588). Zerwanie konkubinatu stanowi odpadnięcie podstawy prawnej dokonanego przez powoda świadczenia, które doprowadziło do wzbogacenia pozwanej, zatem uprawnione jest oparcie roszczenia na treści art. 410 k.c. Ustanie konkubinatu definitywnie uniemożliwia realizację wspólnego celu jakim było pozostawanie w związku, co pozwala odwołać się do konstrukcji świadczenia nienależnego, z uwagi na nieosiągnięcie zamierzonego przez strony celu świadczenia (condictio causa data causa non secuta) (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23.05.2018 r., V ACa 724/17, System Informacji Prawnej Lex nr 2514648). W kontekście całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału, w ocenie Sądu, konsekwentnie podtrzymywane przez pozwaną stanowisko, jakoby powód inicjując proces w tej sprawie postępował w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego – za trafne uznane być nie mogło. Zgodnie z art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Zasady współżycia społecznego w rozumieniu art. 5 k.c. są pojęciem pozostającym w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności danej sprawy i w takim całościowym ujęciu wyznaczają podstawy, granice i kierunki jej rozstrzygnięcia w wyjątkowych sytuacjach, które przepis ten ma na względzie. Dlatego dla zastosowania art. 5 k.c. konieczna jest ocena całokształtu szczególnych okoliczności danego wypadku w ścisłym powiązaniu nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym. W konsekwencji stosowanie klauzuli generalnej z art. 5 k.c. pozostaje domeną sądów meriti (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11.12.2025 r., I CSK 1232/25, System Informacji Prawnej Lex nr 3996541). Stanowisko pozwanej w tej kwestii uznać należy za bezzasadne. Za pomocą zaoferowanych dowodów, szczegółowo opisanych w początkowej części uzasadnienia na etapie czynienia przez Sąd kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych, powód wykazał swe realne zaangażowanie w powiększenie majątku pozwanej – poprzez nakłady własnych środków finansowanych w przebieg całego procesu inwestycyjnego realizowanego w okresie 2009-2012 r. Powód wykazał również związek pomiędzy swym działaniem polegającym na samodzielnym spłacaniu – aż do zakończenia związku z pozwaną w grudniu 2022 r. – dwóch zobowiązań kredytowych, z których środki zostały w całości przeznaczone na budowę domu na nieruchomości Ł. R. (1) , a osiągnięciem przez pozwaną wymiernej korzyści z takiego stanu rzeczy. Środki z dwóch kredytów spłacanych wyłącznie przez powoda pozwoliły pozwanej na zakończenie procesu inwestycyjnego. W toku budowy relacje powoda i pozwanej na płaszczyźnie tworzonego związku partnerskiego były ze wszech miar poprawne. Strony snuły wizję wspólnego życia, miały małoletnie dziecko – nic nie stało na przeszkodzie, aby pozwana przeniosła już wtedy na powoda udział w prawie własności nieruchomości I. (...) , widząc pełne zaangażowanie powoda we wspólne działania na kanwie zapewnienia godnych warunków mieszkaniowych tworzonej wtedy rodzinie. Powołanie przez pozwaną okoliczności nadużywania alkoholu przez powoda, jako bezpośredniego czynnika mającego zablokować proces decyzyjny pozwanej odnośnie przeniesienia na niego udziału w prawie własności nieruchomości, nie ma dla sprawy istotnego znaczenia – w konfrontacji z faktami wykazanymi przez powoda. W ocenie Sądu nie znalazł finalnie odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym zarzut Ł. R. (1) , że strony miały swoistą umowę, iż to powód samodzielnie spłaca z własnych środków wszystkie zobowiązania kredytowe, ale równocześnie nie partycypuje on w żadnym zakresie w innych kosztach związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, pozwanej, ich małoletniej córki oraz syna pozwanej z poprzedniego związku. To stanowisko procesowe pozwanej powód skutecznie zdeprecjonował za pomocą zaoferowanych dowodów z dokumentów. Okoliczności sprawy wskazują, że powód i pozwana w I. (...) A stworzyli gospodarstwo domowe, w skład którego wchodziły jeszcze ich dzieci – małoletnia J. P. oraz syn pozwanej z poprzedniego związku – R. R. . Pozwana starała się przekonać Sąd, że pozwany płacąc raty zobowiązań kredytowych pozostawał całkowicie bierny na płaszczyźnie „dokładania” się do kosztów codziennego życia rodziny – i na tym gruncie wszystkie wydatki obciążały jedynie pozwaną. W ocenie Sądu powód w okresie pozostawania z pozwaną w związku konkubenckim stale partycypował w kosztach utrzymania rodziny oraz tworzonego z nią gospodarstwa domowego. Tylko w okresie od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. włącznie powód dokonał zakupów w dyskontach sieci (...) na łączną kwotę 39.517,13 zł i to wyłącznie w ramach płatności dokonywanych za pośrednictwem karty płatniczej (por. k. 228-288). Pozwana nie zdołała wykazać, aby były to wydatki tylko na zaspokajanie własnych potrzeb powoda. Nadto powód ze swojego rachunku bankowego w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. przelał na rachunek syna pozwanej, R. R. , kwotę łączną 12.370 zł (por. k. 289-291v.). Małoletniej córce stron, J. P. , powód założył w (...) Kasie (...) Banku (...) S.A. rachunek „ (...) konto dla dziecka”, na jakim gromadził środki stanowiące własność córki, w tym pochodzące, m.in., ze świadczenia wychowawczego wypłacanego w ramach programu „500 +”. Posiadaczem tego rachunku była małoletnia J. P. . Saldo tego rachunku na dzień 4 lipca 2023 r. zamykało się kwotą 19.824,61 zł (por. k. 292). Z kolei w odniesieniu do pozwanej, wskazać trzeba, że w dniach 11 stycznia 2011 r., 2 marca 2012 r. oraz 11 lipca 2012 r. powód przelał na rachunek pozwanej kwotę łączną 8.000 zł tytułem „zasilenia konta”. W okresie od dnia 12 marca 2014 r. do dnia 29 listopada 2022 r. z kolei powód przelał na rachunek pozwanej dalszą łączną kwotę 24.830 zł (por. k. 295-300). W tytułach części przelewów pojawiały się, m.in., takie wskazania jak: „zwrot za węgiel”, „urodziny J. ”, „przelew środków święta”, „zakup butów dla J. ”, „sukienki J. ”, „ubrania dla J. ”, „dentysta J. ”, „angielski J. ”, „ortodonta J. ”. Większość przelewów dokonana w tym okresie miała na celu jednakże wyłącznie „zasilenie konta” pozwanej. Reasumując powyższe, wydatki powoda na zakup żywności, środki przeznaczone na dzieci stron, czy w końcu środki finansowe przekazane przez powoda bezpośrednio pozwanej – w kwocie nie mniejszej niż 104.541,74 zł wynikającej ze wszystkich powołanych wyżej tytułów – nie uzasadniały stanowiska pozwanej, że powód, poza spłatą kredytów, pozostawać miał całkowicie bierny na gruncie przyczyniania się do zaspokajania szeroko pojmowanych potrzeb rodziny, którą z pozwaną tworzył do grudnia 2022 r. Czyniąc rozważania na płaszczyźnie ustalonych faktów związanych ze spłatą zobowiązań kredytowych przez powoda zaznaczyć trzeba, że sama pozwana na taką aktywność powoda wskazywała, nie negując wyłącznego zaangażowania powoda w regulowanie długów, z których środki zostały pierwotnie przeznaczone na składniki jej majątku. Pozwana w złożonych zeznaniach przyznała, że powód samodzielnie – tj. do grudnia 2022 r. – spłacał oba zobowiązania kredytowe. Twierdziła nawet, że powód w tym zakresie miał wydatkować łącznie kwotę 220.000 zł (por. k. 489). Ze zgromadzonego materiału wynika, że w dniu 9 stycznia 2012 r. powód samodzielnie zaciągnął zobowiązanie kredytowe w kwocie 49.400 zł w (...) Kasie (...) Banku (...) S.A. w ramach umowy kredytu nr (...) . Zobowiązanie to powód całkowicie spłacił. Kwota kredytu w całości została zaś przeznaczona na sfinansowanie prac związanych z wykonaniem instalacji grzewczo-hydraulicznej w budynku pozwanej w (...) A. Pozwana nie partycypowała w spłacie tego zobowiązania (por. k. 55, 487v., 489, 398v.). Z kolei w dniu 18 lipca 2012 r. powód i pozwana zawarli z (...) Kasą (...) Bankiem (...) S. A. umowę kredytu nr (...) na kwotę 143.000 zł, z jej przeznaczeniem na potrzeby mieszkaniowe – tj. dokończenie budowy domu pozwanej w I. . W okresie od dnia zawarcia w/w umowy do dnia 17 grudnia 2022 r., tj. ustania związku partnerskiego stron, zobowiązanie to było spłacane wyłącznie ze środków powoda. W okresie od dnia 19 lipca 2012 r. do dnia 17 grudnia 2022 r. powód spłacił łącznie kwotę 124.643,94 zł tego zobowiązania (por. k. 55-65, 66, 487v., 489). Zdaniem Sądu nie można było podzielić zaś stanowiska powoda co do tego, że na majątek pozwanej ten przeznaczył także środki z pożyczki zaciągniętej przez niego samodzielnie w dniu 16 czerwca 2019 r. w (...) Kasie (...) S.A. w ramach umowy nr (...) na kwotę 28.732,33 zł. Jak wynika z zaświadczenia tego banku, do dnia 15 lipca 2023 r. powód tytułem rat kapitałowo – odsetkowych uregulował łącznie kwotę 20.727,32 zł tego zobowiązania. Wskazywał powód, że środki z tej pożyczki miał przeznaczyć częściowo na zakup samochodu dla siebie oraz częściowo na sfinansowanie prac na nieruchomości pozwanej (por. k. 122-123, 125-130, 131-132) . Powód pozostał zaś już całkowicie bierny na gruncie wykazania tego, w jakiej części środki z pożyczki zaciągniętej w dniu 16 czerwca 2019 r. miałyby być spożytkowane na cele związane wyłącznie z majątkiem pozwanej – zwłaszcza w sytuacji, kiedy powód jak i pozwana zgodnie w złożonych zeznaniach relacjonowali, że w proces budowlany zaangażowane były środki wyłącznie z dwóch zobowiązań zaciągniętych w dniach 9 stycznia 2012 r. i 18 lipca 2012 r. (co koreluje też z samym okresem prowadzenia budowy i wykonywania prac wykończeniowych, skoro dom pozwanej właśnie w 2012 r. został oddany do użytku). Odnosząc się do kolejnej okoliczności podnoszonej przez pozwaną, tj. swoistego deprecjonowania przez nią faktycznej możliwości zaangażowania przez powoda jego własnych środków (tj. poza kredytem i pożyczką zaciągniętych w 2012 r.) w powiększenie majątku pozwanej, a to z uwagi na ograniczone możliwości zarobkowe Z. P. – wskazać trzeba co następuje. Z zeznań pozwanej wynika, że w okresie realizowania budowy domu w (...) A powód uzyskiwał wyższe od niej wynagrodzenie („pracowaliśmy oboje, powód był kierownikiem, ja byłam zwykłym pracownikiem, powód zarabiał dwa razy więcej ode mnie”, por. k. 489). Powód od dnia 20 grudnia 2005 r. niezmiennie zatrudniony pozostaje jako kierownik działu technicznego w Hotelu (...) Sp. z o.o. w G. (por. k. 124). Wobec niekwestionowanego faktu prowadzenia budowy domu w okresie od 2009 do 2012 r., pozwana wykazała jedynie swoje dochody za rok 2010 r. – był to dochód w kwocie 19.745,10 zł (por. k. 404-405). Reszta deklaracji podatkowych pozwanej złożonych w tej sprawie obrazuje wysokość jej rocznych dochodów, ale począwszy od roku 2015 wzwyż (por. k. 406-421), zaś dom został oddany do użytku już w 2012 r. Innymi słowy, progres wysokości dochodów pozwanej w okresie po zakończeniu budowy domu nie miał wpływu na ustalanie kluczowych okoliczności związanych z finansowaniem tej inwestycji w latach 2009 – 2012. Twierdzenia pozwanej o wysokich dochodach przez nią uzyskiwanych w latach 2012-2013 z działalności gospodarczej w postaci prowadzenia sklepu (por. k. 490 zeznania pozwanej: „naprawdę były dochodowe te dwa lata”) – nie zostały wykazane w zaoferowanym przez nią materiale dowodowym. Powód zaś za pomocą zaoferowanych dowodów wykazał, że kupował sam albo zlecał zakup materiałów budowlanych oraz dokonywał płatności za robociznę pracownikom wykonującym pracę w tej inwestycji byłej partnerki. Powód wykazał rachunkami i dowodami zapłaty wydatkowanie ze swojego rachunku bankowego na w/w cele, co najmniej kwoty 57.507,06 zł. W potwierdzeniach przelewów znajdują się, m.in., takie tytuły jak: ”wpłaty za materiały budowlane”, „rozliczenia za materiał”, „rozliczenia za prace”, „rozliczenie Makro”, „rozliczenia faktury nr (...) ”, „płot”, „zaliczki za materiał” (por. k. 74, 82-89, 91-92). Argumentacja Sądu wynikająca z akapitów poprzedzających uzasadnienia daje asumpt wnioskowi o skuteczności wykazania przez powoda, że z jego majątku w okresie pozostawania z pozwaną w związku konkubenckim wydatkowana została kwota nie mniejsza niż 231.551 zł [57.507,06 zł + 49.400 zł (z tytułu spłaty kredytu z dnia 9.01.2012 r.) + 124.643,94 zł (z tytułu spłaty kredytu z 18.07.2012 r.)], tj. jako mogąca być uznaną przez pryzmat świadczenia, którym pozwana została bezpodstawnie wzbogacona jego kosztem. Zerwanie konkubinatu stanowiło bowiem odpadnięcie podstawy prawnej dokonanego przez powoda świadczenia, które doprowadziło do wzbogacenia pozwanej, zatem uprawnione pozostawało oparcie roszczenia pozwu na treści art. 410 k.c. Cel świadczenia powoda, jakim było pozostawanie z pozwaną we wspólny związku, definitywnie odpadł. Nadto postawa samej pozwanej prezentowana w toku całego procesu wskazywała na to, że Ł. R. (1) dostrzegała konieczność „rozliczenia się” z powodem na płaszczyźnie majątkowej łączonej z okresem tworzenia wspólnego związku. Emanacją tej postawy pozwanej pozostawało faktyczne przekazanie powodowi w dniu 19 września 2025 r. kwoty 90.000 zł w ramach wykonanego przelewu bankowego, którego tytuł nie pozostawiał wątpliwości, jaka była causa w takim działaniu pozwanej (por. k. 521). Na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. Sąd pominął wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych z zakresu budownictwa lub szacowania wartości nieruchomości (por. k. 536). Ustalenie bowiem aktualnie samego zakresu prac, jakie powód miał wykonać na nieruchomości stanowiącej wyłączną własność pozwanej oraz ewentualne określenie, ile środków pozwana mogła zaoszczędzić wskutek osobistego zaangażowania powoda w wykonanie tych prac – zdaniem Sądu, w oparciu o zgromadzone dowody, wydaje się niemożliwe do precyzyjnego określenia. Przyjąć finalnie należało, że proces inwestycyjny budowy domu pozwanej był realizowany przez pracowników budowlanych wynajętych przez powoda. Sam powód niewątpliwie też angażował się w część prac budowlanych, ale zaangażowanie to miało każdorazowo charakter pomocniczy, tj. „wspierający” poszczególnych fachowców na danym etapie robót. Skoro zaś należało końcowo przyjąć, że powód kupował materiały budowlane i płacił z własnych środków wykonawcom (co najmniej 57.507,06 zł), nadto z dwóch zaciągniętych zobowiązań środki w całości przeznaczył na majątek pozwanej (na sfinansowanie prac budowalnych/wykończeniowych), a następnie samodzielnie te kredyty spłacał do grudnia 2022 r. (łącznie dalszą kwotą nie mniejszą niż 174.043,94 zł) – to aktualnie powoływanie biegłego z zakresu budownictwa, który miałby ustalać wartość osobiście wykonanych przez powoda prac na nieruchomości pozwanej oraz nakłady powoda na nieruchomość pozwanej, doprowadziłoby także do swoistego „zdublowania” przynajmniej części w/w kwot. Powód za pomocą zaoferowanych dowodów wykazał zasadność pierwotnego dochodzenia od pozwanej kwoty składającej się na wartość przedmiotu sporu, jak też fakt częściowego zaspokojenia przez pozwaną roszczenia powoda już po zawiśnięciu sporu, co generowało pośrednio wniosek o braku przesłanek do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu szacowania wartości nieruchomości pozwanej, celem określenia okoliczności wynikających z wniosku dowodowego powoda zgłoszonego w tej materii. Mając na uwadze powyższe, Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 110.000 zł (dochodzona w pozwie kwota 200.000 zł – 90.000 zł, kwota zapłacona przez pozwaną w toku procesu). Sąd nie podzielił zarzutu pozwanej, że roszczenie powoda pozostawało przedawnione. Co do zasady dług z bezpodstawnego wzbogacenia (świadczenia nienależnego) ma charakter bezterminowy. W konsekwencji stan wymagalności roszczeń restytucyjnych o zwrot świadczenia nienależnego ustala się zatem zgodnie z art. 455 k.c. , a rozliczenie powinno nastąpić niezwłocznie po wezwaniu do zwrotu bezpodstawnie wzbogaconego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5.06.2025 r., II CSKP 221/24, System Informacji Prawnej Lex nr 3881674). Koniec związku partnerskiego stron przypadł na grudzień 2022. Powód nabrał wtedy pewności, że ustanie konkubinatu definitywnie uniemożliwiło realizację wspólnego celu jakim było pozostawanie w związku, co pozwalało mu odwołać się do konstrukcji świadczenia nienależnego, z uwagi na nieosiągnięcie zamierzonego przez niego celu świadczenia. W piśmie opatrzonym datą 10 stycznia 2023 r. powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 324.965 zł przekazanej na budowę nieruchomość stanowiącej jej własność, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania do zapłaty – co faktycznie nastąpiło w dniu 11 stycznia 2023 r. Pozwana w piśmie z dnia 2 lutego 2023 r. odmówiła zapłaty (k. 93-100). Pozew w tej sprawie powód wniósł w dniu 15 czerwca 2023 r. (k. 116). O odsetkach ustawowych za opóźnienie od kwoty 110.000 zł orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. , zasądzając je od dnia 11 lutego 2023 r. do dnia zapłaty. Jak wykazano powyżej, powód bezskutecznie wezwał pozwaną do zapłaty w piśmie z dnia 10 stycznia 2023 r., w terminie tamże sprecyzowanym. Bierność pozwanej na tej płaszczyźnie generowała stan wymagalności kwoty 110.000 zł z dniem 11 lutego 2023 r. O odsetkach ustawowych za opóźnienie od kwoty 90.000 zł orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. , zasądzając je od dnia 11 lutego 2023 r. do dnia 18 września 2025 r., mając na uwadze okoliczność, że na mocy w/w wezwania do zapłaty pozwana była zobligowana do uregulowania kwoty 90.000 zł najpóźniej w dniu 10 lutego 2025 r., zaś faktycznie dokonała zapłaty na rzecz powoda w dniu 19 września 2025 r. W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu jako bezzasadne, gdyż powód nie cofnął żądania w części, w której pozwana spełniła świadczenie. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 1 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i art. 100 k.p.c. , a także w oparciu o § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2026, poz. 118 t.j.), dokonując ich stosunkowego rozdzielenia. Koszty procesu poniesione przez powoda to kwota łączna 10.961 zł, na jaką składały się: część opłaty od pozwu (5.000 zł, k. 120, 179), wynagrodzenie pełnomocnika procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa (5.417 zł) oraz wykorzystana zaliczka na wydatki związane z przeprowadzeniem dowodu w postaci przesłuchania świadków (544 zł). Koszty procesu poniesione przez pozwaną to kwota 5.417 zł, na jaką składało się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa. Powód sprawę wygrał w 55 % (w. p.s. 200.000 zł, powództwo uwzględnione do kwoty 110.000 zł). Pozwana powinna więc zwrócić powodowi kwotę 6.028,55 zł (10.961 zł x 55 %). Powód zaś powinien zwrócić pozwanej kwotę 2.437,55 zł (5.417 zł x 45 %). Na zasadzie wzajemnej kompensaty Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 3.591 zł (6.028,55 zł – 2.437,55 zł). Na podstawie art. 113 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2025, poz. 1228 t.j.) Sąd, adekwatnie do wyniku sprawy, nakazał ściągnąć od pozwanej oraz od powoda z zasądzonego na jego rzecz w punkcie pierwszym wyroku roszczenia, na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Elblągu, kwoty, odpowiednio, 500 zł i 4.500 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych (powód przegrał proces co do kwoty 90.000 zł, zaś co do pozwanej do ściągnięcia pozostawała kwota 500 zł dla zaspokojenia kwoty należnej opłaty od pozwu). Na podstawie art. 84 ust. 1 i 2 w/w ustawy Sąd nakazał zwrócić powodowi i pozwanej ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Elblągu kwoty, odpowiednio, 456 zł i 500 zł tytułem niewykorzystanych zaliczek przez nich uregulowanych na wydatki związane z kosztami przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków.
Pełny tekst orzeczenia
I C 644/23
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.