I C 581/17

Sygn. akt: I C 581/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 lutego 2018 roku Sąd Rejonowy w Szczytnie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Małgorzata Banaszewska Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Monika Nalewajk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 lutego 2018 roku w S. sprawy z powództwa W. Ł. , przeciwko Gminie Miejskiej S. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu, I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu stanowiących koszty zastępstwa procesowego Sygn. akt I C 581/17 UZASADNIENIE Powód W. Ł. w pozwie przeciwko Gminie Miejskiej S. domagał się ustalenia, że wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w S. przy ul. (...) oraz nakazania pozwanemu zawarcia z powodem umowy najmu lokalu nr (...) przy ul. (...) w S. na warunkach określonych dla dotychczasowego najemcy. Nadto, wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania oraz zastępstwa procesowego według spisu kosztów. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że matka powoda J. Ł. (1) na podstawie umowy zawartej w dniu 13 lipca 1966 roku była, do dnia swej śmierci tj. do dnia 16 maja 2016 roku najemcą lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w S. przy ul. (...) . Powód zaś zamieszkiwał wspólnie z matką w tym lokalu nieomal nieprzerwanie od 1966 roku do dnia jej śmierci i w lokalu tym jest od dnia 13 lipca 2000 roku zameldowany na pobyt stały. Z tytułu podatków rozlicza się w Urzędzie Skarbowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania tj. w S. . Twierdził, że jedynie z uwagi na trudną sytuację na lokalnym rynku pracy i zwiększające się potrzeby rodziców, których w znacznej części utrzymywał podjął pracę poza miejscem zamieszkania tj. w W. . Konieczność niemalże codziennej obecności w siedzibie pracodawcy był jedyny powodem, dla którego część noclegów spędzał w W. . W S. , jak twierdził stale zamieszkuje i przebywa w lokalu przy ul. (...) tak często jak to jest możliwe, czyli za każdym razem, gdy pozwalają mu na to obowiązki służbowe. Powód wskazał, że ponosił koszty leczenia i opieki matki oraz koszty utrzymania i remontów mieszkania i to w S. koncentrowało się centrum jego życiowych interesów, albowiem utrzymywał i nadal utrzymuje bliskie więzi ze swoimi znajomymi mieszkającymi na terenie S. , gdzie korzysta również z usług lojalnych przedsiębiorców. Nie jest właścicielem żadnego innego lokalu mieszkalnego. Pozwana Gmina Miejska S. wniosła o oddalenie powództwa i orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwana twierdził, że stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w S. wygasł wraz ze śmiercią najemcy tj. J. Ł. (1) w dniu 16 maja 2015 roku wobec braku osób, które spełniałyby warunki wstąpienia w stosunek najmu na podstawie art. 691 k.c. Pozwana zaprzeczyła, aby powód zamieszkiwał stale w tym lokalu z J. Ł. (1) do dnia jej śmierci. Zwróciła uwagę, że od 1 sierpnia 2012 roku powód jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w W. , a w lokalu w S. bywał rzadko, zaś J. Ł. (1) zajmowała się jej córka M. U. oraz opiekunka. Sąd ustalił, co następuje: J. Ł. (1) w dniu 13 lipca 1966 roku zawarła umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) . (dowód: umowa najmu k. 15-18) Powód od dnia 13 lipca 2000 roku zameldowany jest na pobyt stały pod adresem S. , ul. (...) . Powód zeznania podatkowe za lata 2012-2015 składał w Urzędzie Skarbowym w S. . Z czasem gdy stan zdrowia rodziców powoda pogarszał się i tym samym zwiększały się ich potrzeby powód zaczął ponosić koszty związane z utrzymaniem mieszkania, finansował przeprowadzane w nim remontu. Powód od dnia 1 czerwca 2012 roku rozpoczął pracę w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej (...) w W. w pełnym wymiarze czasu pracy i w tym czasie mieszkał w lokalu mieszkalnym na terenie W. . Powód często przyjeżdżał do S. , zwłaszcza w weekendy. Zdarzało się, że przyjeżdżał do S. w czwartek wieczorem i wyjeżdżał w poniedziałek rano. Mieszkał wtedy w lokalu przy ul. (...) , w którym znajdowały się jego rzeczy osobiste tj. ubrania, kosmetyki i w którym stale mieszkała matka powoda. W czasie pobytu w S. powód robił zakupu produktów żywnościowych i innych niezbędnych dla matki towarów w lokalnych sklepach. Kupował leki. Tu również korzystał z pralni, a u miejscowego mechanika samochodowego P. G. co najmniej od 2006 roku naprawia samochody. Powód w S. spędzał święta, urlopy, uczestniczył w spotkaniach rodzinnych. Spotykał się ze znajomymi, członkami rodziny. W okresie zatrudnienia powód korzystał z krótkich urlopów wypoczynkowych, które w części spędzał w S. . I tak w 2014 roku wykorzystywała: 2 i 3 stycznia (czwartek, piątek), 14 lutego (piątek), 21 marca (piątek), 7-18 kwietnia, 20 czerwca (piątek), 11, 18, 25 lipca (piątki), 1, 8, 29 sierpnia (piątki), 12 września (piątek), 10, 29 października (piątek, środa), 10 listopada (poniedziałek), 18, 19, 24 grudnia (czwartek, piątek, środa). W 2015 roku korzystał z urlopów wypoczynkowych: 2 stycznia (piątek), 20 lutego (piątek), 6 marca (piątek), 2, 10, 29 kwietnia (czwartek, piątek, środa), 13-15 maja (środa – piątek). (dowód: zaświadczenie k. 23, PIT-37 k. 24-26, k. 2730, k. 31-34, k. 35-38, faktura VAT k. 41, dowód wpłaty k. 42, informacja z Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej (...) w W. k. 131, dowód z przesłuchania stron – powoda k. 188v-189v, nagranie 00:55:24-01:46:58, zeznania świadka Z. B. k 119v-120, nagranie 00:10:21 – 00:34:52, zeznania świadka A. S. k. 120v, nagranie 00:47:25 – 01:01:59, zeznania świadka H. K. k. 121v-122, nagranie 01:44:22-02:00:05, zeznania świadka K. C. k. 122-122v, nagranie 02:00:05-02:17:15, zeznania świadka L. G. k. 122v, nagranie 02:17:15-02:30:51, zeznania świadka G. J. k. 122v-123, nagranie 02:30:51-02:39:20, zeznania świadka M. K. k. 123, nagranie 02:39:20-02:46:31, zeznania świadka H. L. k. 123, nagranie 02:46:31-03:06:28, zeznania świadka M. U. k. 123v, nagranie 03:13:29-03:26:07, zeznania świadka Z. M. k. 123v, nagranie 03:06:28-03:13:29, zeznania świadka M. G. k. 187v, nagranie 00:12:23-00:22:57, zeznania świadka P. G. k. 187v-188, nagranie 00:22:57-00:41:50 , zeznania świadka K. J. k. 188-188v, nagranie 00:41:50-00:53:49, zeznania świadka H. T. k. 120-120, nagranie 00:34:52-00:47:25) J. Ł. (1) przez ostatnie lata swego życia chorowała, w tym na chorobę Alzheimera, cukrzycę, przeszła udar mózgu. Z czasem zaczęła wymagać stałej opieki. Powód wynajął opiekunkę i ponosił koszty związane z jej wynagrodzeniem. Z czasem gdy stan zdrowia J. Ł. (1) pogarszał się opiekunka nocowała również w lokalu przy ul. (...) . Powód pokrywał koszty związane z zakupem leków dla matki, wypożyczał sprzęt specjalistyczny. Opiekunka oraz córka J. Ł. (1) M. U. sprawowały bezpośrednią opiekę nad J. Ł. (1) i w miarę możliwości w opiece tej uczestniczył powód, zawsze gdy przyjeżdżał do S. . Czasami gdy zachodziła potrzeba i konieczna była pomoc opiekunce powód przyjeżdżał w ciągu tygodnia. (dowód: karta informacyjna leczenia szpitalnego k. 39-40, dowód z przesłuchania stron – powoda k. 188v-189v, nagranie 00:55:24-01:46:58, zeznania świadka Z. B. k 119v-120, nagranie 00:10:21 – 00:34:52, zeznania świadka A. S. k. 120v, nagranie 00:47:25 – 01:01:59, zeznania świadka K. C. k. 122-122v, nagranie 02:00:05-02:17:15, zeznania świadka H. L. k. 123, nagranie 02:46:31-03:06:28, zeznania świadka M. U. k. 123v, nagranie 03:13:29-03:26:07,potwierdzenia przelewów k. 137-169) J. Ł. (1) zmarła w dniu 16 maja 2015 roku. (dowód: odpis skrócony aktu zgonu k. 13) Sąd ustalił, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną zgłoszonego przez powoda W. Ł. powództwa o ustalenie, że wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego po swej zmarłej matce, jest przepis art. 189 k.p.c. , który stanowi, że powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Podstawową przesłanką zasadności tak sformułowanego powództwa jest istnienie interesu prawnego, który zdaniem Sądu, w przypadku powoda, polega niewątpliwie na uzyskaniu tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego i uregulowania sytuacji prawnej po śmierci dotychczasowego najemcy. Powód nie może w inny sposób zrealizować swojego roszczenia, bowiem właściciel lokalu –Gmina Miejska S. - kwestionuje jego prawo. Zatem jedyną formą ochrony było wytoczenie niniejszego powództwa. Kwestię wstąpienia w stosunek najmu reguluje art. 691 k.c. , który wskazuje zarówno na krąg osób mogących wejść w stosunek najmu po zmarłym najemcy, jak również przesłanki, jakie te osoby muszą spełnić. W myśl powołanego przepisu osobami uprawnionymi są: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Warunkiem wstąpienia w stosunek najmu z mocy prawa, a zatem niezależnie od woli wynajmującego, przez osoby wskazane powyżej, jest stałe zamieszkiwanie z najemcą w chwili jego śmierci. Istotny w świetle art. 691 § 2 k.c. jest fakt rzeczywistego wspólnego mieszkania osoby bliskiej z najemcą aż do chwili jego śmierci. Ustalając, czy dana osoba stale zamieszkiwała ze zmarłym najemcą, bierze się pod uwagę, czy lokal ten stanowił jej " centrum życiowe", czy w lokalu tym była „ześrodkowana” przez tą osobę cała jej działalność życiowa (wyrok SN z dnia 17 października 1997 roku, I CKN 90/97) Nie budzi wątpliwości, że powód jako syn zmarłej J. Ł. (2) spełnia warunek przewidziany w przepisie art. 691 § 1 k.c. W ocenie Sądu powód nie spełniał warunku przewidzianego w przepisie art. 691 § 2 k.c. Powód, co niewątpliwe od czerwca 2012 roku rozpoczął pracę w W. na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. Zmiana miejsca zatrudnienia powoda powodowana była chęcią uzyskania lepszych warunków finansowych, a tym samym w szerszym zakresie wsparcia finansowego rodziców powoda. Powód od momentu rozpoczęcia pracy w W. , mieszkał na terenie W. , jak twierdził u swego kolegi, przy czym często przyjeżdżał do S. , gdzie przy ul. (...) był jego dom rodzinny i mieszkali jego rodzice. W czasie pobytu w S. odwiedzał znajomych i rodzinę, ale w głównej mierze koncentrował swoją uwagę na pomocy rodzicom, którzy pod koniec swego życia wymagali opieki i zasadniczego wsparcia finansowego. Powód ponosił koszty utrzymania mieszkania, wykonywał niezbędne remonty. Korzystał z usług lokalnych przedsiębiorców. Robił zakupy w lokalnych sklepach. Powyższe jednakże nie świadczy, wbrew temu co twierdzi powód, że stale zamieszkiwał ze swoją matką w lokalu przy ul. (...) . W lokalu tym znajdowały się jego ubrania, przybory toaletowe, na co wskazywały m.in. świadek A. S. , H. L. , które opiekowały się J. Ł. (1) ale powyższe samo przez się nie stanowi, że w lokalu tym powód stale mieszkał. Zwrócić należy uwagę, że powód często odwiedzał swoją matkę w S. zdarzało się, że do S. przyjeżdżał bezpośrednio po pracy w czwartek, piątek i wyjeżdżał w poniedziałek rano bezpośrednio do pracy. Tak więc pozostawienie ubrań, przyborów toaletowych w lokalu w S. było dla niego ułatwieniem, ale nie oznaczało, że powód stale w lokalu tym mieszkał. Zwłaszcza, że znaczną część tygodnia zamieszkiwał w W. , gdzie pracował. Nie była to praca sezonowa, a praca świadczona w pełnym wymiarze czasu pracy na podstawie umowy o pracę. Powód twierdził, że stale mieszkał w S. , a pobyt w W. był pobytem czasowym. Twierdzenie to, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie jest uprawnione. Sam powód twierdził, że w S. przebywał głównie w weekendy, a czasem zdarzało się, że pobyt rozpoczynał się w czwartek po pracy i kończył w poniedziałek rano. Wszyscy świadkowie, za wyjątkiem M. S. , której zeznania Sąd pominął oraz E. K. , która w tym zakresie nie była świadkiem naocznym twierdzili, że widywali powoda w S. w czasie gdy żyła jego matka, a on pracował w W. . Część świadków z uwagi na bliższą znajomość z powodem opisywała te spotkania jako częste, jak Z. B. , K. C. , L. G. , P. G. , również bliska sąsiadka J. H. K. , inni jako spotkania sporadyczne, jak sąsiedzi K. J. , H. T. . Spotkania te miały miejsce na mieście, w sklepie, na klatce schodowej, o różnych porach dniach i zazwyczaj w weekendy. H. L. , która opiekowała się J. Ł. (1) , siostra powoda M. U. zgodnie zeznały, że powód bardzo często przyjeżdżał do S. i pomagał w opiece nad matką. Powód twierdził, że bardzo często przyjeżdżał do S. , a związane to było z koniecznością wsparcia opiekunki, która sprawowała bezpośrednią opiekę nad J. Ł. (1) . Przyjeżdżał zawsze, gdy taka potrzeba zaistniała. Powód opiekował się matką, pomagał jej w czynnościach życia codziennego i w związku z tym przebywał w lokalu mieszanym wynajmowanym od pozwanego. Nie był to pobyt stały, a obecność powoda w lokalu tym spowodowana była konkretnymi zdarzeniami faktycznymi związanymi z zakresem atencji, którą powód poświęcał swej matce. Podkreślić należy, że udzielanie przez stronę pomocy w codziennych sprawach życiowych poprzedniemu najemcy z uwagi na łączące ją z nim pokrewieństwo i w związku z tym przebywanie w zajmowanym przez najemcę lokalu, a nawet fakt zameldowania w nim, nie przesądzają o tym, że strona w lokalu tym stale zamieszkiwała i by tam znajdowało się centrum jej sprawa życiowych, rodzinnych i majątkowych (wyrok SN z dnia 29 kwietnia 1998 roku, I CKN 637/97, wyrok SA w Szczecinie z dnia 28 marca 2013 roku, I ACa 879/12, wyrok SN z dnia 12 września 2001 roku, V CKN 1827/00) Zaświadczenie o zameldowaniu, które załączył powód do pozwu dowodzi jedynie tego, że w momencie zameldowania lokal opisany w pozwie stanowił miejsce stałego pobytu powoda. Nie może być jednak mowy o tym, że zameldowanie tworzy stan faktyczny i domniemanie, że osoba zameldowana w lokalu faktycznie przebywa. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym instytucja meldunku ma wyłącznie ewidencyjny charakter. Powód zeznania PIT – 37 za lata 2012-2015 składał w Urzędzie Skarbowym w S. wskazując ul. (...) w S. jako miejsce zamieszkania. Urząd Skarbowy w żaden sposób nie weryfikuje zapisów dotyczących miejsca zamieszkania podatnika, opierając się w tym zakresie na jego pisemnym oświadczeniu. Tak więc sam fakt złożenia zeznań podatkowych w S. nie tworzy domniemania, że powód stale zamieszkiwał w lokalu znajdującym się w S. . Przesłanka „stałego zamieszkiwania z najemcą" zawiera w sobie wymaganie, żeby osoba bliska najemcy nie miała innego mieszkania. Tymczasem powód w okresie od momentu rozpoczęcia pracy w W. do chwili śmierci najemcy lokalu, a więc przez okres ponad 3 lat swoje potrzeby mieszkaniowe zaspokajał na terenie W. . Nie przysługuje mu tytuł własności do żadnego innego lokalu, ale powyższe jest irrelewantne w zakresie oceny przesłanek wstąpienia w stosunek najmu na podstawie art. 691 k.c. Dokonując ustaleń stanu faktycznego Sąd opierał się na dokumentach przedłożonych przez strony, zeznaniach świadków oraz przesłuchaniu powoda. Sąd pominął zeznania M. S. , albowiem wymieniona zeznała, że powoda widywała w S. od jesieni 2017 roku, a wcześniej w czasach jego dzieciństwa. Zeznania świadka E. K. dotyczyły okoliczności i sposobu przeprowadzenia przez wymienioną wywiadu w budynku mieszkalnym przy ul. (...) po złożeniu przez powoda wniosku o wstąpienie w stosunek najmu. Świadek ten sporządzała dokumentację z rozmów z mieszkańcami budynku mieszkalnego odnośnie faktu zamieszkiwania powoda w lokalu nr (...) . Świadek nie widywała powoda w lokalu, a relacjonowała jedynie przebieg rozmów z mieszkańcami bloku. Powód kwestionował sporządzoną przez świadka dokumentację, jak również zeznania świadków H. K. i K. J. , którzy, jak wynika z dokumentacji sporządzonej przez E. K. mieli stwierdzić, że „centrum życiowe powoda jest w W. ” (k. 84) i że na dzień 8 lipca 2015 roku nikt w lokalu nr (...) nie mieszka (k. 86). Zwrócić należy uwagę, że o ile nie sposób odtworzyć okoliczności w jakich sporządzona została dokumentacja, a zwłaszcza zapis o „centrum życiowym powoda”, który znalazł się w notatce służbowej sporządzonej przez E. K. w dniu 12 grudnia 2016 roku to stwierdzić należy, że oboje świadkowie na rozprawie zgodnie przyznali, że w czasie gdy żyła matka powoda widywali powoda w bloku, na klatce schodowej ( K. J. ), w lokalu nr (...) ( H. K. ) Sąd zeznania świadków uznał za wiarygodne. W ocenie Sądu w sposób szczery opisywali oni okoliczności w jakich spotykali się z powodem w okresie gdy żyła jego matka. Nie byli w stanie, co zrozumiałe odtworzyć częstotliwości tych spotkań. Świadkowie, którzy z powodem utrzymywali bliższe relacje zgodnie wskazywali, że powód opiekował się matką, jego wszelkie działania, w tym obecność w S. motywowane było chęcią i potrzebą pomocy matce. Ustalony przez Sąd stan faktyczny daje asumpt do stwierdzenia, iż powód w chwili śmierci najemcy nie zamieszkiwał w przedmiotowym mieszkaniu w tym sensie, że w lokalu tym nie koncentrowały się jego wszystkie sprawy życiowe, osobiste i majątkowe, chociaż w nim przebywał, co było uzasadnione więzami rodzinnymi łączącymi go z najemcą tego lokalu oraz wolą niesienia pomocy. Niewątpliwie powód z uwagi na fakt, że w S. się wychował i mieszkał w lokalu przy ul. (...) z miejscem tym jest i był emocjonalnie związany. Tym niemniej powyższe nie oznacza, że w lokalu tym w chwili śmierci najemcy znajdowało się „centrum życiowe powoda” Nie ulega zatem wątpliwości, iż mieszkanie przy ul. (...) w S. nie stanowiło centrum życiowego powoda i niewątpliwe powód nie zamieszkiwał wspólnie z matką do chwili jej śmierci w przedmiotowy lokalu mieszkalnym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 189 k.p.c. w zw. z art. 691 § 1 i 2 k.c. powództwo oddalono. Sąd o kosztach procesu orzekł zgodnie z przepisem art. 98 § 1 i 3 k.p.c. , który wyraża zasadę, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Na koszty procesu pozwanej składa się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego, którego wysokość ustalono w oparciu o § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t. Dz.U. 2018r., poz. 265) ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...) S. , (...) ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) S. , (...)