I C 54/13

Sąd Okręgowy w Bielsku-BiałejBielsko-Biała2014-03-13
SAOSCywilneprawo spadkoweWysokaokręgowy
niegodność dziedziczeniazabójstwoprawo spadkowemałoletni sprawcaart. 928 k.c.prawomocny wyrok karnykoszty procesu

Podsumowanie

Sąd Okręgowy uznał pozwaną za niegodną dziedziczenia po swojej matce, którą zabiła, mimo że w chwili popełnienia czynu była nieletnia.

Powódka domagała się uznania pozwanej za niegodną dziedziczenia po jej matce, którą pozwana zabiła. Pozwana argumentowała, że w chwili popełnienia czynu była nieletnia i nie można jej przypisać winy umyślnej. Sąd Okręgowy uznał pozwaną za niegodną dziedziczenia, podkreślając, że prawomocny wyrok skazujący za zabójstwo matki, nawet popełnione przez nieletnią, spełnia przesłanki z art. 928 § 1 pkt 1 k.c.

Powódka R. D. wniosła pozew o uznanie pozwanej W. H. za niegodną dziedziczenia po jej matce M. H., która zmarła. Uzasadnieniem pozwu było popełnienie przez pozwaną zbrodni zabójstwa swojej matki. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, że w dacie popełnienia przestępstwa była nieletnia (poniżej 17 lat), co wyłącza przypisanie jej odpowiedzialności karnej w rozumieniu art. 928 k.c. Sąd Okręgowy ustalił, że pozwana W. H. dopuściła się zabójstwa swojej matki, działając wspólnie z inną osobą, za co została prawomocnie skazana na karę 15 lat pozbawienia wolności. Sąd, opierając się na art. 928 § 1 pkt 1 k.c., uznał pozwaną za niegodną dziedziczenia. Podkreślono, że sąd orzekający w sprawie o niegodność dziedziczenia jest związany prawomocnym wyrokiem skazującym co do faktu popełnienia przestępstwa i jego umyślności (art. 11 kpc). Okoliczność, że pozwana była w chwili czynu małoletnia, nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż od 1998 roku odpowiedzialność karna za najpoważniejsze przestępstwa jest obniżona do 15 lat. Sąd uznał, że dziedziczenie przez pozwaną majątku po zamordowanej matce byłoby sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości. Orzeczenie o kosztach procesu uzależniono od sytuacji materialnej pozwanej i faktu odbywania przez nią kary pozbawienia wolności, od obciążenia jej kosztami sądowymi odstąpiono.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, osoba małoletnia, która popełniła umyślnie ciężkie przestępstwo przeciwko spadkodawcy, może zostać uznana za niegodną dziedziczenia, nawet jeśli w chwili czynu nie ukończyła 17 lat.

Uzasadnienie

Sąd jest związany prawomocnym wyrokiem skazującym co do faktu popełnienia przestępstwa i jego umyślności. Obniżony wiek odpowiedzialności karnej (15 lat) oznacza, że małoletni sprawca odpowiada jak osoba dorosła, również w kontekście przesłanek niegodności dziedziczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uznanie za niegodnego dziedziczenia

Strona wygrywająca

R. D.

Strony

NazwaTypRola
R. D.osoba_fizycznapowódka
W. H.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (5)

Główne

k.c. art. 928 § § 1 pkt 1

Kodeks cywilny

Spadkobierca może być uznany za niegodnego dziedziczenia, jeżeli dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy.

Pomocnicze

k.p.c. art. 11

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd orzekający w sprawie o uznanie za niegodnego dziedziczenia jest związany prawomocnym wyrokiem skazującym co do faktu popełnienia przestępstwa i jego umyślności.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzeczenia o kosztach procesu.

k.k. art. 148 § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący zbrodni zabójstwa, na podstawie którego skazano pozwaną.

k.k. art. 10 § § 2

Kodeks karny

Przepis określający obniżony wiek odpowiedzialności karnej za najpoważniejsze przestępstwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwana dopuściła się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy (zabójstwo matki). Prawomocny wyrok skazujący za zabójstwo matki jest wiążący dla sądu cywilnego w zakresie ustalenia faktu popełnienia przestępstwa i jego umyślności. Obniżony wiek odpowiedzialności karnej (15 lat) oznacza, że małoletni sprawca odpowiada jak osoba dorosła w kontekście przesłanek niegodności dziedziczenia.

Odrzucone argumenty

Pozwana była nieletnia w dacie popełnienia czynu, co wyłącza przypisanie jej odpowiedzialności karnej i spełnienie przesłanek z art. 928 k.c.

Godne uwagi sformułowania

uznaje za niegodną dziedziczenia po jej matce dopuściła się zbrodni zabójstwa swojej matki w dacie popełnienia przestępstwa nie ukończyła lat 17 zabójstwo matki musi być potraktowane jako ciężkie przestępstwo sąd orzekający związany jest prawomocnym wyrokiem skazującym co do faktu popełnienia przestępstwa, a także w zakresie oceny czy przestępstwo zostało popełnione z winy umyślnej Okoliczność, że w dacie popełnienia przestępstwa pozwana była małoletnia jest dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy bez znaczenia gdyby pozwana dziedziczyła majątek po matce byłoby to sprzeczne z elementarnym poczuciem sprawiedliwości

Skład orzekający

Zdzisława Pabis-Rydel

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że wiek sprawcy (poniżej 17 lat) nie wyłącza uznania za niegodnego dziedziczenia w przypadku popełnienia umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy, jeśli sprawca podlegał odpowiedzialności karnej."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy sprawca podlegał odpowiedzialności karnej (wiek 15+ lat) i został prawomocnie skazany za umyślne ciężkie przestępstwo przeciwko spadkodawcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ekstremalnej sytuacji, w której małoletnia osoba popełnia zabójstwo rodzica, a następnie próbuje dziedziczyć po ofierze. Pokazuje to, jak daleko sięga prawo spadkowe i karne w celu zapewnienia sprawiedliwości.

Zabiła matkę i chciała jej spadek? Sąd nie miał litości dla nieletniej morderczyni.

Dane finansowe

koszty procesu: 3600 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt: I C 54/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Zdzisława Pabis-Rydel Protokolant: sekr. sądowy Gabriela Jordanek po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. w Bielsku-Białej na rozprawie sprawy z powództwa R. D. przeciwko W. H. o uznanie za niegodną dziedziczenia 1. pozwaną W. H. ur. (...) w Ż. , córkę R. i M. , uznaje za niegodną dziedziczenia po jej matce M. H. zmarłej w dniu (...) . 2. odstępuje od obciążenia pozwanej kosztami sądowymi, 3. zasądza od pozwanej na rzecz powódki koszty procesu w kwocie 3.600 zł. Przewodniczący I C 54/13 UZASADNIENIE Powódka R. D. wniosła pozew, w którym domagała się uznania pozwanej W. H. za niegodną dziedziczenia po jej matce M. H. oraz przyznania kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powódka podała, iż pozwana dopuściła się zbrodni zabójstwa swojej matki i z tej przyczyny powództwo jest uzasadnione. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i przyznanie kosztów procesu według norm przepisanych. Zarzuciła, iż w dacie popełnienia przestępstwa nie ukończyła lat 17, a zatem nie można jej przypisać popełnienia przestępstwa, a jedynie popełnienie czynu zabronionego, bowiem odpowiedzialność nieletnich uregulowana jest odmiennie niż odpowiedzialność karna dorosłych. Zdaniem pozwanej przesłanki wymienione w art. 928 kc nie zostały spełnione. Sąd ustalił co następuje : Pozwana W. H. dopuściła się zbrodni zabójstwa swojej matki. Działała wspólnie i w porozumieniu z M. G. . Uznana została za winną popełnienia przestępstwa z art. 148 § 1 kk i skazana na karę 15 lat pozbawienia wolności. Wyrok w przedmiotowej sprawie jest prawomocny. Dowód : odpis wyroku w sprawie III K 146/12 Sądu Okręgowego w Bielsku – Białej. W dacie śmierci M. H. była rozwiedziona. Zamężna była jeden raz z R. H. , z tego związku urodziło się jedno dziecko, to jest W. H. M. H. miała rodzeństwo. Po rozwodzie z mężem dokonała podziału majątku dorobkowego. Z tego tytułu zasądzono na jej rzecz od R. H. spłatę w wysokości 151.672 zł. Innego majątku M. H. nie miała. Dowód : przesłuchanie powódki ( k. 182 ). W tym stanie rzeczy zważył Sąd co następuje: Zgodnie z art. 928 § 1 pkt. 1 kc spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego dziedziczenia, jeżeli dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy. Zabójstwo matki musi być potraktowane jako ciężkie przestępstwo, a takiego czynu dopuściła się pozwana. Została za to prawomocnie skazana w sprawie karnej. W procesie o uznanie za niegodnego dziedziczenia sąd orzekający związany jest prawomocnym wyrokiem skazującym co do faktu popełnienia przestępstwa, a także w zakresie oceny czy przestępstwo zostało popełnione z winy umyślnej – art. 11 kpc . Okoliczność, że w dacie popełnienia przestępstwa pozwana była małoletnia jest dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy bez znaczenia. Od dnia 1 września 1998 r. próg wiekowy odpowiedzialności karnej za najpoważniejsze przestępstwa obniżony został do 15 lat ( art. 10 § 2 kk ). Pozwana za swój czyn odpowiada zatem jak osoba dorosła ze wszystkimi tego konsekwencjami, także w zakresie wymogów określonych w art. 928 kc. Uznał zatem Sąd, że spełnione zostały warunki określone w w/w przepisie i uznał pozwaną za niegodną dziedziczenia po swojej matce. W przedmiotowej sprawie gdyby pozwana dziedziczyła majątek po matce byłoby to sprzeczne z elementarnym poczuciem sprawiedliwości. Orzeczenie o kosztach procesu opiera się na przepisie art. 98 kpc . Sąd odstąpił od obciążenia pozwanej kosztami sądowymi z uwagi na jej sytuację materialną oraz fakt odbywania kary pozbawienia wolności. Przewodniczący:

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę