Sygn. akt I C 500/25 UZASADNIENIE Powód T. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś. wniósł o nakazanie pozwanym K. K. , B. W. , J. K. , J. K. (1) opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy (...) i wydanie go powodowi w stanie wolnym od osób i rzeczy. Nadto wniósł o zasądzenie od pozwanych na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że lokal mieszkalny położony przy (...) znajduje się w jego zasobach mieszkaniowych, a na podstawie umowy najmu z dnia 16 marca 1998 roku lokal ten został oddany najemcy A. F. z przeznaczeniem do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jej oraz jej córki K. G. . Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 umowy najmu osoby te miały stale przebywać w lokalu. Pomimo zawartej w treści umowy deklaracji ilość lokatorów zmieniała się. Zgodnie z oświadczeniem A. F. z dnia 06 listopada 2009 roku w lokalu przebywała jedynie główna najemczyni. Stosownie do treści oświadczenia z dnia 02 listopada 2010 roku oprócz A. F. w lokalu ponownie przebywała jej córka K. K. (poprzednio: G. ). Następne oświadczenie zostało złożone w dniu 01 lutego 2014 roku i zgodnie z jego treścią jedynym najemcą ponownie była A. F. , wobec czego uznać należy, że K. K. oraz pozostali pozwani nie mieszkali na stale w rzeczonym lokalu mieszkalnym. W deklaracji z dnia 02 listopada 2010 roku nie zostały ujęte małoletnie dzieci pozwanej K. K. , tj. B. W. i J. K. . Dnia 23 stycznia 2024 roku pozwana K. K. wystosowała pismo, w którym wniosła o wstąpienie w stosunek najmu lokalu mieszkalnego z uwagi na śmierć A. F. . Do pisma załączony został odpis skrócony aktu zgonu dotychczasowej najemczyni. Stosownie jednak do treści wniosku pozwani nie zamieszkiwali na stałe w spornym lokalu, pomimo że adres stałego zamieszkania pozostawał tożsamy. Z uwagi na chorobę A. F. pozwana i jej dzieci zmuszeni byli do zamieszkania poza lokalem i dopiero od 2022 roku pozwana K. K. , według jej oświadczenia, opiekowała się matką i przebywała w mieszkaniu bardzo często. Dodatkowo pozwana oświadczyła o zameldowaniu na pobyt stały w lokalu zarówno siebie, jak i swoich dzieci, co jednak nie implikuje aktualizacji przesłanki, o której mowa w art. 691 § 2 kc , wobec czego powód nie rozpatrzył pozytywnie wniosku pozwanej, którą pismem z dnia 19 lutego 2024 roku po raz pierwszy wezwał do dobrowolnego wydania lokalu w stanie wolnym od osób i rzeczy z uwagi na brak tytułu prawnego pozwanej do korzystania z niego. W odpowiedzi na negatywne stanowisko powoda, pozwana wystosowała pisma do (...) oraz do P. (...) , w których ponownie wnosiła o wstąpienie w stosunek najmu lokalu mieszkalnego z dnia 16 marca 1998 roku. Powód wskazał, że na skutek zmian stosunków gospodarczych oraz administracyjnych sporny lokal mieszkalny został przekazany do zasobów T. (...) w Ś. , podczas gdy (...) rozpoznaje wnioski dotyczące lokali wchodzących bezpośrednio w skład zasobów mieszkaniowych G. (...) , w związku z czym organ ten nie był umocowany do wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie, wobec czego pismo do niego kierowane zostało przekazane powodowi. Analogiczna sytuacja zaistniała w kontekście pisma adresowanego przez pozwaną do P. (...) . W odpowiedzi powód podtrzymał swoje stanowisko, o czym poinformował pozwaną w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 roku. Celem sformułowania swojego ostatecznego stanowiska powód dokonał weryfikacji zużycia wody w lokalu w latach 2021-2023, a uzyskane odczyty wskazywały na roczne zużycie w wysokości 23 m (
3) , 19,48 m (
3) oraz 15,72 m (
3) , co w ocenie powoda w sposób oczywisty sprzeciwia się uznaniu, że w lokalu w okresie kluczowym dla postępowania na stałe zamieszkiwali pozwani. W dniu 10 maja 2024 roku pozwana przedłożyła powodowi pismo, w treści którego stwierdziła, że w lokalu mieszkała od 1989 roku, przedkładając jednocześnie dokument obejmujący podpisy osób stwierdzających, że pozwana zamieszkiwała przy (...) w Ś. . Zdaniem powoda, dowód ten nie stanowi jednak dostatecznego potwierdzenia, że wobec pozwanych faktycznie zaktualizowały się przesłanki warunkujące możliwość wstąpienia w stosunek najmu. Posiadane przez powoda informacje stają w opozycji do treści przedstawionych oświadczeń, a powód zobowiązany jest do wnikliwego badania każdej sprawy, której przedmiotem wstąpienie jest w stosunek najmu, z uwagi na ograniczony zasób mieszkaniowy, którym dysponuje. Brak jednoznacznych dowodów potwierdzających stanowisko pozwanej sprawił, że powód podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. Zważył, że pojęcie „stałego zamieszkiwania” należy definiować w powiązaniu z art. 25 kc , który stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a o spełnieniu przesłanek tej normy prawnej świadczą dwie okoliczności: zewnętrzna - fizyczne przebywanie oraz wewnętrzna w postaci zamiaru stałego pobytu, które to elementy muszą występować łącznie. Stałe zamieszkanie powiązane jest z tak zwanym centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe, rodzinne i majątkowe. Na gruncie przepisu art. 691 kc dane mieszkanie musi zatem stanowić centrum życiowe działalności osoby, która z tego faktu wywodzi skutki prawne w postaci wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym najemcy, przy czym stan ten musi trwać do chwili śmierci najemcy, a nie od tej chwili. Powód zwrócił uwagę na treść oświadczeń składanych poprzednikowi prawnemu powoda - Z. (...) w Ś. przez zmarłą A. F. , które dają podstawę do wniosku, że jedynie w okresie od dnia 02 listopada 2010 roku do dnia 16 stycznia 2014 roku K. K. - bez dzieci - zamieszkiwała w lokalu mieszkalnym wraz z najemczynią, co potwierdza także treść pism samej pozwanej kierowanych zarówno do powoda, jak i do (...) oraz P. (...) . Zwrócił uwagę na brak konsekwencji po stronie pozwanej, wynikającej prawdopodobnie z niewłaściwego zrozumienia pojęcia „zamieszkiwania”, o którym stanowią przepisy Kodeksu cywilnego . Z jednej bowiem strony pozwana wnosiła o wstąpienie w stosunek najmu po zmarłej matce, a zatem winna mieć świadomość konieczności wykazania aktualizacji przesłanek z art. 691 kc , podczas gdy z drugiej strony wprost przyznała w piśmie z dnia 23 stycznia 2024 roku, że lokal nie stanowi zarówno dla niej, jak i dla jej dzieci stałego miejsca zamieszkania oraz centrum życiowego, na co wskazują w szczególności takie stwierdzenia, jak: „z tytułu chorób mamy zmuszona byłam wraz z dziećmi wynająć mieszkanie”, „ponieważ nie mogłam wraz z dziećmi zamieszkiwać z mamą” czy „w mamy mieszkaniu przebywałam i byłam bardzo często”. Wraz z pismem z dnia 29 lutego 2024 roku pozwana przedłożyła kolejne podstawy do przyjęcia braku aktualizacji przesłanek zawartych w art. 691 § 2 kc , ponownie wspominając o konieczności zmiany miejsca zamieszkania z uwagi na chorobę A. F. w 2009 roku. Pozwana twierdzi, że cały czas opiekowała się A. F. i w pewnym momencie ponownie wprowadziła się do mieszkania, co nie zostało jednak potwierdzone w stosownych oświadczeniach, które winne były zostać przedłożone powodowi, a który to brak aktywności pozwana uzasadnia sugestią pracowników dawnego Z. (...) , której udzielili zmarłej matce, aby ta „zdjęła” pozwaną oraz jej dzieci z opłat za media, co miało nie kolidować z mieszkaniem w lokalu mieszkalnym po śmierci matki. Powód nie potwierdza, aby taka sugestia miała miejsce, w szczególności, że takie działanie byłoby niezgodne z zasadami prawidłowego gospodarowania zasobami mieszkaniowymi G. (...) , a tym samym naruszone mogłoby być prawo, chociażby z uwagi na nierówne traktowanie lokatorów. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że wszelkiego rodzaju ustalenia dotyczące warunków zamieszkiwania winny znaleźć potwierdzenie w postaci dokumentowej sporządzonej przez pracowników Z. (...) bądź T. (...) Sp. z o.o., jak choćby notatce służbowej czy wiadomości e-mail, co wynika z wewnętrznych procedur tych organizacji. Pozwana twierdzi, że opłaty za media - z uwagi na brak zgłoszenia większej liczby osób zamieszkujących w lokalu - miały być rzekomo mniejsze, co jednak nie mogło mieć miejsca. Po pierwsze bowiem, choć w sytuacji gdy wskazana jest mniejsza ilość osób zamieszkujących w lokalu obliczana jest mniejsza zaliczka na poczet zużycia mediów, to jednak rozliczenie końcoworoczne oparte jest o wskazania liczników, wobec czego stwierdzona może zostać zarówno nadpłata, jak i niedopłata. Niemożliwym jest zatem, aby powód ponoszący koszty za odpowiedni przydział mediów do poszczególnych lokali nie zauważył zwiększonego zużycia poszczególnych zasobów przez mieszkańców, zwłaszcza jeżeli byłaby to piątka osób. Zakładając minimalne zużycie wody na osobę na poziomie 3-4 m (
3) w ciągu miesiąca, przy zamieszkiwaniu 5 osób w spornym lokalu mieszkalnym, roczne zużycie wody winno oscylować wokół 180 m (
3) , podczas gdy zgodnie ze wskaźnikami zużycia w latach 2021-2023 oscylowało wokół wartości 20 m (
3) . Wobec tego jakkolwiek można przypuszczać, że jedna wyjątkowo oszczędna osoba zużyje w skali rocznej około 20 m (
3) wody, to nie jest obiektywnie możliwe, by pięć osób w 2023 roku zużyło jedynie około 15 m (
3) wody. Powyższe świadczy zaś o sporadycznym przebywaniu w danym mieszkaniu, nie zaś o zamieszkiwaniu czy też stałym zamieszkiwaniu, w szczególności jeśli pod uwagę wziąć, że w rodzinie są małoletnie dzieci. Powód nie zaprzeczył, że pozwana mogła opiekować się chorą matką i z dużą częstotliwością przebywać w lokalu, jednak - jak sama pozwana stwierdziła w piśmie z dnia 23 stycznia 2024 roku - choroba matki zmusiła ją i jej dzieci do wynajęcia innego mieszkania. Wątpliwym jest zatem, by pozwani zdecydowali się na podjęcie ryzyka zamieszkania w lokalu przed śmiercią A. F. , a odpowiedniejszym określeniem zaistniałego stanu byłoby raczej częste przebywanie w lokalu czy pomieszkiwanie w nim przez pozwaną lub jej pełnoletniego syna. Tymczasem - jak wskazuje się zresztą w orzecznictwie Sądu Najwyższego - konieczność udzielania pomocy, nawet w przypadku codziennego wykonywania czynności na rzecz potrzebującego, nie implikuje samo z siebie realizacji przesłanek z art. 691 § 1 kc , podobnie jak sam fakt pokrewieństwa oraz zameldowanie na pobyt stały nie przesądza o wstąpieniu z mocy prawa w stosunek najmu lokalu mieszkalnego po zmarłym. Podkreślił, że dobrodziejstwo wynikające z przepisu art. 691 § 1 kc może wystąpić wyłącznie, jeżeli osoba ubiegająca się o wstąpienie w stosunek najmu lokalu mieszkalnego nie posiada innego miejsca zamieszkania, co w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy zdaje się być wątpliwe, zważając na zużycie mediów przez pozwanych oraz okoliczność zamieszkiwania w innym lokalu przez bliżej niesprecyzowany przez pozwaną czas. Nie ma zaś wątpliwości, że przebywanie, a nawet pomieszkiwanie u członka rodziny z uwagi na konieczność opieki przy jednoczesnym posiadaniu innego miejsca zamieszkania nie definiuje, że nastąpiła jakakolwiek zmiana centrum życiowego danej osoby. Zważając na powyższe, nie można stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki przewidziane dyspozycją art. 691 § 1 i 2 kc , wobec czego pozwana K. K. nie wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego po zmarłej A. F. , co z kolei implikuje wniosek, iż zajmuje ona go wraz ze swoimi dziećmi bezumownie, a powodowi przysługuje przewidziane przepisem art. 222 § 1 kc roszczenie windykacyjne. Pozwani K. K. , działająca jednocześnie jako przedstawicielka ustawowa małoletniego pozwanego J. K. (1) , J. K. , B. W. w odpowiedzi na pozew (k. 85-89) wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazali, że pozwana K. K. zamieszkiwała w lokalu mieszkalnym wraz z matką A. F. nieprzerwanie od 1989 roku, a wraz z nią nieprzerwanie od narodzin mieszkają jej dzieci. Wprawdzie w 2009 roku pozwani zmuszeni byli tymczasowo wynająć inny lokal mieszkalny z uwagi na stan zdrowia A. F. , jednak sytuacja ta trwała jedynie kilka miesięcy, po upływie których pozwani powrócili do wspólnego zamieszkiwania w spornym lokalu. Pod koniec życia A. F. , tj. w latach 2022-2024 dzieci K. K. często przebywały u swojego ojca, jednak nie wynikało to ze zmiany miejsca zamieszkania, lecz uniknięcia sytuacji w której byłyby świadkami pogarszającego się stanu zdrowia babci, wymagającej w tamtym czasie szczególnej opieki, łącznie z myciem. Wyjaśnili, że sporny lokal mieszkalny został przekazany dużo wcześniej, aniżeli zawarta została umowa najmu z dnia 16 marca 1998 roku - A. F. uzyskała bowiem prawo do zamieszkiwania w nim na podstawie decyzji z dnia 21 lipca 1989 roku o przekwaterowaniu, która wydana została na podstawie art. 48 ust. 3 nieobowiązującej już ustawy Prawo lokalowe , zgodnie z treścią którego w razie stwierdzenia w trybie przepisów o państwowym nadzorze budowlanym stanu zagrożenia życia lub mienia osób zamieszkujących budynek, terenowy organ administracji państwowej wydaje decyzję o przekwaterowaniu tych osób do pomieszczeń zastępczych na czas naprawy ściśle oznaczony i podany do ich wiadomości, a po zakończeniu naprawy - może nakazać im przeprowadzenie się do lokalu poprzednio zajmowanego. Dla osób, które po zakończeniu naprawy nie będą mogły powrócić do lokali zajmowanych poprzednio, ze względu na ich likwidację lub przebudowę zapewnia się przyznanie lokalu spółdzielczego przez spółdzielnię. Dopiero w późniejszym okresie doszło do zawarcia umowy najmu z dnia 16 marca 1998 roku, która tylko dodatkowo potwierdziła prawo A. F. do wykorzystywania lokalu w celach mieszkaniowych. Począwszy od przyznania prawa do lokalu spółdzielczego decyzją z 1989 roku pozwana K. K. zamieszkiwała wraz z matką. W (...) roku narodziło się pierwsze dziecko pozwanej - B. W. , a kolejno: w (...) roku urodziła się J. K. , zaś w (...) roku J. K. (1) , które to dzieci po dziś dzień nieprzerwanie zamieszkują z matką. Sytuację mieszkaniową czasowo skomplikowała choroba matki pozwanej K. K. - wstępne rozpoznanie nie wykazało bowiem dokładnych przyczyn choroby, nie wykluczając astmy oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, wobec czego pozwana poinformowana została, że jakiekolwiek zakażenie może prowadzić do bezpośredniego zagrożenia życia A. F. . W związku z tym pozwana razem z dziećmi, nie chcąc ryzykować życiem matki, wynajęła tymczasowo inny lokal, co jednak nie trwało długo, bowiem dalsze badania wykluczyły bezpośrednie zagrożenie, a tym samym pozwani mogli wrócić do lokalu. Stan zdrowia A. F. uległ znacznemu pogorszeniu dopiero w 2021 roku, kiedy nie była już zdolna do samodzielnej egzystencji i wymagała stałej opieki, w tym karmienia i mycia. Aby oszczędzić dzieciom konieczności doświadczania stanu zdrowia babci, w tamtym okresie przebywały one często u ojca, dzięki czemu pozwana K. K. mogła w spokoju zajmować się matką, zaś dzieci nie musiały patrzeć na umierającą i niezdolną do samodzielnej egzystencji babcię, co byłoby nieuniknione biorąc pod uwagę, że lokal ma powierzchnię zaledwie 36,75 m (
2) . Naturalnym następstwem częstego przebywania dzieci u ojca jest zaś zmniejszone zużycie wody w spornym lokalu mieszkalnym, co jednak nie stanowi dowodu na niezamieszkiwanie przez pozwanych wraz z A. F. a wskazuje jedynie na trudną sytuację życiową. Podkreślili przy tym, że opieka nad osobą schorowaną wymaga innego podejścia do jej higieny - pozwana w tych celach korzystała głównie z mokrych chusteczek, a przedstawione przez powoda zużycie wody zdaje się jednoznacznie potwierdzać, że przed 2021 roku pozwani istotnie zamieszkiwali w lokalu. A. F. zmarła w dniu (...) roku, w związku z czym pozwana K. K. wniosła o stwierdzenie wstąpienia w miejsce najemcy lokalu. Odnosząc się do treści oświadczeń A. F. z dnia 06 listopada 2009 roku oraz z dnia 16 stycznia 2014 roku pozwani wskazali, że nie znają podstaw nieuwzględnienia pozwanej w ich treści, a wskazany w nich stan faktyczny nie jest prawdziwy, zaś fakt zamieszkiwania przez pozwanych w spornym lokalu potwierdzić mogą świadkowie. Pozwana K. K. , jako córka zmarłej A. F. , mieszkała z nią do końca jej życia, z wyłączeniem kilku miesięcy w 2009 roku. Podkreślili, że nie posiadają wiedzy prawniczej i faktycznie mogą posługiwać się sformułowaniem „zamieszkiwać” w znaczeniu innym niż prawnicze, co jednak nie zmienia faktu, że dysponują szeregiem dokumentów, w tym: informacja PIT za 2009 rok oraz za lata 2023-2024, świadectwo szkolne J. K. (1) z 2013 roku świadczące o uczęszczaniu do szkoły podstawowej znajdującej się 10 minut pieszo od lokalu, umowy o pracę pozwanej K. K. , karta informacyjna leczenia szpitalnego - wskazujących wprost na ich zamieszkiwanie w spornym lokalu, który stanowił dla nich centrum interesów życiowych. Powód zdaje się ignorować fakt, że wraz z pismem z dnia 10 maja 2024 roku pozwani przedstawili listę podpisów sąsiadów poświadczających, że pozwani rzeczywiście mieszkali nieprzerwanie w lokalu, a nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem jakoby dowód ten nie stanowił dostatecznego potwierdzenia, że wobec pozwanych faktycznie zaktualizowały się przesłanki warunkujące możliwość wstąpienia w stosunek najmu. Podkreślili, że na potrzeby oddalenia powództwa windykacyjnego konieczne jest wykazanie spełnienia przesłanek z art. 691 § 2 kc wyłącznie w stosunku do pozwanej K. K. , bowiem to ona była córką A. F. pozostającej stroną umowy najmu, podczas gdy pozostali pozwani - dzieci K. K. - mogą z nią zamieszkiwać w ramach obowiązków alimentacyjnych, bowiem nie są one w stanie samodzielnie się utrzymać. Niezależnie od okoliczności związanych ze stanem zdrowia A. F. i wynikającą z niego tymczasową zmianą miejsca zamieszkania pozwanych w 2009 roku, nie można zapominać o tym, że w przedmiotowej sprawie chodzi o eksmisję kobiety zamieszkującej z trójką dzieci na niespełna 37 m (
2) , wobec czego wyrok eksmisyjny byłby nie tylko bezpodstawny i sprzeczny z brzmieniem art. 691 § 2 kc , ale przede wszystkim godziłby w podstawowe zasady współżycia społecznego. W piśmie procesowym z dnia 19 stycznia 2026 roku (k. 155-156) powód wskazał, że pozwani w odpowiedzi na pozew wprost przyznali okoliczność, która przesądza o bezzasadności roszczenia o wstąpienie w stosunek najmu przez dzieci pozwanej K. K. , tj. niezamieszkiwanie przez nie w spornym lokalu w latach 2022-2024, podkreślając, że K. K. ma tylko jedno małoletnie dziecko. Nie budzi zatem wątpliwości, że w kluczowym dla sprawy momencie - w chwili śmierci najemcy, centrum życiowe dzieci pozwanej K. K. znajdowało się poza spornym lokalem, podczas gdy instytucja z art. 691 kc wymaga stałego zamieszkiwania w lokalu najemcy. Skoro zaś dzieci pozwanej K. K. przebywały u ojca, to zerwana została przesłanka faktycznego przebywania, a oceny tej nie może zmienić emocjonalna motywacja wyprowadzki. Podkreślił, że argumentacja pozwanych w zakresie zużycia wody w lokalu nie licuje z podstawowymi zasadami logiki. Nie sposób uznać, że w gospodarstwie domowym zamieszkiwanym przez dwie dorosłe kobiety - nawet w sytuacji poważnego ograniczenia realizacji potrzeb higienicznych w sposób konwencjonalny przez jedną z nich - możliwe było zużycie wody na poziomie od 15 m (
3) do 23 m (
3) wody. Taki stan rzeczy wskazuje na korzystanie z nieruchomości przez jedną osobę o mocno ograniczonych potrzebach higienicznych, co niewątpliwie potwierdza, że w spornym lokalu zamieszkiwała sama A. F. , która - zgodnie ze stanowiskiem strony pozwanej - zużywała mniej wody niż średnia ze względu na swoją sytuację zdrowotną. Co więcej, również odczyt obejmujący zużycie wody z 2019 roku, kiedy to wszyscy pozwani mieli rzekomo zamieszkiwać w spornym lokalu, stoi w sprzeczności z takim stanem rzeczy, będąc charakterystycznym dla gospodarstwa jednoosobowego. Podwód zwrócił uwagę na rozdźwięk występujący między stanem faktycznym a treścią dokumentów składanych przez najemczynie A. F. oraz istotny brak konsekwencji w argumentacji pozwanych - o ile bowiem w pismach kierowanych do P. (...) czy S. (...) pozwana K. K. wyjaśniała niewykazanie domowników rzekomym wprowadzeniem w błąd przez pracownika urzędu, to już w odpowiedzi na pozew przestawia stanowisko diametralnie inne, wskazując iż „nie zna podstaw” pominięcia jej w oświadczeniach. Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2026 roku (k. 176-179) pozwani wyjaśnili, że wszyscy zamieszkują w spornym lokalu z tym, że pozwany B. W. odbywa służbę w M. W. w związku z czym często nie ma go w domu, jednak to właśnie w lokalu przy (...) w Ś. znajduje się jego centrum spraw życiowych. W piśmie procesowym z dnia 06 lutego 2026 roku (k. 188-190) pozwani wskazali, że szereg dokumentów dotyczących zróżnicowanych sfer ich życia, w tym dokumentacja medyczna, dokumentacja dotycząca życia zawodowego czy też kwestii finansowych oraz dokumentacja związana z bieżącymi sprawami życia codziennego, wskazuje, iż w okresie od 2001 roku do 2026 roku pozwana K. K. posługuje się jednym adresem: (...) w Ś. . W szczególności za przyjęciem, iż sporny lokal stanowił centrum spraw życiowych pozwanej K. K. przemawia umowa zawarta przez nią z (...) S.A. w dniu 11 maja 2022 roku, która dotyczy świadczenia usług telekomunikacyjnych o charakterze stałym i ciągłym, co z samej swojej natury wymaga faktycznego przebywania w lokalu, którego umowa dotyczy. Sygnatariuszem umowy jest osobiście pozwana, a nie osoba trzecia, co jednoznacznie wskazuje, że to ona była faktycznym użytkownikiem lokalu i odbiorcą świadczonych usług, które obejmowały dostęp do internetu lub telewizji, co jest typowe dla miejsca zamieszkania, w którym koncentruje się codzienne życie danej osoby, nie zaś dla lokalu wykorzystywanego incydentalnie. Co więcej, ostatni dokument datowany na dzień 02 stycznia 2026 roku pochodzi od powoda i stanowi zawiadomienie o wysokości miesięcznych opłat kierowane do pozwanej, co świadczy o bieżącym pobieraniu od niej opłat czynszowych za przedmiotowy lokal, podczas gdy w pozwie nie była poruszana kwestia ewentualnego bezumownego korzystania z lokalu, wobec czego uznać należy, że sam powód traktuje pozwaną jako najemcę. Wszystko to przemawia za uznaniem, iż przesłanki z art. 691 § 2 kc zostały spełnione, wobec czego powództwo jest bezzasadne. Na rozprawie w dniu 27 lutego 2026 roku (k. 240-241) powód podkreślił, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości w zakresie tego, że pozwani nie zamieszkiwali w sposób stały w spornym lokalu w okresie przed śmiercią najemczyni A. F. , o czym świadczy nie tylko małe zużycie wody w lokalu, ale także zeznania świadków, spośród których żaden w zasadzie nie był w stanie potwierdzić, że pozwani w lokalu przy (...) zamieszkiwali. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa wskazując, iż pozwana K. K. wstąpiła w stosunek najmu po zmarłej A. F. z uwagi na to, że do czasu śmierci głównej najemczyni, będącej jej matką, stale z nią zamieszkiwała. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przemawia za wyciągnięciem wniosków przeciwnych, aniżeli te jakie zaprezentował powód, skoro spośród ośmiu przesłuchanych w sprawie świadków tylko jeden nie był w stanie powiedzieć, iż widywała pozwaną i jej dzieci w budynku przy (...) , podczas gdy wszyscy pozostali świadkowie wskazali, że regularnie widywali zarówno pozwaną K. K. , jak i jej dzieci i to w różnych okresach czasu, o różnych porach dnia. Pozwani zwrócili uwagę, że choć relacje sąsiedzkie zmieniły się na tyle, że nie zawsze osoby zamieszkujące w jednym budynku są w stanie wskazać, kto oprócz nich w nim zamieszkuje, a kto nie, to jednak osoby zamieszkujące od wielu lat w budynku, w którym znajduje się sporny lokal widywały pozwaną wraz z jej dziećmi, wiedząc przy tym o sytuacji życiowej i rodzinnej pozwanych, co przesądza o tym, że to właśnie sporny lokal był centrum spraw życiowych dla pozwanych. To w nim pozwani mieli swoje rzeczy, tam prowadzili życie i nawet jeśli gdzieś się tymczasowo przenosili z uwagi na chorobę, to wracali do lokalu przy (...) . Pozwani przedstawili szereg dokumentów obrazujących, że to właśnie adres (...) był przez nich traktowany jako adres zamieszkania i centrum interesów życiowych - podłączona została tam telewizja kablowa oraz sieć internet, a kierowana pod ten adres korespondencja była przez nich podejmowana. Podkreślili, że jeśli pozwana K. K. zamieszkiwała w spornym lokalu, to przyjąć należy - w myśl zasady matka jest tam, gdzie dzieci, a dzieci są tam gdzie matka - że były z nią tam również małoletnie dzieci. Zwrócili uwagę, że w zasadzie jedynym dowodem, na którym powód opiera wniosek, że pozwani nie zamieszkiwali stale w spornym lokalu jest zużycie wody, co do którego nie obowiązują przecież żadne ogólne normy, a zmiany jakie zachodziły w tym zakresie w odniesieniu do lokalu mieszkalnego zajmowanego przez pozwanych wskazują, że spadało ono w czasie, gdy dzieci K. K. czasowo zamieszkiwały u ojca, zaś A. F. z uwagi na ciężki stan zdrowia takiego zużycia w ogóle nie generowała, bowiem czynności higieniczne przy niej wykonywane realizowane były z użyciem środków higienicznych dających się zastosować wobec osoby leżącej. Pozwani zaakcentowali, że dla powoda jest to sprawa, jakich wiele, podczas gdy dla pozwanych jest to ponad trzydzieści lat historii związanej z zamieszkiwaniem w spornym lokalu oraz wspomnień związanych ze zmarłą A. F. . Wreszcie powództwo winno zostać oddalone z uwagi na jego sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, w szczególności jeśli pod uwagę weźmie się to, że pozwana nie zalega z żadnymi opłatami za sporny lokal. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód T. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś. jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy (...) . Na podstawie decyzji z dnia 21 lipca 1989 roku o opróżnieniu lokalu i przydziale lokalu zamiennego A. F. została przekwaterowana z lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy ul. (...) do ww. lokalu o powierzchni użytkowej 31,07 m (
2) . Do zajmowania lokalu wraz z najemczynią uprawniona była jej córka K. G. (obecnie: K. ). W dniu 16 marca 1998 roku matka pozwanej K. K. - A. F. zawarła z Z. (...) w Ś. (poprzednikiem prawnym powoda) umowę najmu lokalu położonego w Ś. przy (...) . ( dowód: umowa najmu lokalu mieszkalnego z 16.03.1998r. - k. 10-11, decyzja z 21.07.1989r. - k. 94-95, 157, przesłuchanie pozwanej K. K. - protokół rozprawy z 27.02.2026r. - k. 240 odwrót (płyta CD - k. 242) ) Na przestrzeni lat skład osobowy osób zamieszkujących w lokalu przy (...) ulegał zmianie. Początkowo z główną najemczynią A. F. zamieszkiwała tylko córka K. K. . W (...) roku urodził się pierwszy syn K. K. - B. W. , który zamieszkał wraz z babką i matką w przedmiotowym lokalu, podobnie jak urodzona w (...) roku córka K. K. - J. K. . W 2008 roku K. K. zawarła związek małżeński ze S. K. , w którym pozostaje do dzisiaj, a założona przez K. K. rodzina zamieszkała w jednym z pokoi (większym) spornego lokalu mieszkalnego. W 2009 roku stan zdrowia A. F. uległ znacznemu pogorszeniu. Mając na uwadze dobro i bezpieczeństwo głównej najemczyni, K. K. wspólnie z członkami swojej rodziny podjęła decyzję o wyprowadzeniu się z zajmowanego lokalu. Działanie to było podyktowane troską o stan zdrowia A. F. oraz miało na celu zminimalizowanie ryzyka pogorszenia jej stanu zdrowia poprzez ograniczenie potencjalnych źródeł infekcji. ( dowód: oświadczenia A. F. z 06.11.2009r. - k. 12, z 02.11.2010r. - k. 13, z 16.01.2014r. - k. 14, częściowo zeznania świadka D. O. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 176 odwrót (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka E. C. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 177 (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka T. C. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 177 (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka R. K. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 177 (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka W. L. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 177 odwrót (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka P. R. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 177 odwrót (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka E. B. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 177 odwrót - 178 (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka M. M. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 178 (płyta CD - k. 179), częściowo przesłuchanie pozwanej K. K. - protokół rozprawy z 27.02.2026r. - k. 240 odwrót (płyta CD - k. 242), częściowo przesłuchanie pozwanej J. K. - protokół rozprawy z 27.02.2026r. - k. 240 odwrót (płyta CD - k. 242) ) A. F. zmarła w dniu 21 stycznia 2024 roku. ( bezsporne, a nadto dowód: odpis skrócony aktu zgonu - k. 16 ) Pozwani po opuszczeniu lokalu mieszkalnego położonego przy (...) w 2009 roku nie powrócili już do niego na stałe. Pomimo, że K. K. sprawowała opiekę nad A. F. aż do chwili jej śmierci, udzielając jej pomocy w codziennym funkcjonowaniu, przy wsparciu swojej córki J. K. , a adres lokalu przy (...) pozwani wskazywali jako adres swojego zamieszkania w kontaktach z różnymi instytucjami, to jednak lokal ten nie stanowił centrum ich spraw życiowych. Nawet w okresie intensywnej opieki nad obłożnie już chorą A. F. , podstawowe czynności życia codziennego, takie jak przygotowywanie posiłków czy pranie, realizowane były przez K. K. poza wskazanym lokalem. Pozwany B. W. jeszcze przed 2020 rokiem opuścił Ś. w związku z nauką w szkole z internatem, a następnie zamieszkiwał i pracował w P. . Po powrocie do Ś. nie zamieszkał w spornym lokalu, lecz wraz ze swoją partnerką zamieszkał w wynajętym lokalu mieszkalnym. Mąż pozwanej S. K. zamieszkuje w lokalu mieszkalnym położonym w Ś. przy ul. (...) , w którym to lokalu zamieszkiwali również pozwani K. K. , J. K. oraz J. K. (1) . Do lokalu mieszkalnego przy (...) pozwane K. K. i J. K. wprowadziły się dopiero po śmierci A. F. . ( dowód: pismo z (...) z 26.10.2022r. - k. 21, orzeczenie lekarza orzecznika (...) z 25.10.2022r. - k. 22-23, wydruk wiadomości e-mail - k. 24, PIT-11 - k. 96-97, 103-104, 205-208, 212-214, umowy o pracę - k. 99-100, karta informacyjna leczenia szpitalnego - k. 101, rejestr miesięczny dla osoby ubezpieczonej - k. 102, 210, rozliczenie mediów za okres 31.12.2018r. - 31.12.2019r. - k. 158, częściowo zeznania świadka D. O. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 176 odwrót (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka E. C. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 177 (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka T. C. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 177 (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka R. K. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 177 (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka W. L. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 177 odwrót (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka P. R. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 177 odwrót (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka E. B. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 177 odwrót - 178 (płyta CD - k. 179), częściowo zeznania świadka M. M. - protokół rozprawy z 30.01.2026r. - k. 178 (płyta CD - k. 179), skierowanie - k. 191, umowa zlecenie nr (...) k. 192, zaświadczenie o odbyciu stażu z 03.12.2009r. - k. 193, potwierdzenie otwarcia konta osobistego - k. 194, zapytanie o udzielenie informacji o osobie - k. 195, dokumentacja z OFE - k. 196-197, polecenie przelewu - k. 198 i 200, karta informacyjna leczenia szpitalnego - k. 199, pismo (...) do K. K. z 29.09.2017r. - k. 201-202, pismo U. (...) do K. K. z 11.10.2017r. - k. 203, monit banku z 18.01.2018r. - k. 204, faktura z 21.07.2021r. - k. 209, faktura z 10.11.2021r. - k. 211, dokumentacja z (...) S.A. z 11.05.2022r. - k. 215- 228, zawiadomienie o wysokości miesięcznych opłat - k. 229-230, częściowo przesłuchanie pozwanej K. K. - protokół rozprawy z 27.02.2026r. - k. 240 odwrót (płyta CD - k. 242), częściowo przesłuchanie pozwanej J. K. - protokół rozprawy z 27.02.2026r. - k. 240 odwrót (płyta CD - k. 242) ) Pozwana K. K. nie wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy (...) . Pismem z dnia 23 stycznia 2024 roku pozwana K. K. wystąpiła do powoda z prośbą o wstąpienie w stosunek najmu po zmarłej A. F. wskazując, iż sprawowała opiekę nad chorą matką, w której lokalu mieszkalnym przebywała bardzo często. Pismem z dnia 19 lutego 2024 roku powód negatywnie odniósł się do wystosowanej przez K. K. prośby wskazując, że posiadane przez niego informacje nie potwierdzają, aby pozwana zamieszkiwała wraz z matką w spornym lokalu w chwili jej śmierci, wobec czego nie została spełniona przesłanka z art. 691 § 2 kc. Wezwał pozwaną do dobrowolnego wydania lokalu mieszkalnego w stanie wolnym od osób i rzeczy, w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma. Późniejsza wymiana korespondencji między powodem a pozwaną K. K. nie doprowadziła do zmiany decyzji powoda. Wystosowane do pozwanej wezwania do dobrowolnego wydania spornego lokalu mieszkalnego pozostały bezskuteczne. ( dowód: pisma pozwanej do powoda z 23.01.2024r.- k. 15, z 10.05.2024r.- k. 38-39, wezwanie powoda z 19.02.2024r. do wydania lokalu - k. 17-18, pismo pozwanej do (...) z 29.02.2024r. - k. 19-20, ponowne wezwanie do wydania lokalu z 22.03.2024r. - k. 25-27, pismo pozwanej do (...) z 29.03.2024r.- k. 28-29, pismo pozwanej do P. (...) z 29.03.2024r. - k. 30-31, przekazanie pisma pozwanej według właściwości - k. 32-34, pisma powoda do pozwanej z 26.04.2024r.- k. 35-37, z 12.06.2024r.- k. 40-42, ponowne wezwanie do wydania lokalu z 28.10.2024r. - k. 43-45 ) Pozwana K. K. ma (...) lat. Pozostaje od dnia 05 lipca 2008 roku w związku małżeńskim ze S. K. . Nie pobiera świadczeń z (...) , nie jest zarejestrowana w (...) w Ś. jako osoba bezrobotna ani poszukująca pracy, nie korzysta z żadnych form pomocy w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Ś. . Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę. Pozwany B. W. ma (...) lat. Zamieszkuje wraz ze swoją partnerką w Ś. w wynajmowanym lokalu. Nie pobiera świadczeń z (...) nie jest zarejestrowany w (...) w Ś. jako osoba bezrobotna ani poszukująca pracy, nie korzysta z żadnych form pomocy w (...) w Ś. Pełni służbę w M. W. . Pozwana J. K. ma (...) lat. Jest uczennicą czwartej klasy szkoły średniej. Nie pobiera świadczeń z (...) , nie jest zarejestrowana w (...) w Ś. jako osoba bezrobotna ani poszukująca pracy, nie korzysta z żadnych form pomocy w (...) w Ś. . Przed wprowadzeniem się do lokalu mieszkalnego przy (...) zamieszkiwała wraz z ojcem i młodszym bratem w Ś. przy ul. (...) . Pozwany J. K. (1) ma (...) lat i jest uczniem szkoły podstawowej. Nie pobiera świadczeń z (...) , nie korzysta z żadnych form pomocy w (...) w Ś. . Zamieszkuje wraz z ojcem. Pozwana K. K. i J. K. mają możliwość zamieszkania wraz ze S. K. w lokalu mieszkalnym przy ul. (...) w Ś. . ( dowód: pismo (...) w Ś. - k. 129, pisma (...) - k. 131, 133-135, pismo (...) w Ś. - k. 140, częściowo przesłuchanie pozwanej K. K. - protokół rozprawy z 27.02.2026r. - k. 240 odwrót (płyta CD - k. 242), częściowo przesłuchanie pozwanej J. K. - protokół rozprawy z 27.02.2026r. - k. 240 odwrót (płyta CD - k. 242) ) Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 222 § 1 kc właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, aby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Uwzględnienie powództwa windykacyjnego uzależnione jest od kumulatywnego zaistnienia trzech przesłanek: utrata władztwa (1) przez osobę będącą właścicielem (2) oraz władanie rzeczą przez nieuprawnionego (3), to jest przez osobę, której nie przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Obrona pozwanego na gruncie wszczętego w oparciu o roszczenie windykacyjne postępowania to z kolei przede wszystkim wykazanie istnienia skutecznego względem właściciela uprawnienia do władania rzeczą i taki też zarzut podnieśli pozwani w niniejszej sprawie. Sąd podzielił stanowisko powoda, który twierdził, że pozwanym nie przysługuje skuteczne względem niego uprawnienie do władania lokalem znajdującym się w Ś. przy (...) , a to z uwagi na niewstąpienie K. K. w stosunek najmu po zmarłej w dniu (...) roku A. F. co implikować musiało uwzględnienie powództwa. Bezspornym w sprawie było, iż najemczynią lokalu mieszkalnego stanowiącego własność powoda była matka pozwanej K. K. . To ona bowiem mocą decyzji z dnia 21 lipca 1989 roku o opróżnieniu lokalu i przydziale lokalu zamiennego została przekwaterowana z lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy (...) do ww. lokal o powierzchni użytkowej 31,07 m (
2) , a następnie w dniu 16 marca 1998 roku zawarła z Z. (...) w Ś. (poprzednikiem prawnym powoda) umowę najmu przedmiotowego lokalu. Bezsporne było i to, że w 2009 roku stan zdrowia A. F. uległ znacznemu pogorszeniu, w konsekwencji czego K. K. wspólnie z członkami swojej rodziny mając na uwadze dobro i bezpieczeństwo głównej najemczyni podjęła decyzję o wyprowadzeniu się z zajmowanego wspólnie z nią lokalu. Wreszcie poza sporem pozostawało to, że opiekę nad schorowaną A. F. aż do chwili jej śmierci w dniu (...) roku sprawowała K. K. przy wsparciu swojej córki J. K. , które obie zamieszkują aktualnie w spornym lokalu. Spór stron ogniskował się wokół tego, czy pozwani wstąpili na podstawie art. 691 kc w stosunek najmu po zmarłej A. F. a uszczegóławiając czy stale zamieszkiwali oni z najemczynią w lokalu mieszkalnym przy (...) do chwili jej śmierci, co z kolei implikowałoby wniosek, iż przysługuje im skuteczne wobec powoda uprawnienie do władania lokalem. Zgodnie z treścią art. 691 kc w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą ( § 1 ). Osoby wymienione w § 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci ( § 2 ). W razie natomiast braku osób wymienionych w § 1 stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa ( § 3 ). O spełnieniu przesłanki „stałego zamieszkiwania z najemcą” można mówić, jeśli lokal mieszkalny, w którym zamieszkiwał najemca i osoba ubiegająca się o status osoby z art. 691 § 1 kc , stanowił dla niej centrum spraw życiowych. Jak zważył Sąd Najwyższy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2001 roku, sygn. V CKN 1827/00) stałe miejsce zamieszkania zaistnieje wtedy, gdy cała życiowa działalność danej osoby zostanie ześrodkowana w danym lokalu w ten sposób, że stanie się on jej centrum życiowym, to znaczy gdy w mieszkaniu tym będą koncentrowały się wszystkie jej sprawy osobiste i majątkowe. Choć w praktyce niejednokrotnie o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu występują osoby, które doglądały zmarłego najemcę oraz udzielały mu pomocy w okresie choroby poprzedzającej śmierć, to jednak w przypadku, gdy osoby te równolegle posiadały inne mieszkanie i to w nim znajdowało się ich centrum życiowe, nie mogą być one uznane za uprawnione do wstąpienia w stosunek najmu. Jak wskazuje ustalony w sprawie stan faktyczny, na przestrzeni lat skład osobowy osób zamieszkujących w lokalu przy (...) ulegał zmianie. Początkowo z główną najemczynią A. F. zamieszkiwała tylko córka K. K. . W (...) roku urodził się jej pierwszy syn B. W. , który zamieszkał wraz z babką i matką w przedmiotowym lokalu, podobnie jak urodzona w (...) roku córka K. K. - J. K. . Kolejno, w 2008 roku K. K. zawarła związek małżeński ze S. K. , w którym pozostaje do dzisiaj, a założona przez nią rodzina zamieszkała w jednym z pokoi (większym) spornego lokalu mieszkalnego. Sytuacja ta jednak uległa zmianie w 2009 roku, kiedy to stan zdrowia A. F. uległ znacznemu pogorszeniu, co skłoniło pozwaną K. K. do podjęcia decyzji o wyprowadzeniu się wraz z członkami jej rodziny z zajmowanego wraz z najemczynią mieszkania, które to działanie podyktowane było troską o stan zdrowia A. F. oraz miało na celu zminimalizowanie ryzyka pogorszenia jej stanu zdrowia poprzez ograniczenie potencjalnych źródeł infekcji. Od tamtego momentu wspólne zamieszkiwanie, w rozumieniu przepisu art. 691 § 2 kc , pozwanych z A. F. do chwili jej śmierci nie miało już miejsca. Choć nie ulega wątpliwości, że K. K. sprawowała opiekę nad A. F. aż do chwili jej śmierci, udzielając jej pomocy w codziennym funkcjonowaniu, w tym w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych takich jak gotowanie posiłków czy realizacja potrzeb higienicznych, w czym wspierała ją również córka J. K. , a adres lokalu przy (...) pozwani wskazywali jako adres swojego zamieszkania w kontaktach z różnymi instytucjami, to jednak lokal ten nie stanowił centrum ich spraw życiowych. Nawet bowiem w okresie intensywnej opieki nad obłożnie już chorą A. F. , podstawowe czynności życia codziennego, takie jak przygotowywanie posiłków czy pranie, realizowane były przez K. K. poza wskazanym lokalem, co wynika nie tylko z przesłuchania pozwanych K. K. i J. K. , ale również z pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Na uwadze należy mieć w szczególności, że żaden z przesłuchanych świadków - będących mieszkańcami budynku położonego przy (...) - nie był w stanie w sposób jednoznaczny i kategoryczny wskazać, że pozwani zamieszkiwali w spornym lokalu w okresie poprzedzającym śmierć A. F. . Świadkowie wprawdzie zgodnie zeznawali, że widywali pod adresem (...) pozwaną K. K. oraz jej córkę J. K. , które opiekowały się A. F. , robiły jej zakupy i były widywane o różnych porach dnia, jednak - co dość znamienne - świadkowie nie określali bytności pozwanych w spornym lokalu mieszkalnym w kategoriach zamieszkiwania w nim. Pośrednio - na co uwagę zwracał powód - o niespełnieniu przesłanki stałego zamieszkiwania w spornym lokalu świadczą również odczyty z liczników wody, które wskazują na przestrzeni lat 2021- 2023 na roczne zużycie w wysokości odpowiednio: 23 m (
3) , 19,48 m (
3) oraz 15,72 m (
3) , które to wartości - zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego - są dość symboliczne, jeśli pod uwagę wziąć zamieszkiwanie nawet dwóch tylko osób, tj. pozwanej K. K. i A. F. . Oczywiście niewątpliwym jest, że osoba obłożnie chora, która nie porusza się o własnych siłach, a jej aktywność jest ograniczona właściwie do minimum, nie jest w stanie zużyć znacznej ilości wody, jednak nie sposób nie zważyć na to, że nawet gdyby uznać, że higiena najemczyni A. F. utrzymywana była z zastosowaniem specjalistycznych środków, o których wspominała pozwana K. K. , to pozostawała jeszcze kwestia utrzymywania higieny przez pozwaną, ewentualnego przygotowywania posiłków, czy dokonywania tak podstawowych czynności porządkowych jak zmywanie naczyń, utrzymywanie czystości w mieszkaniu (mycie podłóg) i tym podobnych czynności, do których zrealizowania potrzebna jest woda. Wreszcie nie sposób nie zważyć i na to, że choć na etapie procesowym pozwani podnosili, że przerwa w zamieszkaniu w lokalu mieszkalnym najmowanym przez A. F. , która miała miejsce w 2009 roku trwała zaledwie kilka miesięcy, po którym to okresie pozwani wrócili do zamieszkiwania z A. F. , to jednak zupełnie inny obraz tej sytuacji zarysowuje się w wystosowywanych przez pozwaną K. K. pismach na etapie przedprocesowym, który pozostaje w zgodności ze składanymi przez najemczynię A. F. oświadczeniami dotyczącymi osób zamieszkujących w lokalu. W skierowanym do powoda piśmie z dnia 23 stycznia 2024 roku (k. 15) pozwana zwracając się z prośbą o wstąpienie w najem lokalu mieszkalnego po zmarłej mamie wyjaśniała, że „z tytułu chorób mamy zmuszona była wraz z dziećmi wynająć mieszkanie. Każda infekcja była dla mamy zagrożeniem. Ponieważ nie mogłam wraz z dziećmi zamieszkiwać wraz z mamą zostaliśmy zdjęci z opłat za czynsz, jednak nadal jesteśmy tam zameldowani. Od 2022 roku mama była niesamodzielna, wymagała opieki, którą nad nią sprawowałam. W mamy mieszkaniu przebywałam i byłam bardzo często. W dniu śmieci mamy staliśmy się wraz z dziećmi osobami bezdomnymi”. Sama zatem pozwana w analizowanym piśmie wskazuje, że „przebywała w mieszkaniu bardzo często”, nie zaś że w nim stale zamieszkiwała. Nadto nie powinno budzić wątpliwości, że gdyby pozwana była przekonana co do przysługującego jej uprawnienia do zamieszkiwania w spornym lokalu mieszkalnym, to nie posłużyłaby się w tym piśmie sformułowaniem dotyczącym stanu bezdomności jej i jej dzieci. Fakt wyprowadzki pozwanej K. K. ze spornego lokalu znajduje potwierdzenie również w złożonym przez A. F. w dniu 06 listopada 2009 roku oświadczeniu, w którym najemczyni wskazała, iż jest jedyną osobą zamieszkującą w lokalu (k. 12). Wreszcie jeśli pod uwagę wziąć zestawienie treści pism pozwanej K. K. z dnia 23 stycznia 2024 roku oraz z dnia 29 lutego 2024 roku, to wynika z nich, że wraz z dziećmi zamieszkiwała ona poza lokalem znajdującym się przy (...) nie kilka miesięcy, lecz 11 lat. W piśmie z dnia 29 lutego 2024 roku (k. 19) pozwana wyjaśniała: „w 2009 roku kiedy mama zaczęła chorować, a każda infekcja była zagrażająca życiu zmuszona byłam wynająć mieszkanie, przez co zostaliśmy zdjęci z opłat za wodę, ścieki i kanalizację (…). Wróciłam na stałe do mamy w październiku 2020 roku”. Jak wskazuje się w orzecznictwie, sprawowanie opieki nad najemcą, choćby intensywnej i długotrwałej, nie jest tożsame ze stałym zamieszkiwaniem, jeżeli osoba sprawująca opiekę prowadzi swoje życie w innym miejscu, gdzie znajduje się jej ośrodek życiowy. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 kwietnia 1998 roku, sygn. akt I CKN 637/97, udzielanie pomocy w codziennych sprawach życiowych poprzedniemu najemcy z uwagi na łączące daną osobę z nim pokrewieństwo i w związku z tym przebywanie we wspomnianym lokalu, a nawet fakt zameldowania w nim, nie przesądzają o tym, że osoba ta w lokalu tym stale zamieszkiwała i by tam znajdowało się centrum jej spraw życiowych, rodzinnych i majątkowych. W tożsamym tonie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 września 1998 roku w sprawie sygn. akt II CKN 889/97 oraz wyroku z dnia 01 kwietnia 1998 roku w sprawie sygn. akt II CKN 66/97. Nadto na uwadze należy mieć także i to, że czasowe - uzasadnione określonymi przyczynami - przebywanie poza miejscem stałego miejsca zamieszkania nie oznacza, by najemca przestał mieszkać w „swoim” lokalu, by zmienił miejsce zamieszkania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2001 roku, sygn. akt I CKN 1179/98). Nawet zatem, gdyby uznać, że pozwana K. K. czasowo przebywała w lokalu mieszkalnym sprawując opiekę i świadcząc pomoc A. F. w czasie choroby, to nie oznacza to, że zmieniła ona miejsce zamieszkania z lokalu, który rzekomo wynajmowała na sporny lokal mieszkalny. Oceny prawnej w tym zakresie nie zmienia także przedłożone oświadczenie osób zamieszkujących w budynku, w którym znajduje się sporny lokal mieszkalny (k. 39), zgodnie z treścią którego potwierdziły one, że K. K. zamieszkiwała wspólnie z matką A. F. przy (...) w Ś. do dnia jej śmierci. Choć bowiem osoby, których podpisami opatrzony jest rzeczony dokument potwierdziły prawdziwość złożonych na nim podpisów, to jednak po pierwsze w toku postępowania nie były w stanie w sposób kategoryczny i jednoznaczny stwierdzić, że oświadczenie to odzwierciedlało rzeczywisty stan faktyczny, a po wtóre niektórzy świadkowie - jak na przykład E. B. - wprost wyjaśnili, że podpisali je kierując się pobudkami czysto aksjologicznymi, ponieważ nie chcieli, aby pozwani zostali eksmitowani ze spornego lokalu mieszkalnego. Co warte podkreślenia, ześrodkowanie przez osobę, która miałaby wstąpić w stosunek najmu, całej swej działalności życiowej w lokalu najemcy odnosi się do stanu faktycznego trwającego do chwili śmierci najemcy, podczas gdy stan ten po śmierci najemcy jest, z punktu widzenia art. 691 kpc bezprzedmiotowy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1980 roku, sygn. akt III CRN 230/80). W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy niewątpliwym zaś było, że żadne z dzieci pozwanej K. K. nie zamieszkiwało w sposób stały w lokalu mieszkalnym przy (...) do chwili śmierci A. F. Pozwana J. K. oraz małoletni pozwany J. K. (1) zamieszkiwali w lokalu mieszkalnym zajmowanym przez ich ojca, co uzasadniano tym, iż pozwana K. K. chciała zaoszczędzić dzieciom konieczności obcowania z chorobą babki i patrzenia na jej pogarszający się stan, zaś pozwany B. W. wyjechał ze Ś. na długo przed śmiercią babki - najpierw do szkoły z internatem, kolejno do P. , gdzie zamieszkiwał i pracował - a po powrocie do Ś. zamieszkał wraz ze swoją partnerką. Wskazać należy, że choć pozwana K. K. wyjaśniała, że rozstała się ze swoim mężem S. K. w 2020 roku, co dodatkowo miało przemawiać za uznaniem, że centrum jej spraw życiowych znajdowało się w spornym lokalu, to jednak okoliczności tej w żaden sposób nie wykazała. Pozwana nadal pozostaje w związku małżeńskim, a między małżonkami nie toczyło się i nie toczy postępowanie rozwodowe, jak również nie są podejmowane, a przynajmniej pozwana tego nie wykazała, żadne czynności, które wskazywać miałyby na rozpad pożycia małżeńskiego i zamieszkiwanie przez pozwaną K. K. oddzielnie od swoich dzieci i męża. O stałym zamieszkiwaniu nie decyduje wreszcie wyłącznie formalne zameldowanie czy wskazywanie danego adresu w kontaktach z instytucjami, skoro przesądzającym jest rzeczywiste, trwałe przebywanie w lokalu, koncentrowanie w nim swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz prowadzenie gospodarstwa domowego (zob. postanowienie Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 22 grudnia 2014 roku, sygn. akt III Ca 1064/14 oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lutego 2017 roku, sygn. akt III AUz, 41/17). Konkludując poczynione powyżej rozważania uznać należało, że nie została spełniona przesłanka stałego zamieszkiwania w rozumieniu art. 691 § 2 kc , wobec czego pozwani nie wstąpili w stosunek najmu po zmarłej A. F. i nie przysługuje im skuteczne względem powoda uprawnienie do władania lokalem mieszkalnym przy (...) w Ś. i zamieszkiwania w nim. Sąd ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie okoliczności bezspornych oraz przedłożonych w poczet akt sprawy dokumentów, a także w oparciu o zeznania świadków: D. O. , E. C. , T. C. , R. K. , W. L. , P. R. , E. B. , M. M. , a wreszcie na podstawie przesłuchanie pozwanych K. K. i J. K. . Sąd dał wiarę zeznaniom świadków, którzy zgodnie wskazywali na fakt przebywania pozwanej K. K. i J. K. w lokalu mieszkalnym przy (...) , i udzielania przez nie opieki oraz pomocy w chorobie A. F. , z tym jednak zastrzeżeniem, że zeznania te miały charakter opisowy i odnosiły się do dostrzegalnych faktów, takich jak wizyty pozwanych, ich aktywność w lokalu czy pomoc udzielana A. F. w codziennym funkcjonowaniu, bez dokonywania przez świadków - co oczywiste i zrozumiałe - kwalifikacji prawnej tych okoliczności z perspektywy pojęcia „stałego zamieszkiwania” w znaczeniu wynikającym z art. 691 § 2 kc , która to ocena należy do wyłącznej kompetencji Sądu. Przymiot wiarygodności Sąd przyznał również zeznaniom pozwanej J. K. , która przyznała, że w okresie poprzedzającym śmierć babki A. F. nie zamieszkiwała w spornym lokalu mieszkalnym, lecz w lokalu mieszkalnym zajmowanym przez jej ojca S. K. . Z kolei zeznania pozwanej K. K. Sąd uznał za wiarygodne jedynie w tym zakresie, w jakim znajdowały one odzwierciedlenie w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a który to nie dał podstaw do przyjęcia, że pozwana zamieszkiwała w lokalu mieszkalnym przy (...) stale z najemczynią A. F. do dnia jej śmierci. Mając na względzie powyższe argumenty, Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku , nakazując pozwanym K. K. , J. K. , B. W. , J. K. (1) opuścić i opróżnić lokal mieszkalny położony w Ś. przy (...) oraz wydać go powodowi T. (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś. w stanie wolnym od osób i rzeczy. W punkcie II. sentencji wyroku Sąd ustalił, iż pozwanym nie przysługuje uprawnienie do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu. Zgodnie z treścią przepisu z art. 14 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2023r., poz. 725) w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu albo o braku takiego uprawnienia, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania z lokalu oraz szczególną sytuację materialną i rodzinną osób, których dotyczy nakaz eksmisji. W niniejszej sprawie analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie dała podstaw do przyjęcia, aby pozwani znajdowali się w sytuacji uzasadniającej przyznanie im prawa do lokalu socjalnego. Pozwana K. K. ma (...) lat i pozostaje w związku małżeńskim ze S. K. . Nie pobiera świadczeń z (...) , nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna ani poszukująca pracy, nie korzysta z żadnych form pomocy w (...) w Ś. , utrzymując się z wynagrodzenia za pracę. Z kolei pozwany B. W. ma (...) lat, zamieszkuje wraz ze swoją partnerką w Ś. , nie pobiera świadczeń z (...) , nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna ani poszukująca pracy, nie korzysta z żadnych form pomocy w (...) w Ś. , pełni służbę w M. W. . Nie ulega zatem wątpliwości, że wskazani pozwani są osobami zdolnymi do pracy, a ich sytuacja życiowa i majątkowa nie wskazuje na to, aby nie byli w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych. W tym kontekście godzi się wskazać, że mąż pozwanej K. K. zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przy ul. (...) , w którym zamieszkują także pozwana J. K. i małoletni pozwany E. Ł. (2) , a w toku postępowania nie wykazano żadnych okoliczności przemawiających za uznaniem, iż w tym lokalu swoich potrzeb mieszkaniowych nie może zaspokoić również K. K. . Ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje zatem, że pozwani faktycznie zamieszkują lub mają możliwość zamieszkiwania w innym lokalu aniżeli lokal mieszkalny przy (...) . Sąd miał również na uwadze, że w sprawie nie zachodzą przesłanki szczególnej ochrony, o których mowa w art. 14 ust. 4 powołanej ustawy, albowiem pozwani nie należą do kategorii osób uprzywilejowanych. Wprawdzie pozwany J. K. (1) jest osobą małoletnią, jednak od kilku już lat nie zamieszkiwał w spornym lokalu, a jego potrzeby mieszkaniowe zaspokajane są w lokalu mieszkalnym jego ojca. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III. sentencji wyroku w myśl zasady odpowiedzialności stron za wynik postępowania na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc w związku z art. 99 kpc oraz art. 108 § 1 kpc . Wobec uwzględnienia powództwa windykacyjnego, to pozwani są stroną przegrywającą sprawę i zobowiązani zostali do zwrotu kosztów procesu na rzecz powoda opiewających na kwotę 697 zł, na którą składa się: 200 zł opłaty sądowej od pozwu, 480 zł wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym w stawce minimalnej ustalonej w oparciu o § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026r., poz. 118) oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 98 § 1 1 kpc od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. SSR Agnieszka Trytek - Błaszak ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...) 4. (...) Dnia 20 kwietnia 2026 roku SSR Agnieszka Trytek - BłaszakPełny tekst orzeczenia
I C 500/25
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.