I C 462/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powódek J.W. i P.W., które wniosły pozew o ustalenie prawa do lokalu socjalnego w związku z postępowaniem egzekucyjnym o opróżnienie zajmowanego lokalu. Powódki wskazały na niskie dochody uniemożliwiające samodzielne pozyskanie lokalu. Pozwana gmina wniosła o oddalenie powództwa, kwestionując status powódek jako byłych lokatorów i ich prawo do ochrony prawnej. Pozwany C.Z. również wniósł o oddalenie, sugerując możliwość podjęcia pracy przez powódki. Sąd ustalił, że powódki zajmowały lokal mieszkalny, którego właścicielem był zmarły H.W. (mąż J.W. i ojciec P.W.). W wyniku egzekucji nieruchomość została przysądzona C.Z., a komornik prowadził postępowanie o wprowadzenie nabywcy w posiadanie. Sąd, analizując przepisy Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o ochronie praw lokatorów, uznał, że powódki, jako domowniczki, mają prawo dochodzić ustalenia prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 kpc w związku z art. 791 § 3 kpc. Sąd wziął pod uwagę szczególną sytuację materialną i rodzinną powódek: obie są bezrobotne, J.W. ma 56 lat i nie posiada wyuczonego zawodu, P.W. jest 19-letnią absolwentką liceum, która nie zdała matury i kontynuuje naukę zaocznie, pozostając na utrzymaniu matki. Obie utraciły również męża/ojca. Sąd orzekł o prawie powódek do lokalu socjalnego i wstrzymał wykonanie eksmisji do czasu złożenia przez Gminę M. T. oferty zawarcia umowy najmu. Kosztami procesu obciążono Skarb Państwa, a także przyznano wynagrodzenie pełnomocnikom z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie dopuszczalności powództwa o ustalenie prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 kpc w zw. z art. 791 § 3 kpc dla domowników w postępowaniu egzekucyjnym, a także kwestie wstrzymania eksmisji i współuczestnictwa koniecznego.
Dotyczy sytuacji, gdy egzekucja eksmisji jest prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego, a domownicy nie posiadają tytułu prawnego do lokalu skutecznego wobec wierzyciela. Interpretacja przepisów o ochronie lokatorów w kontekście postępowań egzekucyjnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy domownicy, wobec których prowadzona jest egzekucja eksmisji na podstawie tytułu wykonawczego, mogą dochodzić ustalenia prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 kpc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, domownicy, wobec których prowadzona jest egzekucja na podstawie tytułu wykonawczego, mogą dochodzić ustalenia prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 kpc w zw. z art. 791 § 3 kpc.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo braku bezpośredniego przepisu, możliwość ochrony praw domowników wynika z art. 791 § 3 kpc, który odsyła do przepisów o ochronie lokatorów. Powództwo o ustalenie prawa do lokalu socjalnego jest dopuszczalne na podstawie art. 189 kpc, a pozwanymi powinni być wierzyciel oraz gmina zobowiązana do dostarczenia lokalu. Sąd powinien również z urzędu wstrzymać wykonanie eksmisji do czasu złożenia oferty najmu przez gminę.
Czy sąd powinien wstrzymać wykonanie eksmisji do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego w sprawie o ustalenie prawa do takiego lokalu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powinien z urzędu wstrzymać wykonanie eksmisji do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
Uzasadnienie
Obowiązek wstrzymania eksmisji jest aktualny również w toku procesu o ustalenie prawa do lokalu socjalnego, gdyż stanowi to jedno z uprawnień wynikających z przepisów o ochronie lokatorów, do których odsyła art. 791 § 3 kpc. Nieuwzględnienie tego obowiązku czyniłoby ochronę iluzoryczną.
Kto powinien być pozwany w sprawie o ustalenie prawa do lokalu socjalnego wytoczonej na podstawie art. 189 kpc w zw. z art. 791 § 3 kpc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Po stronie pozwanej występuje współuczestnictwo konieczne wierzyciela (uprawnionego do żądania eksmisji) oraz gminy, zobowiązanej do dostarczenia lokalu socjalnego.
Uzasadnienie
Kryterium interesu prawnego decyduje o tym, kto powinien być pozwanym. W przypadku powództwa o ustalenie prawa do lokalu socjalnego, pozwanym powinna być gmina. Jednakże, orzeczenie o wstrzymaniu egzekucji nie może zapaść bez udziału wierzyciela, dlatego konieczne jest jego współuczestnictwo.
Jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy orzekaniu o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania z lokalu oraz szczególną sytuację materialną i rodzinną lokatorów, w tym okoliczności wskazane w art. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów.
Uzasadnienie
Choć okoliczności z art. 14 ust. 4 ustawy (ciąża, małoletniość, niepełnosprawność, choroba, bezrobocie, emerytura/renta) nie skutkują obligatoryjnym przyznaniem lokalu socjalnego w przypadku utraty tytułu prawnego do lokalu niewchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego (art. 14 ust. 7), muszą być brane pod uwagę jako przykłady szczególnej sytuacji materialnej lub rodzinnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| P. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| C. Z. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Gmina M. T. | instytucja | pozwana |
| H. W. | osoba_fizyczna | zmarły właściciel lokalu |
| M. G. | inne | Komornik Sądowy |
| A. N. | inne | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (19)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszczalność wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 791 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Nie wyłącza to praw określonych przepisami o ochronie lokatorów oraz praw, które są skuteczne wobec wierzyciela. Osoby, którym przysługuje skuteczne wobec wierzyciela prawo do władania nieruchomością, statkiem lub pomieszczeniem, są uprawnione do wytoczenia powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności.
k.p.c. art. 791 § 3
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Przepis art. 791 stosuje się odpowiednio (w brzmieniu po zmianie ustawy).
k.p.c. art. 791 § 3
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Zachowanie przez dłużników praw określonych przepisami o ochronie lokatorów.
Pomocnicze
k.p.c. art. 791 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Tytuł wykonawczy zobowiązujący do wydania nieruchomości, statku lub do opróżnienia pomieszczenia upoważnia do prowadzenia egzekucji przeciwko dłużnikowi oraz jego domownikom, krewnym i innym osobom reprezentującym jego prawa.
u.o.p.l. art. 14 § ust. 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Sąd orzeka w wyroku eksmisyjnym o uprawnieniu do lokalu socjalnego.
u.o.p.l. art. 14 § ust. 3
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania z lokalu oraz szczególną sytuację materialną i rodzinną lokatorów.
u.o.p.l. art. 14 § ust. 4
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Katalog osób, wobec których nie można orzec braku uprawnienia do lokalu socjalnego (kobieta w ciąży, małoletni, niepełnosprawny, obłożnie chory, emeryt/rencista spełniający kryteria pomocy społecznej, bezrobotny, osoby spełniające kryteria rady gminy).
u.o.p.l. art. 14 § ust. 6
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Sąd powinien z urzędu wstrzymać wykonanie eksmisji do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
u.o.p.l. art. 14 § ust. 7
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Wyjątek od stosowania ust. 4 w przypadku osób, które utraciły tytuł prawny do lokalu niewchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego.
u.o.p.l. art. 35 § ust. 2
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Możliwość orzeczenia przez sąd o uprawnieniu do lokalu socjalnego na żądanie osoby objętej orzeczeniem o opróżnieniu lokalu wydanym przed wejściem w życie ustawy.
k.c. art. 28 § 1
Kodeks cywilny
Prawo do mieszkania dla małżonka i dzieci.
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny.
k.r.o. art. 133 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Zakres obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dzieci.
k.r.o. art. 135 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Sposób spełniania obowiązku alimentacyjnego.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada nieobciążania strony kosztami w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 999 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Tytuły wykonawcze dotyczące opróżnienia lokalu.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1 pkt 4
Ustawa - Kodeks kosztów sądowych w sprawach cywilnych
Obciążenie Skarbu Państwa kosztami sądowymi w przypadku zwolnienia strony z ich opłacenia.
Dz. U. z 2016 r. poz. 1715 art. § 2 ust. 1 w zw. z § 4 ust. 1 i 3 oraz § 8 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu
Podstawa do zasądzenia od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powódki, jako domowniczki, mają prawo dochodzić ustalenia prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 kpc w zw. z art. 791 § 3 kpc. • Sytuacja materialna i rodzinna powódek (bezrobocie, brak wyuczonego zawodu, utrata żywiciela rodziny) uzasadnia przyznanie im prawa do lokalu socjalnego. • Wstrzymanie eksmisji jest konieczne do czasu złożenia przez gminę oferty najmu lokalu socjalnego, aby ochrona prawna była skuteczna.
Odrzucone argumenty
Pozwana gmina kwestionowała status powódek jako byłych lokatorów i ich prawo do ochrony prawnej. • Pozwany C.Z. sugerował, że powódki mogłyby podjąć pracę i wynająć niedrogi lokal.
Godne uwagi sformułowania
nie wyłącza to jednak praw określonych przepisami o ochronie lokatorów oraz praw, które są skuteczne wobec wierzyciela • ich uprawnienia mogą być bowiem dochodzone w drodze powództwa o ustalenie • nie ma zatem uzasadnionych podstaw aby odmówić takiej możliwości domownikom • czyniłoby tę ochronę iluzoryczną • po stronie pozwanej występuje współuczestnictwo konieczne wierzyciela oraz gminy
Skład orzekający
Marek Adamczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie dopuszczalności powództwa o ustalenie prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 kpc w zw. z art. 791 § 3 kpc dla domowników w postępowaniu egzekucyjnym, a także kwestie wstrzymania eksmisji i współuczestnictwa koniecznego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy egzekucja eksmisji jest prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego, a domownicy nie posiadają tytułu prawnego do lokalu skutecznego wobec wierzyciela. Interpretacja przepisów o ochronie lokatorów w kontekście postępowań egzekucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawo chroni osoby w trudnej sytuacji materialnej i życiowej przed eksmisją, nawet jeśli nie są one bezpośrednimi stronami pierwotnego tytułu wykonawczego. Podkreśla znaczenie prawa do lokalu socjalnego.
“Eksmisja wstrzymana! Sąd Rejonowy chroni prawo do lokalu socjalnego dla rodziny w potrzebie.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.