I C 420/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód O. L. wniósł o zasądzenie od Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (BFG) kwoty 100 001 zł wraz z odsetkami, tytułem odszkodowania za umorzone obligacje o łącznej wartości 7 836 200 zł, które nabył od (...) Banku. Powód wskazał, że szkoda wynikła z decyzji BFG z dnia 15 stycznia 2020 r. o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji (...) Banku i umorzeniu instrumentów kapitałowych, w tym jego obligacji. Pozwany BFG wniósł o odrzucenie powództwa z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej, a w dalszej kolejności o oddalenie powództwa z powodu bezzasadności roszczenia, podnosząc również zarzut przedawnienia. Sąd Okręgowy w Warszawie, po wcześniejszym odrzuceniu pozwu przez Sąd Apelacyjny, oddalił powództwo. Sąd uznał, że kluczową przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wyrządzoną ostateczną decyzją administracyjną jest uzyskanie prejudykatu stwierdzającego niezgodność tej decyzji z prawem (art. 417¹ § 2 k.c.). Powód nie uzyskał takiego prejudykatu, a jego skarga do WSA została odrzucona jako spóźniona. Sąd podkreślił, że proces odszkodowawczy nie może służyć jako surogat kolejnej instancji weryfikującej prawomocne akty stosowania prawa. Nawet gdyby rozważać sprawę na gruncie art. 417 k.c., sąd uznałby roszczenie za niezasadne z powodu braku adekwatnego związku przyczynowego między ewentualnym nieprawidłowym zorganizowaniem BFG a szkodą powoda. Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę zainwestowaną przez niego kwotę i prawdopodobną utratę środków.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWymóg uzyskania prejudykatu w sprawach o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną ostateczną decyzją administracyjną; ograniczenia badania legalności decyzji administracyjnych w procesie cywilnym.
Dotyczy spraw, gdzie szkodę wyrządza ostateczna decyzja administracyjna. Nie dotyczy sytuacji, gdy szkoda wynika z tzw. bezprawia normatywnego lub gdy przepisy nie przewidują możliwości uzyskania prejudykatu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy można dochodzić odszkodowania od Bankowego Funduszu Gwarancyjnego za szkodę wyrządzoną ostateczną decyzją administracyjną o przymusowej restrukturyzacji banku bez uzyskania prejudykatu stwierdzającego niezgodność tej decyzji z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzyskanie prejudykatu stwierdzającego niezgodność ostatecznej decyzji administracyjnej z prawem jest warunkiem koniecznym do dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 417¹ § 2 k.c.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 417¹ k.c. stanowi lex specialis i wymaga uzyskania orzeczenia przesądzającego o niezgodności z prawem zachowania władzy publicznej przed zasądzeniem odszkodowania. Proces odszkodowawczy nie może być polem do badania legalności prawomocnych aktów stosowania prawa.
Czy zarzuty dotyczące organizacji i funkcjonowania Bankowego Funduszu Gwarancyjnego mogą stanowić podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wynikającą z decyzji o przymusowej restrukturyzacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli powód nie kwestionuje merytorycznej zasadności decyzji o przymusowej restrukturyzacji, brak jest adekwatnego związku przyczynowego między ewentualnym nieprawidłowym zorganizowaniem BFG a szkodą.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że jeśli powód nie kwestionuje istnienia podstaw do restrukturyzacji, to decyzja zostałaby podjęta niezależnie od struktury organizacyjnej BFG. Brak jest zatem związku przyczynowego między zarzucanymi nieprawidłowościami organizacyjnymi a szkodą.
Czy do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ma zastosowanie art. 118 zd. 2 k.c. (koniec terminu przedawnienia na ostatni dzień roku kalendarzowego)?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie miała kluczowego znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż powództwo zostało oddalone jako niezasadne co do zasady. Sąd wskazał jednak na różne interpretacje tego przepisu i brak dowodu na złożenie pozwu przed końcem 2023 r.
Uzasadnienie
Sąd przedstawił argumenty obu stron dotyczące zastosowania art. 118 zd. 2 k.c. do roszczeń deliktowych oraz wskazał na brak dowodu na datę nadania przesyłki z pozwem, co uniemożliwiło definitywne rozstrzygnięcie zarzutu przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| O. L. | osoba_fizyczna | powód |
| Bankowy Fundusz Gwarancyjny | instytucja | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.
k.c. art. 417¹ § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej lub prawomocnego orzeczenia sądowego, do jej naprawienia jest niezbędne uzyskanie orzeczenia stwierdzającego niezgodność aktu lub orzeczenia z prawem.
ustawa o BFG art. 65
Ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji
Nadanie Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu roli organu przymusowej restrukturyzacji.
Pomocnicze
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Szkoda wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 361 § 1
Kodeks cywilny
Zobowiązany do naprawienia szkody jest odpowiedzialny tylko za normalne następstwa działań lub zaniechań, z których wynikła szkoda.
k.c. art. 361 § 2
Kodeks cywilny
Naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł (damnum emergens), oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans).
k.c. art. 118 § 2
Kodeks cywilny
Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można powoływać się na upływ terminu przedawnienia przeciwko osobie, przeciwko której działał w złej wierze; można jednak ograniczyć dochodzenie roszczenia tylko do upływu terminu przedawnienia.
k.p.c. art. 248 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może zobowiązać stronę lub inne osoby do złożenia pisma, dokumentu lub przedmiotu, o których mowa w poprzednich przepisach, do oznaczonej obdukcji lub do udostępnienia ich do przejrzenia.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony zwrot kosztów procesu na rzecz przeciwnika, mimo braku obowiązku ich zwrotu, lub odmówić zasądzenia zwrotu kosztów, mimo istnienia takiego obowiązku.
ustawa o BFG art. 3 § 1
Ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji
Cel ustawy - zapewnienie stabilności krajowego systemu finansowego.
ustawa o BFG art. 67
Ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji
Cele przymusowej restrukturyzacji realizowane przez Fundusz.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konieczność uzyskania prejudykatu stwierdzającego niezgodność ostatecznej decyzji administracyjnej z prawem jako warunek dochodzenia odszkodowania (art. 417¹ § 2 k.c.). • Brak skutecznego zaskarżenia decyzji administracyjnej przez powoda. • Brak adekwatnego związku przyczynowego między ewentualnymi nieprawidłowościami organizacyjnymi BFG a szkodą. • Niedopuszczalność badania legalności decyzji administracyjnej w procesie o odszkodowanie.
Odrzucone argumenty
Roszczenie oparte na decyzji administracyjnej, która nie została uznana za niezgodną z prawem w drodze prejudykatu. • Argumentacja powoda dotycząca organizacji BFG jako podstawa odpowiedzialności odszkodowawczej. • Zastosowanie art. 118 zd. 2 k.c. do roszczeń deliktowych w celu uniknięcia przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Proces odszkodowawczy nie może bowiem służyć jako surogat kolejnej instancji weryfikującej prawomocne akty stosowania prawa albo gdyby mógł być instrumentem sprawdzającym legalność stanowionych norm. • Wymóg uzyskania określonego w przepisach szczególnych prejudykatu, a więc orzeczenia przesądzającego o niezgodności z prawem danego zachowania władzy publicznej polega na tym, że niedopuszczalne jest przed jego wydaniem zasądzenie odszkodowania za szkodę spowodowaną deliktem władzy publicznej. • Jakkolwiek Sąd nie podzielił jego stanowiska, to włożenie na powoda dodatkowo obowiązku pokrycia kosztów poniesionych w tym postępowaniu przez BFG godziłoby, zdaniem Sądu, w zasady słuszności.
Skład orzekający
Agnieszka Nakwaska-Szczepkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wymóg uzyskania prejudykatu w sprawach o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną ostateczną decyzją administracyjną; ograniczenia badania legalności decyzji administracyjnych w procesie cywilnym."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, gdzie szkodę wyrządza ostateczna decyzja administracyjna. Nie dotyczy sytuacji, gdy szkoda wynika z tzw. bezprawia normatywnego lub gdy przepisy nie przewidują możliwości uzyskania prejudykatu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy dużej kwoty i ważnego instytucjonalnego gracza (BFG), a także pokazuje kluczowe zasady odpowiedzialności odszkodowawczej państwa i wymogi proceduralne.
“Milionowe straty na obligacjach - czy BFG zapłaci odszkodowanie bez wyroku sądu?”
Dane finansowe
WPS: 100 001 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.