I C 357/25

Sygnatura akt I C 357/25 Pleszew, dnia 30 lipca 2025 r. POSTANOWIENIE Sąd Rejonowy w Pleszewie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący : sędzia Anna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2025 r. w Pleszewie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa K. P. (1) przeciwko G. C. o zapłatę postanawia: stwierdzić swoją niewłaściwość i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu dla Wrocławia – Krzyków we Wrocławiu, jako właściwemu miejscowo i rzeczowo do rozpoznania sprawy. Anna Zielińska Sygn. akt: I C 357/25 UZASADNIENIE Powód K. P. (1) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Sądu Rejonowego w Pleszewie pozew przeciwko swojej matce, G. C. , o zapłatę kwoty 55.050,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 lutego 2025 r. do dnia zapłaty i kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 12 listopada 2020 r. zmienionego postanowieniem z dnia 16 lutego 2021 r. ojciec powoda został zobowiązany do uiszczania na rzecz powoda, wówczas małoletniego, renty alimentacyjnej w kwocie 4.5550,00 zł miesięcznie – płatnych do rąk pozwanej jako osoby sprawującej pieczę nad powodem. W dniu 2 lipca 2023 r. nastąpiła faktyczna zmiana miejsca zamieszkania powoda, który przeprowadził się do swojego ojca K. P. (2) . Pomimo tej zmiany ojciec powoda nadal przekazywał alimenty w pełnej wysokości na rachunek bankowy pozwanej – zgodnie z obowiązującym postanowieniem sądu. Pozwana, mimo że nie sprawowała już faktycznej pieczy nad powodem oraz nie ponosiła kosztów jego utrzymania, przyjmowała i zatrzymywała dla siebie kwoty stanowiące przedmiot roszczenia alimentacyjnego powoda, przeznaczone na zaspokajanie potrzeb powoda, którego tylko formalnie reprezentowała. Stan ten trwał aż do wydania przez Sąd Okręgowy w Kaliszu postanowienia z dnia 28 maja 2024 r., którym sąd formalnie zabezpieczył faktycznie trwającą sytuację opiekuńczą małoletniego wówczas powoda oraz wstrzymał wykonanie prawomocnego postanowienia z dnia 16 lutego 2021 r. w zakresie obowiązku uiszczania alimentów do rąk matki powoda. W ocenie powoda przedmiotem niniejszej sprawy jest roszczenie alimentacyjne, które już zostało spełnione, ale pomimo to nie trafiło do powoda i nie zostało przekazane na zaspokajanie jego potrzeb. Jest to nietypowa sytuacja, która mieści się w pojęciu „powództwa o roszczenia alimentacyjne” zgodnie z art. 32 kpc . Powód dochodzi od pozwanej środków alimentacji. Ponadto właściwość miejscowa Sądu Rejonowego w Pleszewie uzasadniona jet na podstawie art. 35 kpc przy kwalifikacji powództwa jako powództwa o roszczenie z czynu niedozwolonego. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z art. 27 § 1 kpc powództwo wytacza się przed sądem pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. Dokonanie wyboru sądu innego niż sąd właściwości ogólnej jest uprawnieniem powoda. Wybór sądu jest więc czynnością procesową zawierającą w sobie oświadczenie woli (wola poddania sporu pod kognicję sądu wybranego przez powoda). Ta czynność ze względu na swój charakter jest kumulowana z innymi czynnościami na etapie wnoszenia pozwu (stanowi fakultatywny element pozwu). Jednocześnie wybór sądu właściwego przemiennie tworzy wyjątek od zasady jaką jest rozpoznanie sprawy przez Sąd właściwy ogólnie. Wykonanie uprawnienia musi zatem opierać się o jasne przesłanki i poddawać kontroli w przypadku braku zgody strony przeciwnej. W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego (por. uchwałę z 9 czerwca 2005 III CZP 28/05 OSNC 2006/4/61) koniecznym elementem tej czynności procesowej jest więc też sformułowanie w pozwie przytoczeń faktycznych (wskazanie okoliczności) uzasadniających wybór. W świetle wykładni aprobowanej w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jeśli powód wykonuje uprawnienie do wyboru sądu innego niż sąd właściwy ogólnie dla pozwanego, to obowiązkiem procesowym strony jest przytoczenie okoliczności uzasadniających właściwość sądu do którego pozew jest kierowany. Powód w pozwie w sposób jednoznaczny określił swoje żądanie jako roszczenie alimentacyjne i powołał się na możliwość skierowania sprawy do sądu miejsca zamieszkania osoby uprawionej na podstawie art. 32 kpc . Treścią obowiązku alimentacyjnego jest dostarczanie uprawnionemu przez zobowiązanego środków utrzymania oraz w miarę potrzeby także środków wychowania. Ma on charakter osobisty, nie przechodzi na spadkobierców zobowiązanego i znajduje podstawę w przepisach o charakterze iuris cogentis . Powołane cechy pozwalają dostatecznie odróżnić sprawy alimentacyjne od innych i prowadzą do wniosku, że unormowania procedury cywilnej dotyczące roszczeń alimentacyjnych odnoszą się do wszystkich wypadków, w których strony związane węzłem prawnorodzinnym żądają rozstrzygnięcia o obowiązku dostarczania środków utrzymania i wychowania zarówno co do zasady, jak i wysokości. Roszczenia alimentacyjne, o których mowa w art. 32 KPC , to roszczenia oparte na art. 21, 27, 60, art. 61 4 § 4, art. 128 i n. KRO , w tym o podwyższenie alimentów ( art. 138 KRO ). W doktrynie powszechnie uznaje się, że ze względu na ochronny charakter art. 32 KRO właściwość przemienna dla roszczeń alimentacyjnych nie obejmuje powództw opartych na art. 138 KRO , w których osoba zobowiązana do płacenia alimentów dochodzi ich obniżenia lub zwolnienia od tego obowiązku. Właściwość przemienna nie dotyczy natomiast rent o charakterze alimentacyjnym ( art. 446 § 2, art. 903 kc ), świadczeń z tytułu dożywocia ( art. 908 kc ), świadczeń na rzecz darczyńcy lub dziadków spadkodawcy pozostających w niedostatku ( art. 897, 938, 966 kc ) oraz roszczeń regresowych z art. 140 KRO , choć w wielu przypadkach substytuują one alimenty. Wprawdzie w doktrynie podnosi się, że pojęcie roszczeń alimentacyjnych z art. 32 kpc należy interpretować szeroko, ale stanowisko to – choć uzasadnione ze względów utylitarnych i społecznych – jest nie do pogodzenia z wyjątkowym charakterem przepisów o właściwości przemiennej, które wymagają wykładni restrykcyjnej. Trzeba również przypomnieć, że tożsame pojęcia powinny być w tożsamy sposób interpretowane, a zatem zakres pojęcia „roszczeń alimentacyjnych” odgrywa znaczenie nie tylko dla dopuszczenia zastosowania właściwości przemiennej, ale także m.in. dla określenia właściwości rzeczowej sądu rejonowego ( art. 17 pkt 4 kpc ), obowiązku przeprowadzenia dochodzenia z urzędu przed ustanowieniem kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu ( art. 144 § 1 kpc ), uproszczonej formy zmiany powództwa ( art. 193 § 2 1 kpc ), nadania rygoru natychmiastowej wykonalności ( art. 333 § 1 pkt 1 kpc ), generalnej niedopuszczalności skargi kasacyjnej ( art. 398 2 § 2 pkt 1 kpc ) czy zwolnienia od kosztów sądowych ( art. 96 ust. 1 pkt 2 KSCU) (por. K. Flaga-Gieruszyńska , P. Osowy (red.), Postępowanie przed sądem pierwszej instancji w procesie cywilnym. Podmioty postępowania. System Postępowania Cywilnego. Tom 3A, 2024, Legalis). Niniejsza sprawa dotyczy alimentów, których treść została już ukształtowana prawomocnym orzeczeniem sadu. Roszczenie powoda nie dotyczy zatem ani ukształtowania obowiązku alimentacyjnego, ani jego zmiany. Powód nie dochodzi od matki zapewnienia środków utrzymania, a wyłącznie zwrotu alimentów, które zatrzymała dla siebie, jego kosztem. Roszczenie uprawionego o zwrot alimentów, które zostały już przez obowiązanego zapłacone prawidłowo do rąk osoby reprezentującej małoletniego, skierowane przeciwko tej osobie nie jest roszczeniem alimentacyjnym, o którym mowa w art. 32 kpc . Okoliczności podane w pozwie nie uzasadniają też właściwości z art. 35 kpc , który przewiduje możliwość wytoczenia powództwa o roszczenie z czynu niedozwolonego przed sąd, w okręgu którego nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Wbrew twierdzeniom powoda zdarzeniem wywołującym szkodę nie było zaniechanie pozwanej, a przyjmowanie i zatrzymanie środków pieniężnych przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb bytowych powoda. To wynika wprost ze tanu faktycznego opisanego w pkt I pozwu. Wobec tego, że żaden z powołanych w pozwie przepisów nie uzasadnia właściwości przemiennej należało odwołać się do reguł o charakterze ogólnym. Skoro pozwana ma miejsce zamieszkania w obszarze właściwości Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Krzyków we Wrocławiu na podstawie art. 200 § 1 kpc orzeczono jako w postanowieniu. Anna Zielińska