I C 2208/20

Sygn. akt I C 2208/20 Uzasadnienie wyroku z dnia 12 maja 2022 r. W pozwie z dnia 24 września 2020 r. powódka M. M. , reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, żądała zasądzenia od pozwanego K. Ł. – Komornika sądowego (...) w W. kwoty 4.042,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9 sierpnia 2013 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podstawę dochodzonego roszczenia stanowiło bezpodstawne wyegzekwowanie przez pozwanego od powódki wyżej wymienionej kwoty w ramach pełnionej przez pozwanego funkcji komornika sądowego. Pozwany w odpowiedzi na pozew zażądał oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych, kwestionując swą odpowiedzialność. W dniu 12 kwietnia 2022 r. pozew został cofnięty ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie obejmującym żądanie zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki kwoty 47,22 zł. W tym zakresie postępowanie podlegało zatem umorzeniu na podstawie art. 355 w zw. z art. 203 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego , według których sąd umorzy postępowanie, jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew, a pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku, przy przyjęciu w myśl art. 203 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego , że w okolicznościach sprawy niniejszej nic nie wskazywało na to, aby cofnięcie pozwu było sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzało do obejścia prawa. Za podstawę wyroku Sąd Rejonowy przyjął następujące ustalenia: Wyrokiem wydanym w dniu 3 lipca 2008 r. w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Rejonowy dla W. M. w W. zasądził od M. M. na rzecz Skarbu Państwa – Urzędu Pracy dla (...) W. kwotę 9.384,86 zł wraz z ustawowymi odsetkami od następujących kwot: 800,00 zł od dnia 5 września 1997 r. do dnia zapłaty; 800 zł od dnia 5 grudnia 1997 r. do dnia zapłaty; 800,00 zł od dnia 5 marca 1998 r. do dnia zapłaty; 700,00 zł od dnia 5 września 1998 r. do dnia zapłaty; 650,00 zł od dnia 5 grudnia 1998 r. do dnia zapłaty; 650,00 zł od dnia 5 marca 1999 r. do dnia zapłaty; 700 zł od dnia 5 września 1999 r. do dnia zapłaty; 650,00 zł od dnia 5 grudnia 1999 r. do dnia zapłaty; 650,00 zł od dnia 5 marca 2000 r. do dnia zapłaty; 2.984,86 zł od dnia 14 marca 2002 r. do dnia zapłaty, a ponadto zasądził od M. M. na rzecz Skarbu Państwa – Urzędu Pracy dla (...) W. kwotę 1.200,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Apelacja wniesiona od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w W. wydanym w dniu 2 lutego 2009 r. w sprawie o sygn. akt (...) , na podstawie którego zasądzono ponadto od M. M. na rzecz (...) W. – Urzędu Pracy dla (...) W. kwotę 600,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej. W okresie od dnia 15 maja 2013 r. do dnia 16 marca 2015 r. K. Ł. , pełniąc funkcję Komornika sądowego (...) w W. , prowadził postępowanie egzekucyjne w sprawie o sygn. akt Km (...) przeciwko M. M. na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wspomnianych wyżej i zaopatrzonych w klauzulę wykonalności wyroku Sądu Rejonowego dla W. M. w W. wydanego w dniu 3 lipca 2008 r. w sprawie o sygn. akt (...) oraz wyroku Sądu Okręgowego w (...) wydanego w dniu 2 lutego 2009 r. w sprawie o sygn. akt (...) We wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie o sygn. akt Km (...) jako wierzyciel wskazany został Urząd Pracy (...) W. . W toku postępowania egzekucyjnego w sprawie o sygn. akt Km (...) w wyniku egzekucji ze świadczeń przysługujących M. M. z tytułu ubezpieczenia społecznego wyegzekwowana została od niej łącznie kwota 3.994,78 zł, na którą składały się kwota 3.555,98 zł tytułem należności wierzyciela objętych tytułem wykonawczym oraz kwota 438,80 zł tytułem kosztów postępowania egzekucyjnego. Wyegzekwowana od M. M. tytułem należności na rzecz wierzyciela kwota 3.555,98 zł została przekazana (...) W. – Urzędowi Pracy (...) W. . Postanowieniem wydanym w dniu 16 marca 2015 r. koszty postępowania egzekucyjnego w sprawie o sygn. akt Km (...) zostały ustalone na kwotę 485,69 zł. Różnica w kwocie 46,89 zł, pomiędzy kwotą 485,69 zł ustalonych kosztów postępowania egzekucyjnego oraz kwotą 438,80 zł kosztów postępowania egzekucyjnego wyegzekwowanych od M. M. , nie została zapłacona ani przez wierzyciela, ani przez dłużnika w sprawie o sygn. akt Km (...) . Postanowieniem wydanym w dniu 31 października 2019 r. w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Rejonowy dla (...) w W. uchylił wszystkie czynności K. Ł. , pełniącego funkcję Komornika sądowego (...) w W. , w sprawie o sygn. akt Km (...) . W dniu 8 kwietnia 2020 r. M. M. wezwała K. Ł. , pełniącego funkcję Komornika sądowego (...) w W. , do zwrotu całości wyegzekwowanych od niej należności w sprawie o sygn. akt Km (...) wraz z ustawowymi odsetkami. Żądanie nie zostało jednak spełnione. Podstawę powyższych ustaleń stanowiły twierdzenia stron o faktach pozostających poza sporem oraz przedstawione przez strony dowody z dokumentów, których wiarygodność nie budziła wątpliwości Sądu Rejonowego oraz nie była kwestionowana przez strony postępowania. Brak było podstaw do przeprowadzania dowodu z przesłuchania stron w myśl art. 299 Kodeksu postępowania cywilnego , bowiem całość zgromadzonego w sprawie niniejszej materiału pozwalała na wyjaśnienie wszystkich faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Przedmiotem sporu stanowiło ustalenie czy pozwany K. Ł. , pełniący funkcję Komornika sądowego (...) w W. ponosił odpowiedzialność odszkodowawczą wobec powódki M. M. ze względu na uchylenie wszystkich czynności egzekucyjnych w sprawie o sygn. akt Km (...) postanowieniem wydanym przez Sąd Rejonowy dla W. M. w W. w dniu 31 października 2019 r. w sprawie o sygn. akt (...) . Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie w zakresie obejmującym żądanie zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki kwoty 438,80 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 23 kwietnia 2020 r. do dnia zapłaty. Podlegało natomiast oddaleniu w zakresie żądania zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki kwoty 3.555,98 zł. Odpowiedzialność pozwanego podlegała ocenie na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376), który znajdował zastosowanie w sprawie niniejszej ze względu na to, że postępowanie egzekucyjne w sprawie o sygn. akt Km (...) prowadzone było przez pozwanego w okresie od dnia 15 maja 2013 r. do dnia 16 marca 2015 r. Nie znajdował natomiast zastosowania wskazany w pozwie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 771), skoro obowiązywał on dopiero od dnia 1 stycznia 2019 r. Według art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności. Odpowiedzialność komornika nie jest zatem uzależniona od zawinienia. Zgodnie z art. 361 § 1 Kodeksu cywilnego ,  zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W myśl art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Przez pojęcie straty należy rozumieć pomniejszenie aktywów lub zwiększenie pasywów, zaś utracone korzyści oznaczają aktywa, które nie weszły do majątku wskutek zdarzenia wyrządzającego szkodę, oraz pasywa, które się wskutek tego zdarzenia nie zmniejszyły. Niezbędnymi przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej komornika sądowego za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności są więc zaistnienie tego rodzaju zdarzenia, które polega na niezgodnym z prawem działaniu lub zaniechaniu komornika sądowego w zakresie pełnionej przez niego funkcji, zaistnienie szkody polegającej na poniesionej stracie lub utraconych korzyściach oraz związek przyczynowy pomiędzy niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem a szkodą, polegający na normalnym następstwie działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Nie każde zatem naruszenie prawa usprawiedliwia odpowiedzialność odszkodowawczą komornika sądowego, ale jedynie takie, które wyrządza szkodę, pozostając z nią w adekwatnym związku przyczynowym i sprawiając, że szkoda jest normalnym następstwem niezgodnego z prawem działania bądź zaniechania komornika. W sprawie niniejszej zachodziła wystarczająca podstawa do przyjęcia, że tego rodzaju szkoda oraz związek przyczynowy zachodził jedynie w odniesieniu do kwoty 438,80 zł wyegzekwowanej przez pozwanego od powódki tytułem kosztów postępowania egzekucyjnego w sprawie o sygn. akt Km (...) . Wobec uchylenia wszystkich czynności egzekucyjnych pozwanego w sprawie o sygn. akt Km (...) postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. M. w W. z dnia 31 października 2019 r. w sprawie o sygn. akt (...) należało przyjąć, że uchylone zostało również postanowienie wydane przez pozwanego w dniu 16 marca 2015 r. ustalające koszty postępowania egzekucyjnego w sprawie o sygn. akt Km (...) na kwotę 485,69 zł. Postanowienie ustalające koszty postępowania egzekucyjnego stanowi natomiast samoistny tytuł zapłaty tego rodzaju należności. Jego brak sprawia, że wyegzekwowanie kosztów postępowania egzekucyjnego okazuje się bezpodstawne. Z kolei po uchyleniu postanowienia wydanego przez pozwanego w dniu 16 marca 2015 r., ustalającego koszty postępowania egzekucyjnego w sprawie o sygn. akt Km (...) na kwotę 485,69 zł, kolejne postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego w sprawie o sygn. akt Km (...) nie zostało jednak wydane. Wobec tego roszczenie o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki odszkodowania w kwocie 438,80 zł odpowiadającej wyegzekwowanym kosztom postępowania egzekucyjnego nie budziło zatem wątpliwości. Wprawdzie postanowieniem wydanym w dniu 16 marca 2015 r. koszty postępowania egzekucyjnego w sprawie o sygn. akt Km (...) zostały ustalone na kwotę 485,69 zł, niemniej, jak wspomniano, różnica w kwocie 46,89 zł, pomiędzy kwotą 485,69 zł ustalonych kosztów postępowania egzekucyjnego oraz kwotą 438,80 zł kosztów postępowania egzekucyjnego wyegzekwowanych od powódki, nie została zapłacona ani przez wierzyciela, ani przez powódkę w sprawie o sygn. akt Km (...) . W sprawie niniejszej brak było natomiast wystarczających podstaw do przyjęcia, aby szkoda polegająca na poniesionej stracie oraz adekwatny związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa przez pozwanego a tego rodzaju szkodą, polegający na normalnym następstwie działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, zaistniały w odniesieniu do kwoty 3.555,98 zł wyegzekwowanej przez pozwanego od powódki tytułem należności wierzyciela na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wspomnianych wyżej i zaopatrzonych w klauzulę wykonalności wyroku Sądu Rejonowego dla W. M. w W. wydanego w dniu 3 lipca 2008 r. w sprawie o sygn. akt (...) oraz wyroku Sądu Okręgowego w W. wydanego w dniu 2 lutego 2009 r. w sprawie o sygn. akt (...) . Znamienne, że przyczyną uchylenia wszystkich czynności egzekucyjnych pozwanego w sprawie o sygn. akt Km (...) na mocy postanowienia wydanego w dniu 31 października 2019 r. w sprawie o sygn. akt (...) przez Sąd Rejonowy dla W. M. w W. było przyjęcie, iż pozwany błędnie określił nazwę wierzyciela na podstawie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, gdzie jako wierzyciel wskazany został „Urząd Pracy (...) W. ” zamiast prawidłowo „ (...) W. – Urząd Pracy (...) W. ”. Powyższe uchybienie pozwanego pozostawało jednak także w związku z treścią tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę egzekucji, którym pozwany był związany. Z wyroku Sądu Rejonowego dla W. M. w W. wydanego w dniu 3 lipca 2008 r. w sprawie o sygn. akt (...) wynikało bowiem, że wierzycielem był „Skarb Państwa – Urząd Pracy dla (...) W. ”, natomiast z wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie wydanego w dniu 2 lutego 2009 r. w sprawie o sygn. akt (...) wynikało, że wierzycielem było „ (...) W. – Urząd Pracy (...) W. ”. Wspomniane uchybienie pozwanego zostało usunięte w wyniku czynności egzekucyjnych podjętych w sprawie o sygn. akt Km (...) przez A. D. , pełniącą funkcję Komornika Sądowego (...) , po przekazaniu jej sprawy o sygn. akt Km (...) na skutek zbiegu egzekucji. W postępowaniu w sprawie o sygn. akt Km (...) ustalone bowiem zostało, że wierzycielem powódki na podstawie wymienionego wyżej tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę egzekucji było „ (...) W. – Urząd Pracy (...) W. ”. Okoliczność ta jednoznacznie wynikała z treści pisemnego uzasadnienia postanowienia Sądu dla W. wydanego w dniu 14 września 2020 r. w sprawie o sygn. akt Km (...) . Wyegzekwowana przez pozwanego od powódki kwota 3.555,98 zł rzeczywiście znajdowała podstawę w tytule wykonawczym w postaci wspomnianych wyżej i zaopatrzonych w klauzulę wykonalności wyroku Sądu Rejonowego dla W. M. w W. wydanego w dniu 3 lipca 2008 r. w sprawie o sygn. akt (...) oraz wyroku Sądu Okręgowego w W. wydanego w dniu 2 lutego 2009 r. w sprawie o sygn. akt (...) , stanowiącym podstawę egzekucji, a następnie rzeczywiście została przekazana wierzycielowi powódki – (...) W. – Urzędowi Pracy (...) W. . Wskazywały na to jednoznacznie wiarygodne dowody z dokumentów przedstawione przez pozwanego. Powyższy wynik egzekucji został w sposób prawidłowy zaznaczony na tytule wykonawczym, co uniemożliwiało ponowne prowadzenie egzekucji w tym zakresie na podstawie tego tytułu wykonawczego. Powódka przyznawała zaś, że w tym zakresie egzekucja nie była powtórnie prowadzona. Istniejący dług powódki w tym zakresie został zatem rzeczywiście zaspokojony, a jej pasywa uległy zmniejszeniu. W tym zakresie nie wystąpiło zagrożenie dla mienia powódki związane z możliwością powtórnej egzekucji roszczenia stwierdzonego tytułem wykonawczym. W powyższym zakresie nie doszło zatem do powstania uszczerbku w prawnie chronionych dobrach powódki. Wobec powyższego brak było podstaw do przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego względem powódki w zakresie przewyższającym kwotę 438,80 zł na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji . Z kolei podstawę ustalenia wymagalności należnego powódce odszkodowania w kwocie 438,80 zł stanowił art. 455 Kodeksu cywilnego , według którego jeśli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania – a taki wypadek zachodzi w odniesieniu do odszkodowania związanego z bezpodstawnym wyegzekwowaniem kosztów postępowania egzekucyjnego – świadczenie powinno zostać spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. W sytuacjach typowych obowiązek spełnienia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu do wykonania oznacza obowiązek jego spełnienia w terminie 14 dni od doręczenia wezwania. Wobec tego stan opóźnienia pozwanego z zapłatą odszkodowania w kwocie 438,80 zł należało przyjąć z upływem 14. dniowego terminu, liczonego od dnia doręczenia pozwanemu wezwania do zapłaty. Wysokość odsetek za opóźnienie należało natomiast ustalić na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego , według którego to przepisu jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Podstawę orzeczenia o kosztach procesu stanowił art. 102 Kodeksu postępowania cywilnego , według którego w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Podstawę odstąpienia od obciążenia powódki kosztami procesu w całości stanowiła okoliczność, że powódka, wnosząc pozew, mogła pozostawać w usprawiedliwionym, chociaż błędnym przekonaniu o zasadności żądania, które to przekonanie mogło zostać wywołane treścią postanowienia Sądu Rejonowego dla W. M. w W. z dnia 31 października 2019 r., sygn. akt (...) , na mocy którego uchylono wszystkie czynności pozwanego w sprawie o sygn. akt (...) . Z tych względów Sąd Rejonowy orzekł jak w sentencji. Sędzia Robert Bełczącki Sygn. akt I C 2208/20 Zarządzenie: (...) Sędzia Robert Bełczącki