I C 134/26

Sygn. akt I C 134/26 UZASADNIENIE Powódka G. P. wniosła przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w K. powództwo o zapłatę kwoty 13.300 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot: - 700 zł od dnia 22 lipca 2023 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 23 sierpnia 2023 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 25 września 2023 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 24 października 2023 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 22 listopada 2023 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 22 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 24 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 23 lutego 2024 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 21 marca 2024 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 22 kwietnia 2024 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 22 maja 2024 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 24 czerwca 2024 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 24 lipca 2024 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 21 sierpnia 2024 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 24 września 2024 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 22 października 2024 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 22 listopada 2024 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 24 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty, - 700 zł od dnia 20 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty. Nadto wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wyjaśniła, że jest właścicielką nieruchomości położonej w M. przy (...) , dla której Sąd Rejonowy w Świnoujściu prowadzi księgę wieczystą nr (...) , na której ustanowiona została hipoteka na rzecz pozwanego z tytułu umowy kredytowej nr (...) . Powódka jako jedyny spadkobierca nabyła spadek po zmarłej w 2021 roku A. N. , w skład którego wchodziła wskazana nieruchomość. Zmarła A. N. była dłużnikiem rzeczowym z tytułu zaciągniętego przez K. i T. P. w (...) S.A. kredytu mieszkaniowego hipotecznego z dnia 17 lipca 2009 roku. Kredytobiorcami byli K. P. i T. P. , a Bank udzielił im kredytu w kwocie 116.233 zł z przeznaczeniem na spłatę zobowiązań innych niż cele mieszkaniowe. W § 6 umowy strony ustaliły, że zabezpieczeniem spłaty kredytu będzie hipoteka umowna kaucyjna wpisana na pierwszym miejscu na rzecz pozwanego na nieruchomości stanowiącej własność A. N. . Kredytobiorczyni K. P. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej i postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2015 roku Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie w sprawie o sygn. akt XII GC 4/15 ogłosił jej upadłość jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, wzywając jej wierzycieli do zgłaszania swoich wierzytelności w terminie miesiąca od daty obwieszczenia postanowienia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2017 roku Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie ustalił plan spłaty wierzycieli, na potrzeby którego pozwany został uznany za wierzyciela. Zgodnie z planem spłaty K. P. dokonała pierwszej wpłaty na rzecz Banku w kwocie 11.135,75 zł, a kolejno przez okres 35 miesięcy dokonywała na jego rzecz wpłat w kwocie po 573 zł. Zgodnie z punktem II. postanowienia niespłacone w ramach planu spłaty zobowiązania wymienione w punkcie I. postanowienia oraz zobowiązania K. P. powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości zostały umorzone. Z treści uzasadnienia postanowienia wynika, że pozwany zgłosił wierzytelność na kwotę 229.175,30 zł. Postanowieniem z dnia 07 grudnia 2022 roku Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie w sprawie o sygn. akt XII GUu 5/20 stwierdził wykonanie przez K. P. planu spłaty wierzycieli i umorzył wszystkie jej zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonane w wyniku wykonania planu spłaty z dnia 14 kwietnia 2017 roku. Zobowiązanie K. P. wobec (...) S.A. wynikające z treści umowy o mieszkaniowy kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 17 września 2009 roku w wysokości ponad kwotę wykonaną w planie spłaty zostało w myśl przepisów prawa upadłościowego umorzone. T. P. zmarł w dniu 17 listopada 2011 roku w S. , a ostatnim miejscem jego zamieszkania był S. . K. P. na rozprawie w dniu 16 maja 2012 roku złożyła przed Sądem Rejonowym Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie oświadczenie o odrzuceniu spadku po zmarłym mężu, a w dniu 17 grudnia 2012 roku odrzuciła ona spadek po T. P. również w imieniu małoletnich dzieci: M. P. i O. P. . Następnie spadek po T. P. odrzucili wszyscy spadkobiercy ustawowi, a spadek nabyła Gmina ostatniego miejsca zamieszkania na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza. Powódka przed wytoczeniem powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej zwróciła się do pozwanego z wnioskiem o wyrażenie zgody na wykreślenie hipoteki, lecz pozwany odmówił. Wobec powyższego powódka wytoczyła postępowanie przed Sądem Rejonowym w Świnoujściu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wykreślenie hipoteki umownej kaucyjnej w kwocie 178.708,23 zł ustanowionej na rzecz pozwanego na nieruchomości położonej w M. przy ul. (...) . Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2025 roku Sąd Rejonowy w Świnoujściu udzielił powódce zabezpieczenia powództwa w ten sposób, że: wstrzymał obowiązek dokonywania przez powódkę spłaty rat kredytu w wysokości i terminach określonych umową o mieszkaniowy kredyt hipoteczny w złotych numer (...) z dnia 17 lipca 2009 roku w okresie od dnia 26 czerwca 2023 roku do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (a), zakazał pozwanemu złożenia powódce oświadczenia o wypowiedzeniu ww. umowy w okresie od dnia 26 czerwca 2023 roku do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (b), zakazał pozwanemu przekazywania do (...) S.A. w W. oraz systemu (...) prowadzonego przez (...) informacji o nieuiszczonych ratach kredytu określonych umową numer (...) w okresie od dnia 26 czerwca 2023 roku do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (c). Powódka w okresie od dnia wytoczenia powództwa do dnia wydania postanowienia o zabezpieczeniu regulowała raty kredytu hipotecznego nr (...) . Ostatnia rata została przez powódkę uregulowana w dniu 20 stycznia 2025 roku. Postanowienie o zabezpieczeniu zostało doręczone pełnomocnikowi powódki z dniem 27 stycznia 2025 roku i od lutego 2025 roku powódka nie regulowała już rat kredytu. Wyrokiem zaocznym z dnia 24 kwietnia 2025 roku Sąd Rejonowy w Świnoujściu uwzględnił w całości powództwo i dokonał uzgodnienia treści księgi wieczystej numer (...) z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że nakazał wykreślić z działu IV. księgi wieczystej wpis hipoteki umownej kaucyjnej w kwocie 178.708,23 zł ustanowionej na rzecz pozwanego. Po uprawomocnieniu się wyroku zaocznego powódka wezwała pozwanego za pośrednictwem pełnomocnika do zwrotu nienależnie uiszczonych przez nią w trakcie trwania postępowania 19 rat kredytu w kwocie po 700 zł każda, tj. łącznie kwoty 13.300 zł. Pozwany odmówił uznania roszczenia zgłoszonego mu w formie reklamacji podnosząc, że postępowanie oraz prawomocny wyrok zaoczny i postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia dotyczyły jedynie uzgodnienia treści księgi wieczystej poprzez wykreślenie hipoteki, a nie przesądza o obowiązku dłużnika rzeczowego jakim była powódka do zaprzestania płacenia rat. Pozwany wskazał, że z datą uprawomocnienia się wyroku postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia utraciło moc. Powódka jako podstawę prawną powództwa wskazała art. 405 kc w związku z art. 410 § 1 i 2 kc. Podała, że dokonała wpłaty 13 rat w okresie od daty wytoczenia powództwa do daty wydania przez Sąd postanowienia o zabezpieczeniu, kiedy to podstawą prawną uiszczania rat kredytu był fakt, iż była ona dłużniczką rzeczową. W związku z ukończeniem postępowania upadłościowego względem dłużniczki osobistej K. P. i umorzeniem niespłaconych zobowiązań doszło do wygaśnięcia hipoteki. Powódka w obawie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przez pozwany Bank uiszczała raty do dnia wydania postanowienia o zabezpieczeniu. Raty uiszczone przez nią w okresie od dnia 23 czerwca 2023 roku do dnia 27 stycznia 2025 roku są świadczeniem nienależnym, a po stronie pozwanej doszło do bezpodstawnego wzbogacenia. Podkreśliła, że w dacie spełniania świadczenia nie wiedziała, że są one nienależne bowiem postanowienie o zabezpieczeniu zostało wydane później. Powódka nie mogła zaprzestać spłaty rat kredytu przed wydaniem postanowienia, skoro była dłużnikiem rzeczowym banku. Wyrok zapadły w sprawie o sygn. akt I C 384/23 potwierdził jedynie, że roszczenie główne (...) S.A. wygasło, a zatem wygasła również zabezpieczająca je hipoteka, przy czym okolicznością powodującą wygaśnięcie zobowiązania było prawomocne postanowienie Sądu o umorzeniu wierzytelności upadłego obejmujące wierzytelność zabezpieczoną hipoteką na nieruchomości osoby trzeciej. Powódka wskazała, że art. 94 ustawy o księgach wieczystych i hipotece , wyraża zasadę akcesoryjności hipoteki w stosunku do wierzytelności, którą zabezpiecza, w takim zakresie, w jakim hipoteka jest uzależniona od zabezpieczonej wierzytelności. Oznacza to, że wygaśnięcie hipoteki na podstawie tego przepisu dotyczy wszystkich przypadków wygaśnięcia wierzytelności niezależnie od przyczyny, czy to na skutek zaspokojenia interesu wierzyciela, czy wygaśnięcia mimo niezaspokojenia. Do wygaśnięcia hipoteki nie jest potrzebny wpis jej wykreślenia w księdze wieczystej, który nie ma - w przeciwieństwie do ustanowienia hipoteki - charakteru konstytutywnego. Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 27 stycznia 2026 roku, sygn. akt I Nc 937/25 Sąd Rejonowy w Świnoujściu orzekł zgodnie z żądaniem pozwu. Pozwany (...) S.A. w K. zaskarżył nakaz zapłaty w całości, wnosząc o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska zaprzeczył jakoby: powódka wykazała wysokość i istnienie roszczenia; zobowiązanie z umowy kredytu nr (...) wygasło; świadczenie pieniężne rzekomo wykonane przez powódkę w kwocie 13.300 zł było świadczeniem nienależnym; Sąd Rejonowy w Świnoujściu w sprawie o sygn. akt I C 384/23 ustalił, że zobowiązanie z umowy kredytu nie istnieje lub wygasło; okoliczność, że doszło do wykreślenia hipoteki umownej kaucyjnej z działu IV księgi wieczystej, która stanowiła zabezpieczenie wierzytelności z umowy kredytu; okoliczność, że Sąd Rejonowy w Świnoujściu udzielił powódce zabezpieczenia roszczenia w postępowaniu I C 384/23 poprzez wstrzymanie obowiązku regulowania rat kredytu w wysokości i terminach określonych w umowie kredytu uzasadniała żądanie powódki o zwrot wpłaconych na rzecz Banku środków tytułem spłaty kredytu. Wskazał, że choć z przedłożonej przez powódkę historii rachunku bankowego wynika, że w okresie od dnia 21 lipca 2023 roku do dnia 20 stycznia 2025 roku wpłaciła ona na rzecz Banku kwotę 13.300 zł tytułem spłaty kredytu nr (...) , to uczyniła to bez zastrzeżenia zwrotu. Zdaniem pozwanego, powódka swoje stanowisko procesowe opiera na trzech - nieprawidłowych - założeniach, a mianowicie: że ukończenie postępowania upadłościowego względem jednego tylko z kredytobiorców i umorzenie jego niespłaconych zobowiązań powoduje wygaśnięcie zobowiązania z umowy kredytu, że wyrok Sądu Rejonowego w Świnoujściu w sprawie sygn. akt I C 384/23 potwierdził, iż zobowiązanie z umowy kredytu wygasło oraz że postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia powódki poprzez wstrzymanie obowiązku spłat kredytu w sprawie sygn. akt I C 384/23 potwierdza, iż powódka może żądać zwrotu wpłaconych na rzecz Banku kwot, w szczególności po jego wygaśnięciu. Pozwany stanął na stanowisku, że okoliczność prowadzenia i zakończenia postępowania upadłościowego wobec K. P. oraz umorzenia jej pozostałych niespłaconych zobowiązań nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania z umowy kredytu, bowiem K. P. była współkredytobiorcą wraz z T. P. , wobec którego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, a który zmarł w listopadzie 2011 roku, zaś spadek po nim nabyła Gmina, która nabyła również zobowiązanie z tytułu umowy kredytu zawartej z pozwanym i była zobowiązana do spłaty tego zobowiązania wraz z K. P. . Postanowieniem z dnia 07 grudnia 2022 roku Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie stwierdził wykonanie planu spłaty wierzycieli przez K. P. i umorzył pozostałe zobowiązania tej kredytobiorczyni, to nie wpływa to na istnienie i wysokość zobowiązania wynikającego z umowy kredytu, którego stroną jest również spadkobierca zmarłego współkredytobiorcy T. P. . Bank ma prawo żądać pełnej spłaty od pozostałego kredytobiorcy lub jego spadkobierców. Podmiotem odpowiedzialnym za spłatę jest Gmina i brak jest podstaw do twierdzenia, że zobowiązanie z umowy kredytu wygasło. Skoro zaś zobowiązanie z umowy kredytu istnieje i jest wymagalne, to może ono być skutecznie spłacane i nie jest konieczne, aby spłacającym była Gmina, bowiem może być to dowolna osoba trzecia. Stosownie do treści art. 356 § 2 kc , jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna, wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia od osoby trzeciej, chociażby działała bez wiedzy dłużnika. Zgodnie z powyższą zasadą prawa cywilnego, osoba trzecia może spełniać wymagalne zobowiązanie innej osoby, nawet jeśli sama nie jest zobowiązana z tytułu tego zobowiązania. Pozwany przyjął, że wykonanie przez powódkę spłaty części rat kredytu stanowiło wykonanie zobowiązania Gminy z tytułu umowy kredytu, które nabyła wraz z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a Bank jako wierzyciel był nie tylko uprawniony, a wręcz zobowiązany do przyjęcia tego świadczenia. Wobec faktu, że powódka spłacała istniejący dług osoby trzeciej - tytuły przelewów wskazują, że jej zamiarem była właśnie spłata długu z kredytu - jej świadczenia na rzecz banku nie były nienależne, a ich spełnienie nie prowadziło do bezpodstawnego wzbogacenia się Banku, bowiem świadczenia te były spełnione na zaspokojenie istniejących i wymagalnych wierzytelności Banku. Powódka może zatem co najwyżej poszukiwać zwrotu wpłaconych kwot od dłużnika, którego dług spłacała, a który stał się wzbogacony przez dokonane przez nią spłaty w wyniku zmniejszenia się jego zobowiązań, a więc od Gminy jako spadkobiercy zmarłego kredytobiorcy, nie zaś od Banku. Dla zarachowania świadczenia pieniężnego spełnionego na rzecz wierzyciela przez osobę trzecią ze skutkiem umarzającym zobowiązanie dłużnika nie jest przy tym niezbędne dociekanie przez wierzyciela przyczyn takiego zachowania się osoby trzeciej, a wystarczy, że z zachowania się osoby spłacającej dług wynika, że spłaca ona oznaczony dług. Nieuprawnione są twierdzenia powódki jakoby zabezpieczenie jej roszczenia w toku postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym uzasadniało wniosek, że nie była ona zobowiązana do regulowania rat kredytu, a w konsekwencji może domagać się zwrotu wpłaconych środków. Ewentualne uprawnienie do żądania zwrotu wpłaconych środków w okresie objętym postanowieniem o zabezpieczeniu było aktualne tylko w czasie trwania tego zabezpieczenia, kiedy to powódka wiedziała, że nie jest zobowiązana do spłaty rat kredytu. Skoro zaś z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 24 kwietnia 2025 roku udzielone powódce zabezpieczenie upadło, to powódka straciła możliwość powoływania się na orzeczony postanowieniem o zabezpieczeniu brak obowiązku regulowania rat kredytu, a kierowane od września 2025 roku do Banku żądania zwrotu wpłaconej kwoty 13.300 zł nie są zasadne. Pozwany podkreślił, że Sąd Rejonowy w Świnoujściu we wspomnianym wyroku nie oceniał istnienia i wysokości zobowiązania z umowy kredytu, a jedynie dokonał rozstrzygnięcia w zakresie uzgodnienia treści księgi wieczystej poprzez wykreślenie hipoteki umownej z działu IV będącej zabezpieczeniem spłaty kredytu. Uznał, że samo wykreślenie hipoteki nie przesądza o istnieniu bądź nieistnieniu zobowiązania, które dana hipoteka zabezpiecza, a błędna jest przy tym dokonana przez powódkę wykładnia art. 94 ustawy o księgach wieczystych i hipotece , który stanowi, że jeżeli wygasa wierzytelność zabezpieczona hipoteką to wygasa również hipoteka, a nie odwrotnie. Fakt wykreślenia hipoteki nie oznacza, że wygasła wierzytelność, która była nią zabezpieczona. Wskazał, że zgodnie z art. 366 kpc wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia i tylko między tymi samymi stronami, a tym samym z wyroku w sprawie sygn. akt I C 384/23 wynika jedynie, że wykreślona została hipoteka z działu IV księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości należącej do powódki, a nie że wygasło zobowiązanie z tytułu umowy kredytu i to nawet jeśli na skutek wydania tego wyroku powódka przestała być dłużnikiem rzeczowym. Pismem procesowym z dnia 19 marca 2026 roku (k. 89-92) powódka zaprzeczyła, aby raty, które zapłaciła stanowiły przejęcie długu dłużnika osobistego z zakresu tego zobowiązania, a więc Gminy Miasto S. jako gminy ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Gmina zawsze dziedziczy z dobrodziejstwem inwentarza, a zatem za ewentualne pasywa odpowiada jedynie do wartości czynnego spadku. Powódka dokonując wpłat rat na rzecz pozwanego nie czyniła tego jako spłaty cudzego długu, lecz jako dłużnik rzeczowy banku. Kwestia wygaśnięcia hipoteki na nieruchomości stanowiącej własność osoby trzeciej była nieuregulowana, a stosownie do art. 369 ustawy Prawo upadłościowe doszło do umorzenia zobowiązania K. P. , a tym samym do wygaśnięcia hipoteki, która to zobowiązanie zabezpieczała. Powódka wskazała, że z istoty solidarności dłużników - jaka występowała między kredytobiorcami - wynika to, że na skutek zaspokojenia wierzyciela przez jednego z dłużników dochodzi do wygaśnięcia długu wobec wszystkich, a wobec tego w toku postępowania upadłościowego na skutek wykonania ustalonego planu spłaty doszło do zaspokojenia wierzytelności pozwanego kredytodawcy. W takiej sytuacji pozostali współdłużnicy solidarni zostają zwolnieniu z obowiązku świadczenia, a wobec wierzyciela przysługuje im wspólnie zarzut spełnienia świadczenia. Dłużnik osobisty ponosi odpowiedzialność z całego swojego majątku, zaś właściciel rzeczy obciążonej ponosi odpowiedzialność wobec wierzyciela, któremu przysługuje zabezpieczona hipoteką wierzytelność, tylko z obciążonej hipoteką nieruchomości. Nieistnienie dłużnika osobistego prowadzi do wygaśnięcia wierzytelności. Następca prawny T. P. , tj. Gmina Miasto S. jako spadkobierca nie ponosi odpowiedzialności za jego zobowiązania, a okoliczność ta znajduje potwierdzenie także w tym, że pozwany nie wystąpił do Gminy jako dłużnika osobistego z powództwem o zapłatę. Jeśli zdaniem pozwanego zobowiązanie istnieje, to jedynym podmiotem zobowiązanym do jego spłaty jest Gmina Miasto S. . Powódka zaprzeczyła, aby spłata części rat z umowy kredytowej stanowiła wykonanie przez nią zobowiązania Gminy Miasto S. . Wykładnia oświadczenia woli stron nie wskazuje na to, aby strona pozwana w dacie dokonywania wpłat przez powódkę kwalifikowała je jako spłatę cudzego długu. W ocenie powódki, która jako konsument w sprawie z bankiem zawsze jest stroną słabszą, jeśli bank traktowałby dokonywane przez nią spłaty jako dokonywane w imieniu i na rzecz Gminy jako spadkobiercy jednego z kredytobiorców, a nie powódki jako dłużnika rzeczowego, to winien był powódkę o tym fakcie poinformować. Zdaniem powódki, pozwany kreuje przytoczoną argumentację jedynie dla potrzeb postępowania zapominając, że sytuacja powódki w dacie dokonywania wpłat była taka sama - powódka była dłużnikiem rzeczowym i regulowała raty z obawy przed wszczęciem przez bank egzekucji z nieruchomości. Odnosząc się do argumentu, że nie wykazała, aby istniało prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia nieistnienia zobowiązania z umowy kredytu, bowiem orzeczenie odnosił się do uzgodnienia treści księgi wieczystej, wskazała, że dla niej jako dłużnika rzeczowego podstawą zobowiązania była hipoteka, a jako dłużnik rzeczowy nie miała interesu prawnego w ustaleniu nieistnienia zobowiązania, zaś Sąd Rejonowy w Świnoujściu wydając wyrok uwzględniający powództwo w sprawie sygn. akt I C 384/23 podzielił prawdopodobnie stanowisko powódki w zakresie podstaw do uzgodnienia treści księgi wieczystej, a jednym z argumentów było właśnie wygaśnięcie zobowiązania zabezpieczonego hipoteką na skutek wykonania planu spłaty, który to skutek rozciąga się na wszystkich dłużników solidarnych. Na rozprawie w dniu 27 marca 2026 roku (k. 96-97) powódka wyjaśniła, iż przez półtorej roku od momentu wytoczenia przeciwko pozwanemu powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej do czasu wydania przez Sąd postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia, dokonywała spłaty kredytu w stałej wysokości rat opiewającej na 700 zł, którą to wysokość zaokrągliła według własnego uznania, bowiem bank nie udzielał jej informacji o losach kredytu. Stanowisko pozwanego, jakoby powódce nie należał się zwrot uiszczonych na jego rzecz wpłat, ponieważ zabezpieczenie upadło, w sytuacji gdy zapadł prawomocny wyrok uwzględniający powództwo, jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Powódka nie miała przecież wiedzy nie tylko w zakresie tego, czy wydany wyrok zaoczny utrzyma się w takim kształcie, ale jaka w ogóle będzie jego treść. Na uwzględnienie nie zasługuje argument pozwanego, jakoby powódka nie spłacała swojego długu, lecz dług zmarłego syna, bowiem pozwany powinien był poinformować powódkę, aby zaprzestała dokonywania spłat, skoro jest już spadkobierca. Tymczasem bank nadal przyjmował dokonywane przez powódkę spłaty. Brak jest wiedzy, czy Gmina dziedzicząca z dobrodziejstwem inwentarza złożyła wniosek o sporządzenie spisu inwentarza, a także czy zmarły pozostawił jakiś majątek. Podniosła, że pozwany nie zaskarżył wydanego w sprawie sygn. akt I C 384/23 postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, zaś umorzenie długu jej synowej w postępowaniu upadłościowym konsumenckim umarzało także dług związany z przedmiotowym kredytem. Na tej samej rozprawie pozwany wskazał, że powódka nie wykazała, iż roszczenie z umowy kredytu wygasło, wobec czego nie można twierdzić, że spłata cudzego długu, który istnieje, dokonywana przez powódkę jest nienależna, a faktu tego nie zmienią zasady współżycia społecznego, na które powołuje się powódka, skoro z przepisu prawa wynika wprost, że bank ma prawo przyjąć świadczenie od osoby trzeciej celem spłaty długu. W sprawie istotne są trzy kwestie: postępowanie upadłościowe w stosunku do jednego ze współkredytobiorców, wydany wyrok zaoczny w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej i postanowienie o udzielenie zabezpieczenia wydane w tym samym postępowaniu. Podkreślił, że wyrok w sprawie sygn. akt I C 384/23 dotyczył tylko wykreślenia hipotek, a nie istnienia długu i powódka miała możliwość w tamtym postępowaniu dochodzić swoich należności i wykazywać że dług nie istnieje, zaś wyrok Sądu wykreślający hipotekę dowodzi jedynie tego, że powódka przestała być dłużnikiem rzeczowym. Wskazał, że powódka spłacała cudzy dług od samego początku, także kiedy żyła jeszcze matka powódki i kiedy nie była jeszcze dłużnikiem rzeczowym, wobec czego żadnego znaczenia w tej sprawie nie mają ustalenia rodzinne w przedmiocie motywacji co do spłaty długu. Podniósł, iż jako bank nie może udzielić informacji osobie trzeciej o tym czy musi, czy nie musi spłacać kredytu, czy istnieje nadal dług, a w związku z czym nie mógł również wzywać powódki do zapłaty. Dokonywanie spłat przez powódkę było jej wyborem i nie może żądać teraz zwrotu spełnionego w ten sposób świadczenia. Pozwany wskazał, że powoływane przez powódkę w ostatnim piśmie procesowym orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące postępowania upadłościowego sprzed nowelizacji nie dotyczy tej sprawy, a zastosowanie ma stan faktyczny wynikający z wyroku Sadu Najwyższego z dnia 05 lutego 2016 roku, sygn. akt IV CSK 346/15, zgodnie z którym umorzenie długu dotyczyło tylko synowej powódki, podczas gdy długi zmarłego syna powódki nadal istnieją. Zdaniem pozwanego, powódka mogłaby dochodzić ewentualnie roszczenia od Gminy, która dziedziczy z dobrodziejstwem inwentarza, ale odpowiada za dług swoim majątkiem. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 17 lipca 2009 roku pomiędzy (...) S.A. w K. a K. P. i T. P. zawarta została umowa o mieszkaniowy kredyt hipoteczny w złotych nr (...) , na podstawie której Bank udzielił kredytobiorcom kredytu w kwocie 119.138,82 zł, z czego kwota 116.233 zł przeznaczona była na sfinansowanie spłaty zobowiązań przeznaczonych na cele inne niż mieszkaniowe, kwota 2.905,82 zł pokrywała należną Bankowi prowizję, a kredytobiorcy zaciągając kredyt zobowiązali się do jego wykorzystania zgodnie z warunkami umowy. Umowa zawarta została na okres od dnia 17 lipca 2009 roku do dnia 25 listopada 2039 roku (§ 1 umowy). Niespłacenie przez kredytobiorcę raty kapitałowo - odsetkowej lub odsetkowej w terminach ustalonych w umowie lub jej spłacenie w niepełnej wysokości powodowało, że należność stawała się zadłużeniem przeterminowanym, od kwoty którego bank naliczał odsetki podwyższone, których wysokość w dniu zawarcia umowy wynosiła 20% i stanowiła czterokrotność wysokości stopy kredytu lombardowego NBP (§ 5 umowy). Obowiązkowe zabezpieczenie spłaty kredytu stanowiła hipoteka kaucyjna do kwoty 178.708,23 zł wpisana na pierwszym miejscu na rzecz Banku na nieruchomości stanowiącej własność A. N. , położonej w M. przy ul. (...) , dla której to nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta nr (...) . Strony ustaliły, że celem ustanowienia tego zabezpieczenia jest zabezpieczenie spłaty całości wierzytelności Banku z tytułu udzielonego kredytu, to znaczy: kapitału kredytu, odsetek umownych i odsetek od należności przeterminowanych (§ 6 ust. 1 i 2 umowy). W przypadku występowania zaległości w obsłudze kredytu powyżej 90 dni, a tym samym wystąpienia zagrożenia ewentualnej windykacji kredytu, Bank miał prawo zlecić wykonanie wyceny nieruchomości, stanowiącej przedmiot zabezpieczenia niezależnemu rzeczoznawcy majątkowemu w celu kontroli stanu technicznego nieruchomości oraz określenia aktualnej wartości nieruchomości. W przypadku niedotrzymania przez kredytobiorców warunków udzielenia kredytu poprzez niewykonanie zobowiązań wynikających z umowy, uchybienie postanowieniom dotyczącym zasad i terminów spłaty kredytu bank uprawniony był do: wstrzymania uruchomienia kredytu lub jego poszczególnych transz, podniesienia wysokość marży zgodnie z § 3 ust. 4 umowy, zażądania dodatkowego zabezpieczenia spłaty kredytu wraz z odsetkami czy też ustanowienia stosownego zabezpieczenia w imieniu i na koszt kredytobiorców, w przypadku braku potwierdzenia ustanowienia zabezpieczeń w określonych terminach. Bank mógł również: wypowiedzieć umowę kredytu z zastrzeżeniem, że po upływie okresu wypowiedzenia kredytobiorcy zobowiązani są do niezwłocznego zwrotu wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami (okres wypowiedzenia umowy wynosił 30 dni) oraz dochodzić zaspokojenia swoich roszczeń na drodze postępowania egzekucyjnego przewidzianego w kodeksie postępowania cywilnego , w szczególności egzekucji z nieruchomości będącej zabezpieczeniem spłaty kredytu, po wystawieniu bankowego tytułu egzekucyjnego i nadaniu przez sąd temu tytułowi klauzuli wykonalności. W przypadku, gdy kredytobiorca nie zapłacił w terminach określonych w umowie rat kredytu za co najmniej dwa okresy płatności, bank miał prawo wypowiedzieć umowę za 30 dniowym okresem wypowiedzenia, po uprzednim pisemnym wezwaniu kredytobiorców do zapłaty zaległych rat lub ich części w terminie nie krótszym niż 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy (§ 7 ust. 4-7 umowy). ( dowód: umowa kredytu z 17.07.2009r. - k. 10-22 ) W listopadzie 2011 roku zmarł kredytobiorca T. P. . ( bezsporne, a nadto: dokumenty w aktach sprawy o sygn. I C 384/23 ) Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2015 roku Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie ogłosił upadłość K. O. (poprzednio: P. ) jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2017 roku w sprawie sygn. akt XII GUp 14/15 Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie ustalił plan spłat wierzycieli K. O. , zgodnie z którym przeznaczyć ona miała na zaspokojenie swoich wierzycieli w ramach wpłaty 1 raty kwotę 19.434,12 zł uiszczając na rzecz (...) S.A. w K. kwotę 11.135,75 zł w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie planu spłaty, a dodatkowo przeznaczyć miała na zaspokojenie swoich wierzycieli miesięcznie łączną kwotę 1.000 zł, uiszczając na rzecz (...) S.A. w K. kwotę 573 zł. Postanowieniem z dnia 07 grudnia 2022 roku w sprawie sygn. akt XII GUu 5/20 Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie stwierdził wykonanie planu spłaty wierzycieli upadłej K. K. (dawniej: O. ) ustalonego postanowieniem Sądu z dnia 14 kwietnia 2017 roku, wydanym w postępowaniu upadłościowym osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej - sygn. akt XII GUp 14/15 (pkt 1. sentencji postanowienia) i umorzył wszystkie zobowiązania upadłej powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonane w wyniku wykonania planu spłaty z dnia 14 kwietnia 2017 roku, z wyłączeniem zobowiązań wymienionych w art. 491 (
    
    
    21) ust. 2 Prawa upadłościowego , tj. zobowiązań o charakterze alimentacyjnym, zobowiązań wynikających z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, zobowiązań do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zobowiązań do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie, jak również zobowiązań do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązań, których upadła umyślnie nie ujawniła, jeżeli wierzyciel nie brak udziału w postępowaniu (pkt 2. sentencji postanowienia). ( dowód: postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z 14.04.2017r., sygn. akt XII GUp 14/15 z uzasadnieniem - k. 23-25, postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z 07.12.2022r., sygn. akt XII GUu 5/20 - k. 26 ) Właścicielka nieruchomości położonej w M. przy ul. (...) , na której tytułem zabezpieczenia spłaty kredytu zaciągniętego na podstawie umowy nr (...) ustanowiona została hipoteka kaucyjna do kwoty 178.708,23 zł - A. N. zmarła w 2021 roku, a jej jedyną spadkobierczynią jest powódka G. P. . Powódka - jako właścicielka obciążonej hipoteką nieruchomości - zainicjowała przed Sądem Rejonowym w Świnoujściu przeciwko pozwanemu (...) S.A. w K. postępowanie w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. akt I C 384/23), na gruncie którego postanowieniem z dnia 10 stycznia 2025 roku udzielono jej zabezpieczenia roszczenia w ten sposób, że: (a) wstrzymano obowiązek dokonywania przez powódkę spłaty rat kredytu w wysokości i terminach określonych umową o mieszkaniowy kredyt hipoteczny w złotych numer (...) z dnia 17 lipca 2009 roku zawartą pomiędzy (...) S.A. w K. a K. P. i T. P. , w okresie od dnia 26 czerwca 2023 roku do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie, (b) zakazano pozwanemu złożenia powódce oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o mieszkaniowy kredyt hipoteczny w złotych numer (...) z dnia 17 lipca 2009 roku zawartej pomiędzy (...) S.A. w K. a K. P. i T. P. , w okresie od dnia 26 czerwca 2023 roku do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie, (c) zakazano pozwanemu przekazywania do (...) S.A. w W. oraz systemu (...) prowadzonego przez (...) informacji o nieuiszczonych ratach kredytu określonych umową o mieszkaniowy kredyt hipoteczny w złotych numer (...) z dnia 17 lipca 2009 roku zawartą pomiędzy (...) S.A. w K. a K. P. i T. P. , w okresie od dnia 26 czerwca 2023 roku do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie. Wyrokiem zaocznym z dnia 24 kwietnia 2025 roku Sąd Rejonowy w Świnoujściu uzgodnił treść księgi wieczystej numer (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Świnoujściu dla nieruchomości położonej w M. przy ulicy (...) z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że nakazał wykreślić z działu IV. wpis hipoteki umownej kaucyjnej w kwocie 178.708,23 zł ustanowionej na rzecz (...) Spółki Akcyjnej w K. Oddziału w S. (pkt I. sentencji wyroku), zasądził od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w K. na rzecz powódki G. P. kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku zaocznego do dnia zapłaty (pkt II. sentencji wyroku), nakazał ściągnąć od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w K. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Świnoujściu kwotę 2.000 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, od uiszczenia której powódka została zwolniona (pkt III. sentencji wyroku) i nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności (pkt IV. sentencji wyroku). ( dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Świnoujściu z 10.01.2025r., sygn. akt I C 384/23 - k. 27, wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Świnoujściu z 24.04.2025r., sygn. akt I C 384/23 - k. 28, dokumenty w aktach sprawy o sygn. I C 384/23 ) Powódka G. P. w okresie od dnia 21 lipca 2023 roku do dnia doręczenia postanowienia w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia roszczenia w sprawie o sygn. akt I C 384/23, tj. do dnia 27 stycznia 2025 roku, celem uniknięcia ewentualnego wszczęcia przez Bank egzekucji z nieruchomości, dokonała na rzecz pozwanego spłaty 19 rat wynikających z umowy kredytowej z dnia 17 lipca 2009 roku w wysokości po 700 zł każda z rat, w kwocie łącznej 13.300 zł. W tytule przelewu - poza pierwszą z zapłaconych przez siebie rat - każdorazowo wskazywała „Za A. N. (...) ul. (...) Spłata kredytu hipotecznego (...) z dnia 17.07.2009.”. ( dowód: elektroniczne zestawienie operacji za okres 01.07.2023r. - 01.07.2025r. - k. 32-33, przesłuchanie powódki G. P. - protokół rozprawy z 27.03.2026r. - k. 96-97 ) Pismem z dnia 08 września 2025 roku powódka, działając przez pełnomocnika, wezwała pozwanego do zwrotu kwoty 13.300 zł tytułem nadpłaconych rat, wskazując iż uregulowane przez nią w okresie od dnia 26 czerwca 2023 roku do stycznia 2025 roku wpłaty stanowią nienależne świadczenie banku podlegające zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od dat ich wpłacenia. Wezwanie zostało pozwanemu doręczone w dniu 12 września 2025 roku, jednak pozostało bezskuteczne. Pozwany stanął na stanowisku, że w wyroku zaocznym z dnia 24 kwietnia 2025 roku Sąd Rejonowy w Świnoujściu nie rozstrzygnął ani o istnieniu zobowiązania powódki jako dłużniczki rzeczowej z tytułu zabezpieczenia umowy o mieszkaniowy kredyt hipoteczny nr (...) , ani o obowiązku banku do zwrotu wskazanych w wezwaniu rat, zaś postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia uprawniało powódkę do zaprzestania płacenia rat także w okresie przed jego wydaniem, jednak utraciło moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku z dnia 24 kwietnia 2025 roku, a Sąd nie zdecydował czy zapłacone przez powódkę raty powinny zostać zwrócone. ( dowód: reklamacja z 08.09.2025r. - k. 30, kserokopia książki nadawczej - k. 31, odpowiedź pozwanego z 10.10.2025r. - k. 29 ) Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. Bezspornym w przedmiotowej sprawie było to, że w dniu 17 lipca 2009 roku pomiędzy (...) S.A. w K. a K. P. i T. P. zawarta została umowa o mieszkaniowego kredytu hipotecznego w złotych nr (...) , na podstawie której Bank udzielił kredytobiorcom kredytu w kwocie 119.138,82 zł, a obowiązkowym zabezpieczeniem spłaty kredytu była hipoteka kaucyjna do kwoty 178.708,23 zł wpisana na pierwszym miejscu na rzecz Banku, na nieruchomości stanowiącej własność A. N. , położonej w M. przy ul. (...) . Poza sporem pozostawało także i to, że w listopadzie 2011 roku zmarł kredytobiorca T. P. , jak również, że postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2015 roku Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie ogłosił upadłość współkredytobiorczyni zmarłego T. P. K. O. (poprzednio: P. ) jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, a wobec wykonania przez nią ustalonego postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2017 roku, sygn. akt XII GUp 14/15 planu spłaty umorzone zostały wszystkie zobowiązania upadłej powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonane w wyniku wykonania planu spłaty z dnia 14 kwietnia 2017 roku, z wyłączeniem zobowiązań wymienionych w art. 491 (
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    21) ust. 2 prawa upadłościowego . Wątpliwości nie budziło, że powódka, która na skutek spadkobrania nabyła własność nieruchomości położonej w M. przy ul. (...) , zainicjowała przed Sądem Rejonowym w Świnoujściu przeciwko pozwanemu (...) S.A. w K. postępowanie w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. akt I C 384/23), na gruncie którego postanowieniem z dnia 10 stycznia 2025 roku udzielono jej zabezpieczenia roszczenia w ten sposób, że: wstrzymano obowiązek dokonywania przez powódkę spłaty rat kredytu w wysokości i terminach określonych umową o mieszkaniowy kredyt hipoteczny w złotych numer (...) z dnia 17 lipca 2009 roku zawartą pomiędzy (...) S.A. w K. a K. P. i T. P. , w okresie od dnia 26 czerwca 2023 roku do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie (a), zakazano pozwanemu złożenia powódce oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o mieszkaniowy kredyt hipoteczny w złotych numer (...) z dnia 17 lipca 2009 roku zawartej pomiędzy (...) S.A. w K. a K. P. i T. P. , w okresie od dnia 26 czerwca 2023 roku do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie (b) oraz zakazano pozwanemu przekazywania do (...) S.A. w W. oraz systemu (...) prowadzonego przez (...) informacji o nieuiszczonych ratach kredytu określonych umową o mieszkaniowy kredyt hipoteczny w złotych numer (...) z dnia 17 lipca 2009 roku zawartą pomiędzy (...) S.A. w K. a K. P. i T. P. , w okresie od dnia 26 czerwca 2023 roku do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie (c), które to postępowanie zakończyło się wydaniem wyroku zaocznego z dnia 24 kwietnia 2025 roku, którym Sąd Rejonowy w Świnoujściu uzgodnił treść księgi wieczystej numer (...) prowadzonej z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że nakazał wykreślić z działu IV. wpis hipoteki umownej kaucyjnej w kwocie 178.708,23 zł ustanowionej na rzecz (...) Spółki Akcyjnej w K. Oddziału w S. . Wreszcie poza sporem pozostawało także i to, że powódka w okresie od dnia 21 lipca 2023 roku do dnia doręczenia postanowienia w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia roszczenia w sprawie o sygn. akt I C 384/23, tj. do dnia 27 stycznia 2025 roku, celem uniknięcia ewentualnego wszczęcia przez Bank egzekucji z nieruchomości, dokonała na rzecz pozwanego spłaty 19 rat z umowy kredytowej z dnia 17 lipca 2009 roku w kwocie łącznej 13.300 zł. Spór w niniejszej sprawie ogniskował się wokół tego, czy dokonane przez powódkę wpłaty stanowiły świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 1 i 2 kc w związku z art. 405 kc , a w konsekwencji czy po stronie pozwanego zaktualizował się - w szczególności wobec wykreślenia ustanowionej na rzecz pozwanego hipoteki z księgi wieczystej obciążającej nieruchomość stanowiącą własność powódki - obowiązek ich zwrotu. W tym kontekście strony prezentowały rozbieżne stanowiska co do istnienia i dalszego obowiązywania zobowiązania wynikającego z umowy kredytu hipotecznego, skutków prawnych umorzenia zobowiązań współkredytobiorczyni zmarłego T. P. - K. P. w postępowaniu upadłościowym, znaczenia prawomocnego wyroku uzgadniającego treść księgi wieczystej poprzez wykreślenie hipoteki, a wreszcie charakteru prawnego świadczeń spełnianych przez powódkę, tj. czy były one spełniane przez nią jako dłużnika rzeczowego, czy też jako osobę trzecią spłacającą cudzy dług. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zestawienie dwóch okoliczności: z jednej strony udzielenia powódce zabezpieczenia w postępowaniu, które toczyło się przed tutejszym Sądem w sprawie o sygn. akt I C 384/23 o uzgodnienie treści księgi wieczystej poprzez wstrzymanie obowiązku spłaty rat kredytu, z drugiej zaś - prawomocnego wykreślenia hipoteki stanowiącej podstawę jej odpowiedzialności rzeczowej. Ocena tego, czy wierzytelność wynikająca z umowy kredytu nr (...) z dnia 17 lipca 2009 roku wygasła wskutek ogłoszenia upadłości jednego ze współkredytobiorców, tj. K. P. ma w realiach niniejszej sprawy znaczenie drugorzędne. Choć w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż upadłość jednego ze współdłużników co do zasady nie wpływa na obowiązek spełnienia świadczenia przez pozostałych dłużników osobistych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2008 roku, sygn. akt V CSK 488/07), zaś kwestia tego czy umorzenie wierzytelności na podstawie art. 369 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku - Prawo upadłościowe , w brzmieniu obowiązującym przed dniem 01 stycznia 2016 roku skutkuje wygaśnięciem hipoteki na nieruchomości stanowiącej własność osoby trzeciej, ustanowionej na zabezpieczenie tej wierzytelności budzi kontrowersje (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 04 kwietnia 2023 roku, sygn. akt III CZP 11/22 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 05 lutego 2016 roku, sygn. akt IV CSK 346/15), to rozważania te nie mają charakteru decydującego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Istotne jest bowiem nie to, czy zobowiązanie kredytowe nadal istniało względem dłużników osobistych, tudzież ewentualnie ich następców prawnych, lecz to, czy powódka, jako dłużnik rzeczowy, była zobowiązana do regulowania rat kredytu w okresie od chwili wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej, tj. od dnia 23 czerwca 2023 roku do dnia prawomocnego rozstrzygnięcia, którym hipotekę obciążającą stanowiącą jej własność nieruchomość wykreślono. Jako podstawę prawną swojego żądania powódka wskazała art. 405 kc , zgodnie z którym kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości, w związku z art. 410 § 2 kc , w myśl którego świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Przepis art. 405 kc określa przesłanki, podmioty oraz treść roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia, u podstaw której to instytucji leży zasada, że nikt nie może bogacić się w sposób bezpodstawny cudzym kosztem. Przypadkiem bezpodstawnego wzbogacenia jest zaś świadczenie nienależne, które dotyczy sytuacji, gdy uzyskanie korzyści następuje przez zachowanie samego zubożonego mające charakter świadczenia. Przez świadczenie w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć każde celowe i świadome przysporzenie na rzecz majątku innej osoby, które z punktu widzenia odbiorcy można przyporządkować jakiemuś zobowiązaniu, choćby w ogóle lub jeszcze nieistniejącemu albo nieważnemu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09 sierpnia 2016 roku, sygn. akt II CSK 760/15). Przysporzenie rozumieć tu przy tym należy najszerzej, tj. jako każde zachowanie prowadzące do wzbogacenia innej osoby. Sąd rozpatrujący powództwo o zwrot nienależnego świadczenia powinien zatem zbadać, jak w świetle obiektywnych okoliczności odbiorca mógł zinterpretować zachowanie dokonującego czynności, przy czym na uwadze należy mieć, iż nie ma znaczenia rzeczywista świadomość odbiorcy, lecz ocena obiektywna, choć dokonana przy przyjęciu jego punktu widzenia. Ocena postawy wzbogaconego odbiorcy świadczenia winna być zatem dokonana w oparciu o postawę osoby odpowiedzialnej, należycie dbającej o własne interesy. Postępowanie w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w M. przy ul. (...) zostało przez powódkę wszczęte przed Sądem Rejonowym w Świnoujściu w dniu 27 czerwca 2023 roku (vide: koperta - k. 89 akt sygn. I C 384/23), a udzielenie zabezpieczenia roszczenia nastąpiło postanowieniem Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 10 stycznia 2025 roku. Przedmiotowym postanowieniem Sąd w sposób jednoznaczny i wiążący ukształtował na czas trwania postępowania sytuację prawną stron, wstrzymując obowiązek dokonywania przez powódkę spłaty rat kredytu. Nie ulega wątpliwości, że skutek tego orzeczenia polegał nie tylko na czasowym zakazie egzekwowania świadczenia przez pozwanego, lecz przede wszystkim na uchyleniu na czas trwania zabezpieczenia obowiązku jego spełniania przez powódkę. Tym samym od chwili doręczenia postanowienia powódka była uprawniona do powstrzymania się od zapłaty rat bez narażenia się na jakiekolwiek negatywne konsekwencje prawne. I z tego też uprawnienia powódka skorzystała, co wynika wprost z przedłożonego elektronicznego zestawienia operacji (k. 32-33). Nie można jednak stracić z pola widzenia tego, że między zainicjowaniem postępowania sądowego a wydaniem postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia upłynął określony czas i to właśnie podczas jego biegu powódka regulowała na rzecz pozwanego miesięczne raty w wysokości po 700 zł każda. Z takiego postępowania powódki nie sposób jednak wywodzić dla niej negatywnych konsekwencji, skoro mając świadomość bycia dłużnikiem rzeczowym banku spełniała świadczenie kierując się ostrożnością i obawą przed ewentualnymi działaniami pozwanego. Zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy z 06 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece , w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości. Hipoteka jest typowym i często stosowanym rodzajem zabezpieczenia, a jej istota polega na tym, że w razie nieuzyskania zaspokojenia od dłużnika osobistego, wierzyciel może uzyskać zaspokojenie od dłużnika rzeczowego. Co warte podkreślenia, dla realizacji odpowiedzialności dłużnika rzeczowego wystarczającą legitymacją wierzyciela jest wpis hipoteki, bez potrzeby wykazania rzeczywistego istnienia zabezpieczonej wierzytelności (por. A. Szpunar „Akcesoryjność hipoteki”, Państwo i Prawo 1993/8, poz. 16). Godzi się w tym miejscu podkreślić, że w treści postanowienia w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia Sąd określił zakres temporalny uprawnienia powódki do powstrzymywania się od zapłaty wstecz, tj. od dnia 26 czerwca 2023 roku, o czym powódka wiadomość powzięła jednak dopiero w chwili doręczenia jej odpisu rzeczonego postanowienia. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że ziściła się sytuacja przewidziana dyspozycją art. 410 § 2 kc w postaci „odpadnięcia podstawy prawnej świadczenia”, która ma miejsce, gdy w chwili świadczenia jego podstawa prawna istniała, natomiast już po spełnieniu odpadła (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 07 lipca 2005 roku, sygn. akt IV CK 24/05 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2011 roku, sygn. akt V CSK 332/10). Podkreślić należy, że nie do zaakceptowania jest argumentacja pozwanego jakoby powódka nie była uprawniona do żądania zwrotu uiszczonych na jego rzecz tytułem rat kwot z uwagi na fakt, iż spłacała dług osoby trzeciej, tj. Miasta S. jako spadkobiercy zmarłego kredytobiorcy T. P. . Choć stosownie do treści art. 356 kc wierzyciel może żądać osobistego świadczenia dłużnika tylko wtedy, gdy to wynika z treści czynności prawnej, z ustawy albo z właściwości świadczenia (§ 1), a jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna, wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia od osoby trzeciej, chociażby działała bez wiedzy dłużnika ( § 2 ), to jednak brak jest podstaw do przyjęcia, iż dyspozycja tego przepisu znajdowała zastosowanie w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje w tym zakresie w całości stanowisko przedstawione przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 06 czerwca 2019 roku, sygn. akt V ACa 365/18, który podkreślił, że koniecznym warunkiem poprawnego odwołania się do art. 356 § 2 kc jest dokonanie zapłaty przez osobę trzecią za dłużnika, nawet bez jego wiedzy. Z przepisu tego wynika wprawdzie obowiązek przyjęcia przez wierzyciela świadczenia spełnianego przez osobę trzecią za dłużnika, jednak założeniem odwołania się do zawartej w nim normy jest konieczność wykazania, że spełniający świadczenie spłaca dług cudzy, nie zaś własne zobowiązanie wobec wierzyciela. Taka zaś sytuacja w relacji między powódka i pozwanym miejsca nie miała, co wynika nie tylko z twierdzeń i stanowiska procesowego powódki oraz materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w postaci dokumentów, ale także stanowiska samego pozwanego. Po pierwsze, na uwadze należy mieć, że w tytułach przelewu (poza pierwszym ujętym w załączonym do akt zestawieniu) powódka każdorazowo wskazywała „Za (...) (...) ul (...) Spłata kredytu hipotecznego (...) z dnia 17.07.2009.”, a zatem już to wyklucza przeświadczenie pozwanego o tym, że powódka spełniała świadczenie za Miasto S. . W tym kontekście jedynie w uzupełnieniu godzi się zważyć, że pozwany nie przedłożył prawomocnego orzeczenia Sądu wskazującego na to, że to właśnie Miasto S. jest spadkobiercą zmarłego dłużnika, a z informacji powziętych przez Sąd Rejonowy w Świnoujściu w sprawie o sygn. akt I C 384/23 wynikało, że według stanu na dzień 24 stycznia 2025 roku postępowanie spadkowe po zmarłym toczące się przed Sądem Rejonowym Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie pod sygn. akt I Ns 125/22 było zawieszone (vide: k. 109 akt sprawy o sygn. I C 384/23). Nie sposób zatem przyjąć, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, aby powódka regulowała dług nieustalonego jeszcze żadnym prawomocnym orzeczeniem Sądu dłużnika. Po wtóre, tak w toku całego postępowania, jak i w czasie przesłuchania powódka podnosiła, iż dokonywała wpłat w obawie przed wszczęciem przez pozwanego egzekucji z nieruchomości stanowiącej jej własność. Wreszcie sam pozwany na ostatniej rozprawie wskazał, że powódka spłacała cudzy dług od samego początku, także wtedy kiedy jeszcze matka powódki żyła, a ona sama nie była jeszcze dłużnikiem rzeczowym, co nawet jeśli wprost nie implikuje wniosku o wiedzy i świadomości pozwanego w zakresie tego, że intencją powódki nie jest regulowanie długu za Miasto S. , to winno po stronie pozwanego jako instytucji zaufania publicznego skutkować podjęciem choćby minimalnych działań zmierzających do wyjaśnienia podstaw prawnych i tytułu dokonywanych przez powódkę wpłat. Na dezaprobatę zasługuje również stanowisko pozwanego, po myśli którego upadek zabezpieczenia na skutek prawomocnego zakończenia postępowania wyłącza możliwość dochodzenia przez powódkę zwrotu spełnionych przez nią na rzecz pozwanego świadczeń. Pozwany zdaje się zupełnie pomijać charakter postępowania zabezpieczającego, którego istotą jest tymczasowe, lecz wiążące ukształtowanie sytuacji prawnej stron na czas trwania procesu, co z kolei oznacza, że ocena obowiązku świadczenia powinna być dokonywana z uwzględnieniem stanu prawnego istniejącego w danym okresie, w tym skutków udzielonego zabezpieczenia. Upadek zabezpieczenia z mocy prawa wraz z zakończeniem postępowania ma charakter wyłącznie procesowy i nie niweczy skutków, jakie zabezpieczenie wywoływało w okresie, w którym obowiązywało, a za bezzasadnością jego dalszego funkcjonowania w obrocie prawnym przemawia to, że stronie postępowania udzielono już definitywnej ochrony prawnej, w konsekwencji czego ochrona tymczasowa stała się zbędna. Prawomocny wyrok zaoczny wydany przez Sąd Rejonowy w Świnoujściu w dniu 24 kwietnia 2025 roku potwierdził charakter spełnionych przez powódkę na rzecz pozwanego świadczeń jako nienależnych. Rozstrzygnięcie to przesądziło definitywnie, że powódka w okresie od dnia 26 czerwca 2023 roku nie była zobowiązana jako dłużnik rzeczowy wobec pozwanego, a w konsekwencji należy przyjąć, że z perspektywy ostatecznego wyniku sprawy o sygn. akt I C 384/23 świadczenia te zostały spełnione przez powódkę w okolicznościach odpowiadających konstrukcji odpadnięcia podstawy świadczenia. Przechodząc do oceny zasadności zgłoszonego przez powódkę żądania zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie należy wskazać, że zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia (bezpodstawnego wzbogacenia) ma charakter bezterminowy, wobec czego termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie z art. 455 kc. W konsekwencji tego, żądanie odsetek w przypadku bezpodstawnego wzbogacenia zasadne jest dopiero od chwili wezwania dłużnika przez wierzyciela na podstawie art. 455 kc do zwrotu wzbogacenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2006 roku, sygn. akt I CSK 17/05), przy czym użyty w tym przepisie termin „niezwłocznie” nie oznacza obowiązku natychmiastowego spełnienia świadczenia. Termin zwrotu bezpodstawnie pobranego świadczenia wyznacza zaś termin określony w wezwaniu do zapłaty, względnie termin wyznaczony na podstawie okoliczności jako odpowiedni w razie braku określenia terminu w wezwaniu. Także w wyroku z dnia 22 marca 2001 roku, sygn. akt V CKN 769/00 Sąd Najwyższy wskazując w tezie orzeczenia, iż roszczenie z tytułu nienależnego świadczenia, mającego taki charakter już w chwili spełnienia, staje się wymagalne od tej chwili, rozwinął szerzej w uzasadnieniu, że zagadnienie wymagalności ma znaczenie dla określenia początku biegu terminu przedawnienia. Odmiennie zaś od zagadnienia wymagalności roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia potraktować trzeba kwestię oznaczenia terminu jego spełnienia. Sąd Najwyższy zauważył, że przepisy regulujące instytucję bezpodstawnego wzbogacenia i nienależnego świadczenia nie określają terminu, w jakim ma nastąpić wykonanie obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia, a terminu takiego nie można też wyznaczyć odwołując się do natury zobowiązania, z którego świadczenie wynika. W tym stanie rzeczy, za uzasadniony należy uznać pogląd, że zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy, a termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie z art. 455 kc , a więc niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez zubożonego. Powódka nie wykazała, iż przed wystosowaniem do pozwanego reklamacji z dnia 08 września 2025 roku wzywała go do zapłaty w trybie art. 455 kc. Skoro zaś rzeczona reklamacja, w treści której wyartykułowane zostało wezwanie do zapłaty, została pozwanemu doręczona według jego twierdzeń - których powódka nie obaliła - w dniu 12 września 2025 roku, to przyjąć należy, że od dnia następnego, tj. 13 września 2025 roku pozwany pozostawał w opóźnieniu. Sąd ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie okoliczności bezspornych oraz przedłożonych w poczet akt sprawy dokumentów, których autentyczność nie była kwestionowana przez strony, jak również nie budziła wątpliwości Sądu, a nadto na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy o sygn. akt I C 384/23 i w oparciu o przesłuchanie powódki. Mając na względzie powyższe, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 13.300 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 13 września 2025 roku do dnia zapłaty, o czym orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku. W pozostałym zakresie, tj. w zakresie należności odsetkowej liczonej od poszczególnych rat uiszczanych przez powódkę w kwocie po 700 zł za okres od dnia ich uregulowania do dnia 12 września 2025 roku, Sąd powództwo oddalił z przyczyn omówionych powyżej, o czym orzekł jak w punkcie II. sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie III. sentencji wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 1 1 kpc w związku z art. 99 kpc i art. 108 § 1 kpc , a z uwagi na fakt, iż powódka uległa w swym żądaniu jedynie w niewielkiej części, obciążył nimi pozwanego jako stronę przegrywającą proces w całości, zasądzając od niego na rzecz powódki kwotę 3.600 zł tytułem wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym ustalonego stosownie do treści § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026r., poz. 118). W punkcie IV. sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 83 ust. 2 w związku z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2025r., poz. 1228). Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy, w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd orzeka o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach, stosując odpowiednio przepisy art. 113 . Przepis art. 113 ust. 1 stanowi zaś, że kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Nieuiszczonymi kosztami sądowymi w niniejszej sprawie była opłata sądowa od pozwu w wysokości 750 zł, od obowiązku uiszczenia której powódka została zwolniona. Wobec wyniku sprawy, należność tę należało pobrać na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Świnoujściu w całości od pozwanego. SSR Agnieszka Trytek - Błaszak ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...) 4. (...) Dnia 11 maja 2026 roku SSR Agnieszka Trytek - Błaszak