I C 134/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka G. P., właścicielka nieruchomości obciążonej hipoteką na rzecz pozwanego banku, dochodziła zwrotu 13.300 zł tytułem nienależnie wpłaconych rat kredytu hipotecznego. Raty te były uiszczane w okresie od wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej (sygn. akt I C 384/23) do dnia doręczenia postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia, które wstrzymało jej obowiązek spłaty. Sąd Rejonowy w Świnoujściu, w sprawie o sygn. akt I C 384/23, wyrokiem zaocznym z dnia 24 kwietnia 2025 roku nakazał wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej. Powódka argumentowała, że wpłacone raty stanowiły świadczenie nienależne, ponieważ podstawa prawna ich uiszczania odpadła wraz z wykreśleniem hipoteki i prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Pozwany bank kwestionował roszczenie, twierdząc, że wyrok dotyczący hipoteki nie przesądza o istnieniu zobowiązania, a wpłaty powódki były spłatą cudzego długu (Gminy Miasto S., spadkobiercy T. P.), a nie świadczeniem nienależnym. Sąd uznał, że wpłaty dokonane przez powódkę w okresie od wytoczenia powództwa do wydania postanowienia o zabezpieczeniu były świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. w związku z art. 405 k.c., ponieważ postanowienie o zabezpieczeniu uchyliło jej obowiązek spłaty rat. Sąd podkreślił, że nawet jeśli hipoteka została wykreślona, a postępowanie zabezpieczające upadło, to wpłaty dokonane w okresie, gdy powódka działała w obawie przed egzekucją, a następnie została zwolniona z obowiązku spłaty, powinny zostać zwrócone. Sąd zasądził od banku zwrot kwoty 13.300 zł wraz z odsetkami od dnia wezwania do zapłaty.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie, że wpłaty dokonane przez dłużnika rzeczowego w okresie między wytoczeniem powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej a wydaniem postanowienia o zabezpieczeniu, które wstrzymało obowiązek spłaty, mogą być uznane za świadczenie nienależne podlegające zwrotowi, nawet jeśli postępowanie zabezpieczające upadło.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie kluczowe było postanowienie o zabezpieczeniu i jego wpływ na obowiązek świadczenia w określonym okresie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy raty kredytu hipotecznego wpłacone przez właścicielkę nieruchomości obciążonej hipoteką w okresie od wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej do wydania postanowienia o zabezpieczeniu, które wstrzymało obowiązek spłaty, stanowią świadczenie nienależne podlegające zwrotowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wpłaty te stanowią świadczenie nienależne, ponieważ podstawa prawna ich uiszczania odpadła wraz z uchyleniem obowiązku spłaty przez postanowienie o zabezpieczeniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienie o zabezpieczeniu, wstrzymując obowiązek spłaty rat, uchyliło podstawę prawną do ich uiszczania przez powódkę w okresie od wytoczenia powództwa do dnia doręczenia postanowienia. Mimo upadku zabezpieczenia po prawomocnym wyroku, wpłaty dokonane w tym okresie były nienależne i podlegają zwrotowi.
Czy wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej przesądza o wygaśnięciu zobowiązania z umowy kredytu hipotecznego?
Odpowiedź sądu
Nie, wykreślenie hipoteki nie przesądza o wygaśnięciu zobowiązania z umowy kredytu, ale może wpływać na odpowiedzialność dłużnika rzeczowego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wyrok dotyczący uzgodnienia treści księgi wieczystej poprzez wykreślenie hipoteki nie rozstrzyga o istnieniu lub wygaśnięciu zobowiązania głównego. Hipoteka jest akcesoryjna wobec wierzytelności, a jej wygaśnięcie niekoniecznie oznacza wygaśnięcie wierzytelności.
Czy umorzenie zobowiązań jednego ze współkredytobiorców w postępowaniu upadłościowym konsumenckim powoduje wygaśnięcie zobowiązania z umowy kredytu hipotecznego w całości?
Odpowiedź sądu
Niekoniecznie, zwłaszcza gdy istnieją inni współkredytobiorcy lub ich następcy prawni.
Uzasadnienie
Sąd zaznaczył, że upadłość jednego ze współdłużników co do zasady nie wpływa na obowiązek spełnienia świadczenia przez pozostałych dłużników osobistych. Kwestia ta jest drugorzędna dla rozstrzygnięcia sprawy, w której kluczowe jest ustalenie charakteru wpłat powódki jako dłużnika rzeczowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. P. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Spółka Akcyjna w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Definicja świadczenia nienależnego, które jest przypadkiem bezpodstawnego wzbogacenia.
Pomocnicze
k.c. art. 356 § § 2
Kodeks cywilny
Możliwość przyjęcia świadczenia od osoby trzeciej przez wierzyciela.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Wyznaczenie terminu spełnienia świadczenia bezterminowego.
u.k.w.h. art. 65 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Zabezpieczenie wierzytelności hipoteką.
u.p.u. art. 369 § ust. 2
Ustawa Prawo upadłościowe
Umorzenie zobowiązań w postępowaniu upadłościowym.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 11
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady obciążania kosztami procesu.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach w orzeczeniu kończącym sprawę.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obciążanie nieuiszczonymi kosztami sądowymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpłaty dokonane przez powódkę w okresie od wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej do wydania postanowienia o zabezpieczeniu, które wstrzymało obowiązek spłaty, stanowiły świadczenie nienależne. • Postanowienie o zabezpieczeniu uchyliło obowiązek spłaty rat kredytu, co skutkowało odpadnięciem podstawy prawnej świadczenia. • Wykreślenie hipoteki, choć nie przesądza o wygaśnięciu zobowiązania głównego, wpływa na odpowiedzialność dłużnika rzeczowego i uzasadnia żądanie zwrotu nienależnie wpłaconych rat.
Odrzucone argumenty
Pozwany twierdził, że wyrok dotyczący hipoteki nie przesądza o istnieniu zobowiązania, a wpłaty powódki były spłatą cudzego długu (Gminy Miasto S.). • Pozwany argumentował, że upadek zabezpieczenia po prawomocnym wyroku wyłącza możliwość dochodzenia zwrotu świadczeń. • Pozwany podnosił, że powódka spłacała dług osoby trzeciej, a nie swoje zobowiązanie, co wykluczało uznanie świadczenia za nienależne.
Godne uwagi sformułowania
nie można stracić z pola widzenia tego, że między zainicjowaniem postępowania sądowego a wydaniem postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia upłynął określony czas i to właśnie podczas jego biegu powódka regulowała na rzecz pozwanego miesięczne raty • nie powinno zatem budzić wątpliwości, że ziściła się sytuacja przewidziana dyspozycją art. 410 § 2 kc w postaci „odpadnięcia podstawy prawnej świadczenia” • brak jest podstaw do przyjęcia, iż dyspozycja art. 356 § 2 kc znajdowała zastosowanie w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy • Na dezaprobatę zasługuje również stanowisko pozwanego, po myśli którego upadek zabezpieczenia na skutek prawomocnego zakończenia postępowania wyłącza możliwość dochodzenia przez powódkę zwrotu spełnionych przez nią na rzecz pozwanego świadczeń.
Skład orzekający
Agnieszka Trytek - Błaszak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że wpłaty dokonane przez dłużnika rzeczowego w okresie między wytoczeniem powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej a wydaniem postanowienia o zabezpieczeniu, które wstrzymało obowiązek spłaty, mogą być uznane za świadczenie nienależne podlegające zwrotowi, nawet jeśli postępowanie zabezpieczające upadło."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie kluczowe było postanowienie o zabezpieczeniu i jego wpływ na obowiązek świadczenia w określonym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie momentu, od którego świadczenie staje się nienależne, zwłaszcza w kontekście postępowań zabezpieczających i wykreślenia hipoteki.
“Czy wpłacone raty kredytu można odzyskać po wykreśleniu hipoteki? Sąd odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 13 300 PLN
zwrot nienależnie wpłaconych rat: 13 300 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.