I C 122/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, Bank (...) S.A., wniósł o zasądzenie od pozwanej T. W. kwoty 29.841,47 CHF wraz z odsetkami, wynikającej z umowy kredytu indeksowanego kursem CHF z 2006 roku. Bank wskazał, że pozwana nie wywiązała się z zobowiązań, co doprowadziło do wypowiedzenia umowy. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut nieważności umowy i abuzywności postanowień dotyczących indeksacji i ustalania kursów walut. Sąd, analizując umowę, stwierdził, że klauzule dotyczące indeksacji i ustalania kursów walut (w tym stosowanie różnych kursów kupna i sprzedaży oraz marży banku) nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem i kształtowały jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Uznał te postanowienia za niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c. i dyrektywy 93/13/EWG. W związku z tym, postanowienia te zostały wyeliminowane z umowy. Sąd uznał, że po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul, umowa może być nadal wykonywana jako kredyt złotowy, oprocentowany według stałej stawki umownej. Analiza rozliczeń wykazała, że na dzień wypowiedzenia umowy pozwana dokonała nadpłaty, co oznaczało brak podstaw do jej wypowiedzenia. W konsekwencji, sąd oddalił zarówno główne, jak i ewentualne powództwo banku. Sąd nie orzekał o dodatkowym żądaniu ewentualnym dotyczącym nieważności umowy, gdyż zostało ono zgłoszone na wypadek uznania umowy za nieważną. Zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwaną został uznany za chybiony, zgodnie z najnowszym orzecznictwem Sądu Najwyższego dotyczącym kredytów frankowych. Sąd zasądził od banku na rzecz pozwanej zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w kredytach frankowych, skutków ich eliminacji oraz zasad biegu terminu przedawnienia w tego typu sprawach.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i postanowień umownych, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów frankowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty i stosowania spreadu walutowego, są niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c. i dyrektywy 93/13/EWG?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy dotyczące indeksacji i ustalania kursów walut, w tym stosowanie różnych kursów kupna i sprzedaży oraz marży banku, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem, są niedozwolone (abuzywne).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienia te pozwalały bankowi na jednostronne ustalanie kursów walut, nie były indywidualnie negocjowane, a stosowanie spreadu walutowego w kredycie złotowym waloryzowanym kursem waluty obcej nie miało uzasadnienia ekonomicznego i rażąco naruszało interesy konsumenta.
Jaki jest skutek uznania klauzul indeksacyjnych za abuzywne w umowie kredytu indeksowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skutkiem jest wyeliminowanie tych postanowień z umowy, a umowa może być nadal wykonywana jako kredyt złotowy, jeśli pozostałe essentialia negotii są określone.
Uzasadnienie
Zgodnie z orzecznictwem TSUE i SN, abuzywne postanowienia są eliminowane, a umowa pozostaje w mocy, jeśli jest to możliwe bez naruszenia jej istoty. W tym przypadku umowa została potraktowana jako kredyt złotowy.
Czy bank może wypowiedzieć umowę kredytu indeksowanego, jeśli po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych okazało się, że konsument dokonał nadpłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul nie ma zaległości w spłacie, a nawet występuje nadpłata, wypowiedzenie umowy jest bezzasadne.
Uzasadnienie
Opinia biegłego wykazała, że przy zastosowaniu prawidłowego rozliczenia (bez abuzywnych klauzul) pozwana dokonała nadpłaty, co oznaczało brak podstaw do wypowiedzenia umowy przez bank.
Kiedy rozpoczyna biec termin przedawnienia roszczeń banku w sprawach dotyczących kredytów frankowych z abuzywnymi klauzulami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin przedawnienia roszczeń banku może rozpocząć bieg dopiero po podjęciu przez konsumenta wiążącej decyzji co do sanowania niedozwolonej klauzuli lub zaakceptowania konsekwencji nieważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale SN III CZP 6/21, wskazując, że dopóki konsument nie podejmie wiążącej decyzji, brak podstawy prawnej świadczenia nie jest definitywny, a termin przedawnienia nie biegnie w sposób standardowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank (...) S.A. | spółka | powód |
| T. W. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli postanowienie umowy (art. 385¹ § 1) nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
pr. bank. art. 69
Ustawa - Prawo bankowe
Definicja i essentialia negotii umowy kredytu bankowego.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 358¹ § § 2
Kodeks cywilny
Istnieje możliwość zastrzeżenia w umowie, że wysokość zobowiązania, którego przedmiotem od początku jest suma pieniężna, zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych i sposobu ustalania kursów walut. • Naruszenie interesu konsumenta przez jednostronne ustalanie kursów i stosowanie spreadu. • Brak indywidualnego uzgodnienia postanowień umownych. • Nadpłata kredytu po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul. • Nieskuteczność wypowiedzenia umowy z powodu braku zaległości.
Odrzucone argumenty
Ważność umowy kredytu indeksowanego CHF. • Zasada swobody umów. • Możliwość stosowania kursów bankowych i spreadu. • Przedawnienie roszczeń banku w standardowym terminie.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienia umowne zawierające klauzule abuzywne a dotyczące klauzul indeksacyjnych określających sposób przeliczenia kwoty kredytu do wypłaty po kursie, który nie był znany w chwili zawarcia umowy, jak też kształtowania przez Bank wysokości kursu waluty, według którego rozliczano następnie spłatę kredytu. • Nieuzgodnione indywidualnie postanowienie upoważniające powoda do dobrowolnego ustalania kursu kupna i sprzedaży, miało charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. • Zastosowanie dwóch różnych kursów w opisany wyżej sposób w odniesieniu do umowy stron prowadziło do sytuacji, w której kredyt ustalony w walucie obcej i wypłacony w walucie polskiej według kursu niższego (kursu kupna), przy spłacie stawał się już kredytem w kwocie wyższej (bez uwzględnienia wahań kursowych samej waluty). • Eliminacji podlegał cały umowny mechanizm wadliwej indeksacji. • W ocenie Sądu postanowienia umowy z uwagi na stosowanie dwóch różnych rodzajów kursów, które mogły być swobodnie ustalane przez jedną ze stron umowy (Bank) miały charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385 1 k.c., a w związku z tym nie wiążą powodów. • Skutkiem uznania wskazanych wyżej zapisów za niedozwolone jest wyeliminowanie ich z tej umowy. • Eliminacja klauzul abuzywnych czyni zadość celowi przepisów odnoszących się do niedozwolonych klauzul umownych w zakresie wyłącznego niestosowania tych postanowień, gdyż umowa powinna nadal obowiązywać bez jakichkolwiek innych zmian, o ile jest to prawnie możliwe. […]
Skład orzekający
Ewa Oknińska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w kredytach frankowych, skutków ich eliminacji oraz zasad biegu terminu przedawnienia w tego typu sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i postanowień umownych, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów frankowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Bank przegrywa z konsumentem: klauzule frankowe uznane za abuzywne, wypowiedzenie umowy nieważne!”
Dane finansowe
WPS: 29 841,47 CHF
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.