I C 1207/24

Sygn. akt I C 1207/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2024r. Sąd Rejonowy w Kaliszu w I Wydziale Cywilnym , w składzie: Przewodniczący: sędzia Michał Włodarek Protokolant: Anna Dulas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024r. w K. sprawy z powództwa L. F. ( PESEL (...) ) przeciwko pozwanemu Miastu K. o ustalenie 1. oddala powództwo w całości, 2. zasądza od powódki L. F. na rzecz pozwanego Miasta K. kwotę 270,00zł (dwieście siedemdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości w stosunku rocznym odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. sędzia Michał Włodarek Sygn. akt I C 1207/24 UZASADNIENIE W dniu 18 lipca 2024r. powódka L. F. wniosła do tut. Sądu w stosunku do pozwanego Miasta K. żądanie ustalenia wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w budynku przy ul. (...) w K. oraz żądanie zasądzenia od pozwanego na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powódka podniosła, iż jej babcię J. G. , która zmarła w dniu 14 grudnia 2022r. oraz pozwanego Miasto K. wiązała ważna i skuteczna umowa najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w K. przy ul. (...) . Powódka wskazała, iż zamieszkiwała z babcią w przedmiotowej nieruchomości, którą z uwagi na wiek i stan zdrowia stale się opiekowała oraz, że znajdują się tam jej rzeczy osobiste, oraz że po jej śmierci wstąpiła w stosunek najmu tego lokalu mieszkalnego i posiada interes prawny w żądaniu ustalenia następstwa prawnego w ramach stosunku obligacyjnego. Jako podstawę prawną żądania powódka wskazała treść art. 691 § 1 i 2 kc. W odpowiedzi na pozew pozwany Miasto K. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany podał, iż powódka jest wnuczka zmarłej najemczyni nie należy do osób wymienionych w art. 691 § 1 kc. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny . Na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 4 stycznia 1995r. J. G. była najemczynią lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w K. w budynku mieszkalnym przy ul. (...) . Umowa najmu została zawarta na czas nieokreślony. Do zamieszkiwania w lokalu wraz z najemczynią uprawniona była powódka L. F. . Dysponentem przedmiotowej nieruchomości jest pozwany Miasto K. . ( umowa najmu lokalu mieszkalnego k. 7-8 ) Powódka L. F. jest wnuczką J. G. . ( okoliczność bezsporna ) Powódka zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu do chwili śmierci swojej babci. Powódka z uwagi na wiek i stan zdrowia najemczyni opiekowała się babcią, w/w spędzały wspólnie czas, powódka zajmowała się domem, udzielała babci wsparcia we wszelkich czynnościach życia codziennego, zawoziła ją do lekarza. ( oświadczenie k. 9, 10, 11, zeznania świadka K. K. k. 56 00:03:10-00:07:36, zeznania świadka M. N. k. 56-56v 00:07:36-00:12:48, zeznania świadka M. R. k. 56v 00:2:48-00:18:14, przesłuchanie powódki L. F. k. 56v 00:18:14-00:32:55 ) J. G. zmarła w dniu 14 grudnia 2022r.. ( kopia odpisu skróconego aktu zgonu k. 12 ) Po śmierci głównej najemczyni powódka nadal zajmuje przedmiotowy lokal, który stanowi jej centrum życiowe. Powódka nie posiada tytułów rzeczowych lub obligacyjnych do innych nieruchomości. Powódka na bieżąco uiszcza należności związane z użytkowaniem lokalu mieszkalnego, obecnie w postaci odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz z tytułu zużycia mediów, a także odbioru ścieków i odpadów komunalnych. ( rozliczenie wody k. 13, 14, 15, powiadomienie k. 16, kopia faktury (...) , kopia potwierdzeń płatności k. 18-24, zeznania świadka K. K. k. 56 00:03:10-00:07:36, zeznania świadka M. N. k. 56-56v 00:07:36-00:12:48, zeznania świadka M. R. k. 56v 00:2:48-00:18:14, przesłuchanie powódki L. F. k. 56v 00:18:14-00:32:55 ) Po śmierci babci powódka L. F. wystąpiła do pozwanego Miasta K. z wnioskiem o uzyskanie tytułu prawnego do w/w lokalu na podstawie art. 691 kc. Pozwany odmówił potwierdzenia uprawnień powódki do lokalu wskazując, że powódka nie należy do kręgu osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu po śmierci najemczyni. ( pisma pozwanego k. 39, 40, przesłuchanie powódki L. F. k. 56v 00:18:14-00:32:55 ) Sąd w całości dał wiarę dokumentom znajdującym się w aktach sprawy, gdyż nie ujawniły się żadne podstawy uzasadniające kwestionowanie prawidłowości i poprawności ich sporządzenia przez uprawnione do tego organy i w formie przepisanej, a powyższe nie było negowane przez żadną ze stron. Sąd Rejonowy zważył, co następuje . Powództwo podlegało oddaleniu. Podstawę powództwa stanowił przepis art. 691 § 1 i 2 kc w zw. z art. 189 kpc . Jak stanowi art. 691 § 1 kc w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Z kolei wedle art. 691 § 2 kc osoby wymienione w § 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Stosownie do treści art. 189 kpc powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. W ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia powództwa, albowiem powódka nie należy do określonego w przytoczonym powyżej przepisie art. 691 kc kręgu osób wstępujących z mocy prawa w stosunek najmu po śmierci najemcy. Przede wszystkim należało mieć na względzie, że powódka jest wnuczką najemczyni J. G. . Przepis art. 691 kc nie zalicza wnuczki najemcy do kręgu osób wstępujących w stosunek najmu. Nadto, zgodnie ze stanowiskiem judykatury wnuk zmarłego najemcy nie należy do osób wymienionych w art. 691 § 1 kc także wtedy, gdy łączyła go z najemcą więź gospodarcza i uczuciowa – por. uchwała SN z dnia 21 maja 2002r., III CZP 26/02 , OSN 2003, Nr 2, poz. 20. Nie sposób też uznać, aby powódka i najemczyni pozostawali we wspólnym pożyciu w rozumieniu powołanego powyżej przepisu. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie chodzi tu o osoby pozostające w związkach nieformalnych. Faktyczne wspólne pożycie oznacza więź łączącą dwie osoby pozostające w takich relacjach jak małżonkowie, a więc osoby pozostające w związku obejmującym więź emocjonalną, gospodarczą i fizyczną – por. uchwała SN z 20 listopada 2009r., III CZP 99/09 , opubl. L. , wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 2 marca 2010 . w sprawie 13102/02 , K. v. Polska, L., opubl. L. , uchwała SN z 28 listopada 2012r., III CZP 65/12 , opubl. L. . W orzecznictwie odrzuca się natomiast pogląd, w myśl którego za pozostającą we wspólnym pożyciu z najemcą może być uważana osoba inna niż konkubent np. osoba spokrewniona z najemcą (wnuk, rodzeństwo, rodzice), dziecko w rodzinie zastępczej, jeżeli utrzymywała się między tą osobą a najemcą wspólnota domowa, duchowa i gospodarcza, albowiem do istotnych elementów relacji określanej jako wspólne pożycie należy także więź fizyczna – por. uchwała SN z dnia 21 maja 2002r., III CZP 26/02 , OSNC 2003, Nr 2, poz. 20, uchwała SN z dnia 20 listopada 2009r., III CZP 99/09 , OSNC 2010, Nr 5, poz. 74. Podkreślić należy, iż wedle stanowiska judykatury we wspólnym pożyciu nie pozostają także osoby pozostające w relacjach opiekuńczych – por. wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 6 października 2016r., II Ca 626/16 , opubl. L. . W związku z powyższym fakt prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez powódkę i najemczynię, a także fakt opieki powódki nad babcią nie mogły stanowić podstawy do uznania, że pozostawali oni we wspólnym pożyciu w powyższym rozumieniu. Wreszcie, należy wskazać, że w świetle zebranego materiału dowodowego należało uznać, że zmarła najemczyni nie była obowiązana do świadczeń alimentacyjnych względem powódki. Jak wskazuje się w orzecznictwie osobą, wobec której najemca był zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych jest osoba, względem której zmarły najemca realizował obowiązek alimentacyjny dobrowolnie (na podstawie ugody, a nawet bez żadnych sformalizowanych porozumień) lub na podstawie orzeczenia sądu – por. wyrok TK z dnia 1 lipca 2003r., P 31/02 , OTK-A 2003, Nr 6, poz. 58. Należy zatem przyjąć, że chodzi tutaj o konkretny, a nie tylko potencjalny stosunek alimentacyjny wynikający z samego faktu zaliczenia danej osoby do kręgu uprawnionych. Odmowa uwzględnienia roszczenia powódki nie narusza zasad współżycia społecznego. Podkreślić bowiem należy, iż wstąpienie w stosunek najmu po zmarłym najemcy następuje z mocy prawa przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 691 kc , a nadto reguły wynikające z art. 691 kc nie mogą zostać zmodyfikowane ani wyłączone w umowie najmu. Wstąpienie w stosunek najmu nie zależy od swobodnego uznania właściciela lokalu, ani też Sądu, lecz wynika wprost z przepisów prawa. W tych okolicznościach powództwo podlegało oddaleniu na podstawie art. 691 § 1 i 2 kc a contrario i art. 189 kpc – por. postanow. SN z dnia 23 kwietnia 1998r. w sprawie o sygn. akt I CKN 633/97, opubl. L. , uchwała SN z dnia 19 listopada 1996r. w sprawie o sygn. akt III CZP 115/96, opubl. OSNC 1997 nr 4, poz. 35, str. 1., wyrok SA w Szczecinie z dnia 28 marca 2013r. w sprawie o sygn. akt I ACa 879/12, opubl. L. , wyrok SN z dnia 12 września 2001r. w sprawie o sygn. akt VCKN 1827/00, opubl. L. , wyrok SN z dnia 3 lutego 2000r. w sprawie o sygn. akt I CKN 40/99, opubl. L. , wyrok SN z dnia 17 czerwca 1999r. w sprawie o sygn. akt I CKN 46/98, opubl. L. . Obowiązkiem powódki było wskazanie na dowody, których przeprowadzenie potwierdzi zasadność jej twierdzeń o faktach, czemu nie sprostała w warunkach niniejszego postępowania ( art. 232 kpc i art. 6 kc ). Zgodnie bowiem z zasadami procesu cywilnego ciężar gromadzenia materiału dowodowego spoczywa na stronach ( art. 232 kpc ., art. 3 kpc , art. 6 kc ). Jego istota sprowadza się do ryzyka poniesienia przez stronę ujemnych konsekwencji braku wywiązania się z powinności przedstawienia dowodów. Skutkiem braku wykazania przez stronę prawdziwości twierdzeń o faktach istotnych dla sprawy jest tylko to, że twierdzenia takie zasadniczo nie będą mogły leżeć u podstaw sądowego rozstrzygnięcia. Strona, która nie udowodni przytoczonych twierdzeń, utraci korzyści, jakie uzyskałaby aktywnym działaniem (por. wyrok s.apel w B. z dnia 28sierpnia 2014r. w sprawie o sygn. akt I ACa 286/14, opubl. LEX nr 1511625). O kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego, orzeczono na podstawie art. 108 § 1 kpc w zw. z art. 98 § 1 – 1 1 i 3 kpc i w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2023.1964 – t.j. ze zm.). Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku. sędzia Michał Włodarek