I C 1155/17

Sygnatura akt I C 1155/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lutego 2019 r. Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSR Zenon Węcławik Protokolant: Anna Lasko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. w K. sprawy z powództwa J. K. (1) przeciwko K. W. o zniesienie służebności I. znosi bez wynagrodzenia, ustanowioną na rzecz K. W. , dożywotnią i bezpłatną służebność osobistą mieszkania, obciążającą zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym działkę nr (...) o pow. 0,1321 ha w B. , ul. (...) , dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadzi księgę wieczystą za numerem (...) , II. zasądza od pozwanej K. W. na rzecz powódki J. K. (1) kwotę 597,00 zł, tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 497,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, III. nakazuje pozwanej K. W. , aby uiściła na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze ) kwotę 100,00 zł tytułem kosztów stawiennictwa świadka. sygn. akt I C 1155/17 UZASADNIENIE J. K. (1) wniosła o zniesienie bez wynagrodzenia dożywotniej i bezpłatnej służebności osobistej mieszkania ustanowionej na rzecz K. W. na zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym działce nr (...) o pow. 0,1321 ha w B. , ul. (...) , dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadzi księgę wieczystą nr (...) , polegającej na prawie do korzystania z mieszkania składającego się z dwóch pokoi położonych na parterze budynku z używalnością kuchni i łazienki oraz pomieszczeń gospodarczych znajdujących się w obrębie nieruchomości, jak również z całego ogrodu. Wniosła również o zasądzenie od pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 01.07.2009 r. ustanowiła przed notariuszem rep. A nr (...) na rzecz swojej siostry K. W. służebność osobistą nieruchomości, co do której ma wyłączne prawo własności. Strony w § 6 umowy o ustanowieniu służebności osobistej postanowiły o nieujawnianiu w dziale III księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości ustanowionego prawa dożywotniej służebności. Powódka wskazała, iż od około 10 lat mieszka i pracuje za granicą w L. , jednak z powodu stanu zdrowia oraz tęsknoty za rodziną zamierza wrócić do Polski i zamieszkać we W. , gdzie mieszka jej córka z rodziną. Wybór W. jako nowego centrum życiowego podyktowana jest chęcią pomocy córce przy wychowaniu i opiece nad wnuczką oraz zdecydowanie większym i lepszym dostępem do usług medycznych, z których musi korzystać. By zrealizować swoje plany zamierzała sprzedać nieruchomość znajdującą się w B. , by uzyskać środki na nabycie dla siebie mieszkania we W. . Sprzedaż domu nie doszła do skutku ponieważ jest on obciążony służebnością na rzecz pozwanej. Powódka wskazała, iż rzeczy zostały przez K. W. zabrane, gdyż przestała ona z niej korzystać. Ponadto centrum życiowym pozwanej jest Ś. gdzie mieszka wraz z mężem, oraz posiada ona mieszkanie w W. . Podniosła, iż jej zdaniem ustanowiona w akcie notarialnym służebność osobista utraciła dla pozwanej jakiekolwiek znaczeniem a z drugiej strony powódka ma żywotni interes, polegający na doprowadzeniu do transakcji zbycia nieruchomości, by za uzyskaną cenę móc nabyć dla siebie mieszkanie we W. , jako swoje centrum życiowe. W odpowiedzi na pozew K. W. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, a w przypadku przegranej o nieobciążanie jej kosztami stosownie do regulacji w art. 102 k.p.c. W uzasadnieniu wskazała, iż sporne mieszkanie powódka otrzymała w formie darowizny od ich wspólnych rodziców, w związku z tym wraz z bratem zamierzali wnieść roszczenie o zachowek. Podniosła, iż rodzice wraz z siostrą zapewnili ją, że jeżeli kiedykolwiek nastąpi sprzedaż domu to uzyskaną kwotę podzieli na całe rodzeństwo. Wskazała, iż na prośbę siostry zajmowała się domem, skłoniona obietnicą wspólnego mieszkania w nim na przyszłość. Zaprzeczyła, aby nie mieszkała w B. oraz, że nie korzystała ze służebności. Została zmuszona do opuszczenia domu, po tym jak zostały odcięte media i wyrzucone jej rzeczy. Opuszczając dom miała nadzieję na dojście do porozumienia z siostrą. Podniosła, iż służebność na domu w B. nie straciła dla niej znaczenia, mimo że może korzystać z innego mieszkania. SĄD USTALIŁ NASTĘPUJĄCY STAN FAKTYCZNY Matka stron postępowania w dniu 30.09.1988 r. darowała J. K. (1) dom jednorodzinny w B. , ul. (...) , dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadzi księgę wieczystą nr (...) . Dowód: - odpis księgi wieczystej ( k. 15 i 138-140 ) Aktem notarialnym z dnia 23.08.2002 r. rep. A nr. (...) pozwana otrzymała od swojej córki mieszkanie w Ś. . Dowód: - akt notarialny z dnia 23.08.2002 r. ( k. 47-50 ) J. K. (2) aktem notarialnym z dnia 01.07.2009 r. rep. A. nr (...) ustanowiła na rzecz swojej siostry K. W. dożywotnią i bezpłatną służebność mieszkania, składającą się z dwóch pokoi położonych na parterze budynku z używalnością kuchni i łazienki oraz pomieszczeń gospodarczych znajdujących się w obrębie nieruchomości, jak również z całego ogrodu. Dowód: - akt notarialny z dnia 01.07.2009 r. ( k. 5-6 ) W okresie od 2009 roku do czerwca 2017 roku K. W. wraz z mężem zamieszkiwali w domu w B. większą część każdego roku. Z każdym rokiem coraz dłużej, a zimą przenosili się do swojego mieszkania w Ś. . Do 2014 roku K. W. remontowała sporny dom dzieląc koszty z powódką. J. K. (1) nie mieszkała w spornym domu, była w nim od 2009 roku kilka razy, na stałe mieszkała w L. . Dowód: - zeznania świadka M. S. (1) ( k. 143v.-145 ) - zeznania świadka P. S. ( k. 145-146 ) - zeznania świadka J. T. ( k. 182v-183 ) - zeznania świadka M. S. (2) ( k. 183-183v. ) - zeznania świadka J. S. ( k. 183v.-184 ) - zeznania świadka B. W. ( k. 184-184v. ) - zeznania świadka T. W. ( k. 185-185v. ) - zeznania powódki J. K. (1) ( k. 199-200 ) - zeznania pozwanej K. W. ( k.200v-201) Przelewem z dnia 07.01.2014 r. J. K. (1) zwróciła K. W. kwotę 13 500,00 zł, a przelewem z dnia 08.3.2016 r. kwotę 1 000,00 zł za remont domu. Łącznie zwróciła jej kwotę 14 500,00 zł. Dowód: - potwierdzenie transakcji ( k. 169) - zeznania świadka M. S. (1) ( k. 143v.-145 ) W dniu 10.04.2017 r. powódka przelała pozwanej kwotę 300,00 zł na koszty zniesienia służebności u notariusza. Dowód: - potwierdzenie transakcji ( k. 10 ) Aktem notarialnym z dnia 12.07.2017 r. J. K. (1) udzieliła swojej córce M. S. (1) pełnomocnictwa m.in. do sprzedaży nieruchomości położonej w B. , z uwagi na fakt, iż mieszkała jeszcze w L. . Dowód: - pełnomocnictwo ( k. 7-9 ) W dniu 01.09.2017 r. powódka wystawiła przez Internet sporną nieruchomości do sprzedaży za cenę 250-400 tys. zł, jednakże służebność przeszkodziła w sprzedaży domu. K. W. oprowadzała po domu jego potencjalnych nabywców. Dowód: - wydruki korespondencji elektronicznej powódki ( k. 16-21 ) - fotografia listu pozwanej ( k. 22-22v. ) - wydruki internetowej oferty sprzedaży spornej nieruchomości ( k. 23-24 ) Pismem z dnia 12.09.2017 r. powódka ze pośrednictwem swojego pełnomocnika wezwała pozwaną do zniesienia służebności. Dowód: - wezwanie z dnia 12.09.2017 r. ( k. 11-12 ) J. K. (1) wróciła z Anglii i zamieszkała na stałe w niewielkim mieszkaniu swojej córki we W. wraz z jej rodziną. Chciałaby sprzedać dom w B. i kupić niewielkie mieszkanie we W. , by być blisko córki i móc jej pomagać w opiece nad dziećmi. Dowód: - zeznania powódki J. K. (1) ( k. 199-200 ) SĄD ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE Ustalając stan faktyczny, Sąd oparł się na zeznaniach pozwanej K. W. i powódki J. K. (1) oraz świadków, a także na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy oraz nie znalazł podstaw do ich zakwestionowania. Dowody z dokumentów nie budziły wątpliwości Sądu, co do ich wiarygodności, co więcej ich walor dowodowy nie był w toku sprawy kwestionowany. Również zeznania pozwanej, powódki oraz świadków M. S. (1) , P. S. , B. W. , J. T. , M. S. (2) , J. S. i T. W. Sąd uznał za wiarygodne, albowiem były one spójne, niesprzeczne i znalazły oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Zgodnie z art. 297 k.c. do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebności gruntowych. Zniesienie służebności osobistej bez wynagrodzenia może nastąpić tylko w takim przypadku, gdy utraciła ona dla uprawnionego wszelkie znaczenie ( art. 295 k.c. w zw. z art. 297 k.c. ). Ma to miejsce wtedy, gdy wszystkie przyczyny, jakie legły u podstaw ustanowienia służebności przestaną istnieć ( Rudnicki Grzegorz, Rudnicki Stanisław, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, wyd. X - LexisNexis 2011 ). Z uwagi na różny cel służebności osobistych ustawodawca posłużył się różnymi kryteriami ustalania zakresu i sposobu ich wykonywania. Art. 298 k.c. stanowi, że zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych. Przy ustaleniu zakresu i sposób wykonywania służebności osobistej należy brać pod uwagę ustalenia umowne kreujące stosunek prawny służebności osobistej, a w przypadku braku szczegółowych regulacji dopuszczalne jest sięgnięcie do kryteriów wskazanych w komentowanym przepisie: osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych. Ratio legis tego unormowania wynika z alimentacyjnej funkcji służebności osobistej. Ustawa wysuwa na plan pierwszy osobiste potrzeby uprawnionego. Kryterium dodatkowym są zasady współżycia społecznego i zwyczaje miejscowe. Te klauzule generalne pozwalają na kształtowanie treści uprawnień w sposób rozsądny i zależnie od okoliczności faktycznych występujących w sprawie. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że pierwszorzędne znaczenie mają uzgodnienia stron, powody, jakie doprowadziły do ustanowienia służebności i ustalenie tych przyczyn ( podstaw, przesłanek ) ustanowienia służebności osobistej. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż centrum życiowym K. W. pozostawało nadal w Ś. , gdzie posiada ona swoje mieszkanie, miała tam większość swoich rzeczy. Ponadto cała korespondencja kierowana i odbierana była przez nią w Ś. . Mieszkanie w B. spełniało dla niej funkcję letniskową, gdzie z czasem nawet przez większą część roku przyjeżdżała odpoczywała i zajmowała się ogródkiem. Pozwana jak sama przyznała, po „wyrzuceniu” jej przez siostrę w czerwcu 2017 roku ze spornej nieruchomości straciła wolę dalszego korzystania z niej. Ponadto byłoby to trudne po powrocie powódki z zagranicy na stałe z powodu narastającego konfliktu pomiędzy siostrami. K. W. miała swoje centrum życiowe w Ś. , miała gdzie mieszkać i miała swoje mieszkanie, gdzie przez mniej więcej pół roku mieszkała. Mieszkanie w B. było traktowane przez nią wypoczynkowo - jako swoiste letnisko, z perspektywą ewentualnego zamieszkania tam na stare lata wraz z siostrą, będącą właścicielką nieruchomości. Faktem było, iż siostry miały wspólne plany, aby na starość zamieszkać razem w domu w B. , jednakże uległy one zmianie, gdyż powódka – kierując się swoją obecną sytuacją po powrocie z zagranicy i sytuacją córki i jej rodziny – postanowiła sprzedaż dom i za te pieniądze kupić mieszkanie we W. , blisko córki. Zdaniem Sądu, utrzymanie służebności i tym samym konfliktowej sytuacji nie prognozuje pozytywnie dla przyszłych relacji stron. Ponadto, służebność utraciła dla pozwanej wszelkie znaczenie gdyż od czerwca 2017 roku praktycznie już tam nie jeździ, a tym bardziej nie mieszka i nie opiekuje się domem. K. W. sama już przed sprawą w Sądzie jak i w toku sprawy wyrażała wolę rezygnacji ze służebności, tyle że za stosownym wynagrodzeniem, które miałoby pokryć jedynie jej nakłady na nieruchomość, a nie kompensować utratę samej służebności. W ocenie Sądu wyłącznie finansowe znaczenie służebności dla pozwanej nie realizuje w istocie celu ustanowionej służebności. Powyższe dowodzi, że J. K. (1) wykazała, że dla pozwanej służebność osobista utraciła wszelkie znaczenie ( art. 295 k.c. ). Termin „znaczenie” należy odnosić nie do nieruchomości jako takiej, ale do umówionego i zwyczajowego zakresu służebności. W tym miejscu Sąd chce zwrócić uwagę, że ewentualne nierozliczone nakłady pozwanej na sporną nieruchomość może ona dochodzić niezależnie w odrębnym postępowaniu, chociażby na podstawie art. 405 k.c. W związku z powyższym w punkcie I wyroku zniesiono bez wynagrodzenia, ustanowioną na rzecz K. W. , dożywotnią i bezpłatną służebność osobistą mieszkania, obciążającą zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym działkę nr (...) o pow. 0,1321 ha w B. , ul. (...) , dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadzi księgę wieczystą za numerem (...) . W punkcie II sentencji w myśl przepisu art. 98 k.p.c. zasądzono od pozwanej K. W. na rzecz powódki J. K. (1) kwotę 597,00 zł, tytułem zwrotu kosztów procesu. Na kwotę tę składały się: 480,00 zł - kosztów zastępstwa procesowego, 17,00zł – opłaty skarbowe od pełnomocnictwa, 100,00 zł – opłaty sądowej. Sąd wbrew żądaniu pełnomocnika nie zasądził mu potrójnej stawki wynagrodzenia, gdyż nie zaszły okoliczności do jego podwyższenia. Mając na uwadze istotę i zakres sporu, zdaniem Sądu, nie sposób uznać, iż przedmiotowa sprawa należy do kategorii spraw skomplikowanych i wymagających większego niż przeciętny nakładu pracy. Nie przesądza o tym też zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy, nie jest on obszerny i obejmuje jedynie dwa tomy akt, z czego drugi tom ma tylko kilka stron. Ponadto sprawa nie wymagała większego niż standardowy nakładu pracy pełnomocnika. Złożył on w toku sprawy dwa pisma procesowe tj. odpowiedź na pozew i pismo przygotowawcze. W sprawie odbyły się jedynie trzy rozprawy, a aktywność dowodowa pełnomocnika powoda nie odbiegała od standardowej. W ocenie Sądu wynagrodzenie ustalone na poziomie 480 złotych jest odpowiednie dla wymaganego nakładu pracy w niniejszej sprawie. Sąd nakazał pozwanej K. W. , aby uiściła na rzecz Skarbu Państwa kwotę 100,00 zł tytułem kosztów stawiennictwa świadka na rozprawie.