I AGa 137/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zapłaty części wynagrodzenia za wykonanie umowy budowlanej. Powódka domagała się zapłaty kwoty 4249,40 zł, podczas gdy pozwana zgłosiła zarzut potrącenia kary umownej w wysokości 105914,12 zł za opóźnienie w wykonaniu prac. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powódki część dochodzonej kwoty, a pozostałą część oddalił, uznając zarzut potrącenia za skuteczny. Powódka wniosła apelację, kwestionując prawidłowość postępowania dowodowego oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności dotyczące skuteczności zarzutu potrącenia i miarkowania kary umownej. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Okręgowego. Sąd odwoławczy uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych są chybione, a ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy była prawidłowa. W kwestii prawa materialnego, Sąd Apelacyjny stwierdził, że zarzut potrącenia został skutecznie zgłoszony, a kara umowna została prawidłowo naliczona i nie podlegała miarkowaniu. Sąd podkreślił, że strony, jako profesjonalne podmioty obrotu gospodarczego, umówiły się na karę umowną za "opóźnienie", a nie "zwłokę", co miało charakter stymulacyjny i nie było zależne od winy wykonawcy. W konsekwencji, wierzytelność pozwanej z tytułu kary umownej skutecznie umorzyła wierzytelność powódki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących kar umownych za opóźnienie w umowach budowlanych, skuteczności zarzutu potrącenia i dorozumianego umocowania w obrocie gospodarczym.
Dotyczy specyficznej sytuacji umownej między profesjonalnymi podmiotami, gdzie kara umowna została jasno zdefiniowana jako za 'opóźnienie'.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzut potrącenia kary umownej za opóźnienie w wykonaniu umowy jest skuteczny, jeśli nie dołączono do niego pełnomocnictwa dla osoby podpisującej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarzut potrącenia jest skuteczny, nawet jeśli pełnomocnictwo nie zostało dołączone do pisma procesowego, pod warunkiem istnienia dorozumianego umocowania lub tolerowania przez mocodawcę działania osoby podpisującej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak formalnego pełnomocnictwa nie dyskwalifikuje zarzutu potrącenia, jeśli istnieje dorozumiane umocowanie lub tolerowanie działania przez mocodawcę, co jest częstą praktyką w obrocie gospodarczym między dużymi podmiotami.
Czy kara umowna zastrzeżona za "opóźnienie" w wykonaniu umowy, a nie za "zwłokę", podlega miarkowaniu w sytuacji, gdy opóźnienie nastąpiło z przyczyn obiektywnych lub obciążających zamawiającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kara umowna zastrzeżona za "opóźnienie" (rozumiane jako obiektywny skutek braku dotrzymania terminu) nie podlega miarkowaniu z powodu przyczyn opóźnienia, jeśli strony, jako profesjonalne podmioty, umówiły się na taki rygor w celu stymulowania wykonania umowy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że strony, będąc profesjonalistami, umówiły się na karę umowną za obiektywne opóźnienie, a nie za zwłokę zależną od winy dłużnika. Taka konstrukcja miała charakter stymulacyjny i nie podlegała miarkowaniu, zwłaszcza że kara nie przekroczyła ustalonego przez strony limitu 20% wynagrodzenia.
Czy sąd odwoławczy może przyjąć ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, jeśli apelacja kwestionuje prawidłowość postępowania dowodowego?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy może przyjąć ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, jeśli uzna, że postępowanie dowodowe było prawidłowe, a wnioski sądu pierwszej instancji są logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów procesowych, w tym art. 233 § 1 k.p.c. (swobodna ocena dowodów), były chybione, ponieważ sąd pierwszej instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe i dokonał szczegółowej analizy dowodów, a jego ustalenia były logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki Akcyjnej w A. | spółka | powód |
| (...) Spółki Akcyjnej w Z. | spółka | pozwany |
Przepisy (32)
Główne
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 203 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 187 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 458 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 236 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
k.c. art. 38
Kodeks cywilny
k.c. art. 98
Kodeks cywilny
k.c. art. 483
Kodeks cywilny
k.c. art. 484
Kodeks cywilny
k.c. art. 61
Kodeks cywilny
k.c. art. 104
Kodeks cywilny
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
k.c. art. 473
Kodeks cywilny
k.s.h. art. 373
Kodeks spółek handlowych
k.p.c. art. 243 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 458 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 130 § 1a
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 387 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 498 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 498 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
k.c. art. 484 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 484 § 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczne zgłoszenie zarzutu potrącenia kary umownej przez pozwanego. • Prawidłowe naliczenie kary umownej za opóźnienie, bez potrzeby miarkowania. • Kara umowna za opóźnienie ma charakter stymulacyjny i nie zależy od winy dłużnika. • Dorozumiane umocowanie osoby podpisującej oświadczenie o potrąceniu.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów procesowych dotyczących postępowania dowodowego (art. 233 § 1 k.p.c., art. 236 § 1 k.p.c.). • Naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących potrącenia i kar umownych (art. 498 k.c., art. 483 k.c., art. 484 k.c.). • Brak skutecznego zgłoszenia zarzutu potrącenia z powodu niedołączenia pełnomocnictwa. • Konieczność miarkowania kary umownej z uwagi na jej wygórowanie lub przyczyny opóźnienia.
Godne uwagi sformułowania
Kara umowna stanowi ryczałtowo określony surogat odszkodowania [...] ale tylko wtedy, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie [...] jest następstwem okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność • Strony stosunków umownych mogą skutecznie zastrzec kary umowne [...] o kumulatywnym charakterze, które mają ukierunkowywać kontrahentów do realnego wykonywania zobowiązania • W polskim statucie cywilnym rozróżnia się bowiem instytucje „opóźnienia” od „zwłoki”. Pierwsza z nich ma charakter obiektywny [...] Druga z nich wiąże się natomiast z uchybieniem terminowi spełnienia świadczenia wskutek okoliczności obciążających dłużnika. • Udzielenia pełnomocnictwa można doszukiwać się też w tolerowaniu przez mocodawcę działania innej osoby w jego imieniu, jako specyficznej formy dorozumianego pełnomocnictwa.
Skład orzekający
Mariusz Tchórzewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar umownych za opóźnienie w umowach budowlanych, skuteczności zarzutu potrącenia i dorozumianego umocowania w obrocie gospodarczym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umownej między profesjonalnymi podmiotami, gdzie kara umowna została jasno zdefiniowana jako za 'opóźnienie'.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kar umownych i potrąceń w kontraktach budowlanych, a także kwestii formalnych związanych z pełnomocnictwami. Wyjaśnia istotne różnice między 'opóźnieniem' a 'zwłoką' w prawie cywilnym.
“Kara umowna za opóźnienie w budowlance – kiedy jest skuteczna, a kiedy sąd ją obniży?”
Dane finansowe
WPS: 105 914,12 PLN
wynagrodzenie: 4249,4 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.