I ACA 3031/24

Sygn. akt I ACa 3031/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 czerwca 2026 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodnicząca: Sędzia SA Wiesława Kuberska
Protokolant: Paulina Działońska
po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. w Łodzi na rozprawie
sprawy z powództwa X. G. i I. Ś.
przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w L.
o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu
z dnia 28 czerwca 2024 r., sygn. akt I C 1740/19
1. oddala apelację;
2. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w L. na rzecz X. G. i I. Ś. łączną kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
SSA Wiesława Kuberska
Sygn. akt I ACa 3031/24
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z 28 czerwca 2024 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu,
w sprawie z powództwa X. G. i I. Ś. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w L. o zapłatę, zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 13.673,70 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zakresie kwoty 12.644,65 zł od 6 marca 2019 r. oraz w zakresie kwoty 1.029,05 zł od 21 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty (pkt 1), zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 21.387,06 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zakresie kwoty 19.777,52 zł od 6 marca 2019 r. oraz w zakresie kwoty 1.609,54 zł od 21 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty (pkt 2 ), zasądził
od powodów na rzecz pozwanej tytułem zwrotu kosztów postępowania kwoty po 333 zł (pkt 3), a także nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Kaliszu od powodów kwoty po 2.319,21 zł, a od pozwanej kwotę 2.233,30 zł tytułem zwrotu poniesionych wydatków (pkt 4).
(wyrok – k. 544 – 544 verte)
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na ustaleniach, które Sąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne. Z ustaleń tych wynikało, że (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w L. (poprzednio (...) sp. z o.o.) w udziale 361/1000, R. G.
w udziale 389(...) oraz U. P. (2) w udziale 250/(...) byli współwłaścicielami nieruchomości położonej w L. o pow. 0,4229 ha, składającej się z (...), objętej (...).
Postanowieniem z 7 lipca 1999 r. Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim w sprawie I Ns 856/98 ustalił sposób korzystania z nieruchomości objętej księgą (...) nr (...) w ten sposób, że do wyłącznego korzystania pozwanej zostały przyznane szczegółowo opisane części działki nr (...), a R. G. i U. P. (1) pozostałe części działek (...) oraz całe działki (...).
Wyrokiem z 23 listopada 2004 r. w sprawie (...) Sąd Okręgowy
w Kaliszu nakazał R. G. i (...) sp. z o.o., aby wydali spółce (...) S.A. w L. użytkowaną przez siebie część działki nr (...), objętej (...) nr (...), z uwagi na utrzymanie w mocy decyzji wywłaszczeniowej. Wyrok został wykonany w trybie egzekucyjnym.
R. G. zmarła 3 lutego 2006 r., a spadek po niej nabyła w całości I. Ś.. U. P. (2) zmarła 28 października 2005 r., a spadek po niej nabył w całości X. G..
R. G. i U. P. (2) zarządzały będącymi w ich posiadaniu nieruchomościami. Po wydaniu pozwanej działki nr (...) zarząd przyznanej R. G. i U. P. (1) do wyłącznego korzystania części działki nr (...) także objęła pozwana, która wykonuje go do chwili obecnej.
Na przedmiotowej nieruchomości znajdują się 4 pawilony handlowe, pozwana pobiera czynsz dzierżawny od każdego z dzierżawców. Nieruchomość
ta stanowi część zorganizowanej całości będącej targowiskiem miejskim. Funkcjonowanie targowiska wiąże się z ponoszeniem przez pozwaną związanych z tym kosztów.
Koszty związane z funkcjonowaniem targowiska to koszty działalności operacyjnej (amortyzacja środków trwałych, zużycie materiałów, energia, usługi obce, podatki i opłaty, wynagrodzenia osobowe, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia), koszty funkcjonowania toalet i koszty zarządu.
Wartość pożytków uzyskanych przez pozwaną z części (...), przeznaczonej do wyłącznego użytkowania powodom jako spadkobiercom R. G. i U. P. (1) na podstawie postanowienia Ns (...) z uwzględnieniem kosztów i wydatków poniesionych przez pozwaną, związanych z zarządem
i utrzymaniem nieruchomości wspólnej oraz z uwzględnieniem waloryzacji
o wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS za okres od 1 grudnia 2013 r. do 30 listopada 2019 r. wynosi 35.060,76 zł, bez uwzględniania waloryzacji 31.023,45 zł.
Suma przychodów z dzierżawy za wymieniony okres wyniosła brutto 164.848,89 zł, a 134.023,48 zł netto po odprowadzeniu przez pozwaną podatku VAT.
Od 2007 r. powód prowadził rozmowy z pozwaną na temat przedmiotowej nieruchomości. W rozmowach uczestniczyła też powódka. Pozwana proponowała zamianę gruntów, na co powodowie nie wyrazili zgody.
Pismem z 25 lutego 2019 r., doręczonym 26 lutego 2019 r., powodowie zwrócili się do pozwanej o zapłatę kwoty 219.600 zł tytułem zwrotu pożytków
w postaci czynszu najmu pobieranego od osób prowadzących działalność gospodarczą na części (...) nr (...), która została przyznana do wyłącznego korzystania R. G. i U. P. (1) za okres 10 lat, licząc po 1.830 zł miesięcznie.
Pozwana w odpowiedzi na powyższe wskazała tożsame zarzuty, jak
w odpowiedzi na pozew. Powodowie wezwania do zapłaty do pozwanej kierowali już w 2018 r., domagając się kwoty 219.600 zł z tytułu bezumownego korzystania z części (...), na co pozwana nie wyrażała zgody.
Sąd Okręgowy w tak zilustrowanym stanie sprawy uznał powództwo za częściowo zasadne. W szczególności nie miał wątpliwości co do tego, że w razie naruszenia umowy o sposobie korzystania z nieruchomości, osobie, której uprawnienie zostało naruszone, przysługuje z mocy art. 206 k.c. w zw. z art. 224 § 2 k.c. i art. 225 zd. 1 k.c. roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy. Takie uprawnienie przysługiwało zatem powodom z uwagi na dokonany podział przedmiotowej nieruchomości do użytkowania i naruszenie go przez pozwaną, która mimo rozstrzygnięcia przyznającego powodom prawo wyłącznego korzystania z określonej części tej nieruchomości, użytkuje tę nieruchomość, jako posiadacz w złej wierze i pobiera z niej pożytki. Z tego
względu Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powodów pożytki, jakie pozwana uzyskała w związku z bezprawnym posiadaniem przedmiotowej nieruchomości,
z uwzględnieniem poniesionych przez nią kosztów i wydatków. W tym zakresie Sąd kierował się wyliczeniami biegłego, który wysokość pożytków oszacował na kwotę 35.060,76 zł, a także proporcją udziałów powodów w nieruchomości, która wynosi odpowiednio 39% i 61%. W konsekwencji przyznał powódce kwotę 13.673,70 zł, a powodowi kwotę 21.387,06 zł wraz z należnymi odsetkami.
Sąd Okręgowy nie przychylił się do podniesionego przez pozwaną zarzutu częściowego przedawnienia roszczenia, stwierdzając, że w toku procesu nie zostało wykazane, aby roszczenie powodów było związane z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą bądź miało ono charakter okresowy, co oznacza, że zastosowanie w sprawie miał termin 6 letni z art. 118 k.c.
Jednocześnie Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do dalszych odliczeń
w zakresie kosztów poniesionych przez pozwaną. Odnośnie kosztów związanych
z wydatkami inwestycyjnymi poniesionymi w latach 2017 – 2019 podkreślił, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest rozliczenie nakładów, do czego zmierzałyby wnioski pozwanej. Biegły zaś wyjaśnił, że dokonał odliczeń w takim zakresie,
w jakim pozwana dokonała odpisów amortyzacyjnych w okresie objętym opinią, zastrzegając, że w pozostałym zakresie odpisy będą rozliczane w kolejnych
latach. Co do rozliczenia podatków, z opinii biegłego wynika natomiast przyjęta metodologia rozliczeń i nie można wybiórczo traktować poszczególnych składników, w tym podatków, i stosować wprost odliczenia kwoty nominalnej,
a w innym przypadku uwzględniać koszty związane z funkcjonowaniem całego targowiska, np. koszty osobowe.
Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu Okręgowego nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty pozwanej odnośnie zmiany stanu faktycznego i prawnego w zakresie korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Wbrew twierdzeniom pozwanej wydanie jej części (...) nie spowodowało zmiany sposobu korzystania z (...), określonego w postanowieniu Sądu Rejonowego
w Ostrowie Wielkopolskim w sprawie I Ns 856/98, skoro nie został ustalony inny sposób korzystania z niej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje
również okoliczność pobierania przez powodów pożytków z (...),
gdyż nie były one przedmiotem rozliczeń w tej sprawie.
Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu był art. 100 k.p.c.
(uzasadnienie zaskarżonego wyroku – k. 556 – 559)
Pozwana zaskarżyła opisany wyrok w całości apelacją, w której zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
a) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego polegający na pominięciu w tej ocenie zgłoszonego przez pozwaną spółkę dowodu na okoliczność poniesienia wydatków inwestycyjnych na nieruchomość wspólną w okresie objętym powództwem - faktury nr (...)
z dnia 1 marca 2019 r., co skutkowało uznaniem przez Sąd, że pożytki uzyskane przez pozwaną są wyższe niż w rzeczywistości uzyskane i zawyżyło ustaloną wysokość pożytków o kwotę 10.336,23 zł,
b) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego polegający na pominięciu w tej ocenie zgłoszonych przez pozwaną spółkę dowodów na okoliczność poniesienia wydatków z tytułu podatku od stanowiących współwłasność stron nieruchomości objętych księgą wieczystą
nr (...), co skutkowało uznaniem przez Sąd, że pożytki uzyskane przez pozwaną są wyższe niż w rzeczywistości uzyskane i zawyżyło ustaloną wysokość pożytków o kwotę 13.062,72 zł,
c) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego
- opinii biegłego sądowego A. X., nie uwzględnienie uwag do
opinii zgłaszanych przez pozwaną, co skutkowało nie uwzględnieniem całości wydatków poniesionych przez pozwaną na nieruchomość wspólną (również
tych niezaliczanych bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów lub niezaliczanych w sposób jednorazowy - amortyzowanych) i w efekcie zawyżeniem wysokości ustalonych przez Sąd pożytków należnych powodom.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 118 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i nie uwzględnienie podniesionego przez pozwaną zarzutu częściowego przedawnienia roszczenia, mimo że roszczenia związane były z prowadzeniem działalności gospodarczej, a nadto w ocenie pozwanej miały charakter roszczeń o świadczenia okresowe.
W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu za obie instancje.
(apelacja – k. 563 – 570)
Powodowie w odpowiedzi na apelację wnieśli o jej oddalenie oraz zwrot kosztów, które ponieśli na tym etapie sporu.
(odpowiedź na apelację – k. 581 – 582 verte)
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Wywiedziona w tej sprawie apelacja nie wykazała nieprawidłowości zaskarżonego orzeczenia i nie dostarczyła podstaw umożliwiających podważenie dotychczasowej oceny powództwa.
Sąd Okręgowy w ramach udostępnionego przez strony materiału dowodowego poczynił właściwe ustalenia, wyrażając wnioski, które nie pozostawały w sprzeczności z zasadami logiki rozumowania czy doświadczenia życiowego i nie ukazywały błędów natury faktycznej, a wobec tego czyniły zadość rygorom wynikającym z art. 233 § 1 k.p.c. Wziął przy tym pod uwagę wszystkie znaczące dla wyjaśnienia istoty sporu dowody. Tym samym, wbrew wyobrażeniom skarżącej, nie dopuścił się uchybień w procesie gromadzenia materiału dowodowego i wartościowania mocy poszczególnych dowodów, będących źródłem rekonstrukcji stanu faktycznego determinującego kierunek rozstrzygnięcia, ani też błędów w stosowaniu przepisów prawa materialnego przy dokonywaniu subsumcji wyprowadzonych z tych dowodów ustaleń.
Przyjmuje się, że jeśli tylko z materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza rygorów swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby
w równym stopniu, na podstawie tego materiału dawały się wysnuć wnioski odmienne. Jedynie wówczas, gdy dostrzegalny jest brak logiki w wysnuwaniu wniosków ze zgromadzonego materiału dowodowego lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza reguły logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być podważona. Wymagane jest więc wykazanie, że sąd uchybił podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów (wyrok SN
z 16 grudnia 2005 r., III CK 314/05), gdyż tylko to może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Skarżąca powyższemu obowiązkowi jednak nie sprostała.
Najdalej idący z podniesionych w apelacji zarzutów – zarzut przedawnienia roszczenia powodów był już przedmiotem oceny Sądu Okręgowego i obecnie
został powtórzony gołosłownie, bez jakiekolwiek argumentacji jurydycznej i bez wskazania okoliczności faktycznych, z których miałoby wynikać, że dochodzone przez powodów roszczenie ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej. Powodowie wystąpili z niniejszym pozwem jako współwłaściciele nieruchomości, a więc jako osoby fizyczne. Sam zaś fakt, że na nieruchomości tej działa targowisko i jest tam prowadzona działalność gospodarcza nie może mieć wpływu na ocenę terminu do wytoczenia przez nich powództwa, który jest terminem
6-letnim według art. 118 k.c.
Zarazem trafne pozostaje stanowisko Sądu Okręgowego, że roszczenie powodów nie ma charakteru okresowego, gdyż wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie dzieli się na świadczenia okresowe, lecz jest należnością jednorazową za cały okres korzystania (wyrok Sądu Najwyższego
z 30 września 2021 r., V CSKP 138/21, Legalis). Skarżąca nie dostarczyła podstaw do odejścia od takiego rozumowania.
Przede wszystkim jednak skarżąca nie zdołała wykazać, że Sąd Okręgowy przez błędną ocenę stanowiącej dowód w sprawie opinii biegłego A. X. oraz pominięcie przedłożonej przez nią faktury nr (...)
i innych powołanych w apelacji dowodów niezasadnie zawyżył kwotę należnych powodom pożytków. Kwestia nieodliczenia podatku oraz kosztów inwestycji
w postaci nowej nawierzchni asfaltowej została dostatecznie wyjaśniona
w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób, który Sąd Apelacyjny w pełni podziela, zwłaszcza, że nie została zdyskredytowana wartość dowodowa miarodajnej w tym zakresie opinii. Nie zmienia to faktu, że skarżąca jako posiadacz w złej wierze musi się liczyć z obowiązkiem zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z cudzej rzeczy i odpowiedzialnością za jej zużycie, pogorszenie lub utratę. W związku z tym koszt wymiany nawierzchni zajętej przez targowisko skarżąca powinna postrzegać za służący zachowaniu rzeczy w niepogorszonym stanie i traktować za wpisany w zakres swoich obowiązków.
Mając to wszystko na uwadze, Sąd Apelacyjny oddalił przedstawioną apelację stosownie do art. 385 k.p.c. oraz po myśli art. 98 k.p.c. w zw. z § 2
pkt 5 i § 10 ust. 1 pkt 2 in principio rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2026.215 t.j.) obciążył apelującą obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego powodów.
Zastrzeżenie o odsetkach od zasądzonej z tego tytułu kwoty zostało poczynione w oparciu o art. 98 § 1 1 k.p.c.
(...)