I ACA 1237/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka M. C. wniosła o ustalenie nieważności umowy kredytu na cele mieszkaniowe z 2008 r. zawartej z poprzednikiem prawnym pozwanego banku, a także o zapłatę 23.091,20 CHF lub ewentualnie 5.678,88 zł. Sąd Okręgowy w Białymstoku uznał umowę za nieważną z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych i zasądził od banku na rzecz powódki kwotę 23.091,20 CHF wraz z odsetkami. Bank złożył apelację, podnosząc szereg zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym błędnej wykładni i zastosowania przepisów o abuzywności klauzul umownych oraz nierozpoznania istoty sprawy. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, rozpoznając apelację, zaaprobował ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego i uznał, że klauzule indeksacyjne w umowie były abuzywne i nietransparentne. Sąd odwoławczy nie podzielił jednak stanowiska o możliwości zastąpienia abuzywnych klauzul innymi przepisami prawa lub kursami średnimi NBP, co skutkowało utrzymaniem nieważności umowy. Kluczową zmianą w stosunku do wyroku Sądu Okręgowego było uwzględnienie przez Sąd Apelacyjny zarzutu zatrzymania podniesionego przez bank co do kwoty 150.000 zł (kapitału kredytu). W związku z tym, zasądzona przez Sąd Okręgowy kwota 23.091,20 CHF została zasądzona pod warunkiem jednoczesnego zaofiarowania przez powódkę zwrotu kwoty 150.000 zł lub zabezpieczenia jej zwrotu. Powództwo w zakresie odsetek zostało oddalone. Apelacja banku została oddalona w pozostałym zakresie, a koszty postępowania apelacyjnego zasądzono od pozwanego na rzecz powódki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w kredytach frankowych, konsekwencje nieważności umowy, dopuszczalność zarzutu zatrzymania przez bank.
Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy i klauzul, a jego zastosowanie może zależeć od indywidualnych okoliczności każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu bankowego, odwołujące się do kursów walut ustalanych jednostronnie przez bank w tabelach kursowych, są abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są abuzywne, ponieważ nie odwołują się do obiektywnych wskaźników, pozwalają bankowi na jednostronne i arbitralne ustalanie kursów, nie są transparentne i rażąco naruszają interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak przejrzystości w sposobie ustalania kursów walut przez bank, brak odwołania do obiektywnych wskaźników oraz możliwość jednostronnego kształtowania zobowiązania przez bank czynią klauzule indeksacyjne abuzywnymi w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.
Czy po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych umowa kredytu bankowego może nadal obowiązywać?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku klauzul indeksacyjnych, które stanowią istotny element umowy kredytu, ich wyeliminowanie prowadzi do nieważności całej umowy, ponieważ umowa traci swój pierwotny charakter i essentialia negotii.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, stwierdził, że klauzule indeksacyjne odnoszą się do świadczeń głównych umowy kredytu, a ich eliminacja powoduje tak daleko idącą zmianę umowy, że nie może ona dalej obowiązywać. Nie jest dopuszczalne zastępowanie ich innymi przepisami prawa lub kursami średnimi NBP bez zgody konsumenta.
Czy bank może skutecznie podnieść zarzut zatrzymania co do kwoty kapitału kredytu w przypadku nieważności umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bank może skutecznie podnieść zarzut zatrzymania co do kwoty kapitału kredytu, traktując umowę jako wzajemną, co ogranicza roszczenie powoda o zwrot świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa kredytu może być traktowana jako umowa wzajemna, a zarzut zatrzymania zgłoszony przez bank co do kwoty 150.000 zł (kapitału kredytu) jest skuteczny i ogranicza zasądzoną kwotę.
Czy bank może domagać się od konsumenta zwrotu tzw. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału w przypadku nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może domagać się zwrotu tzw. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału w ramach rozliczeń nieważnej umowy kredytu, ponieważ nie stanowi to świadczenia banku na rzecz kredytobiorcy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w ramach rozliczeń nieważnej umowy kredytu, bank może domagać się jedynie zwrotu wypłaconego kapitału. Koszty prowadzenia działalności bankowej nie są świadczeniem banku na rzecz kredytobiorcy i nie mogą być dochodzone w ramach reżimu bezpodstawnego wzbogacenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. C. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Bank (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Klauzule indeksacyjne odwołujące się do kursów ustalanych jednostronnie przez bank są abuzywne.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie nienależne podlega zwrotowi.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
Prawo zatrzymania.
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Prawo zatrzymania.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Interes prawny w ustaleniu stosunku prawnego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu.
Pr. bank. art. 69
Prawo bankowe
Umowa kredytu bankowego.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są postanowienia, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych ze względu na brak transparentności i jednostronne ustalanie kursów przez bank. • Niemożność dalszego obowiązywania umowy kredytu po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych. • Skuteczność zarzutu zatrzymania podniesionego przez bank co do kwoty kapitału kredytu.
Odrzucone argumenty
Możliwość zastąpienia abuzywnych klauzul innymi przepisami prawa lub kursami średnimi NBP. • Możliwość rozdzielenia klauzuli indeksacyjnej na klauzulę kursową i walutową. • Skuteczność zarzutu potrącenia podniesionego przez bank. • Niewłaściwe poinformowanie powódki o ryzyku kursowym (zarzut banku oddalony).
Godne uwagi sformułowania
klauzule przeliczeniowe były abuzywne • nie odwoływały się one do obiektywnych wskaźników, lecz pozwalały wyłącznie Bankowi na określenie w tzw. tabelach kursów miernika wartości (kursu waluty) wedle swojej woli • nie można było negocjować umowy, gdyż otrzymała ona gotowy projekt do podpisu • klauzule indeksacyjne należy ujmować w sposób kompleksowy, wykluczający możliwość ich rozszczepienia i odrębnego, samodzielnego funkcjonowania w umowie • zarzut zatrzymania (uregulowany w art. 497 k.c. w zw. z art. 496 k.c. ) na kwotę stanowiącą równowartość wypłaconego kapitału kredytu, tj. 150.000 zł.
Skład orzekający
Beata Gnatowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w kredytach frankowych, konsekwencje nieważności umowy, dopuszczalność zarzutu zatrzymania przez bank."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy i klauzul, a jego zastosowanie może zależeć od indywidualnych okoliczności każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów frankowych i pokazuje, jak sądy interpretują klauzule abuzywne oraz jakie są konsekwencje nieważności umowy, w tym uwzględnienie zarzutu zatrzymania przez bank.
“Kredyt frankowy: Sąd Apelacyjny częściowo przyznał rację bankowi – co to oznacza dla frankowiczów?”
Dane finansowe
WPS: 23 091,2 CHF
ustalenie nieważności umowy i zwrot świadczenia: 23 091,2 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.