I ACa 1142/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła sporu o ważność § 61 ust. 1 Statutu Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej w S., który został zmieniony uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia z dnia 8 października 2012 r. Nowe brzmienie zapisu rozszerzało zakres spraw poddanych pod rozstrzygnięcie sądu polubownego z "sporów w sprawach ze stosunku członkostwa" na "spory w sprawach pomiędzy (...) i jej członkami". Powódki, dwie spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, wniosły o ustalenie nieważności tego zapisu, argumentując, że rozszerzenie to jest sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania cywilnego (KPC), w szczególności art. 1157 i 1161 § 1 KPC, które wymagają precyzyjnego określenia przedmiotu sporu lub stosunku prawnego. Sąd Okręgowy w Gdańsku uwzględnił powództwo, uznając zapis za nieważny. Sąd Okręgowy podkreślił, że zapis na sąd polubowny musi jasno określać przedmiot sporu lub stosunek prawny, a ogólnikowe poddanie wszystkich sporów jest niedopuszczalne. Sąd Apelacyjny w Gdańsku, rozpoznając apelację pozwanej, oddalił ją w całości. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne i argumentację Sądu Okręgowego, uznając, że nowy zapis § 61 ust. 1 Statutu jest sprzeczny z przepisami KPC, w tym art. 1157, 1163 § 2 i 1161 § 1 KPC. Sąd Apelacyjny odrzucił argumenty pozwanej dotyczące interpretacji zapisu oraz interesu prawnego powódek, podkreślając potrzebę pewności prawa i bezpieczeństwa uczestników obrotu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rozszerzenie zapisu na sąd polubowny w statucie spółdzielni na "spory w sprawach pomiędzy (...) i jej członkami" jest zgodne z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, w szczególności art. 1157 i 1161 § 1 KPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie rozszerzenie jest sprzeczne z przepisami KPC, ponieważ nie precyzuje przedmiotu sporu ani stosunku prawnego, co jest wymogiem ustawowym dla ważności zapisu na sąd polubowny.
Uzasadnienie
Przepisy KPC (art. 1157, 1161 § 1) wymagają, aby zapis na sąd polubowny precyzyjnie określał przedmiot sporu lub stosunek prawny, z którego spór wynika lub może wyniknąć. Ogólnikowe poddanie wszystkich sporów jest niedopuszczalne. Zmiana statutu pozwanej nie spełniła tego wymogu, co czyni zapis nieważnym.
Czy strony mają interes prawny w ustaleniu nieważności zapisu statutu, mimo upływu terminu do jego zaskarżenia w trybie Prawa spółdzielczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, strony mają interes prawny w ustaleniu nieważności zapisu na podstawie art. 189 KPC, ponieważ istnieje stan niepewności co do ich praw i obowiązków, a inne środki prawne mogą być niedostępne lub niewystarczające.
Uzasadnienie
Interes prawny w rozumieniu art. 189 KPC polega na istnieniu stanu niepewności prawnej. Nawet po upływie terminu do zaskarżenia uchwały w trybie Prawa spółdzielczego, istnieje możliwość kwestionowania jej ważności na zasadach ogólnych, jeśli utrzymuje się stan niepewności. Ustalenie nieważności zapisu usuwa tę niepewność.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) K. we W. | spółka | powódka |
| (...) im. E. K. w T. | spółka | powódka |
| (...) w S. | spółka | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 1157
Kodeks postępowania cywilnego
Strony mogą poddać pod rozstrzygnięcie sądu polubownego spory o prawa majątkowe lub niemajątkowe, które mogą być przedmiotem ugody sądowej, z wyjątkiem spraw o alimenty. Ograniczenie to dotyczy zarówno sporów majątkowych, jak i niemajątkowych.
k.p.c. art. 1161 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Umowa o poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego musi wskazywać przedmiot sporu lub stosunek prawny, z którego spór wyniknął lub może wyniknąć. Wymaga to precyzyjnego określenia, a nie ogólnikowego poddania wszystkich sporów.
k.p.c. art. 1163 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zapisów na sąd polubowny w umowach spółek stosuje się odpowiednio do statutów spółdzielni lub stowarzyszeń. Nie stanowi on lex specialis wobec art. 1157 KPC w zakresie wymogu możliwości ugodowego załatwienia sporu.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
pr. spółdz. art. 42 § 1
Ustawa Prawo spółdzielcze
Uchwały walnego zgromadzenia obowiązują wszystkich członków spółdzielni oraz wszystkie jej organy.
pr. spółdz. art. 42 § 3
Ustawa Prawo spółdzielcze
Uchwała walnego zgromadzenia spółdzielni sprzeczna z postanowieniami statutu bądź dobrymi obyczajami lub godząca w interesy spółdzielni albo mająca na celu pokrzywdzenie jej członka może być zaskarżona do sądu.
pr. spółdz. art. 42 § 6
Ustawa Prawo spółdzielcze
Powództwo o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia powinno być wniesione w ciągu sześciu tygodni od dnia odbycia walnego zgromadzenia.
u.s.k.o. art. 41 § 2
Ustawa o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych
Członkowie spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych są zrzeszeni na zasadzie przymusu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozszerzony zapis na sąd polubowny jest sprzeczny z art. 1157 i 1161 § 1 KPC z uwagi na brak precyzyjnego określenia przedmiotu sporu lub stosunku prawnego. • Istnienie interesu prawnego w ustaleniu nieważności zapisu na podstawie art. 189 KPC, mimo upływu terminu do zaskarżenia uchwały w trybie Prawa spółdzielczego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja pozwanej oparta na interpretacji zapisu § 61 ust. 1 Statutu w kontekście przepisów KPC, która miałaby uczynić go zgodnym z prawem. • Zarzut braku interesu prawnego powódek z uwagi na upływ czasu od podjęcia uchwały. • Zarzut sprzeczności ustaleń Sądu Okręgowego z materiałem dowodowym w zakresie wątpliwości zgłaszanych przez przedstawicieli powódek. • Zarzut pominięcia przez Sąd Okręgowy pisma pozwanej wzywającego powódki na arbitraż.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób zatem poddać pod rozstrzygnięcie sądu polubownego wszelkich sporów pomiędzy stronami albowiem tylko niektóre z nich mogą takim rozstrzygnięciom podlegać. • nie można się bowiem umówić co do tego czy uchwała jest czy nie jest ważna – oświadczenia stron w takim przypadku mogą sprowadzać się jedynie do oświadczeń wiedzy co do okoliczności faktycznych prowadzących do nieważności, nie zaś do oświadczeń woli co do ważności uchwał – ta bowiem jest okolicznością o charakterze obiektywnym, niezależnym od woli stron. • nie jest dopuszczalne ogólnikowe poddanie sądowi polubownemu wszystkich sporów zaistniałych pomiędzy stronami lub mogących między nimi w przyszłości powstać. • nie można oczekiwać, że interes prawny powodów zrealizuje się poprzez możliwość podniesienia w każdej sprawie toczącej się między stronami zarzutu nieważności zapisu na sąd polubowny.
Skład orzekający
Mirosław Ożóg
przewodniczący
Rafał Terlecki
sprawozdawca
Barbara Lewandowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów dotyczących sądownictwa polubownego w kontekście statutów spółdzielni, co ma znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów.
“Czy zapis w statucie Kasy Kredytowej może wyłączyć sądy powszechne? Sąd Apelacyjny rozstrzyga.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.