FSK 2545/04

Naczelny Sąd Administracyjny2005-06-15
NSApodatkoweWysokansa
VATodliczenie podatku naliczonegosamochód osobowysamochód ciężarowypozorność transakcjifaktura VATprawo podatkowepostępowanie sądowe

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą prawa do odliczenia podatku VAT od zakupu samochodu, uznając transakcję za pozorną.

Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od zakupu samochodu osobowego Seat Alhambra. Skarżący odliczył VAT z faktury wystawionej przez firmę "C.", która miała rzekomo przerobić samochód na ciężarowy. Organy podatkowe i sądy administracyjne uznały transakcję za pozorną, wskazując na brak rzeczywistej sprzedaży przez "C." oraz brak dokonania wymaganych przeróbek. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że faktura dokumentująca pozorną czynność prawną nie może stanowić podstawy do odliczenia podatku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Tadeusza G. na decyzję Izby Skarbowej w O., która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą prawa do odliczenia podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do lipca 1999 r. Spór dotyczył odliczenia podatku naliczonego z faktury VAT dokumentującej zakup samochodu Seat Alhambra. Organy podatkowe ustaliły, że faktycznym sprzedawcą był Jarosław M. z firmy "A.", a firma "C.", która wystawiła fakturę, jedynie formalnie udokumentowała transakcję, aby umożliwić skarżącemu odliczenie VAT. Stwierdzono, że samochód nie został faktycznie przerobiony na ciężarowy, a świadectwo homologacji określało go jako osobowy. Dodatkowo, decyzja o zmianie klasyfikacji pojazdu na ciężarowy została stwierdzona jako nieważna. Sąd Apelacyjny w B. również uznał umowy za pozorne. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że ustalenia faktyczne, w tym pozorność transakcji potwierdzona wyrokiem sądu powszechnego, były prawidłowe, a faktura dokumentująca pozorną czynność nie dawała prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury dokumentującej pozorną czynność prawną, zwłaszcza gdy samochód nie spełniał wymogów technicznych do uznania go za ciężarowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pozorność transakcji, potwierdzona wyrokiem sądu powszechnego, wyklucza możliwość odliczenia podatku naliczonego. Dodatkowo, brak faktycznych przeróbek pojazdu uniemożliwiał jego klasyfikację jako ciężarowego, co było podstawą do odmowy odliczenia VAT zgodnie z przepisami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.t.u. art. 25 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku należnego nie przysługuje przy nabyciu samochodów osobowych oraz innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do 500 kg, z wyjątkiem przypadków, gdy odsprzedaż stanowi przedmiot działalności gospodarczej podatnika.

Pomocnicze

rozp. MF art. 54 § ust. 4 pkt 5 lit. a

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Potwierdza czynności, które nie zostały dokonane.

rozp. MF art. 54 § ust. 4 pkt 5 lit. c

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Potwierdza czynności, do których zastosowanie mają art. 58 i art. 83 Kodeksu cywilnego.

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

k.c. art. 83

Kodeks cywilny

p.r.d. art. 68

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

o.p. art. 121 § par. 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 128

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § par. 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 210 § par. 4

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 141 § par. 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozorność transakcji zakupu samochodu, potwierdzona wyrokiem sądu powszechnego. Brak faktycznych przeróbek samochodu, uniemożliwiających jego klasyfikację jako ciężarowy. Nieważność decyzji administracyjnej o zmianie klasyfikacji pojazdu.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji (m.in. brak uwzględnienia skargi, naruszenie zasady prawdy obiektywnej, swobodnej oceny dowodów, zasady zaufania). Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego (m.in. art. 25 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u. i § 54 ust. 4 pkt 5 lit. c rozp. MF). Dowody dotyczące stanu technicznego samochodu z 2000 r. nie mogą stanowić dowodu na stan z 1999 r. Organ II instancji nie uzasadnił faktycznie, dlaczego nie dał wiary dowodom potwierdzającym przeróbki i klasyfikację pojazdu jako ciężarowy.

Godne uwagi sformułowania

faktura ta potwierdzała więc czynności, do których zastosowanie mają art. 58 i art. 83 Kodeksu cywilnego najbardziej uprawnionym do oceny pozorności czynności prawnej jest sąd powszechny Przy braku skutecznego zakwestionowania ustaleń faktycznych z których wynika, że podatnik nabył samochód osobowy, a faktura dokumentująca pozorną czynność prawną nie mogła stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego od faktycznie nabytego samochodu, trudno uznać, że Sąd I instancji naruszył przepisy prawa materialnego.

Skład orzekający

Artur Mudrecki

sprawozdawca

Bogusław Gruszczyński

przewodniczący

Stanisław Bogucki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że pozorność transakcji zakupu towaru, nawet udokumentowanej fakturą VAT, wyklucza prawo do odliczenia podatku naliczonego. Podkreślenie roli orzecznictwa sądów powszechnych w ocenie pozorności czynności prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakupu samochodu i próby jego klasyfikacji jako ciężarowego w celu odliczenia VAT. Interpretacja przepisów VAT obowiązujących w 1999 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe i sądy walczą z próbami obejścia prawa podatkowego poprzez pozornie transakcje. Jest to klasyczny przykład analizy dowodów i oceny pozorności w kontekście VAT.

Pozorna transakcja zakupu samochodu: dlaczego nie odliczysz VAT-u?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
FSK 2545/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-11-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Mudrecki /sprawozdawca/
Bogusław Gruszczyński /przewodniczący/
Stanisław Bogucki
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA 174/03 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2004-06-15
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 174, art. 183, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Gruszczyński, Sędziowie NSA Stanisław Bogucki, Artur Mudrecki ( sprawozdawca ), Protokolant Jan Jaworski, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Tadeusza G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 czerwca 2004 r. sygn. akt 1 III SA 174/03 w sprawie ze skargi Tadeusza G. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 17 grudnia 2002 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do lipca 1999 r. 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Tadeusza G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kwotę 1.800 /jeden tysiąc osiemset/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 czerwca 2004 r., 1/III SA 174/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Tadeusza G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "M.", na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 17 grudnia 2002 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do lipca 1999 r.
Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 17 grudnia 2002 r. Izba Skarbowa w O., po rozpatrzeniu odwołania Tadeusza G., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "M." utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W wyniku kontroli źródłowej przeprowadzonej w firmie "M." Tadeusz G. w zakresie poprawności rozliczania podatku od towarów i usług, ustalono iż w deklaracji VAT-7 za miesiąc kwiecień 1999 r. podatnik obniżył podatek należny o podatek naliczony w kwocie 19.313,11 zł wynikający z faktury VAT z dnia 23 września 1999 r. wystawionej przez Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe "C." s.c. z E., dokumentującej zakup samochodu marki Seat Alhambra. Zdaniem Izby Skarbowej z okoliczności transakcji wynikało, iż faktycznym sprzedawcą przedmiotowego samochodu była firma "A." Jarosław M., albowiem z firmą tą "M." Tadeusz G. w dniu 20 kwietnia 1999 r. zawarł przedwstępną umowę sprzedaży samochodu i wpłacił zadatek w wysokości 500 zł., a w dniu 21 kwietnia 1999 r. wpłacił również 10.000 zł tytułem zaliczki. Na powyższe wskazywała również korespondencja prowadzenia przez Tadeusza G. z Generalnym Importerem "I." SA w sprawie skargi na "A." Jarosław M. w związku z brakami w wyposażeniu nabytego pojazdu oraz z Jarosławem M. w sprawie roszczeń reklamacyjnych.
Przedmiotowy samochód, w dniu 22 kwietnia 1999 r., został sprzedany przez "A." wspólnikom Spółki "C." - Arturowi W. i Robertowi C., co udokumentowano fakturą VAT. W tym samym dniu samochód ten został zarejestrowany przez A. W. i R. C. w Starostwie Powiatowym w E. jako samochód osobowy. Również w świadectwie homologacji określono, że Seat Alhambra 1.9 TDI to samochód osobowy.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, iż w dniu 23 kwietnia 1999 r. wspólnicy Spółki "C." uzyskali ocenę techniczną wystawioną przez rzeczoznawcę Franciszka Ż., w której stwierdzono zamontowanie kraty oddzielającej przegrodę pasażerską od bagażowej i określono rodzaj pojazdu jako ciężarowy specjalizowany oraz zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu już jako ciężarowego specjalizowanego i jego dopuszczeniu do ruchu. W tym też dniu A. W., na podstawie powyższych dokumentów, wniósł do Starostwa Powiatowego w E. o zmianę klasyfikacji samochodu. W dniu 23 kwietnia 1999 r. organ ten dokonał zmiany klasyfikacji samochodu w wydanym dowodzie rejestracyjnym na uniwersalny specjalizowany. Następnie na podstawie opisanej faktury VAT "C." s.c. sprzedała przedmiotowy samochód podatnikowi.
Izba Skarbowa poparła stanowisko zajęte przez organ I instancji, iż faktura VAT nie dawała podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego, z tego względu, że umowa sprzedaży pomiędzy podmiotami wskazanymi w niej nie miała miejsca w rzeczywistości, a zatem zgodnie z par. 54 ust. 4 pkt 5 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 156 poz. 1024 ze zm./ potwierdza czynności, które nie zostały dokonane. Organy podatkowe zauważyły, iż wprowadzenie do transakcji firmy "C." rzekomo "homologującej" samochody miało na celu wyłącznie wystawienie formalnie prawidłowych dokumentów, które umożliwiłyby uzyskanie przez Tadeusza G. zwrotu podatku VAT, faktura ta potwierdzała więc czynności, do których zastosowanie mają art. 58 i art. 83 Kodeksu cywilnego /par. 54 ust. 4 pkt 5 lit. "c" ww. rozporządzenia/.
Zbieżną z oceną dokonaną przez organy podatkowe, była ocena okoliczności sprawy dokonana przez Sąd Apelacyjny w B. w wyroku z dnia 6 lutego 2002 r. I ACa 32/01, w którym stwierdzono pozorność transakcji pomiędzy podatnikiem, a Spółką "C.".
Izba Skarbowa podkreśliła ponadto, iż z dokonanych ustaleń wynika, że przedmiotowy samochód nie miał zamontowanej kraty oddzielającej przegrodę pasażerską od bagażowej, będącej istotą zmian w pojeździe, powodującą zmianę typu pojazdu. Na powyższe wskazywały bowiem opinie biegłych: Stanisława B. z dnia 17 maja 2000 r. i Leszka B. z dnia 16 września 2000 r. - określające przedmiotowy samochód, wobec nie stwierdzenia zamontowanej kraty, jako samochód osobowy, treść apelacji Tadeusza G. do Sądu Apelacyjnego w B. z dnia 27 grudnia 2000 r., jego zeznania z dnia 15 lutego 2000 r. oraz wyjaśnienie z dnia 7 września 2001 r., w których podkreślił, iż od momentu nabycia pojazdu nie było w nim zamontowanej kraty.
Organ odwoławczy wskazał również, iż o rodzaju pojazdu, w myśl art. 68 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ przesądza kwalifikacja dokonana w świadectwie homologacji. Wobec braku świadectwa homologacji na przerobiony samochód nie można było uznać, że stał się on ciężarowym. Zaznaczono również, iż decyzją ostateczną z dnia 20 listopada 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło nieważność decyzji z dnia 23 kwietnia 1999 r. w sprawie zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym przedmiotowego samochodu. W związku z powyższym Izba Skarbowa stwierdziła, że działanie podatnika miało na celu obejście art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm., zwana dalej w skrócie: ustawa VAT/, stosownie do którego obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku należnego nie przysługuje przy nabyciu samochodów osobowych oraz innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do 500 kg, z wyjątkiem przypadków gdy odsprzedaż stanowi przedmiot działalności gospodarczej podatnika.
Skarżący powyższą decyzję zaskarżył, wnosząc o jej uchylenie.
Izba Skarbowa w O. odpowiadając na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
2. W uzasadnieniu wyroku z dnia 25 czerwca 2004 r. 1/III SA 174/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Zdaniem Sądu I instancji w przeprowadzonym postępowaniu nie występowały uchybienia, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a zaskarżona decyzja była zgodna z przepisami prawa materialnego. Bezspornym w sprawie było, że Tadeusz G. odliczył podatek naliczony z faktury VAT z dnia 23 kwietnia 1999 r. wystawionej przez Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe "C." s.c. dokumentującej zakup samochodu specjalizowanego Seat Alhambra. Kwestią sporną natomiast było, czy skarżącemu przysługiwało prawo do odliczenia podatku z tej faktury.
Jak zaznaczył Sąd I instancji, podstawą prawną pozbawienia skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego z opisanej faktury było zaistnienie przesłanek z par. 54 ust. 4 pkt 5 lit. "a" i lit. "c" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Zdaniem Sądu I instancji, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organy podatkowe prawidłowo uznały, iż samochód Seat Alhambra skarżący nabył od dealera Seata firmy Jarosława M. "A.", a więc od podmiotu innego niż figurujący na fakturze jako sprzedający. Sąd I instancji stwierdził, że faktura VAT nie odzwierciedlała rzeczywistego przebiegu transakcji. Spółka "C." miała jedynie umożliwić Tadeuszowi G. odliczenie podatku naliczonego poprzez zarejestrowanie przedmiotowego samochodu, po dokonaniu "przeróbek", jako samochodu ciężarowego. Z dokonanych ustaleń wynikało, że "przeróbek" żadnych nie było.
Sąd ponadto podkreślił, iż samochód Seat Alhambra zgodnie ze świadectwem homologacji jest samochodem osobowym, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło nieważność decyzji wydanej, z upoważnienia Starosty E. przez Inspektora Powiatowego w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego w E. Sąd podniósł iż niniejszej sprawie bezsporne jest, że producent Seata Alhambra w świadectwie homologacji nr 1490 z dnia 3 lutego 1997 r. stwierdził, że jest to samochód osobowy.
Następnie Sąd podniósł, że o pozorności umowy ze Spółką "C." świadczył fakt procesowania się skarżącego, na drodze cywilnej o zapłatę, z Jarosławem M., zgłoszenie reklamacyjne kierowane przez skarżącego do "A.", skargi na "A." adresowane do Generalnego Importera "I.", umowa przedwstępna sprzedaży z dnia 20 kwietnia 1999 r, na którą powołuje się skarżący w zgłoszeniach reklamacyjnych i skardze na dealera, a także umowa kredytowa na zakup samochodu z dnia 27 kwietnia 1999 r. oraz umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie rzeczy ruchomych z dnia 27 kwietnia 1999 r.
Sąd zaznaczył, iż tożsame są ustalenia Sądu Apelacyjnego w B. zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 lutego 2001 r. I ACa 32/01, w którym stwierdzono, że umowy udokumentowane fakturami VAT: z dnia 22 kwietnia 1999 r. oraz z dnia 23 kwietnia 1999 r. nie przenosiły prawa własności samochodu Seat Alhambra odpowiednio z "A." na PUH "C." oraz z PUH "C." na skarżącego, bowiem miały one charakter umowy pozornej.
Zdaniem Sądu I instancji, organy podatkowe słusznie uznały, iż przeróbki samochodu, uprawniające do zaliczenia jego do samochodów ciężarowych nie zostały dokonane, a nadto, że skarżący nie dysponuje ważnym wpisem w dowodzie rejestracyjnym o rodzaju nabytego pojazdu, gdyż decyzja administracyjna wydana została w oparciu o dane zwarte w decyzji skierowanej do wspólników "C.", której nieważność stwierdziło SKO w O. Wobec powyższego Sąd uznał, iż skarżący nie spełniał warunków, uprawniających do odliczenia podatku, wskazanych w wytycznych Ministra Finansów z dnia 28 stycznia 2002 r.
Ponadto, w ocenie Sądu I instancji, faktura VAT z dnia 23 kwietnia 1999 r. nie dawała skarżącemu prawa do obniżenia podatku należnego o wynikający z niej podatek naliczony, bowiem potwierdza czynności, do których zastosowanie mają art. 58 i art. 83 Kodeksu cywilnego /par. 54 ust. 4 pkt 5 lit. "c" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r./.
Zdaniem Sądu organy podatkowe wszechstronnie i wnikliwie rozważyły całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonały oceny wszystkich okoliczności.
3. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W osnowie skargi kasacyjnej zarzucono kwestionowanemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - w związku z art. 121 par. 1, art. 122, art. 128, art. 187 par. 1, art. 210 Ordynacji podatkowej. Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie tj. art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz par. 54 ust. 4 pkt 5 lit. "c" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w sposób obszerny przedstawiono stan faktyczny sprawy omawiając jednocześnie stanowisko zajęte przez organy skarbowe. Następnie podniesiono, że Sąd, wydając wyrok oddalający skargę, naruszył przepisy postępowania w postaci obrazy przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - w związku z art. 121 par. 1, art. 122, art. 128, art. 187 par. 1, art. 210 Ordynacji podatkowej, poprzez brak uwzględnienia skargi i nie uchylenia decyzji organu podatkowego, w związku z przyjęciem przez Sąd I instancji, że decyzje Izby Skarbowej były zgodne z prawem, mimo że decyzje organu II instancji nie były poprzedzone ustaleniem prawdy obiektywnej, a także nie zawierały uzasadnienia faktycznego, a materiał dowodowy oceniono w sposób dowolny /a nie swobodny/.
Ponadto zwrócono uwagę, że pomimo podniesienia zarzutu naruszenia zaufania do organów podatkowych, Sąd I instancji nie odniósł się do tego zarzutu w uzasadnieniu. Dodatkowo dopuścił się naruszenia prawa poprzez zastosowanie przepisów prawa materialnego, które nie znajdują zastosowania w przedmiotowym stanie faktycznym. W przedmiotowym przypadku zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną Sąd niewłaściwie zastosował przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. w związku z przepisami par. 54 ust. 4 pkt 5 lit. "c" oraz par. 54 ust. 4 pkt 5 lit. "a" rozporządzenia z dnia 15 grudnia 1997 r., uznając błędnie, że Skarżący nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury z dnia 23 kwietnia 1999 r. nr 111/99 wystawionej na zakup samochodu Seat Alhambra, ponieważ w ocenie Sądu zawarte umowy sprzedaży miały charakter pozorny, mający na celu obejście przepisów prawa podatkowego.
W dalszej części skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił się naruszenia przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 121 par. 1, art. 122, art. 128, art. 187 par. 1, art. 210 Ordynacji podatkowej, poprzez brak uwzględnienia skargi i nie uchylenia decyzji organu podatkowego. Należy wskazać, że w myśl art. 145 par. 1 pkt 1/ lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Następnie stwierdzono, że Sąd, w przypadku naruszenia przez organy podatkowe w trakcie postępowania przepisów proceduralnych, miał obowiązek na podstawie art. 145 par. 1 pkt lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylić w całości decyzje organu II instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że organy podatkowe obu instancji w sposób prawidłowy zebrały i wnikliwie oceniły materiał dowodowy i na tej podstawie określiły, że w spornym samochodzie nigdy nie zamontowano kratki oddzielającej przestrzeń bagażową od pasażerskiej. W ocenie Sądu fakt ten potwierdzają opinie Stanisława B. z dnia 17 maja 2000 r. i Leszka B. z dnia 16 września 2000 r. oraz protokół z oględzin z dnia 15 lutego 2000 r. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego fakt ten także potwierdzał podatnik /w zeznaniach z dnia 15 lutego 2000 r. i 7 września 2001 r. oraz w apelacji od wyroku Sądu Okręgowego/. Skarżący podniósł, że opinia rzeczoznawcy inż. Stanisława B. oraz opinia Leszka B., a także protokół oględzin z dnia 15 lutego 2000 r. przedstawiają stan techniczny samochodu na dzień ich wydania /2000 r./. Co oznacza, że w przedmiotowej sprawie opinie te. nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego, że w dniu 23 kwietnia 1999 r. /czyli w dniu wydania decyzji o zmianie klasyfikacji samochodu z osobowego na ciężarowy/ sporny samochód nie spełniał wymogów technicznych do uznania go za samochód ciężarowy. Podkreślono, że w dniu 23 kwietnia 1999 r. stan techniczny samochodu, w oparciu o który dokonano zmiany klasyfikacji pojazdu z osobowego na ciężarowy można było ustalić wyłącznie w oparciu o ocenę techniczną wydaną przez inż. Franciszka Ż. z dnia 23 kwietnia 1999 r., w której jednoznacznie zostało stwierdzone, że samochód spełnia wszystkie ustalone normy techniczne do uznania go za samochód ciężarowy. Skarżący zwrócił również uwagę na specyfikę montażu kratki w samochodzie marki SEAT ALHAMBRA, zaznaczając, że niezrozumiała jest aprobata Sądu dla postępowania organu podatkowego, który przypisuje opinii rzeczoznawcy z dnia 17 maja 2000 r., opinii z dnia 16 września 2000 r., a także protokołowi oględzin z dnia 15 lutego 2000 r., wydanych po upływie roku od dnia dokonania zmiany klasyfikacji pojazdu przez Inspektora Powiatowego w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego w E., jakąś szczególną moc dowodową.
Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, jedynymi dowodami, na podstawie których można było orzec, że przeróbki samochodu uprawniające do zaliczenia tego pojazdu do samochodów ciężarowych zostały faktycznie dokonane, są zaświadczenia bądź inne dowody wydawane przez upoważnione stacje kontroli pojazdów, dokumentujące te przeróbki.
Podkreślono również, iż Sąd I instancji, pomimo naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej, nie uchylił zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja była bowiem pozbawiona uzasadnienia faktycznego w zakresie, w jakim organ nie dał wiary dowodom w postaci opinii z dnia 23 kwietnia 1999 r. oraz zaświadczenia ze Stacji Kontroli Pojazdów i wpisu do dowodu rejestracyjnego dopuszczającego w dniu 19 maja 1999 r. sporny samochód do ruchu jako ciężarowy, a także oświadczeń - składanych pod przysięgą - wspólników firmy "C.", Jarosław D. oraz ostatniego oświadczenia Skarżącego z dnia 19 marca 2002 r., składanego dla celów prowadzonego postępowania podatkowego.
Ponadto w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną Sąd naruszył przepis art. 141 par. 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak odniesienia się wyroku, do zarzutu naruszenia przez organy podatkowe w trakcie całego postępowania zasady zaufania podatnika do organów administracji państwowej wyrażonej w art. 120 Ordynacji podatkowej
Zarzucono również, że organy podatkowe wydały decyzje sprzeczne z oficjalnym stanowiskiem Ministra Finansów, co narusza zasadę zaufania podatnika do organów podatkowych, określoną w art. 120 Ordynacji podatkowej.
W zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, zwrócono uwagę na brak uwzględnienia okoliczności, że Urząd Skarbowy jak i Izba Skarbowa nie mogły postawić w przedmiotowym przypadku podatnikowi zarzutu pozorności transakcji czy wykonania czynności mających na celu obejście przepisów prawa, ponieważ organ nadzorczy uznał, że w tego typu transakcjach nie ma cech pozorności ani elementu obejścia przepisów prawa podatkowego, przy orzekaniu w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny spowodowały niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. i błędne uznanie, że Skarżący nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury z dnia 23 kwietnia 1999 r. wystawionej na zakup samochodu Seat Alhambra.
Następnie wnoszący skargę kasacyjną zwrócił również uwagę na specyfikę art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r oraz dotychczasowa praktykę w zakresie stosowania i interpretacji tego przepisu.
W końcowej części skargi kasacyjnej podniósł, iż fakt zawarcia umowy przedwstępnej oraz wpłaty zadatku i zaliczki nie ma żadnego znaczenia dla potwierdzenia czynności mających obejście przepisów prawa podatkowego. Zawarcie umowy przedwstępnej nie stało na przeszkodzie w zawarciu przez skarżącego umowy kupna sprzedaży samochodu z innym podmiotem. Nie wywiązanie się przez DEALERA SEATA lub skarżącego z przedwstępnej umowy naruszać mogło jedynie postanowienia kontraktowe i nie mogło stanowić podstawy do postawienia zarzutu obejścia przepisów prawa przez podpisane umowy przenoszącej prawo własności podobnego, lecz nie tego samego, co w umowie przedwstępnej pojazdu SEAT ALHAMBRA.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna z braku uzasadnionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie - postępowania administracyjnego i wydanych w nim orzeczeń. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2004 r. GSK 10/04 - Monitor Prawniczy 2004 nr 9 str. 392/.
Kontrola kasacyjna dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego /art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej oparł zarzuty na naruszeniu przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa procesowego. Autor skargi kasacyjnej w zarzucie dotyczącym przepisów postępowania wskazał między innymi na naruszenie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - w związku z art. 121 par. 1, art. 122, art. 128, art. 187 par. 1, art. 210 Ordynacji podatkowej, poprzez brak uwzględnienia skargi i nie uchylenia decyzji organu II instancji pomimo naruszenia przez ten organ zasady prawdy obiektywnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak przytoczenia w zarzucie skargi kasacyjnej art. 191 Ordynacji podatkowej uniemożliwia skuteczne powoływanie się przez autora skargi kasacyjnej na naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. Również zarzut naruszenia prawdy obiektywnej unormowany w przepisie art. 122 i art. 187 par. 1 Ordynacji podatkowej nie zasługuje na uwzględnienie. O pozorności czynności cywilnoprawnej nabycia samochodu świadczy dobitnie wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z dnia 6 lutego 2001 r. I ACa 32/01, w którym stwierdzono, że umowy udokumentowane fakturami VAT: z dnia 22 kwietnia 1999 r. oraz z dnia 23 kwietnia 1999 r. nie przenosiły prawa własności samochodu Seat Alhambra odpowiednio z "A." na PUH "C." oraz z PUH "C." na skarżącego, bowiem miały one charakter umów pozornych. W tym miejscu należy podkreślić, że najbardziej uprawnionym do oceny pozorności czynności prawnej jest sąd powszechny, co tym wypadku w sprawie z powództwa samego skarżącego miało miejsce. Poza tym wartym zaznaczenia jest fakt, że decyzja administracyjna skierowana do wspólników "C." dotycząca zmiany dowodu rejestracyjnego została wyeliminowana z obrotu prawnego, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło jej nieważność.
Brak również podstaw aby uznać, że Sąd I instancji nie odniósł się do zasady zaufania do organów podatkowych, gdyż wskazał, że zaistniała sytuacja nie kwalifikuje się do zastosowania wytycznych Ministra Finansów, które zostały wydane po spornym okresie opodatkowania.
Autor skargi kasacyjnej, w jej uzasadnieniu, błędnie przywołał przepis art. 141 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nie mógł być w rozpatrywanej sprawie naruszony.
Również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz par. 54 ust. 4 pkt 5 lit. "c" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie mogą zostać uwzględnione. Przy braku skutecznego zakwestionowania ustaleń faktycznych z których wynika, że podatnik nabył samochód osobowy, a faktura dokumentująca pozorną czynność prawną nie mogła stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego od faktycznie nabytego samochodu, trudno uznać, że Sąd I instancji naruszył przepisy prawa materialnego.
Z tych względów na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną oddalono. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia treść art. 204 pkt 1 cyt. ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI