XXVII CA 684/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie służebności przesyłu dla napowietrznych linii elektroenergetycznych 400 kV przebiegających nad nieruchomością stanowiącą współwłasność K. S., A. S., A. R. i D. R. Wnioskodawcy domagali się ustanowienia służebności za jednorazowym wynagrodzeniem. Sąd Rejonowy uwzględnił wniosek, uznając, że przedsiębiorca przesyłowy nie wykazał tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, a umowa użyczenia, która mogła istnieć, została wypowiedziana. Sąd Okręgowy początkowo oddalił apelację przedsiębiorcy, ale po uchyleniu tego postanowienia przez Sąd Najwyższy, rozpoznał sprawę ponownie. Sąd Najwyższy uznał, że zgoda właścicieli z 1995 roku, udzielona na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ma charakter trwałego ograniczenia prawa własności, analogicznego do służebności gruntowej biernej, i nie może być wypowiedziana. Sąd Okręgowy, związany wykładnią Sądu Najwyższego, zmienił zaskarżone postanowienie, oddalając wniosek o ustanowienie służebności przesyłu. Uznano, że przedsiębiorca przesyłowy ma trwałe uprawnienie do korzystania z nieruchomości na podstawie zgody z 1995 roku, która nie może być cofnięta i trwa do czasu istnienia linii energetycznej. W konsekwencji, wnioskodawcy nie mogli żądać ustanowienia służebności przesyłu na podstawie art. 305^2 § 2 k.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że zgoda właściciela na podstawie art. 70 ust. 1 u.g.g. stanowi trwałe ograniczenie prawa własności, analogiczne do służebności gruntowej, które nie podlega wypowiedzeniu.
Dotyczy sytuacji, gdy zgoda na przeprowadzenie urządzeń przesyłowych została udzielona na podstawie przepisów o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a nie na podstawie umowy cywilnoprawnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zgoda właściciela nieruchomości na przeprowadzenie urządzeń przesyłowych, udzielona na podstawie przepisów o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, stanowi trwałe ograniczenie prawa własności, które nie może być wypowiedziane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgoda właściciela nieruchomości udzielona na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowi trwałe ograniczenie prawa własności, analogiczne do służebności gruntowej biernej, i nie może być wypowiedziana.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zgoda właściciela z 1995 roku, udzielona na podstawie art. 70 ust. 1 u.g.g., ma charakter trwałego ograniczenia prawa własności, a nie umowy użyczenia. Ograniczenie to jest równoznaczne z przyznaniem przedsiębiorcy przesyłowemu możliwości ingerencji wobec nieruchomości, ze skutkiem analogicznym do służebności gruntowej biernej. Taka zgoda nie może być cofnięta.
Czy przedsiębiorca przesyłowy może żądać ustanowienia służebności przesyłu, jeśli posiada trwałe uprawnienie do korzystania z nieruchomości na podstawie zgody właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli przedsiębiorca posiada trwałe uprawnienie do korzystania z nieruchomości na podstawie zgody właściciela, nie może on żądać ustanowienia służebności przesyłu na podstawie art. 305^2 § 2 k.c.
Uzasadnienie
Skoro zgoda właściciela z 1995 roku stanowi trwałe ograniczenie prawa własności, przedsiębiorca przesyłowy posiada już uprawnienie do korzystania z nieruchomości. W związku z tym, nie zachodzi przesłanka ustanowienia służebności przesyłu jako 'koniecznej do korzystania z urządzeń', gdyż takie uprawnienie już istnieje.
Jaki jest charakter prawny zgody właściciela nieruchomości na przeprowadzenie urządzeń przesyłowych na jego gruncie, udzielonej na podstawie przepisów o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zgoda ta jest jednostronnym oświadczeniem woli właściciela, skutkującym trwałym ograniczeniem jego prawa własności na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego, ze skutkiem analogicznym do służebności gruntowej biernej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zgoda właściciela nie jest umową użyczenia ani inną umową obligacyjną, lecz jednostronnym oświadczeniem woli, które trwale ogranicza prawo własności. Konstrukcja ta uwzględnia przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz cywilnoprawny charakter etapu poprzedzającego ewentualną decyzję administracyjną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| D. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. | spółka | uczestnik |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 305^1
Kodeks cywilny
k.c. art. 305^2 § § 2
Kodeks cywilny
u.g.g. art. 70 § ust. 1
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Zgoda właściciela udzielona na podstawie tego przepisu została uznana za trwałe ograniczenie prawa własności.
Pomocnicze
k.c. art. 710
Kodeks cywilny
Sąd uznał, że umowa użyczenia nie miała zastosowania, gdyż zgoda właściciela miała charakter trwałego ograniczenia prawa własności, a nie umowy użyczenia.
u.g.g. art. 73
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
k.p.c. art. 520 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398^20
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd związany wykładnią prawa dokonaną przez Sąd Najwyższy.
k.c. art. 285 § § 1
Kodeks cywilny
Analogia do służebności gruntowej biernej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zgoda właściciela z 1995 roku stanowi trwałe ograniczenie prawa własności, a nie umowę użyczenia. • Trwałe ograniczenie prawa własności na podstawie art. 70 ust. 1 u.g.g. nie może być wypowiedziane. • Przedsiębiorca przesyłowy posiada już uprawnienie do korzystania z nieruchomości, co wyklucza potrzebę ustanowienia służebności przesyłu.
Odrzucone argumenty
Umowa użyczenia została wypowiedziana przez wnioskodawców. • Służebność przesyłu jest konieczna do korzystania z urządzeń. • Wynagrodzenie za służebność powinno być ustalone według stanu nieruchomości z daty prawnej lokalizacji linii.
Godne uwagi sformułowania
zgoda właściciela z 1995 r. miała ten skutek, iż ograniczyli oni wykonywanie prawa własności nieruchomości, w zakresie będącego tego ograniczenia lustrzanym odbiciem uprawnienia, podmiotu lub jednostki zobowiązanej do wykonywania czynności związanych z eksploatacją i konserwacją ww. przewodów i urządzeń. • Ograniczenie to jest równoznaczne z przyznaniem tym podmiotom możliwości ingerencji wobec nieruchomości bez jej obciążenia prawem rzeczowym , jednak ze skutkiem analogicznym do wynikającego z ustanowienia służebności gruntowej biernej ( art. 285 § 1 k.c. ). • nie powinno być sporne, że wskazane osoby i jednostki nie są stronami umowy użyczenia, ponieważ zobowiązane są tylko do wykonywania czynności związanych z eksploatacją i konserwacją przewodów i urządzeń.
Skład orzekający
Maksymilian Wesołowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że zgoda właściciela na podstawie art. 70 ust. 1 u.g.g. stanowi trwałe ograniczenie prawa własności, analogiczne do służebności gruntowej, które nie podlega wypowiedzeniu."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy zgoda na przeprowadzenie urządzeń przesyłowych została udzielona na podstawie przepisów o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a nie na podstawie umowy cywilnoprawnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie Sądu Najwyższego i późniejsze rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego precyzują charakter prawny zgody właściciela na infrastrukturę przesyłową, co jest kluczowe dla wielu właścicieli nieruchomości i przedsiębiorstw energetycznych.
“Zgoda na linie energetyczne to nie umowa użyczenia – trwałe ograniczenie własności!”
Dane finansowe
WPS: 532 008 PLN
koszty postępowania w instancji odwoławczej: 170 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 230 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.