XXVII Ca 639/24

Sygn. akt XXVII Ca 639/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 sierpnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia Maja Smoderek Protokolant: Sebastian Sosnowski po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2025r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. przeciwko (...) w D. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II C 1883/23 1. oddala apelację; 2. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz (...) w D. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienia liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Sygn. akt XXVII Ca 639/24 UZASADNIENIE Niniejsza sprawa jest rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym i do uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego stosuje się art. 505 13 § 2 k.p.c. , zgodnie z którym, jeżeli Sąd odwoławczy nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powódki nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż Sąd Okręgowy w całości podzielił ustalenia faktyczne dokonane w sprawie przez Sąd Rejonowy, czyniąc je jednocześnie podstawą swojego rozstrzygnięcia. Sąd I instancji, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, ustalił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, które znajdowały odzwierciedlenie w całokształcie zaoferowanego przez strony materiału dowodowego. Jednocześnie na podstawie tak przeprowadzonego postępowania dowodowego i zgromadzonych dowodów, Sąd I instancji wywiódł trafne wnioski i oceny prawne, które Sąd Okręgowy przyjął za własne. Odnosząc się do treści wniesionej apelacji, zaznaczyć należy, że w ocenie Sądu Odwoławczego żaden z podniesionych przez skarżącą zarzutów nie mógł odnieść zamierzonego skutku procesowego w toku postępowania odwoławczego. W pierwszej kolejności Sąd Okręgowy za nieuzasadniony ocenił zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. Zgodnie z brzemieniem jego treści sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Stosując tę regułę, sąd decyduje o tym, czy określony środek dowodowy ze względu na jego indywidualne cechy i obiektywne okoliczności, zasługuje na wiarę, czy też nie. Równocześnie sąd ocenia też moc dowodową, czyli siłę przekonania, jaką uzyskał wskutek przeprowadzenia określonych dowodów o istnieniu lub nieistnieniu faktu, którego on dotyczy (por. wyrok SN z 15 września 2005 r., sygn. akt II CK 59/05). Swobodna ocena dowodów dokonywana jest przez pryzmat własnych przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego zasobu doświadczeń życiowych. Zarzut naruszenia omawianego przepisu tylko wtedy może zostać uznany za skuteczny, jeśli ocena dowodów jest niepełna lub gdy wnioski sądu pozostają sprzeczne z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego. Potencjalnie możliwa odmienna ocena zebranych dowodów nie prowadzi samodzielnie do podważenia ustaleń sądu. W szczególności zarzut nie jest uzasadniony, gdy skarżący nie wykazał precyzyjnie, na czym polega wadliwość rozumowania sądu. Argumentacja nie może polegać wyłącznie na zaprzeczeniu słuszności wywodów zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia oraz przedstawieniu alternatywnej wersji stanu faktycznego opartej na subiektywnej ocenie dowodów. Apelująca upatruje dokonania przez Sąd Rejonowy wadliwej rekonstrukcji stanu faktycznego, zarzucając, że w sprawie nie miały miejsca okoliczności nadzwyczajne, a pozwana nie podjęła wszelkich racjonalnych środków w celu przeciwdziałania dużemu opóźnieniu. W ocenie Sądu Okręgowego naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. nie miało miejsca w niniejszej sprawie, a materiał dowodowy został oceniony zgodnie z normami postępowania cywilnego. Sąd meriti dokonał bowiem trafnej oceny dowodów. Analiza powyższych zarzutów razem z zarzutami prawa materialnego prowadzi do wniosku, że w istocie skarżący kwestionuje ocenę prawną powyższych ustaleń fatycznych i przedstawia własną wersję stanu faktycznego. Strona powodowa twierdzi, że powodem zamknięcia pasa startowego było uziemienie samolotu na skutek usterki technicznej hamulców w samolocie wykonującym lot (...) , co w konsekwencji doprowadziło do zamknięcia pasa startowego na lotnisku na Teneryfie i opóźnień kolejnych lotów, a więc również przedmiotowego lotu o numerze (...) . Ponadto podkreśla, że powyższa usterka nastąpiła w samolocie należącym do floty pozwanej, a zatem w jej ocenie nie stanowi to nadzwyczajnych okoliczności, gdyż strona pozwana odpowiedzialna jest za stan techniczny należących do niej samolotów. Sąd Okręgowy nie aprobuje powyższego stanowiska skarżącej. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie to nie usterka techniczna hamulców w samolocie wykonującym lot (...) spowodowała zamknięcie pasu startowego, lecz zdarzenie zewnętrzne przy starcie samolotu, polegające na gwałtownym i niekontrolowanym przechyleniu w lewo, a następnie w prawo, przy prędkości około 120-130 węzłów podczas startu. Powyższe niebezpieczne podskoki samolotu przy starcie spowodowały prawidłowo włączeniem systemu autobreak, polegającym na uruchomieniu hamulców i zatrzymaniu samolotu. Wobec tego nie można przyznać racji powódce, która twierdzi, że doszło do awarii hamulców, gdyż jak wynika z raportu pilota, system autobreak prawidłowo zadziałał w krytycznej sytuacji i spowodował niemalże natychmiastowe zatrzymanie samolotu. Zatem, w ocenie Sądu Okręgowego, była to sytuacja niezależna od pozwanej i stanowiła okoliczność nadzwyczajną, która następnie spowodowała, że Służba Kontroli Ruchu Lotniczego zadecydowała o wstrzymaniu operacji lotniczych. Na uwzględnienie Sądu Odwoławczego nie zasługują również zarzuty art. 5 ust. 3 oraz art. 7 ust. 1 lit. b Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 PE i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. oraz art. 6 k.c. , albowiem w toku postępowania przewoźnik niewątpliwie wykazał, że w niniejszej sprawie zaistniały niezależnie od niego nadzwyczajne okoliczności, które spowodowały opóźnienie lotu, a których nie można było uniknąć. Stosownie do art. 7 ust. 1 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości: a) 250 EUR dla wszystkich lotów o długości do 1.500 kilometrów, b) 400 EUR dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 kilometrów, c) 600 EUR dla wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a) lub b). Przy określeniu odległości, podstawą jest ostatni cel lotu, do którego przybycie pasażera nastąpi po czasie planowanego przylotu na skutek opóźnienia spowodowanego odmową przyjęcia na pokład lub odwołaniem lotu. Uprawnienie do żądania odszkodowania zostało rozszerzone na pasażerów lotów opóźnionych, jeżeli poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, tzn. jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Taką wykładnię przyjął Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 listopada 2009 roku w sprawach połączonych C-402/07 i C 432/07 mających za przedmiot wnioski o wydanie na podstawie art. 234 WE orzeczeń w trybie prejudycjalnym, złożone w postępowaniu C. S. , G. S. , A. S. p-ko (...) (C-402/07) oraz S. B. , K. L. p-ko (...) (C-432-07). Jak zauważył Trybunał ,,Artykuły 5, 6 i 7 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów oraz że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, tzn. jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Rozporządzenie nr 261/2004 w art. 5 ust. 3 stanowi zaś, że obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Należy zauważyć, że w motywie 15 preambuły Rozporządzenia w sposób szczególny wyróżniono, iż za nadzwyczajne okoliczności powinno się uważać sytuację, gdy decyzja kierownictwa lotów w stosunku do danego samolotu spowodowała danego dnia powstanie dużego opóźnienia, przełożenie lotu na następny dzień albo odwołanie jednego lub więcej lotów tego samolotu pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków przez zainteresowanego przewoźnika, by uniknąć tych opóźnień lub odwołań lotów. W tym kontekście Sąd Okręgowy wyjaśnia, że przez kierownictwo lotów należy rozumieć instytucje zapewniające służby żeglugi powietrznej, a w wydzielonych częściach przestrzeni powietrznej cywilne lub wojskowe lotniskowe organy służb ruchu lotniczego lub właściwe organy wojskowe, o których mowa w art. 120 ustawy prawo lotnicze , a także E. ( (...) ) (tak: T. L. , Rozporządzenie 261/2004 ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Komentarz). Ponadto co istotne, w orzecznictwie wskazano, że nie ma podstaw do uznania (stosując reguły wykładni prawniczej), iż z treści pkt. 15 preambuły Rozporządzenia wynika, że tylko gdyby decyzja E. była skierowana do danego, konkretnego samolotu to mogłaby stanowić okoliczność nadzwyczajną, wyłączającą odpowiedzialność przewoźnika, natomiast gdy ograniczenie przestrzeni powietrznej następuje w odniesieniu do całego lotniska (jak w przedmiotowej sprawie), to nie jest podstawą do wyłączenia odpowiedzialności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2737/12). Na gruncie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że pozwana wykazała ważną przyczynę zwalniającą od odpowiedzialności przewoźnika za opóźniony lot, choć opóźnienie wyniosło ponad 12 godzin. Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy, uznać należało, iż w istocie sytuacja, w której pozwany jako przewoźnik lotniczy, uzyskuje od podmiotu jakim jest E. definitywną informację o czasowym ograniczeniu przepustowości lotniska, to takie zdarzenie wpisuje się w definicję okoliczności nadzwyczajnej, która wyłącza odpowiedzialności majątkową pozwanego względem powodów za opóźnienie przedmiotowego połączenia. Pozwana jest zobligowana do przestrzegania poleceń wydawanych przez właściwe organy i nie ma możliwości podejmowania decyzji o rozpoczęciu lotu wbrew zakazom. Kontrola ruchu lotniczego ma decydujący wpływ na wyłączenie samolotu z ruchu, a przewoźnik musi się do tego dostosować. Jak słusznie wskazała strona pozwana, po dłuższym całkowitym wstrzymaniu operacji lotniczych nie jest możliwe, aby w tej samej chwili wystartowały wszystkie samoloty, które oczekiwały na start, gdyż stanowiłoby to zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu lotniczym. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 6 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 551/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie organizacji i użytkowania przestrzeni powietrznej w Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej, państwa członkowskie powierzyły utworzenie centralnej jednostki ds. zarządzania przepływem ruchu lotniczego ( (...) ). Aktualnie obowiązuje decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2019/709 z dnia 6 maja 2019 r. w sprawie wyznaczenia menedżera sieci ds. funkcji sieciowych zarządzania ruchem lotniczym ( (...) ) w jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, która wyznacza na tę funkcję E. . Decyzje E. kierują ruchem lotniczym w Europie, co pozwala na skoordynowanie działań lokalnych organów kontroli ruchu lotniczego. Należy podkreślić, że przestrzeń powietrzna Europy jest zarządzana z góry przez E. , a każdy przewoźnik zarejestrowany w jej obszarze podlega wytycznym wydanym przez tę instytucję. Przewoźnicy lotniczy wcześniej nabywają prawa do konkretnych slotów i zgłaszają swoje plany lotów. To właśnie zadaniem E. jest takie organizowanie przestrzeni powietrznej, aby ruch lotniczy odbywał się bez zakłóceń i bez szkód dla przewoźników lotniczych. W konsekwencji nie sposób zgodzić się z zarzutami podniesionymi przez skarżącą, albowiem w niniejszej sprawie nie ma znaczenia okoliczność prowadzenia przez pozwaną działalności gospodarczej opartej na oferowaniu lotów rotacyjnych. Nie ulega bowiem wątpliwości Sądu, że ruch lotniczy na całym świecie koordynowany jest przez podmioty zewnętrzne, co oznacza, że przewoźnik bezwzględnie musi dostosowywać się do poleceń organów nadrzędnych, szczególnie w przypadku niewydania zgody na start samolotu. Tym samym utratę slotów przez przewoźnika w realiach rozpoznawanej sprawy należy uznać za przyczynę niezależną od pozwanej. Jednocześnie nielogicznym jest również wymaganie od przewoźnika, aby dysponował na lotnisku kilkoma zastępczymi samolotami, szczególnie, że w czasie planowanego lotu, samolot nie otrzymałby slotu z uwagi na brak dostępnej przestrzeni powietrznej, w której mógłby się znaleźć. Trzeba bowiem podkreślić, że to nie pozwana decydowała o chwili startu, gdyż leży to w gestii Służb Kontroli Ruchu Lotniczego, które decydują o kolejce startu poszczególnych opóźnionych lotów, przy uwzględnieniu także lotów zaplanowanych w odpowiednich godzinach, a które mogły odbywać się bez większych opóźnień. Sama zatem informacja, że część lotów po usunięciu z pasa startowego samolotu z powodu którego doszło do opóźnienia o ponad 4 godziny zaplanowanych lotów, odbyła się o zaplanowanym czasie, nie może stanowić potwierdzenia hipotetycznych założeń powódki, że także lot (...) mógł się odbyć około godziny 17.00, czyli z mniejszym opóźnieniem niż finalnie było, bowiem, jak wyżej podniesiono, to nie pozwana decydowała o kolejności wylotów, lecz podmioty zewnętrzne, które z kolei mają za zadanie przede wszystkim zagwarantować bezpieczeństwo ruchu lotniczego. W przekonaniu Sądu Okręgowego w realiach przedmiotowej sprawy nie sposób również twierdzić, że pozwany nie dopełnił obowiązku podjęcia wszelkich racjonalnych działań, celem zapobieżenia wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej oraz minimalizowania jej skutków, w tym również przeciwdziałania odwołaniu lotu. Z uwagi bowiem na charakter opisanej wyżej okoliczności nadzwyczajnej, nie sposób wskazać jakiego rodzaju czynności mógłby podjąć pozwany, aby powstrzymać zagrożenie wystąpienia zjawiska nadzwyczajnego, jak i jego wpływu na wykonanie spornego lotu. Jak wyjaśniono bowiem wyżej, zdarzenie w postaci nagłego ograniczenia dostępności danego portu nie stanowi okoliczności, która mogłaby przez przewoźnika lotniczego w jakikolwiek sposób kontrolowana. Z uwagi na to, że decyzja o takim fakcie podejmowana jest przez niezależny od pozwanego zarząd lotniska lub kontrolujący sferę jego działania urząd regulujący ruch lotniczy, pozwany nie posiada realnych środków możliwości oddziaływania na taką decyzję. Wobec tego nie można zgodzić się z twierdzeniem powódki, że Sąd pierwszej instancji źle zastosował przepisy Rozporządzenia, szczególnie artykuł 5 ustęp 3 i artykuł 7 ustęp 1 litera b. Z uzasadnienia wynika, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż opóźnienie lotu było spowodowane przez wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, których nie dało się uniknąć mimo podjęcia wszelkich rozsądnych środków. W takiej sytuacji naturalną konsekwencją jest zastosowanie przepisu artykułu 5 ustęp 3, który wyłącza obowiązek wypłaty rekompensaty. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy oddalił apelację powódki na podstawie art. 385 k.p.c. , o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy oparł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 3 w zw. z §10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zasądzając od powoda na rzecz pozwanej kwotę 450 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, do dnia zapłaty ( art. 98 § 1 1 k.p.c. ), o czym Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku.