XXVII Ca 1929/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka M. R. domagała się od (...) S.A. zwrotu kwoty 31.354,38 zł, na którą składały się opłaty za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego oraz tzw. spread walutowy, uznając je za bezpodstawnie pobrane na podstawie klauzul abuzywnych. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia zasądził jedynie 1508,56 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie i obciążając powódkę kosztami procesu. Sąd Rejonowy uznał, że klauzule dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu i spreadu są tożsame z wpisanymi do rejestru klauzul niedozwolonych, jednakże powódka nie udowodniła, że nie wiedziała o nienależnym charakterze świadczenia przed jego spełnieniem (art. 411 pkt 1 k.c.), co dotyczyło kwoty 29.845,82 zł. Sąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając apelacje obu stron, zmienił częściowo wyrok sądu rejonowego. Uznano, że klauzula dotycząca ubezpieczenia niskiego wkładu własnego (§ 3 ust. 3 umowy) jest abuzywna, a powódka nie musiała udowadniać swojej niewiedzy o nienależnym charakterze świadczenia, gdyż ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na pozwanym banku. Sąd Okręgowy uznał również klauzulę dotyczącą spreadu walutowego (§ 10 ust. 5 umowy) za abuzywną, ponieważ pozwalała bankowi na dowolne ustalanie kursu sprzedaży CHF, co rażąco naruszało interes konsumenta. Jednakże, Sąd Okręgowy stwierdził, że od momentu wejścia w życie art. 75b Prawa bankowego (26 sierpnia 2011 r.), powódka miała możliwość spłaty kredytu w walucie obcej, co wyeliminowało abuzywność tej klauzuli od tej daty. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 28.661,92 zł z odsetkami oraz zwrot kosztów procesu w pierwszej instancji. Apelacja pozwanego została oddalona w całości, a apelacja powódki uwzględniona w części. Zasądzono również koszty postępowania apelacyjnego od pozwanego na rzecz powódki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzula umowna dotycząca ubezpieczenia niskiego wkładu własnego w kredycie hipotecznym waloryzowanym kursem CHF jest klauzulą abuzywną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzula ta jest abuzywna, ponieważ kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, gdyż konsument ponosi koszty ubezpieczenia, nie otrzymując świadczenia ekwiwalentnego, a bank przerzuca koszty zmniejszenia ryzyka na klienta.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał klauzulę za abuzywną, powołując się na jej wpis do rejestru klauzul niedozwolonych oraz analizując jej treść pod kątem naruszenia dobrych obyczajów i interesów konsumenta. Podkreślono, że bank przerzucił koszty ubezpieczenia na klienta, który nie otrzymał z tego tytułu żadnego świadczenia.
Czy klauzula umowna dotycząca sposobu przeliczania rat kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem CHF według kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej banku jest klauzulą abuzywną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzula ta jest abuzywna, ponieważ pozwala bankowi na dowolne ustalanie kursu sprzedaży CHF, co jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumenta, nie zapewniając równomiernego rozłożenia ryzyka kursowego. Jednakże, od momentu wejścia w życie art. 75b Prawa bankowego, powódka miała możliwość spłaty kredytu w walucie obcej, co wyeliminowało abuzywność tej klauzuli od tej daty.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał klauzulę za abuzywną ze względu na brak obiektywnych ram i ograniczeń w ustalaniu kursu przez bank, co naruszało zasadę uczciwości i rzetelności. Jednakże, z uwagi na możliwość spłaty kredytu w walucie obcej po wejściu w życie art. 75b Prawa bankowego, klauzula ta przestała być abuzywna od tej daty.
Czy konsument, który spełnił świadczenie na podstawie klauzuli abuzywnej, może domagać się jego zwrotu, jeśli wiedział o nienależnym charakterze świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, konsument nie może domagać się zwrotu świadczenia, jeśli wiedział o jego nienależnym charakterze i nie zastrzegł jego zwrotu (art. 411 pkt 1 k.c.). Jednakże, ciężar udowodnienia tej wiedzy spoczywa na pozwanym banku, a nie na konsumencie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy błędnie przerzucił ciężar dowodu wiedzy o nienależnym charakterze świadczenia na powódkę. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Sądu Apelacyjnego, podkreślono, że dla wyłączenia możliwości dochodzenia zwrotu świadczenia konieczne jest udowodnienie przez przyjmującego świadczenie, że świadczący miał całkowitą świadomość, iż świadczenie się nie należy i mimo to je spełnił.
Jaki kurs waluty powinien być stosowany do wyliczenia wysokości zobowiązania w przypadku abuzywnej klauzuli spreadu walutowego?
Odpowiedź sądu
Średni kurs waluty waloryzacji wyznaczany przez Narodowy Bank Polski może stanowić sprawiedliwą i obiektywną podstawę do wyznaczania wysokości zobowiązania, gdyż jest niezależny od stron umowy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że wyliczenia powódki oparte na średnim kursie NBP są prawidłowe, ponieważ kurs ten jest ustalany w sposób obiektywny i niezależny od stron umowy, w przeciwieństwie do kursu ustalanego przez bank w tabeli kursowej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. R. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Określa przesłanki uznania postanowienia umownego za niedozwolone (abuzywne).
Pomocnicze
k.c. art. 411 § pkt 1
Kodeks cywilny
Wyłącza możliwość żądania zwrotu świadczenia, jeżeli świadczący wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany i nie zastrzegł jego zwrotu.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Reguluje kwestię bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Reguluje kwestię świadczenia nienależnego.
k.p.c. art. 479⁴³
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy prawomocności materialnej rozszerzonej wyroku uznającego postanowienie wzorca umowy za niedozwolone.
k.c. art. 100
Kodeks cywilny
Reguluje zasady orzekania o kosztach procesu.
Pr. bank. art. 75b
Prawo bankowe
Umożliwia kredytobiorcy spłatę kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej bezpośrednio w tej walucie.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie.
Skład orzekający
Ewa Kiper
przewodniczący
Joanna Staszewska
sędzia-sprawozdawca
Renata Drozd-Sweklej
sędzia
Informacje dodatkowe
Dane finansowe
WPS: 31 354,38 PLN
zwrot nienależnych opłat: 28 661,92 PLN
zwrot kosztów procesu: 3985 PLN
zwrot kosztów postępowania odwoławczego: 2693 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.