XXVI GC 165/15

Sygn. akt XXVI GC 165/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXVI Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: SSO Bartosz Jakub Janicki Protokolant: Bartłomiej Jufimiuk po rozpoznaniu 24 maja 2016 r. w W. na rozprawie sprawy z powództwa M. Z. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w L. o ustalenie I oddala powództwo w całości; II zasadza od powoda M. Z. na rzecz pozwanego (...) S.A. z siedzibą w L. kwotę 2. 417,00 zł (dwa tysiące czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt XXVI GC 165/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 16 lutego 2015r. powód M. Z. wniósł przeciwko pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. , na podstawie art. 189 kpc w zw. z art. 58 § 1 kc w zw. z art. 20 ksh o: 1) Stwierdzenie nieważności uchwał Zarządu pozwanej (...) S.A. dotyczących zawarcia z Krajowym Depozytem Papierów Wartościowych w W. umowy o rejestrację w depozycie akcji serii (...) (...) S.A. oraz złożenia do Giełdy Papierów Wartościowych w W. wniosku i wprowadzenie do obrotu na rynku (...) akcji serii (...) (...) S.A.; 2) Ustalenia nieistnienia stosunku prawnego zawarcia przez pozwaną z Krajowym Depozytem Papierów Wartościowych w W. umowy o rejestrację w depozycie akcji serii (...) (...) S.A. oraz złożenia przez pozwaną do Giełdy Papierów Wartościowych w W. wniosku i wprowadzenie do obrotu na rynku (...) akcji serii (...) (...) S.A.; Nadto pełnomocnik powoda wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na pozew z dnia 14 października 2015r. pełnomocnik strony pozwanej wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych (k. 299-319). W kolejnych pismach procesowych oraz na terminach rozprawy pełnomocnicy stron podtrzymali zajęte pierwotnie w sprawie stanowisko. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci przedstawionych przez pełnomocników stron dokumentów, Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny przedmiotowej sprawy, istotny jedynie na zakres jej rozpoznania: Powód M. Z. był udziałowcem poprzednika prawnego pozwanej, tj. (...) Spółki z o.o. i po przekształceniu w spółkę akcyjną jest w dacie wniesienia pozwu jej akcjonariuszem posiadającym 200.000 akcji serii (...) ( k. 16-22 odpis z KRS, k. 23-38 protokół (...) z dnia 19 maja 2014r., niesporne ). Uchwałami nr (...) podjętymi przez NWZA pozwanej w dniu 23 września 2014r. podwyższony został kapitał zakładowy do kwoty (...) poprzez emisję akcji zwykłych na okaziciela serii (...) z pozbawieniem dotychczasowych akcjonariuszy prawa poboru w całości, podwyższony został kapitał zakładowy do kwoty nie większej niż (...) poprzez emisję akcji zwykłych na okaziciela serii (...) z pozbawieniem dotychczasowych akcjonariuszy prawa poboru w całości. Nadto Zarząd został upoważniony przez akcjonariuszy do podjęcia wszelkich niezbędnych działań celem dokonania dematerializacji akcji serii (...) , (...) (zawarcia umowy z Krajowym Depozytem Papierów Wartościowych S.A. w W. ), oraz wprowadzenia akcji serii (...) , (...) do obrotu na rynku (...) (k. 41-69 protokół NWZA z dnia 23 września 2014r. niesporne). Przekształcenie powodowej spółki, emisja akcji dla inwestorów zewnętrznych oraz wprowadzenie akcji do obrotu giełdowego były przedmiotem ustaleń udziałowców i powoda, zawartych w treści umowy wspólników z dnia 19 maja 2014r. ( k. 58-59). Prezes Zarządu pozwanej S. S. w lutym 2015r. poinformował akcjonariuszy posiadających akcje serii (...) i (...) o celach i warunkach zrealizowanej emisji akcji serii (...) . W informacji uwzględniono wymóg odsunięcia wprowadzenia do obrotu akcji serii (...) i (...) na rok 2017r. Powyższe było podyktowane oczekiwaniem inwestorów obejmujących akcje serii (...) i warunkowało finalizację całej emisji (k. 60-61). Zarząd pozwanej spółki (...) podjął uchwały w przedmiocie: a) zawarcia przez pozwaną spółkę z Krajowym Depozytem Papierów Wartościowych S.A. w W. umowy o rejestrację w depozycie akcji serii (...) (...) S.A.; b) złożenia przez pozwaną spółkę do Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. wniosku o wprowadzenie do obrotu na rynku (...) akcji serii (...) (...) S.A. (niesporne). Uchwałą z dnia 5 lutego 2015r. Zarządu Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych S.A. przyznano pozwanej spółce (...) status uczestnika depozytu papierów wartościowych w typie emitent i zarejestrowano w depozycie papierów wartościowych (...) akcji serii (...) (k.228). Uchwałą z dnia 19 marca 2015r. Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych S.A. w W. wprowadzone zostały do obrotu na rynku (...) akcje pozwanej spółki serii (...) w ilości (...) sztuk o wartości nominalnej (...) każda (k. 167). Wprowadzenie do obrotu na rynku (...) jedynie akcji serii (...) było podyktowane zapewnieniem dostatecznego rozproszenia, co było warunkiem powodzenia emisji akcji tej serii- skierowanej do nowych inwestorów (k. 340-342 opinia (...) Debiut akcji serii (...) pozwanej spółki na rynku (...) odbył się w dniu 1 kwietnia 2015r. (k. 379 informacja spółki, niesporne). Mając na uwadze powyżej ustalony stan faktyczny oraz stanowisko procesowe stron Sąd Okręgowy zważył co następuje: Roszczenia będące przedmiotem żądania pozwu są oczywiście niezasadne, co determinuje konieczność oddalenia powództwa w całości na koszt strony powodowej. Na wstępie należy wskazać, iż stan faktyczny prezentowany przez obie strony procesu, w zasadniczej i koniecznej części dla rozstrzygnięcia sprawy nie był sporny. Strona powodowa wnosiła o stwierdzenie nieważności konkretnych uchwał zarządu pozwanej spółki oraz w konsekwencji tych uchwał ustalenie niezawarcia przez pozwaną stosunków prawnych z podmiotami trzecimi. W ocenie Sądu Okręgowego samo żądanie pozwu zostało sformułowane nietrafnie. W przeciwieństwie do uchwał zgromadzenia akcjonariuszy spółki akcyjnej, uchwały jej zarządu bądź rady nadzorczej nie podlegają zgodnie z przepisami Kodeksu Spółek Handlowych zaskarżeniu w drodze powództwa o stwierdzenie nieważności bądź ich uchylenie. Poszukiwanie ochrony prawnej w oparciu o powództwo o ustalenie na podstawie art. 189 kpc może po spełnieniu określonych przesłanek doprowadzić do wydania pozytywnego wyroku ustalającego, który jednakże nie będzie miał walorów prawno kształtujących, jak w przypadku uwzględnienia roszczenia pozwu o stwierdzenie nieważności czynności prawnej. W ocenie Sądu Okręgowego, z uwagi na fakt wskazania przez pełnomocnika powoda jako podstawy prawnej dyspozycji art. 189 kpc , zasadnym było (mimo nieprawidłowego sformułowania samego żądania) rozpatrzenie sprawy co do meritum w oparciu właśnie na tej podstawie prawnej, przy czym należy wskazać, iż powództwo o ustalenie jest jedynym skutecznym środkiem poszukiwania ochrony prawnej w przypadku naruszenia interesu prawnego uprawnionego wskutek podjęcia uchwały przez organy spółki akcyjnej (radę nadzorczą i zarząd spółki). Zgodnie z dyspozycją art. 189 kpc powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Materialnoprawną przesłanką powództwa o ustalenie jest interes prawny powoda . Uznaje się, że interes prawny zachodzi wówczas, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości (wyr. SN z 18.6.2009 r., II CSK 33/09, OSNC 2010, Nr B, poz. 47). Interes prawny zachodzi zatem wówczas, gdy istnieje niepewność danego prawa lub stosunku prawnego, zarówno z przyczyn faktycznych, jak i prawnych. Należy jednak zauważyć, że w pewnych sytuacjach powództwo to stanowi jedyny sposób dochodzenia praw (wyr. SN z 14.7.1972 r., III CRN 607/71, OSNC 1973, Nr 4, poz. 64). Sąd Okręgowy jednoznacznie stwierdza, iż strona powodowa nie wykazał, ani nawet w sposób przekonujący nie starał się wykazać interesu prawnego w wytoczeniu przedmiotowego powództwa. Uzasadnienie pozwu opiera się na wykazaniu, iż w sprawie doszło do naruszenia dyspozycji art. 20 ksh , zgodnie z którą wspólnicy albo akcjonariusze spółki kapitałowej powinni być traktowani jednakowo w takich samych okolicznościach. Naruszenie powyższej zasady w realiach niniejszej sprawy miało by polegać na wprowadzeniu do obrotu na rynku alternatywnym (...) (...) jedynie akcji serii (...) skierowanej do nowych akcjonariuszy, z wyłączeniem zaś pozostałych serii akcji między innymi akcji serii (...) należących do powoda. Zaznaczyć trzeba, iż przed emisją akcji serii (...) jak i po niej wszyscy akcjonariusze posiadający akcje serii (...) i (...) byli w identycznej sytuacji, tzn. ich akcje nie zostały dopuszczone do obrotu na rynku alternatywnym. Biorąc powyższe pod uwagę w pierwszej kolejności należy zauważyć, iż uchwały, których ustalenia nieważności domaga się strona powodowa zostały podjęte w takich samych okolicznościach dla akcjonariuszy serii (...) i (...) . Nadto wprowadzenie do obrotu jedynie akcji serii (...) dla nowych akcjonariuszy było zgodne z celem spółki wprowadzenia akcji do publicznego obrotu i pozyskania kapitału, jak i uzasadnione koniecznością rozproszenia akcjonariatu. Powodzenie emisji akcji serii (...) skierowanej do nowych akcjonariuszy było wprost uzależnione od odsunięcia w czasie dopuszczenia do obrotu publicznego akcji wcześniejszych emisji z uwagi na ryzyko negatywnego kształtowania się kursu poprzez nadpodaż akcji. Powyższe wynika zarówno z opinii autoryzowanego doradcy (...) Sp. z o.o. jak i zasad logicznego rozumowania popartego doświadczeniem życiowym. Działania zarządu spółki jak i jej dotychczasowych akcjonariuszy były zatem podejmowane w ich interesie, również w interesie powoda. Analiza żądania pozwu oraz stanowiska procesowego strony powodowej prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż w sprawie nie chodzi o przyznanie powodowi takich samych uprawnień cz korzyści co akcjonariuszom akcji serii (...) , ale o pozbawienie tych korzyści innych akcjonariuszy. Tym samym powód domaga się by akcjonariusze akcji serii (...) nie byli przez spółkę traktowani lepiej niż pozostali, co w ocenie Sądu rozmija się z dyspozycją art. 20 ksh , na podstawie której powód mógłby domagać się przyznania takich samych korzyści jak inni akcjonariusze, bądź w związku z naruszeniem swoich praw żądać od spółki odszkodowania. Nadto adresatem takiego żądania jest sama spółka, nie może ono zatem wpływać na sferę praw pozostałych akcjonariuszy i prowadzić do ich pokrzywdzenia. Jak już powyżej zostało wskazane Sąd Okręgowy nie podziela stanowiska strony powodowej o istnieniu interesu prawnego w kontekście dyspozycji art. 189 kpc . Stan faktyczny sprawy pozwala również na stwierdzenie braku interesu materialnego. Oczywistym pozostaje kwestia braku oddziaływania pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy na sferę prawną, ale i ekonomiczną powoda jako akcjonariusza pozwanej spółki. Uwzględnienie żądania pozwu nie prowadzi bowiem do możliwości zbycia przez powoda należących do niego akcji poprzez rynek alternatywny (...) (...) , co ostatecznie przesądza o braku podstawowej przesłanki żądania opartego o art. 189 kpc i w konsekwencji o oczywistej bezzasadności powództwa. Orzeczenie zapadło na podstawie art. 189 kpc w zw. z art. 20 ksh i art. 98 kpc .