Orzeczenie · 2023-06-28

XXVI GC 1164/22

Sąd
Sąd Okręgowy w Warszawie
Miejsce
Warszawa
Data
2023-06-28
SAOSGospodarczeprawo umówWysokaokręgowy
tarcza finansowapfrsubwencjakomornik sądowyprzedsiębiorcanienależne świadczenienadużycie prawazasady współżycia społecznegoumowa adhezyjna

Powód, Polski Fundusz Rozwoju (PFR) S.A., wniósł o zasądzenie od pozwanego, komornika sądowego J. W., kwoty 192 000,00 zł tytułem zwrotu nienależnie uzyskanej subwencji finansowej w ramach programu „Tarcza Finansowa PFR dla Małych i Średnich Firm”. PFR argumentował, że pozwany nie był przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, a jego oświadczenia we wniosku były nieprawdziwe. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, wskazując na niejednoznaczność statusu komorników sądowych w kontekście programu oraz na wcześniejsze zapewnienia PFR i Ministerstwa Sprawiedliwości o ich uprawnieniu. Sąd ustalił, że PFR początkowo przyznał subwencję, a następnie wezwał do jej zwrotu, uznając pozwanego za funkcjonariusza publicznego, a nie przedsiębiorcę. Sąd analizując stan faktyczny i prawny, doszedł do wniosku, że status komornika sądowego jako przedsiębiorcy jest kwestią interpretacyjną, a jego działalność posiada cechy zbliżone do działalności gospodarczej (tzw. quasi-przedsiębiorca). Sąd uznał, że oświadczenia pozwanego nie były nieprawdziwe, a PFR, znając status pozwanego, powinien był wydać decyzję odmowną lub skorzystać z możliwości odstąpienia od niektórych warunków programu. Sąd podkreślił, że PFR działał w sferze cywilnoprawnej, a jego roszczenie o zwrot subwencji, w sytuacji gdy najpierw utwierdził pozwanego w przekonaniu o możliwości skorzystania z pomocy, a następnie żądał jej zwrotu, stanowiło rażące nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c. i było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i lojalności kontraktowej. W konsekwencji, sąd oddalił powództwo w całości i zasądził od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja statusu komornika sądowego jako przedsiębiorcy w kontekście programów pomocowych, ocena żądania zwrotu świadczenia jako nadużycia prawa, zasada lojalności kontraktowej w umowach adhezyjnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji programu "Tarcza Finansowa PFR" i interpretacji statusu komornika sądowego. Może mieć szersze zastosowanie do oceny nadużycia prawa w podobnych sytuacjach.

Zagadnienia prawne (3)

Czy komornik sądowy, mimo braku formalnego statusu przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, może być uznany za przedsiębiorcę na potrzeby programu pomocowego "Tarcza Finansowa PFR"?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, w rozumieniu funkcjonalnym i w kontekście programu pomocowego, działalność komornika sądowego może być traktowana jako działalność gospodarcza, a jego status jako quasi-przedsiębiorcy.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni funkcjonalnej przepisów, wskazując na cechy działalności komornika zbliżone do przedsiębiorcy (samofinansowanie, posiadanie kancelarii, podleganie przepisom podatkowym i ubezpieczeniowym), mimo formalnego braku statusu przedsiębiorcy wynikającego z ustawy Prawo przedsiębiorców. Podkreślono również niejednoznaczność interpretacji tego statusu przez różne organy państwowe.

Czy żądanie przez Polski Fundusz Rozwoju zwrotu subwencji finansowej od komornika sądowego, który otrzymał ją w dobrej wierze i po wcześniejszych zapewnieniach o uprawnieniu, stanowi nadużycie prawa podmiotowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, takie żądanie stanowi rażące nadużycie prawa i jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz lojalności kontraktowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że PFR, działając jako podmiot realizujący program rządowy i dysponujący środkami publicznymi, najpierw utwierdził pozwanego w przekonaniu o możliwości skorzystania z pomocy, a następnie, mimo braku jednoznacznych podstaw prawnych do uznania oświadczeń pozwanego za nieprawdziwe, zażądał zwrotu subwencji. Takie zachowanie narusza zasadę lojalności kontraktowej i cel programu pomocowego.

Czy oświadczenie komornika sądowego o prowadzeniu działalności gospodarczej i posiadaniu statusu przedsiębiorcy na potrzeby programu "Tarcza Finansowa PFR" może być uznane za nieprawdziwe, jeśli jego status jest przedmiotem rozbieżnych interpretacji prawnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, oświadczenie to nie może być kwalifikowane jako nieprawdziwe, ponieważ kwestia statusu komornika jako przedsiębiorcy jest sporna i podlega różnym wykładniom.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że oświadczenie dotyczące statusu przedsiębiorcy nie jest informacją poddającą się testowi prawda-fałsz w sytuacji, gdy istnieją rozbieżne stanowiska prawne i interpretacyjne dotyczące tego statusu. W związku z tym, nie można przypisać pozwanemu złożenia nieprawdziwego oświadczenia.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
J. W.

Strony

NazwaTypRola
Polski Fundusz Rozwoju Spółka akcyjnaspółkapowód
J. W.osoba_fizycznapozwanego

Przepisy (13)

Główne

u.s.i.r. art. 21a § 1

Ustawa o systemie instytucji rozwoju

u.s.i.r. art. 21a § 2

Ustawa o systemie instytucji rozwoju

u.s.i.r. art. 21a § 2b

Ustawa o systemie instytucji rozwoju

Pomocnicze

k.c. art. 415

Kodeks cywilny

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

k.c. art. 410 § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 411

Kodeks cywilny

u.p.p. art. 4

Ustawa Prawo przedsiębiorców

u.k.s. art. 33 § 1

Ustawa o komornikach sądowych

u.k.s. art. 33 § 2

Ustawa o komornikach sądowych

u.k.s. art. 33 § 3

Ustawa o komornikach sądowych

u.ś.o.z.

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Status komornika sądowego jako przedsiębiorcy jest kwestią interpretacyjną, a jego działalność posiada cechy quasi-przedsiębiorcy. • Żądanie zwrotu subwencji przez PFR stanowiło nadużycie prawa podmiotowego. • Oświadczenia pozwanego nie były nieprawdziwe, gdyż dotyczyły kwestii spornych prawnie. • PFR znał status pozwanego i powinien był wydać decyzję odmowną lub skorzystać z innych mechanizmów prawnych. • Zachowanie PFR naruszało zasadę lojalności kontraktowej i cel programu pomocowego.

Odrzucone argumenty

Pozwany nie był przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, a jego oświadczenia były nieprawdziwe. • PFR miał prawo żądać zwrotu subwencji na podstawie umowy i regulaminu. • Roszczenie PFR znajduje uzasadnienie w przepisach o świadczeniu nienależnym (art. 410 k.c.) lub czynach niedozwolonych (art. 415 k.c.).

Godne uwagi sformułowania

komornicy sądowi są zrównani przez ustawodawcę z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą • status komornika w obowiązującym porządku prawnym ma charakter hybrydowy. Z jednej strony komornik pełni funkcję publiczną, podejmując czynności w imieniu państwa, z drugiej zaś - jest quasi-przedsiębiorcą • nie można zastosować testu prawdy - fałszu do złożonego przez pozwanego w Umowie oświadczenia, że jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą • zachowanie strony, która najpierw utwierdza kontrahenta w zamiarze zawarcia umowy, zawiera następnie taką umowę w oparciu o podane przez kontrahenta informacje, aby następnie żądać niezwłocznego zwrotu spełnionego świadczenia. Takie zachowanie sprzeczne jest z zasadą lojalności kontraktowej. • roszczenie powoda należałoby uznać za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.

Skład orzekający

Joanna Jasińska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja statusu komornika sądowego jako przedsiębiorcy w kontekście programów pomocowych, ocena żądania zwrotu świadczenia jako nadużycia prawa, zasada lojalności kontraktowej w umowach adhezyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji programu "Tarcza Finansowa PFR" i interpretacji statusu komornika sądowego. Może mieć szersze zastosowanie do oceny nadużycia prawa w podobnych sytuacjach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy programu pomocowego w czasie pandemii, niejednoznacznego statusu prawnego grupy zawodowej (komorników) i oceny zachowania instytucji finansowej jako nadużycia prawa. Ma silny element ludzki i społeczny.

Komornik wygrał z PFR: Czy "Tarcza Finansowa" była pułapką?

Dane finansowe

WPS: 192 000 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 5417 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst