XXV C 924/14

Sygn. akt XXV C 924/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lipca 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Paweł Duda po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2023 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. przeciwko Skarbowi Państwa – Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad o zapłatę zasądza od Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 7.416.912,83 zł (siedem milionów czterysta szesnaście tysięcy dziewięćset dwanaście złotych osiemdziesiąt trzy grosze) wraz z: odsetkami ustawowymi od kwoty 7.182.976,45 zł (siedem milionów sto osiemdziesiąt dwa tysiące dziewięćset siedemdziesiąt sześć złotych czterdzieści pięć groszy) od dnia 9 października 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od tej kwoty od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, odsetkami ustawowymi od kwoty 220.667,39 zł (dwieście dwadzieścia tysięcy sześćset sześćdziesiąt siedem złotych trzydzieści dziewięć groszy) od dnia 30 maja 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od tej kwoty od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, odsetkami ustawowymi od kwoty 13.268,99 zł (trzynaście tysięcy dwieście sześćdziesiąt osiem złotych dziewięćdziesiąt dziewięć groszy) od dnia 3 września 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od tej kwoty od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; oddala powództwo w pozostałej części; zasądza od Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 13.892,13 zł (trzynaście tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt dwa złote trzynaście groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania; nakazuje pobrać od (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 62.674,19 zł (sześćdziesiąt dwa tysiące sześćset siedemdziesiąt cztery złote dziewiętnaście groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych; nakazuje pobrać od Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 7.968,50 zł (siedem tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt osiem złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. Sygn. akt XXV C 924/14 UZASADNIENIE wyroku z dnia 21 lipca 2023 r. Powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. pozwem z dnia 7 lipca 2014 r. skierowanym przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa – Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad w W. wniósł o zapłatę kwoty 31.688.117,26 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że na dochodzoną kwotę składa się należność główna w wysokości 30.608.841,14 zł brutto (24.885.236,74 zł netto) za zaprojektowanie i wykonanie drogowych barier ochronnych oraz skapitalizowane odsetki ustawowe naliczane od należności głównej od 24 marca 2014 r. do dnia wytoczenia powództwa w kwocie 1.079.276,12 zł, w ramach umowy z 29 maja 2009 r. pn. „Projekt i budowa drogi ekspresowej nr (...) na odcinku N. - O. (km (...) do km (...) ) wraz z obwodnicą O. w ciągu drogi krajowej nr (...) (km (...) do km (...) )” (zwanej dalej również „Umową” lub „kontraktem”), zawartej pomiędzy pozwanym, jako Zamawiającym (inwestorem), a konsorcjum składającym się ze spółek: (...) Sp. z o.o., (...) S.A. , (...) S.A. , (...) Sp. z o.o. , (...) S.A. , jako Wykonawcą. Powód wyjaśnił, że w ramach należności głównej dochodzi zwrotu kosztów wykonania prac dodatkowych polegających na dostawie i montażu nowych drogowych barier ochronnych zgodnie ze zmienionymi przepisami prawa i nową normą PN-EN 1317 z 10 sierpnia 2009 r. oraz kosztów wykonania prac projektowych i dodatkowych robót w zakresie poszerzenia poboczy, wydłużenia przepustów, zmiany lokalizacji oświetlenia i zwiększenia ilości nasypów (będących konsekwencją wykonania barier), które należało przeprojektować i wykonać inaczej niż pierwotnie zakładano. Powód podniósł, że jest uprawniony do dochodzenia również kwoty należnej uczestnikowi konsorcjum (...) S.A. w wysokości 1.024.006,98 zł (stanowiącej część dochodzonej należności głównej) z uwagi na solidarność wierzycieli zastrzeżonej w umowie zawartej z pozwanym. Według powoda, zmiany legislacyjne odnoszące się do warunków technicznych, wprowadzone po Dacie Odniesienia, wyborze oferty i zawarciu Umowy wygenerowały dodatkowe koszty. Według powoda do 29 kwietnia 2010 r. nie było możliwe zaprojektowania drogowych barier ochronnych zgodnie z nowa normą PN-EN 1317. W dniu 4 lutego 2010 r. Wykonawca otrzymał polecenie Inżyniera Kontraktu dotyczące konieczności zastosowania na kontrakcie nowych barier ochronnych. Do powiadomienia zostało dołączone pismo Zamawiającego z 27 stycznia 2010 r. potwierdzające stosowanie od zaraz dla wszystkich projektowanych inwestycji nowej normy PN-EN 1317. Pismem z dnia 26 lutego 2010 r. Wykonawca otrzymał kolejne polecenie Inżyniera Kontraktu, wystawione na podstawie Subklauzuli 3.3 Warunków Kontraktu, co do konieczności stosowania barier ochronnych nowego typu. W dniu 3 marca 2010 r. powód złożył na podstawie Subklauzuli 20.1 Warunków Kontraktu powiadomienie o roszczeniu dotyczące nowych barier ochronnych – Roszczenie nr 13 [I]. Po długich negocjacjach Inżynier Kontraktu uznał za zasadne koszty w kwocie 5.839.818,25 zł netto, co potwierdza pismo z 29 października 2012 r. (Inżynier odmówił uznania dodatkowych płatności z tytułu wykonania szerszych poboczy z kruszywa, nasypu oraz prac projektowych). Mimo tego do dnia wniesienia powództwa powód nie otrzymał z tego tytułu jakiejkolwiek płatności. Roszczenie powyższe znajduje uzasadnienie na gruncie klauzul 13.7 [Korekty wynikające ze zmiany stanu prawnego], 5.4 [Normy i przepisy techniczne] i 14.1 [Cena kontraktowa] Warunków Kontraktu. Według powoda niezmienność wynagrodzenia ryczałtowego nie dotyczy przypadku, gdy wydane przez Zamawiającego polecenia wymagają wykonania prac nieobjętych zakresem Programu Funkcjonalno-Użytkowego. Uzasadniając roszczenie odsetkowe powód wskazał, że gdyby pozwany nie wstrzymał rozliczenia końcowego, to 24 marca 2014 r. byłby pierwszym dniem, w którym roszczenie powoda o zapłatę kwoty 30.608.841,14 zł stałoby się wymagalne. Na dzień wniesienia pozwu opóźnienie wynosiło 99 dni, co daje kwotę odsetek w wysokości 1.079.276,12 zł. Pismem procesowym z 28 lipca 2014 r. (k. 902) powód rozszerzył powództwo wnosząc dodatkowo o zasądzenie od pozwanego kwoty 28.563.871,02 zł, wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, obejmującej: roszczenie z tytułu przedłużenia czasu na ukończenie o 126 dni – w kwocie 12.632.731,11 zł brutto – uzasadnionej na podstawie klauzul 4.24, 4.6, 17.3 (g) w zw. z 17.4 Warunków Kontraktu – Roszczenie nr 33 [II], roszczenie w sprawie rozliczenia kontraktu – w kwocie 12.380.882,76 zł brutto – Roszczenie [III], roszczenie w sprawie opóźnionej płatności nr 39 – w kwocie 807.970 zł – obejmującej odsetki ustawowe za zwłokę w wypłacie wynagrodzenia w wysokości 24.133.321,76 zł za okres od 14 marca 2013 r. do 15 czerwca 2013 r. – Roszczenie [IV]. Powód zmienił także żądanie w zakresie skapitalizowanych odsetek ustawowych od kwoty 30.608.841,14 zł żądanej w pierwotnym pozwie w ten sposób, że wniósł o zasądzenie dodatkowej kwoty w wysokości 3.924.640,46 zł, tj. zamiast kwoty 1.079.276,12 zł wniósł o zasądzenie kwoty 5.003.916,58 zł, tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych naliczonych od ww. kwoty należności głównej od 29 marca 2013 r. do 1 lipca 2014 r. Uzasadniając nowe roszczenia powód wskazał, że: W wyniku niezawinionych przez powoda opóźnień w realizacji robót budowlanych, strony w dniu 5 lipca 2012 r. podpisały Aneks nr 3, na mocy którego przedłużony został Czas na Ukończenie kontraktu. W wyniki okoliczności niezależnych od powoda, poniósł on szkodę polegającą na konieczności poniesienia kosztów będących następstwem niezawinionych przez niego zdarzeń (wykopaliska archeologiczne, ponadnormatywne opady deszczu) oraz zwiększonych kosztów ogólnych związanych z utrzymaniem zaplecza budowy w czasie wydłużonego okresu realizacji Umowy. Podstawą tego dodatkowe żądania są klauzule: 20.1, 17.3, 17.4, 4.24, 4.6, 8.4 Warunków Kontraktu. Pozwany bezpodstawnie wstrzymał Rozliczenie Końcowe i Ostateczne kontraktu, przez co powodowi należy się wynagrodzenie za wykonane i odebrane przez Zamawiającego roboty budowlane wraz z odsetkami z tytułu zwłoki pozwanego w spełnieniu świadczenia (klauzula 11.9 Warunków Kontraktu w zw. z art. 647 k.c. ). Inżynier Kontraktu w porozumieniu z Zamawiającym niezasadnie wstrzymał płatność przejściową nr 39 dla kontraktu z powodu nieprzedłożenia przez (...) Budownictwo S.A. w upadłości likwidacyjnej aneksu przedłużającego okres obowiązywania złożonego Zabezpieczenia Wykonania. Wstrzymanie płatności było niezgodne z przepisami prawa oraz Warunkami Kontraktu, gdyż przez cały okres wstrzymania płatności tj. od 11 lutego 2013 r. do 15 maja 2013 r. pozwany posiadał prawidłowe gwarancje wszystkich uczestników konsorcjum na kwotę odpowiadającą 100% wartości wymaganego przez Umowę Zabezpieczenia Wykonania. Powód dochodzi odsetek za zwłokę w wypłacie wynagrodzenia w wysokości 24.133.321,76 zł za okres od 14 marca 2013 r. do 15 czerwca 2013 r. w kwocie 807.970,00 zł (zgodnie z art. 147-151 ustawy Prawo zamówień publicznych ). Datą wymagalności roszczenia w zakresie skapitalizowanych odsetek ustawowych od kwoty należności głównej w wysokości 30.608.841,14 zł jest 29 marca 2013 r., w którym Zamawiający ostatecznie odrzucił Roszczenie nr 13. Powód wyjaśnił ponadto, że dochodzona kwota 32.488.512 zł obejmuje wynagrodzenie i odszkodowanie należne w znacznej części wyłącznie powodowi. Jedynie część kwoty roszczenia o zapłatę 807.970 zł, w zakresie kwoty 45.000 zł, należna jest uczestnikowi konsorcjum – (...) S.A. Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w odpowiedzi na pozew i na pismo procesowe rozszerzające powództwo (k. 2219) wniósł o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu pozwany zaprzeczył, by Inżynier Kontraktu wydał Wykonawcy Polecenie Zmiany w zakresie barier energochłonnych. Brak było podstaw do wydania takiego Polecenia Zmiany, ponieważ Wykonawca nie miał obowiązku stosowania barier nowego typu. Zamawiający nie nakazał ani nie wyraził zgody na stosowanie nowych przepisów, na radzie budowy wyrażono stanowisko, że mogą być stosowane każde bariery posiadające oznaczenie CE lub B, a Wykonawca nie wykazał problemów z zakupem barier starego typu, ze znakiem budowlanym B. W przypadku roszczenia o dodatkowe wynagrodzenie w związku z przedłużeniem czasu na wykonanie zamówienia, roszczenie to wygasło na podstawie Subklauzuli 20.1 Warunków Kontraktu, bowiem powód zgłaszając roszczenie o przedłużenie Czasu na Ukończenie nie zgłaszał roszczeń finansowych ani nie wykazał wysokości dodatkowych kosztów. W przypadku wstrzymanych płatności, Wykonawca nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów (zabezpieczenia wykonania nie złożył (...) (...) S.A.) ani nie wykonał wszystkich prac (skarp za pomocą materacy gabionowych), co wstrzymywało wypłatę wynagrodzenia zgodnie z klauzulą 14.6 Warunków Kontraktu. Pozwany zakwestionował także sposób obliczania terminów co do żądanych odsetek oraz wskazał, że w związku z cofnięciem powodowi upoważnienia przez jednego z członków konsorcjum brak było podstaw do wypłaty wynagrodzenia powodowi. Pozwany zarzucił także brak legitymacji procesowej czynnej po stronie powoda do dochodzenia całej kwoty objętej żądaniem pozwu, bowiem kontrakt realizowany był przez konsorcjum czterech podmiotów. Pismem procesowym z dnia 23 kwietnia 2015 r. powód cofnął powództwo co do kwoty 1.914.544,84 zł wskazując, że aktualna wartość roszczenia w części odnoszącej się do rozliczenia kontraktu opiewa na kwotę 10.466.337,92 zł brutto, w związku z dokonaniem przez pozwanego w dniu 12 grudnia 2014 r. częściowej zapłaty na podstawie Przejściowego Świadectwa Płatności nr 46 z dnia 15 października 2014 r. W związku z częściowym cofnięciem powództwa, postanowieniem z 6 maja 2015 r. Sąd umorzył postepowanie w części co do kwoty 1.914.544,84 zł . W piśmie procesowym z 1 czerwca 2015 r. (k. 2900) pozwany podniósł zarzut potrącenia następujących wierzytelności: w kwocie 826.549,63 zł (kompensata nr 88 z 4 grudnia 2014 r.) z wierzytelnością powoda stwierdzonej fakturą VAT nr (...) z 15 października 2014 r., wystawioną na kwotę 2.775.851 zł brutto (w tym wierzytelności pozwanego w wysokości 753.510,35 zł z tytułu wypłaconej podwykonawcom należności na podstawie ustawy o spłacie niektórych niezaspokojonych należności przedsiębiorców wynikających z realizacji udzielonych zamówień publicznych; wierzytelności pozwanego w wysokości 73.039,28 zł tytułem odsetek za nieterminowe uregulowanie należności objętych kompensatą nr 88); w wysokości 329.166,21 zł (kompensata nr 32 z 29 kwietnia 2015 r.) z wierzytelnością powoda stwierdzonej fakturą VAT nr (...) z 8 kwietnia 2015 r. (w tym: wierzytelności pozwanego w wysokości 18.490,31 zł tytułem spłaty roszczenia podwykonawców powoda: K. S. oraz (...) Sp. z o.o. na podstawie ustawy o spłacie niektórych niezaspokojonych należności przedsiębiorców wynikających z realizacji udzielonych zamówień publicznych; wierzytelności pozwanego w wysokości 2.075,14 zł tytułem odsetek za nieterminowe uregulowanie powyższych należności liczonych do dnia potrącenia; wierzytelności pozwanego w wysokości 87.339,94 zł tytułem wypłaty należności na rzecz podwykonawcy (...) Sp. z o.o. na podstawie art. 647 ( 1) § 5 k.c. oraz w wysokości 593,43 zł tytułem odsetek za nieterminowe uregulowanie należności wypłaconych (...) Sp. z o.o.; wierzytelności pozwanego w wysokości 208.327,55 zł tytułem spłaty roszczenia Zamawiającego nr 23 – wykonawstwa zastępczego w zakresie koszenia trawników oraz w wysokości 12.339,84 zł tytułem odsetek za nieterminowe uregulowanie należności). Pismem procesowym z dnia 1 czerwca 2015 r. (k. 3318) powód rozszerzył ponownie powództwo, wnosząc o zasądzenie od pozwanego dodatkowej kwoty 1.587.202 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 30 maja 2015 r. do dnia zapłaty (Roszczenie [V]). Powód wskazał, że powyższe roszczenie wynika z dodatkowych robót budowlanych, polegających na realizacji podwyższonego ogrodzenia oraz wygrodzenia w dodatkowych lokalizacjach i należne jest powodowi na podstawie Subklauzuli 13.7 Warunków Kontraktu. W wyniku zmiany przepisów w zakresie ochrony środowiska zmieniły się wymagania co do warunków wykonania ogrodzeń na kontrakcie – Wykonawca został zobowiązany do wykonania płotów zabezpieczających dla dużych zwierząt o wysokości 2,40 m oraz płotków ochronno-naprowadzających dla płazów i gadów o wysokości 50 cm z siatki z tworzywa sztucznego w dodatkowych lokalizacjach, nieujętych w PFU. Roszczenie to zostało uznane, jednak pozwany odmówił jego wypłaty, powołując się na odwołanie powodowi pełnomocnictwa przez syndyka masy upadłości jednego z uczestników konsorcjum – (...) S.A. Pozwany w piśmie procesowym z dnia 15 lipca 2015 r. (k. 3486) wskazał, że powyższe roszczenie powoda jest niezasadne, bowiem kwotę 1.587.202 zł złożył do depozytu sądowego przed terminem jej płatności. Wynikało to z cofnięcia przez syndyka masy upadłości (...) S.A. w upadłości likwidacyjnej upoważnienia do dokonywania płatności na konto powoda jako lidera konsorcjum. Do depozytu sądowego została złożona w dniu 8 maja 2015 r. kwota 6.123.402,48 zł, obejmująca należności z faktur VAT: nr (...) (Rozliczenia Kontraktu – Roszczenie [III]), nr (...) (Roszczenie nr 33 – Roszczenie [II]), nr (...)- (...) (Roszczenie nr 39 – Roszczenie [V]). Dzień złożenia do depozytu sumy 6.123.402,48 zł, tj. 8 maja 2015 r. jest terminem spełnienia świadczeń wynikających z powyższych faktur. Pozwany wskazywał także na przedwczesność Roszczenia nr 33 [II] oraz Roszczenia [V]. Pozwany w piśmie procesowym z 19 października 2015 r. (k. 3626) wskazał nadto, że na podstawie PŚP nr 48 powód wystawił pozwanemu w dniu 17 sierpnia 2015 r. fakturę VAT nr (...) na kwotę 1.429.818,22 zł brutto. Ze względu na brak zgodnej dyspozycji uczestników konsorcjum w zakresie płatności na konto powoda jako lidera konsorcjum, pozwany 28 września 2015 r. wystąpił do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z wnioskiem o zezwolenie na złożenie do depozytu sądowego świadczenia pieniężnego w kwocie 1.270.635,95 zł, stwierdzonego PŚP nr 48. Pozwany wyjaśnił, że pozostała część należności stwierdzonej fakturą VAT nr (...) , tj. kwota 159.182,27 zł, została potrącona przez Zamawiającego z wierzytelnościami przysługującymi mu względem powoda z tytułu wypłaconych należności dla przedsiębiorców na podstawie ustawy o spłacie niektórych niezaspokojonych należności przedsiębiorców, wynikających z realizacji udzielonych zamówień publicznych (142.265,06 zł) wraz z odsetkami (3648,22 zł) oraz z tytułu roszczenia Zamawiającego nr 27 (13.228,40 zł) wraz z odsetkami (40,59 zł) . Powód w piśmie procesowym z dnia 2 listopada 2015 r. (k. 3743) zakwestionował merytoryczne podstawy dokonanego przez pozwanego potrącenia kwoty 142.265,06 zł, podnosząc, że (...) zawarł umowę tylko ze spółką (...) , a nie z powodem. Ponadto „specustawa” nie znajduje zastosowania do usług transportowych, gdyż nie mogą być one „wykonanymi i odebranymi pracami”. Zdaniem powoda, wszelkie wierzytelności wobec (...) S.A. w upadłości likwidacyjnej powinny być zgłoszone przez Zamawiającego do masy upadłości, zgodnie z art. 10 w/w ustawy o spłacie niektórych niezaspokojonych należności przedsiębiorców (…). Powód wskazał również, że nie uszkodził płotków podczas koszenia traw, jak sugeruje pozwany, a w Świadectwie Wykonania z 27 lutego 2014 r. potwierdzono, że wszystkie usterki zostały usunięte. Wobec powyższego powód zakwestionował także merytoryczne podstawy potrącenia kwoty 13.228,40 zł brutto i odsetek w wysokości 40,59 zł . W piśmie procesowym z 13 czerwca 2019 r. (k. 4807) powód wskazał, że w toku procesu na jego rachunek wpłynęły świadczenia pieniężne z depozytów sądowych oraz płatności bezpośrednie od pozwanego, przez co doszło do spełnienia świadczeń w postaci: 1) kosztów z tytułu wydłużonego Czasu na Ukończenie (Roszczenie nr 33 – Roszczenie [II]) w wysokości 5.804.980,72 zł, 2) rozliczenia Kontraktu (Roszczenie [III]) w wysokości 11.017.169,26 zł, 3) roszczenia nr 39 (Roszczenie [V]) w wysokości 1.587.202 zł. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Treść spornego stosunku prawnego. Ogłoszenie o zamówieniu publicznym i przedmiot zamówienia. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (Zamawiający) ogłosił przetarg publiczny ograniczony na zadanie pn. „Projekt i budowa drogi ekspresowej nr (...) na odcinku O. – N. (km (...) do km (...) ) wraz z obwodnicą O. w ciągu drogi krajowej nr (...) (km (...) do km (...) )”. Ogólny opis przedmiotu zamówienia, wymagania przetargowe i sposób przygotowania oferty zawarto w Instrukcji dla Wykonawców, stanowiącej Tom I Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ). Oferty należało złożyć do 27 stycznia 2009 r. (Instrukcja dla Wykonawców wraz z formularzem oferty – k. 127-141). Według pkt 9 Instrukcji dla Wykonawców cena oferty miała być wyliczona przez Wykonawcę w oparciu o Wykaz Cen (tabele elementów ryczałtowych) sporządzony na formularzu stanowiącym integralną część SIWZ – Tom IV. Wykonawca obliczając Cenę Oferty musiał uwzględnić w Wykazie Cen wszystkie opisane pozycje, zgodnie ze sposobem obliczania Ceny określonym w Tomie IV SIWZ. Ceny ryczałtowe określone przez Wykonawcę w ofercie nie podlegały zmianie w toku realizacji przedmiotu zamówienia i nie podlegały waloryzacji. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia zawarto w Programie Funkcjonalno-Użytkowym (PFU), stanowiącym część SIWZ (fragment PFU – k. 143-192). Według PFU – Wymagania ogólne dla dokumentów wykonawcy (...) , 2.3.2 „Określenia podstawowe” – do wyposażenia technicznego dróg („Wyposażenie techniczne dróg” – k. 168v.) należą między innymi: urządzenia odwadniające oraz odprowadzające wodę, urządzenia oświetleniowe, obiekty i urządzenia obsługi uczestników ruchu, obwody utrzymania, urządzenia techniczne drogi (w tym: bariery ochronne, osłony energochłonne, ogrodzenia, osłony przeciw-olśnieniowe, osłony przeciwwietrzne, stałe przejazdy awaryjne, pasy technologiczne); urządzenia bezpieczeństwa i organizacji ruchu, ekrany akustyczne, przejścia dla zwierząt. Wymagania ogólne dla dokumentów Wykonawcy przedstawiono w pkt 2 Specyfikacji na Projektowanie (SP) – (...) , 2.3.2 SIWZ (k. 169-169v) . Według tych wymagań: obiekty budowlane i związane z nimi urządzenia należy zaprojektować w sposób zapewniający formę architektoniczną dostosowaną do krajobrazu i otaczającej zabudowy, obiekty budowlane i urządzenia należy zaprojektować zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi (m.in. rozporządzenia oraz inne ważne przepisy zamieszczone w odpowiednich SP) oraz zasadami wiedzy technicznej (wykaz niektórych wydawnictw zamieszczono w odpowiednich SP). Gdziekolwiek w SP powołane są konkretne przepisy, normy, wytyczne i katalogi, które spełniać mają Dokumentacje Projektowe, obowiązują postanowienia najnowszego wydania lub poprawionego wydania powołanych przepisów, norm, wytycznych i katalogów. Zbiorczy wykaz przepisów prawnych i norm przedstawiono w pkt 8 Specyfikacji na Projektowanie (...) , 2.3.3 SIWZ (k. 151v.-153) . Zgodnie z SIWZ (części: „Warunki Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych” – 2.4.45, D.07.05.01, „Bariery ochronne stalowe” – k. 177-177v ) oraz (części: „Bariery ochronne na obiektach mostowych”, 2.4.77, (...) – k. 178-179v ): materiałami stosowanymi przy wykonywaniu ustawienia barier ochronnych (dla „robót drogowych”) typu SP-01, 07, 09, 10, i 22 są elementy barier ochronnych według „Katalogu Barier Drogowych” – Producenta. Wykonawca zamówi odpowiednie elementy stalowe barier ochronnych w oparciu o „Katalog Barier Drogowych”. Miejsce pozyskania materiałów musi uzyskać akceptację Inżyniera a zakupione bariery ochronne muszą posiadać Aprobatę Techniczną; w przypadku stalowych barier na obiektach mostowych elementy barier powinny odpowiadać wymaganiom norm lub posiadać Aprobatę Techniczną oraz muszą uzyskać akceptację Inżyniera. Proponowano zastosowanie barier mostowych typu sztywnego (typ III) z poręcza oraz barier mostowych typu wzmocnionego – SP-06 (typ II); zakres wykonywanych robót („drogowych”) obejmuje: zakup i transport materiałów na miejsce wbudowania i wyznaczenie odcinków wykonania barier ochronnych, na podstawie „Wytycznych stosowania drogowych barier ochronnych” – Generalna Dyrekcja Dróg Publicznych – 1994, prace należy wykonać zgodnie z instrukcją (zaleceniami) producenta barier (drogowych), zakres wykonywanych robót na obiektach mostowych opisano w pkt 2.2 ( k. 178v.-179 ), m.in. sposób montażu barier ma zaproponować Wykonawca i przedstawić do akceptacji Inżyniera; bariera powinna być montowana zgodnie z instrukcją montażową lub zgodnie z zasadami konstrukcyjnymi ustalonymi przez producenta bariery, przepisami związanymi są: W myśl pkt 4 Specyfikacji na Projektowanie (SP) – (...) , 2.3.2 SIWZ (k. 170-171v.) Wykonawca jest odpowiedzialny za zorganizowanie procesu wykonywania prac projektowych w taki sposób, aby założone cele projektu zostały osiągnięte zgodnie z Umową. Wykonawca jest odpowiedzialny za stosowane metody wykonywania prac projektowych. Wykonawca zobowiązany jest znać wszystkie przepisy wydane przez władze centralne i lokalne oraz inne przepisy, regulaminy i wytyczne, które są w jakikolwiek sposób związane z wykonywaną Dokumentacją Projektową, opracowaniami projektowymi i jest w pełni odpowiedzialny za przestrzeganie ich postanowień podczas wykonywania prac projektowych. Zgodnie z pkt 5 Specyfikacji na Projektowanie (SP) – (...) , 2.3.2 ( k. 172v .): prace projektowe będą wykonywane etapami, zgodnie z przyjętym Harmonogramem prac projektowych i wykonywania pozostałych Dokumentów Wykonawcy w ramach opracowania Programu według Subklauzuli 8.3 Warunków Kontraktu, w terminach gwarantujących odpowiednie tempo robót i ich zakończenie w Czasie na Ukończenie zgodnym z Kontraktem, w Harmonogramie prac projektowych i wykonywania pozostałych Dokumentów Wykonawcy, Wykonawca przedstawi m.in. poszczególne elementy dokumentacji projektowej i pozostałych Dokumentów Wykonawcy wraz z ich Cenami podanymi w Wycenionym Wykazie Cen, w kolejności, w jakiej proponuje realizować poszczególne elementy dokumentacji projektowej i pozostałych Dokumentów Wykonawcy i terminy wykonywania poszczególnych elementów prac projektowych. Parametry projektowanej drogi ekspresowej (...) według PFU w zakresie szerokości pobocza gruntowego wynosiły: 2 x 0,75 m lub większa jeśli zachodzi potrzeba lokalizacji urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz ochrony środowiska (wyciąg z PFU, pkt 1.1.2.1 – k. 706). Umowa konsorcjum. W dniu 30 stycznia 2009 r. pomiędzy (...) Sp. z o.o. (lider konsorcjum), (...) S.A. , (...) S.A. w S. , (...) Sp. z o.o. w S. , (...) Sp. z o.o. (dalej także jako: „konsorcjum”) została zawarta umowa konsorcjum, której celem było złożenie Zamawiającemu wspólnej Oferty, a w dalszej kolejności, w przypadku wygrania Przetargu i udzielenia zamówienia konsorcjum przez Zamawiającego, wspólna realizacja Inwestycji zgodnie z warunkami Kontraktu i postanowieniami Umowy. Uprawnienia lidera konsorcjum obejmowały m.in. (§ 4 umowy konsorcjum): prowadzenie w imieniu konsorcjum i jego partnerów rozmów, negocjacji i korespondencji z Zamawiającym i innymi zainteresowanymi instytucjami zakresie dotyczącym Inwestycji, jak również odbieranie instrukcji i poleceń od Zamawiającego lub osób go reprezentujących, reprezentowanie interesów konsorcjum i jego partnerów przed Zamawiającym oraz innymi instytucjami i dokonywanie w imieniu konsorcjum wobec Zamawiającego wszystkich innych istotnych czynności uzgodnionych między liderem konsorcjum i partnerami konsorcjum. Partnerzy konsorcjum udzielili liderowi konsorcjum nieodwołalnego w czasie trwania umowy konsorcjum pełnomocnictwa do reprezentowania interesów wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia publicznego partnerów konsorcjum w prowadzonym przez Zamawiającego przetargu. Pełnomocnictwo to upoważniało lidera konsorcjum do podpisania oferty wraz ze wszystkimi załącznikami oraz reprezentowania Wykonawców w postępowaniu przetargowym lub odwoławczym, a także do podpisania Kontraktu z Zamawiającym i reprezentowania interesów konsorcjum wspólnie, jak również każdego z nich z osobna w ramach realizacji Inwestycji (§ 4 ust. 4 umowy konsorcjum) (umowa konsorcjum – k. 211-222). Podział prac i zasady rozliczania zawarto w § 8 umowy konsorcjum (k. 218-220). Strony ustaliły m.in., że: wykonanie wszelkich prac projektowych leży w gestii (...) , prace przypadające dla (...) obejmują wykonanie całości robót mostowych z przygotowaniem do ułożenia warstwy ścieralnej oraz robót odwodnieniowych i robót wodno-kanalizacyjnych, prace przypadające dla (...) obejmują wykonanie części robót ziemnych, podbudów, stabilizacji i robót bitumicznych, przy czym zakres ten obejmuje 30% wartości całości wynagrodzenia z Oferty i będzie zawierał się w asortymencie robót przypadających dla (...) , prace przypadające dla (...) oraz (...) obejmują wykonanie części robót ziemnych, podbudów, stabilizacji i robót bitumicznych, a także wszelkie pozostałe roboty i prace nie przepisane pozostałym partnerom konsorcjum, zgodnie ze swoją ofertą, W umowie konsorcjum ustalono, że każda ze stron wykona uzgodniony zakres robót na warunkach cenowych wynikających ze złożonej liderowi konsorcjum swojej oferty oraz każda ze stron ponosić będzie koszty wykonania swojego zakresu robót. Na zasadach określonych w Kontrakcie z Zamawiającym lider konsorcjum występować będzie w imieniu stron wobec Zamawiającego we wszystkich sprawach dotyczących wynagrodzenia i wystawiania faktur VAT za wykonanie robót objętych kontraktem. Wszelkie płatności od Zamawiającego za realizację kontraktu będą się odbywały za pośrednictwem lidera konsorcjum. Jednym z obowiązków partnerów konsorcjum jest partycypacja, na podstawie faktury lidera konsorcjum, w kosztach ubezpieczeń i gwarancji udzielanych Zamawiającemu, proporcjonalnie do realizowanego zakresu robót (§ 5 ust. 1 lit. f umowy konsorcjum – k. 215). Umowa konsorcjum obowiązywać miała do zakończenia realizacji inwestycji przez Konsorcjum, wypełnienia wszystkich zobowiązań wynikających z Kontraktu z Zamawiającym i zobowiązań wzajemnych pomiędzy liderem konsorcjum i partnerami konsorcjum, a także do upływu okresu gwarancji i rękojmi (§ 9 umowy konsorcjum – k. 220). Zgodnie z umową konsorcjum, lider i partnerzy konsorcjum ponoszą solidarną odpowiedzialność wobec Zamawiającego za niewykonanie lub nienależyte wykonanie przyszłego Kontraktu na zasadzie art. 366 k.c. Partnerzy konsorcjum przez cały czas trwania Umowy i Kontraktu pozostają dłużnikami solidarnymi z tytułu zobowiązań wynikających z Kontraktu, jak również wierzycielami solidarnymi uprawnionymi do świadczeń w związku z realizacją Kontraktu, których spełnienie będzie obciążać Zamawiającego (§ 6 ust. 1 umowy konsorcjum – k. 216). Szczegółowe prawa i obowiązki uczestnika konsorcjum (...) Sp. z o.o. określała ponadto umowa realizacyjna do umowy konsorcjum, zawarta w dniu 23 marca 2011 r. (umowa realizacyjna z 23.03.2011 r. – k. 223-227). Oferta na wykonanie przedmiotu Zamówienia. Konsorcjum 16 lutego 2009 r. złożyło ofertę na udzielenie Zamówienia w zakresie określonym w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (oferta – k. 61-70). Za wykonanie przedmiotu zamówienia konsorcjum zaoferowało cenę brutto 1.177.634.933,69 zł – zgodnie z załączonym do oferty Wykazem Cen. Konsorcjum zobowiązało się do wykonania Zamówienia w terminie 37 miesięcy od daty rozpoczęcia. Pełnomocnikiem wykonawców, uprawnionym do reprezentowania wszystkich wykonawców wchodzących w skład Konsorcjum ubiegających się wspólnie o Zamówienie oraz do zawarcia umowy została spółka (...) Sp. z o.o. Konsorcjum zadeklarowało wniesienie zabezpieczenia należytego wykonania w wysokości 5% ceny określonej w ofercie w postaci gwarancji bankowych lub ubezpieczeniowych, których łączna suma będzie nie mniejsza niż ta wymagana przez Zamawiającego. Umowa z dnia 29 maja 2009 r. W dniu 29 maja 2009 r. pomiędzy Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad (Zamawiającym) i konsorcjum firm (...) Sp. z o.o. , (...) S.A. , (...) S.A. , (...) Sp. z o.o., (...) Sp. z o.o. (Wykonawcą) została zawarta umowa na wykonanie zadania pn. „Projekt i budowa drogi ekspresowej nr (...) na odcinku O. – N. (km (...) do km (...) ) wraz z obwodnicą O. w ciągu drogi krajowej nr (...) (km (...) do km (...) )”. Szczegółowy zakres Umowy przedstawiały dokumenty, używane oraz odczytywane i interpretowane jako część Umowy w następującej kolejności: Akt Umowy (k. 72-74) , Warunki Szczególne Kontraktu (Część II) (k. 84-120) , Warunki Ogólne Kontraktu (Część I) – identyczne z wydaniem angielsko-polskim 2000 Cosmopolin Consultants, zatytułowanym „Warunki Kontraktu na urządzenia i budowę z projektowaniem dla urządzeń elektrycznych i mechanicznych oraz robót budowalnych i inżynieryjnych projektowanych przez Wykonawcę” stanowiącym tłumaczenie pierwszego wydania FIDIC 1999 (k. 122-123 oraz k. 3812-3874) , Program funkcjonalno-użytkowy (k. 142-192) , Wyceniony Wykaz Cen (k. 194-209) , Oferta Wykonawcy wraz z załącznikami, z wyłączeniem umowy konsorcjum, Wniosek Wykonawcy o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Prace projektowe i roboty budowalne miały zostać ukończone w ustalonym Czasie na Ukończenie w ciągu 37 miesięcy od Daty Rozpoczęcia, określonej w Powiadomieniu o Dacie Rozpoczęcia (§ 3 Aktu Umowy – k. 73). Wykonawca zobowiązał się sporządzić Dokumenty Wykonawcy zdefiniowane w Subklauzuli 1.1.6.1, wykonać i ukończyć Roboty oraz usunąć wszystkie wady i dotrzymać warunków gwarancji jakości, w pełnej zgodności z postanowieniami Kontraktu, w zamian za co Zamawiający zobowiązał się dokonać płatności określonych w punkcie 6, według postanowień Klauzuli 14 Warunków Kontraktu (§ 4 ust. 1 Aktu Umowy – k. 73). Zaakceptowana Kwota Kontraktowa, zgodnie z Ofertą Wykonawcy, wynosiła 965.274.535,82 zł netto plus 22% podatek VAT 212.360.397,88 zł, co łącznie stanowi Zaakceptowaną Kwotę Kontraktową brutto 1.177.634.933,70 zł. Maksymalna wartość zobowiązania ustalona została na 115% kwoty brutto, co stanowiło 1.354.280.173,76 zł (§ 4 ust. 2.1-2.2 Aktu Umowy – k. 73-74). Wykonawca zobowiązał się spowodować, że w umowie konsorcjalnej zostaną zamieszczone i pozostaną w mocy przez cały czas trwania Umowy odpowiednie postanowienia stanowiące podstawę do uznania członków konsorcjum za dłużników solidarnych z tytułu zobowiązań wynikających z Umowy, jak również wierzycieli solidarnych uprawnionych do świadczeń określonych w niniejszej Umowie, których spełnienie będzie obciążać Zamawiającego (§ 5 Aktu Umowy ). Umowa była następnie kilka razy zmieniana na podstawie Aneksów nr 1-6 (Aneksy nr 1-6 – k. 1805-1824). Warunki Ogólne Kontraktu i Warunki Szczególne Kontraktu. Integralną część Kontraktu stanowiły „Warunki Kontraktu na urządzenia i budowę z projektowaniem dla urządzeń elektrycznych i mechanicznych oraz dla robót budowlanych i inżynieryjnych projektowanych przez wykonawcę” – identyczne z wydaniem angielsko polskim 2000 COSMOPOLI CONSULTANTS, tłumaczenie pierwszego wydania FIDIC 1999 („Warunki Ogólne Kontraktu” ­­ – k. 122-123 i 5201-5329v. ) oraz Warunki Szczególne Kontraktu, które uzupełniały, poprawiały, jak również wprowadzały dodatkowe klauzule specjalne do Warunków Ogólnych Kontaktu („ Warunki Szczególne Kontraktu” – k. 85-120 ), zwane łącznie „Warunkami Kontraktu” (Cześć I i Część II). W Warunkach Kontraktu zdefiniowano „Datę Odniesienia” jako datę o 7 dni wcześniejszą od daty wyznaczonej na przedłożenie Oferty Wykonawcy (Subklauzula 1.1.3.1 – k. 88) , „Datę Rozpoczęcia” jako datę, o której powiadomienie zostało dane według Subklauzuli 8.1 [Rozpoczęcie Robót] ( Subklauzula 1.1.3.2 – k. 5217) a „Czas na ukończenie” jako czas na ukończenie Projektu budowlanego i uzyskanie ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwolenia na budowę, wykonanie pozostałych Dokumentów Wykonawcy, ukończenie Robót lub Odcinka (w zależności od przypadku) według Subklauzuli 8.2, jak został podany w Załączniku do Oferty – Dane Kontraktowe (z jakimkolwiek przedłużeniem według Subklauzuli 8.4 [Przedłużenie Czasu na Ukończenie], obliczonej od Daty Rozpoczęcia (Subklauzula 1.1.3.3 – k. 87) . Zgodnie z Subklauzulą 1.9 [Błędy w Wymaganiach Zamawiającego] Warunków Kontraktu ( k. 5222) , jeżeli Wykonawca dozna opóźnienia i/lub poniesie Koszt, w wyniku jakiegoś błędu w Wymaganiach Zamawiającego, a doświadczony Wykonawca zachowując należytą staranność nie wykryłby tego błędu badając Wymagania Zamawiającego według Subklauzuli 5.1 [Ogólne zobowiązania projektowe], to Wykonawca da Inżynierowi powiadomienie i będzie uprawniony, z uwzględnieniem Subklauzuli 20.1 [Roszczenia Wykonawcy] do: przedłużenia czasu w związku z jakimkolwiek takim opóźnieniem, według Subklauzuli 8.4 [Przedłużenie Czasu na Ukończenie], jeśli ukończenie jest lub przewiduje się, że będzie opóźnione, oraz płatności za jakikolwiek taki Koszt plus rozsądny zysk, która to płatność będzie włączona do Ceny Kontraktowej. Po otrzymaniu tego powiadomienia Inżynier będzie postępował zgodnie z klauzulą 3.5 [Określenia], aby uzgodnić lub określić czy i (jeśli tak) w jakim zakresie błąd ten nie mógł być w sposób racjonalny wykryty oraz sprawy opisane powyżej w podpunktach (a) i (b) odnoszące się do tego zakresu. W myśl Subklauzuli 2.5 [Roszczenia Zamawiającego] Warunków Kontraktu ( k. 5224 ), Jeżeli Zamawiający uważa się za uprawnionego do jakiejkolwiek płatności według jakiejkolwiek Klauzuli niniejszych Warunków lub z innego tytułu w związku z Kontraktem i/lub jakiegokolwiek okresu zgłaszania wad, to Zamawiający lub Inżynier da Wykonawcy powiadomienie z odnośnymi szczegółowymi informacjami. (…) Powiadomienie będzie dane tak szybko jak to jest praktycznie możliwe po tym, jak Zamawiający dowie się o wydarzeniu lub okoliczności dającej powód do roszczenia. Powiadomienie dotyczące jakiegokolwiek okresu zgłaszania wad będzie dane przed upływem tego okresu. Te szczegółowe informacje będą wymieniały Klauzulę lub inną podstawę roszczenia i będą zawierały uzasadnienie kwoty i/lub przedłużenia, do którego Zamawiający uważa się za uprawnionego w związku z Kontraktem. Inżynier będzie wówczas postępował zgodnie z Subklauzulą 3.5 [Określenia], aby uzgodnić lub określić kwotę (jeśli jest), którą Zamawiający ma prawo otrzymać od Wykonawcy i/lun przedłużenie (jeśli jest) okresu zgłaszania wad zgodnie z Subklauzulą 11.3 [Przedłużenie Okresu Zgłaszania Wad]. Kwota ta może być wprowadzona jako potrącenie do Ceny Kontraktowej i Świadectw Płatności. Zamawiający będzie uprawniony do skompensowania lub dokonania potrącenia z jakiejkolwiek kwoty poświadczonej w jakimś Świadectwie Płatności lub do wystąpienia w inny sposób z roszczeniami w stosunku do Wykonawcy, jedynie zgodnie z niniejszą Subklauzulą. Według Subklauzuli 3.1 [Obowiązki i uprawnienia Inżyniera] Warunków Kontraktu ( k. 91 i 5225 ), Zamawiający wyznaczy Inżyniera, który będzie wykonywał obowiązki przypisane mu w Kontrakcie. Personel Inżyniera będą stanowili wykwalifikowani inżynierowi i inni fachowcy, posiadający kompetencje do wykonywania tych obowiązków. Inżynier nie będzie w żadnym stopniu uprawniony do wnoszenia poprawek do Kontraktu. Inżynier może korzystać z upoważnień przynależnych Inżynierowi, takich ja są one wyszczególnione w Kontrakcie lub w oczywisty sposób z Kontraktu wywnioskowane. Inżynier może korzystać z upoważnień przyznanych Inżynierowi, takich jak są one wyszczególnione w Kontrakcie lub w sposób oczywisty z Kontraktu wywnioskowane. Inżynier uzyska uzgodnienie Zamawiającego przed podjęciem działań wynikających z następujących Subklauzul: (a) Subklauzula 3.2 [Delegowanie przez Inżyniera], (b) Subklauzula 4.4 [Podwykonawcy, (c) Subklauzula 6.8 [Kierownictwo Wykonawcy], (d) Subklauzula 8.4 [Przedłużenie Czasu na Ukończenie], (e) Subklauzula 8.8 [Zawieszenie pracy], (f) Subklauzula 13.3 [Procedura Zmiany] (g) Subklauzula 13.7 [Korekty wynikające ze zmiany stanu prawnego], (h) Subklauzula 17.4 [Skutki zagrożeń stanowiących ryzyko Zamawiającego], (i) Subklauzula 20.1 [Roszczenia Wykonawcy] Zamawiający zobowiązuje się nie nakładać dalszych ograniczeń na upoważnienia Inżyniera, bez uzgodnienia z Wykonawcą. Jednakże kiedy Inżynier skorzysta z określonego upoważnienia, do którego wymagana jest aprobata Zamawiającego, wtedy będzie się uważało (do celów Kontraktu), że Zamawiający aprobaty tej udzielił. (…) Zgodnie z Subklauzulą 3.3 [Polecenia Inżyniera] Warunków Kontraktu ( k. 5226 ), Inżynier może (w każdym momencie) wydawać Wykonawcy polecenia, które mogą być konieczne do realizacji Robót i usuwania wszelkich wad, wszystko zgodnie z Kontraktem. Wykonawca będzie odbierał polecenia tylko od Inżyniera lub od asystenta, któremu odpowiednie upoważnienie zostało delegowane według niniejszej Klauzuli. Jeżeli polecenie stanowi Zmianę, to będzie miała Klauzula 13 [Zmiany i korekty]. Wykonawca będzie się stosował do poleceń wydawanych przez Inżyniera lub upoważnionego asystenta, w każdej sprawie odnoszącej się do Kontraktu. Polecenia te będą wydawane na piśmie. W Subklauzuli 4.2 [Zabezpieczenie Wykonania] Warunków Kontraktu (k. 93-95) postanowiono, że Wykonawca winien przedłożyć Zamawiającemu Zabezpieczenie Wykonania przed podpisaniem Umowy. Zabezpieczenia jak również warunki jego wykorzystania przez Zamawiającego będą zgodne z postanowieniami art. 147 do 151 Prawa zamówień publicznych . Zabezpieczenie ma w istocie zapewnić, że Wykonawca gwarantuje jakość prac projektowych i Robót przewidzianych do wykonania w ramach Kontraktu oraz zobowiązuje się usunąć wszelkie wady lub szkody, które ujawnią się w okresie rękojmi za wady lub gwarancji jakości, a które to wady lub szkody Zamawiający uzna jako wynikłe z działania lub zaniedbania Wykonawcy zgodnie z warunkami Kontraktu. Wysokość tego Zabezpieczenia winna być taka jak określono w Załączniku do Oferty – Dane Kontraktowe. (…) Po wystawieniu Świadectwa Wykonania zgodnie z Subklauzulą 11.9 [Świadectwo Wykonania], Zamawiający zwrócić Wykonawcy 70% wysokości Zabezpieczenia Wykonania. Pozostałe 30% wysokości Zabezpieczenia zostanie zwrócone Wykonawcy w częściach proporcjonalnych do wartości elementów robót, którym w umowie przypisano różne okresy Gwarancji Jakości, nie później niż w 15 dniu po upływie okresu rękojmi za wady lub okresu Gwarancji Jakości dla każdego z tych elementów, pod warunkiem usunięcia wszelkich wad stwierdzonych w tym okresie, w zależności od tego, które z tych wydarzeń nastąpi później. Wykonawca będzie samodzielnie, bez odrębnego wezwania przez Zamawiającego, przedłużał ważność Zabezpieczenia Wykonania aż do czasu usunięcia wszelkich wad. (…) Stosownie do Subklauzuli 4.24 [Wykopaliska] Warunków Kontraktu ( k. 5235 ), wszelkie skamieniałości, monety, przedmioty wartościowe lub starożytne, budowle i inne pozostałości lub obiekty interesujące pod względem geologicznym czy archeologicznym, znalezione na Placu Budowy, będą wzięte w opiekę i zarząd Zamawiającego. Wykonawca podejmie wszelkie rozsądne środki ostrożności, aby nie dopuścić do usunięcia czy uszkodzenia przez Personel Wykonawcy lub przez inne osoby, jakiegokolwiek z tych znalezisk Po odkryciu jakiegokolwiek takiego znaleziska, Wykonawca da bezzwłocznie powiadomienie Inżynierowi, który wyda polecenie co do zajęcia się nim. Jeżeli postępując według tych poleceń, Wykonawca dozna opóźnienia i/lub poniesie Koszt, to Wykonawca da dalsze powiadomienie Inżynierowi i będzie uprawniony, z uwzględnieniem Subklauzuli 20.1 [Roszczenia Wykonawcy] do: przedłużenia czasu w związku z jakimkolwiek takim opóźnieniem, według Subklauzuli 8.4 [Przedłużenie Czasu na Ukończenie], jeśli ukończenie jest lub przewiduje się, że będzie opóźnione, oraz płatności za jakikolwiek taki Koszt, która to płatność będzie włączona do Ceny Kontraktowej. Po otrzymaniu tego dalszego powiadomienia, Inżynier będzie postępował zgodnie z Subklauzulą 3.5 [Określenia], aby uzgodnić lub określić te sprawy . Według Subklauzuli 5.4 [Normy i przepisy techniczne] Warunków Kontraktu ( k. 5237 ), projektowanie, Dokumenty Wykonawcy, realizacja i ukończone Roboty, będą odpowiadały obowiązującym w Kraju normom technicznym, Prawom dotyczącym budowli, budowy i ochrony środowiska, Prawom mającym zastosowanie do produktów, które będą wytwarzane za pomocą Robót oraz innym normom wyszczególnionym w Wymaganiach Zamawiającego, a mającym zastosowanie do Robót lub określonym przez stosowanie Prawa. Wszystkimi tymi Prawami, w stosunku do Robót i każdego Odcinka, będą prawa obowiązujące w momencie przejmowania przez Zamawiającego Robót lub danego Odcinka, według Klauzuli 10 [Przejęcie przez Zamawiającego]. Odniesienie w Kontrakcie do opublikowanych norm będzie rozumiane jako odniesienie się do ich wydania ważnego na Datę Odniesienia, chyba że jest inaczej podane. Jeżeli po Dacie Odniesienia wejdą w życie w Kraju, zmienione lub nowe zastosowane normy techniczne, to Wykonawca da Inżynierowi powiadomienie i (jeśli to odpowiednie) przedłoży propozycje zastosowania się do nich. W przypadku, gdy: Inżynier określi, że wymagane jest zastosowanie się do nich, oraz propozycje zastosowania się do nich stanowią jakąś zmianę, Inżynier zainicjuje zmianę zgodnie z Klauzulą 13 [Zmiany i korekty]. . Zgodnie z Subklauzulą 8.4 [Przedłużenie Czasu na Ukończenie] Warunków Kontraktu ( k. 103 i 5243-5244 ), Wykonawca będzie uprawniony, z uwzględnieniem Subklauzuli 20.1 [Roszczenia Wykonawcy], do przedłużenia Czasu na Ukończenie, jeśli i w takim zakresie, w jakim ukończenie celów Subklauzuli 10.1 [Przejęcie Robót i Odcinków] jest lub przewiduje się że będzie opóźnione z któregokolwiek z następujących powodów: Zmiana (chyba, że poprawka do Czasu na Ukończenie została uzgodniona według Subklauzuli 13.3 [Procedura zmiany], powód opóźnienia, dający tytuł do przedłużenia czasu według jakiejś Subklauzuli niniejszych Warunków, wyjątkowo niesprzyjające warunki klimatyczne, ( skreślony ) Jakiekolwiek opóźnienie, utrudnienie lub uniemożliwienie, spowodowane przez Zamawiającego lub Personel Zamawiającego lub innych Wykonawców Zamawiającego na Placu Budowy, lub możliwe im do przypisania. (…) . W Subklauzuli 11.1 [Ukończenie zaległej pracy i usunięcie wad] Warunków Kontraktu ( k. 5249 ) postanowiono, że aby zapewnić, że Roboty i Dokumenty Wykonawcy i każdy Odcinek będą w stanie wymaganym przez Kontrakt (oprócz zwyczajnego zużycia), Wykonawca przed upływem odnośnego Okresu Zgłaszania Wad lub po nim tak szybko, jak będzie to praktycznie możliwe: ukończy każdą pracę, która jest zaległa na datę podaną w Świadectwie Przejęcia w ciągu takiego rozsądnego czasu, jaki jest polecony przez Inżyniera, oraz wykona całą pracę wymaganą dla usunięcia wad lub szkód, zgodnie z ewentualnym powiadomieniem przez Zamawiającego (lub w jego imieniu) przed upływem Okresu Zgłaszania Wad dla Robót lub Odcinka (w zależności od przypadku). Jeżeli wyjdzie na jaw jakaś wada lub wydarzy się szkoda, to Wykonawca zostanie odpowiednio do tego powiadomiony przez Zamawiającego (lub w jego imieniu). Według Subklauzuli 11.2 [Koszt usunięcia wad] Warunków Kontraktu ( k. 5249 ), cała praca, o której mowa w podpunkcie (b) Subklauzuli 11.1 będzie wykonana na koszt i ryzyko Wykonawcy, jeżeli i w zakresie, w jakim praca ta może być przypisana: projektowi Robót, innemu niż część projektu (jeśli jest), za którą odpowiedzialny Zamawiający, Urządzeniom, Materiałom lub wykonawstwa niezgodnemu z Kontraktem, niewłaściwej eksploatacji lub konserwacji, która może być przypisana sprawom, za które jest odpowiedzialny Wykonawcy (według Subklauzul 5.5 do 5.7 lub w inny sposób) lub niewypełnieniu przez Wykonawcę któregokolwiek z innych zobowiązań. Jeżeli i w takim zakresie, w jakim praca ta może być przypisana jakiejkolwiek innej przyczynie, Wykonawca zostanie bezzwłocznie powiadomiony przez Zamawiającego (lub w jego imieniu) i Subklauzula 13.3 [Procedura Zmiany] będzie miała zastosowanie. W myśl Subklauzuli 11.4 [Zaniedbanie usunięcia wad] Warunków Kontraktu ( k. 105 i 5250 ), jeżeli Wykonawca nie usunie wad lub usterek w Robotach określonych w Świadectwie Przejęcia albo wad następnie ujawnionych w okresie rękojmi za wady w terminach określonych w Świadectwie Przejęcia albo w następnych powiadomieniach Inżyniera, to Wykonawca z uwzględnieniem Subklauzuli 2.5 [Roszczenia Zamawiającego] zapłaci Zamawiającemu karę umowną za zwłokę w związku z tym uchybieniem na zasadach określonych w Subklauzuli 8.7 [Kary umowne] i w sumach podanych w Załączniku do Oferty – Dane Kontraktowe. Jeżeli Wykonawca nie usunie tej wady lub szkody do tej daty, a praca nad tym usunięciem miała zostać wykonana na koszt Wykonawcy według Subklauzuli 11.2 [Koszt usuwania wad] wykonana na jego koszt, to Zamawiający może (według swojego uznania) niezależnie od przysługujących mu kar umownych: wykonać pracę samemu lub zatrudniając innych, w sposób rozsądny i na koszty Wykonawcy, ale Wykonawca nie będzie ponosił żadnej odpowiedzialności za tę pracę; i Wykonawca, z uwzględnieniem Subklauzuli 2.5, zapłaci Zamawiającemu uzasadniony koszty rozsądnie poniesione przez Zamawiającego przy usuwaniu tej wady lub szkody; (…) Stosownie do Subklauzuli 11.9 [Świadectwo Wykonania] Warunków Kontraktu ( k. 106 i 5251a) , wykonywanie zobowiązań Wykonawcy nie będzie uważane za ukończone do czasu aż Inżynier wystawi Wykonawcy Świadectwo Wykonania, podające datę ukończenia zobowiązań Wykonawcy według Kontraktu. Inżynier wystawi Świadectwo Wykonania w ciągu 28 dni jak tylko Wykonawca dostarczy wszystkie Dokumenty Wykonawcy oraz ukończy wszystkie Roboty i dokona ich prób, włącznie z usunięciem wszelkich wad stwierdzonych w Okresie Zgłaszania Wad lub do dnia wystawienia tego świadectwa . Zgodnie z Subklauzulą 13.1 [Prawo do zmieniania] Warunków Kontraktu ( k. 5252 ), zmiany mogą być zainicjowane przez Inżyniera w jakimkolwiek momencie przed wystawieniem Świadectwa Przejęcia dla Robót, albo przez danie polecenia, albo przez wyrażenie życzenia, aby Wykonawca przedłożył propozycję. Zmiana nie będzie obejmować pominięcia żadnej pracy, która ma być wykonana przez stronę trzecią. Wykonawca zrealizuje i będzie ponosił odpowiedzialność za każdą Zmianę, chyba że Wykonawca da bezzwłocznie Inżynierowi powiadomienie podające (z uzasadniającymi szczegółowymi informacjami), że (i) Wykonawca nie może z łatwością otrzymać Dóbr wymaganych do Zmiany, (ii) zmniejszy ona bezpieczeństwo pracy lub pogorszy właściwości Robót, (iii) będzie miała ona niekorzystny wpływ na otrzymanie Gwarancji zawartych w odpowiednim Wykazie. Po otrzymaniu tego powiadomienia, Inżynier anuluje, potwierdzi lub zmieni swoje polecenie. Według Subklauzuli 13.3 [Procedura zmiany] Warunków Kontraktu ( k. 107 i 5253 ), jeżeli Inżynier wyrazi życzenie otrzymania propozycji przed poleceniem jakiejś Zmiany, to Wykonawca odpowie na piśmie tak szybko, jak to będzie możliwe, albo podając powody dlaczego nie może zastosować się do życzenia (jeśli jest to ten przypadek), albo przedkładając: opis proponowanego opracowania projektowego i/lub pracy do wykonania i harmonogram jej realizacji, propozycję Wykonawcy dotyczącą jakichkolwiek koniecznych modyfikacji w harmonogramie, zgodnie z Subklauzulą 8.3 [Harmonogram] i w Czasie na Ukończenie, oraz propozycję Wykonawcy dotyczącą korekty Ceny Kontraktowej. Inżynier tak szybko jak tylko będzie możliwe po otrzymaniu takiej propozycji (według Subklauzuli 13.2 [Inżynieria wartości] lub w innym trybie), odpowie zatwierdzeniem, odrzuceniem lub komentarzami. Wykonawca nie będzie opóźniał żadnej pracy w oczekiwaniu na odpowiedź. Każde polecenie, aby realizować Zmianę, z wszelkimi wymaganiami dotyczącymi rejestracji Kosztów, będzie wystawione przez Inżyniera dla Wykonawcy, który potwierdzi odbiór. Po poleceniu lub zatwierdzeniu Zmiany, Inżynier będzie postępował zgodnie z Subklauzulą 3.5 [Określenia], aby uzgodnić lub określić korekty Ceny Kontraktowej i Wykazu Płatności. Korekty te będą zawierały rozsądny zysk i będą brały pod uwagę postulaty Wykonawcy według Subklauzuli 13.2 [Inżynieria wartości] jeśli mają zastosowanie. Zmiany skutkujące zwiększeniem zaakceptowanej kwoty kontraktowej lub przedłużeniem czasu na ukończenie wymagają sporządzenia Aneksu w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Zgodnie z Subklauzulą 13.7 [Korekty wynikające ze zmiany stanu prawnego] Warunków Kontraktu ( k. 5254 ), cena kontraktowa będzie skorygowana, aby uwzględnić każdy wzrost lub obniżkę Kosztu, wynikających z jakiejś zmiany w Prawach Kraju (włącznie z wprowadzeniem nowych przepisów Praw i uchyleniem lub modyfikacją istniejących przepisów Praw) lub z prawnej lub oficjalnej rządowej interpretacji takich Praw, dokonanej po Dacie Odniesienia, a mającej wpływ na wykonanie przez Wykonawcę jego zobowiązań według Kontraktu. Jeżeli Wykonawca dozna (lub oceni, że następnie dozna) opóźnienia i/lub poniesie (lub oceni, że następnie poniesie) dodatkowy Koszt wynikły z tych zmian w Prawach lub w takich interpretacjach, dokonanych po Dacie Odniesienia, to Wykonawca da powiadomienie Inżynierowi i będzie uprawniony, z uwzględnieniem Subklauzuli 20.1 [Roszczenia Wykonawcy], do: przedłużenia czasu w związku z jakimkolwiek takim opóźnieniem, według Subklauzuli 8.4 [Przedłużenie Czasu na Ukończenie], jeśli ukończenie jest lub przewiduje się, że będzie opóźnione, oraz płatności za jakikolwiek taki Koszt, która to płatność będzie włączona do Ceny Kontraktowej. Po otrzymaniu tego powiadomienia, Inżynier będzie postępował zgodnie z Subklauzulą 3.5 [Określenia], aby uzgodnić lub określić te sprawy. W myśl Subklauzuli 14.1 [Cena Kontraktowa] Warunków Kontraktu ( k. 107 i 5236) , jeżeli nie jest podane inaczej w Warunkach Szczególnych, to: Cena Kontraktowa będzie zryczałtowaną Zaakceptowaną Kwotą Kontraktową i będzie podlegała korektom zgodnie z Kontraktem, Wykonawca będzie płacił wszystkie podatki, należności i opłaty wymagane do płacenia przez niego według Kontraktu, a Cena Kontraktowa nie będzie korygowana ze względu na jakikolwiek z tych kosztów, oprócz sytuacji podanej w Subklauzuli 13.7 [Korekty wynikające ze zmian stanu prawnego] ( skreślony ), Jakiekolwiek dane dotyczące ilości lub cen, umieszczone w jakimś Wykazie, będą używane do celów podanych w tym Wykazie i mogą nie nadawać się do zastosowania do innych celów. W przypadku zmian wprowadzonych na podstawie Klauzuli 13 [Zmiany i korekty] Inżynier ustali zmianę wartości odpowiedniego elementu ryczałtowego określonego w Wykazie Cen, kierując się rynkową wartością zmiany przy wykorzystaniu dostępnych krajowych danych statystycznych oraz informacji zawartych w biuletynach krajowych profesjonalnych doradców analizujących rynkowe ceny robót budowlanych i inżynieryjnych. Odpowiednio do tego będzie określona Cena Kontraktowa, z uwzględnieniem korekt dokonanych zgodnie z Kontraktem . Stosownie do Subklauzuli 14.3 [Występowanie o Przejściowe Świadectwa Płatności] Warunków Kontraktu ( k. 107-108 i 5257 ), po zakończeniu każdego okresu płatności podanego w Kontrakcie (jeśli nie jest podany, to po zakończeniu każdego miesiąca), Wykonawca przedłoży Inżynierowi w trzech egzemplarzach i w postaci zatwierdzonej przez Inżyniera, Rozliczenie wykazujące szczegółowo kwoty, do których otrzymania Wykonawca uważa się za uprawnionego, wraz z dokumentami uzasadniającymi, zawierającymi także odnośny raport o postępie pracy, zgodnie z Subklauzulą 4.21. Rozliczenie to będzie obejmowało następujące pozycje, w zależności czy mają zastosowanie, które będą wyrażone w walutach, w jakich jest płatna Cena Kontraktowa, w niżej podanej kolejności: szacunkowa kontraktowa wartość zrealizowanych Robót i sporządzonych Dokumentów Wykonawcy do końca danego miesiąca (włączając Zmiany, ale wyłączając pozycje wymienione poniżej w podpunktach (b) do (g), wszelkie kwoty, które mają być dodane i potrącone dla uwzględnienia zmian stanu prawnego i zmian kosztu, zgodnie z Subklauzulą 13.7 i z Subklauzulą 13.8, jakakolwiek kwota, która ma być potrącona do zatrzymania, obliczona przez zastosowanie do sumy wyżej wymienionych kwoty procentu zatrzymania podanego w Załączniku do Oferty, dotąd aż kwota tak zatrzymana przez Zamawiającego osiągnie limit (jeżeli jest) Kwoty Zatrzymanej, podany w Załączniku do Oferty, wszelkie kwoty, które mają być dodanej jako płatności zaliczkowe i potrącone jako zwroty zgodnie z Subklauzulą 14.2, wszelkie kwoty, które mają być dodane i potrącone za Urządzenia i Materiały zgodnie z Subklauzulą 14.5, wszelkie inne dodatki lub potrącenia, które mogą stać się należne na mocy Kontraktu lub z innego tytułu, włączając te według Klauzuli 20 oraz potrącenia kwot poświadczonych we wszystkich poprzednich Świadectwach Płatności. Przed rozpoczęciem Robót Stałych Wykonawca przedłoży Zasadniczy Przedmiar Robót Stałych (ZPRS) oparty o własne wyliczenia Wykonawcy, na podstawie Projektu budowlanego lub wykonawczego sporządzonego przez Wykonawcę zgodnie z wymaganiami zawartymi w Programie funkcjonalno-użytkowym. ZPRS obejmie przewidywane końcowe ilości głównych elementów ryczałtowych (rozliczeniowych) Robót Stałych, podanych w Wypełnionym Wykazie Cen, wycenionych jako wartości ryczałtowe tak, aby suma ich pokrywała odpowiednią część Zaakceptowanej Kwoty Kontraktowej, z wyłączeniem wartości Dokumentów Wykonawcy i innych jego należności nie związanych z Robotami. ZPRS nie będzie miał żadnego wpływu na Cenę Kontraktową należną na mocy Kontraktu i będzie podlegał zatwierdzeniu przez Inżyniera, które zawsze mogło być uchylone. Przed Przyjęciem Robót, ZPRS będzie zrewidowany i ponownie przedłożony do zatwierdzenia przez Inżyniera wtedy, kiedy okaże się, że faktyczna ilość zakończonych Robót Stałych jest inna niż to oszacował Wykonawca sporządzając ZPRS, jednak to nie miało żadnego wpływu na Cenę Kontraktową. Raport oszacowania zaawansowania Robót Stałych na podstawie ZPRS jest koniecznym dokumentem uzasadniającym, wymaganym jako podstawa dla sporządzenia Rozliczenia Wykonawcy, niezależnie od innych dokumentów uzasadniających, o których mowa w niniejszej Subklauzuli. Oszacowanie zaawansowania Robót Stałych będzie się opierało się na pomiarach wykonanych Robót Stałych, dokonanych przez Wykonawcę na koniec każdego okresu płatności i będzie podlegało kontroli przez Inżyniera . Zgodnie z Subklauzulą 14.6 [Wystawianie Przejściowych Świadectw Płatności] Warunków Kontraktu (k. 109 i 5259), żadna kwota nie zostanie poświadczona lub zapłacona dotąd aż Zamawiający otrzyma i zatwierdzi Zabezpieczenia Wykonania. Potem, w ciągu 28 dni od otrzymania każdego Rozliczenia i dokumentów uzasadniających, Inżynier wystawi Zamawiającemu Przejściowe Świadectwo Płatności, podające kwotę, którą Inżynier sprawiedliwie określa jako należną, z uzasadniającymi szczegółowymi informacjami. To Przejściowe Świadectwo Płatności zostanie przekazane także Wykonawcy jako podstawa do wystawienia faktury VAT, zgodnie z Subklauzulą 14.7 [Płatność]. Jednakże przed wystawieniem Świadectwa Przejęcia dla Robót Inżynier nie będzie miał obowiązku wystawić Przejściowego Świadectwa Płatności na kwotę, która byłaby (po uwzględnieniu zatrzymania i innych potrąceń) mniejsza od minimalnej kwoty (jeśli jest) Przejściowego Świadectwa Płatności, podanej w Załączniki do Oferty. W tym wypadku Inżynier odpowiednio do tego da Wykonawcy powiadomienie. W szczególnych wypadkach, w których jest to niezbędne dla sprawnego wykonania Kontraktu, Inżynier może wystawić Przejściowe Świadectwo Płatności na kwotę mniejszą niż minimalna kwota podana w Załączniku do Oferty – Dane Kontraktowe. Wystawienie Przejściowego Świadectwa Płatności na kwotę mniejszą od minimalnej podanej w Załączniku do Oferty – Dane Kontraktowe może nastąpić po złożeniu stosownego wniosku przez Wykonawcę, podania Zamawiającemu pisemnego uzasadnienia przez Inżyniera oraz uzyskania uprzedniej zgody Zamawiającego. Minimalna kwota płatności podana w Załączniku do Oferty – Dane Kontraktowe nie dotyczy płatności przejściowych za wykonane Dokumenty Wykonawcy. Przejściowe Świadectwo Płatności nie będzie wstrzymane z jakichkolwiek innych powodów, aczkolwiek: jeżeli jakakolwiek rzecz dostarczona lub praca zrobiona przez Wykonawcę nie jest zgodna z Kontraktem, to kwota równowartości kosztu naprawy lub wymiany może być wstrzymana, aż naprawa lub wymiana zostanie ukończona; i/lub jeżeli Wykonawca nie wykonał lub nie wykonuje jakiejkolwiek pracy lub zobowiązania zgodnie z Kontraktem i został o tym powiadomiony przez Inżyniera, to wartość tej pracy lub zobowiązania może może być wstrzymana, aż praca ta lub zobowiązanie zostanie wykonane. Inżynier będzie mógł w jakimkolwiek Świadectwie Płatności dokonać jakiejkolwiek poprawki lub modyfikacji, która powinny była właściwie być dokonana w jakimkolwiek uprzednim Świadectwie Płatności. Świadectwo Płatności nie będzie traktowane jako wyraz akceptacji, zatwierdzenia, zgody lub zadowolenia Inżyniera . Według Subklauzuli 14.7 [Płatność] Warunków Kontraktu ( k. 109-110 ), Zamawiający zapłaci Wykonawcy kwoty poświadczone: w każdym Przejściowym Świadectwie Płatności, wystawionym przez Inżyniera po zakończeniu każdego miesiąca, oraz w Ostatecznym Świadectwie Płatności, wystawionym przez Inżyniera po uzgodnieniu Rozliczenia Ostatecznego, w terminie określonym w Załączniku do Oferty – Dane Kontraktowe, liczonym od daty dostarczenia do Zamawiającego prawidłowo wystawionych faktur VAT, na kwoty określone w tych świadectwach. Za dzień dokonania zapłaty przyjmuje się dzień obciążania rachunku Zamawiającego kwotą zapłaty. Członkowie Konsorcjum, działając łącznie, mogą upoważnić w formie pisemnej, pod rygorem nieważności, jednego z członków Konsorcjum do wystawienia przez niego faktury VAT oraz do przyjęcia przez niego należności przypadających członkom Konsorcjum z tytułu realizacji Kontraktu na rachunek bankowy jednego z nich wskazany na fakturze VAT. Rachunek taki ma być założony odrębnie dla prowadzenia rozliczeń z tytułu realizacji Kontraktu z dostępem do niego dla każdego z członków Konsorcjum. Zamawiający wyraża zgodę na zapłatę wyłącznie do rąk wystawy faktury i na rachunek wskazany w tej fakturze. Zapłata dokonana w powyższy sposób zwalnia Zamawiającego ze zobowiązania w stosunku do każdego z członków Konsorcjum. W przypadku, gdy którykolwiek z członków Konsorcjum, przed dokonaniem zapłaty według faktury, oświadczy Zamawiającemu, że cofa udzielone upoważnienie, Zamawiający wstrzyma zapłatę, oczekując na dalsze zgodne dyspozycje od wszystkich członków Konsorcjum. Oświadczenie o udzieleniu lub cofnięciu upoważnienia jest skuteczne wobec Zamawiającego po upływie 2 dni roboczych od chwili doręczenia pisma do kancelarii podawczej Zamawiającego. W przypadku gdy w roli Wykonawcy występuje konsorcjum, płatności kwot należnych będą dokonywane na konto bankowe prowadzone we wspólnym imieniu i na rzecz wszystkich członków konsorcjum . Zgodnie z Subklauzulą 14.8 [Opóźniona płatność] Warunków Kontraktu ( k. 110 ), jeżeli Wykonawca nie otrzyma zapłaty zgodnie z Subklauzulą 14.7, to Wykonawca był uprawniony do otrzymania odsetek ustawowych, obliczonych miesięcznie od kwoty niezapłaconej w okresie opóźnienia. Odsetki będą naliczane za okres, jaki upłynie od dnia, którym przypadał termin zapłaty (bez wliczania tego dnia) do dnia, w którym został obciążony rachunek Zamawiającego (wliczając ten dzień). Wykonawca zobowiązuje się nie naliczać odsetek za okres pomiędzy złożeniem oświadczenia o cofnięciu upoważnienia, o którym mowa w Subklauzuli 14.7, a dniem doręczenia Zamawiającemu zgodnych dyspozycji wszystkich członków Konsorcjum oraz za następne 10 dni po doręczeniu tych dyspozycji Zamawiającemu . W myśl Subklauzuli 14.10 [Rozliczenie końcowe] Warunków Kontraktu (k. 110 i 526), ciągu 21 dni po otrzymaniu Świadectwa Przejęcia dla Robót, Wykonawca przedłoży Inżynierowi sześć egzemplarzy Rozliczenia Końcowego wraz z dokumentami stanowiącymi jego podstawę, zgodnie z Subklauzulą 14.3 [Występowanie o Przejściowe Świadectwa Płatności], przedstawiające: wartość całej pracy wykonanej zgodnie z Kontraktem, aż do daty podanej w Świadectwie Przejęcia dla Robót, wszelkie dalsze sumy, które Wykonawca uważa za sobie należne, oraz oszacowanie wszelkich innych kwot, które Wykonawca uważa, że staną mu się należne według Kontraktu. Szacunkowe kwoty będą w tym Rozliczeniu końcowym wykazane oddzielnie. Inżynier następnie dokonana poświadczenia zgodnie z Subklauzulą 14.6 [Wystawianie Przejściowych Świadectw Płatności] . Według Subklauzul 20.1 [Roszczenia Wykonawcy] Warunków Kontraktu (k. 112-113 i 5273-5274), jeżeli Wykonawca uważa się za uprawnionego do jakiegokolwiek przedłużenia Czasu na Ukończenie i/lub jakiejkolwiek dodatkowej płatności, według jakiejkolwiek Klauzuli niniejszych Warunków lub innego tytułu w związku z Kontraktem, to Wykonawca do Inżynierowi powiadomienie, opisujące wydarzenie lub okoliczność, powodujące roszczenie. Powiadomienie będzie dane najwcześniej, jak to możliwe, ale nie później niż 28 dni po tym, kiedy Wykonawca dowiedział się lub powinien był dowiedzieć się o tym wydarzeniu lub okoliczności. Jeżeli Wykonawca nie da powiadomienia o roszczeniu w ciągu takiego okresu 28 dni, to Czas na Wykonanie nie będzie przedłużony, Wykonawca nie będzie uprawniony do dodatkowej płatności, a Zamawiający będzie zwolniony z całej odpowiedzialności w związku z takim roszczeniem. W przeciwnym razie będą miały zastosowanie poniższe postanowienia niniejszej Subklauzuli. Wykonawca przedłoży także wszelkie inne powiadomienia wymagane Kontraktem oraz szczegółowe informacje uzasadniające roszczenie, a wszystko to w odniesieniu do takiego wydarzenia lub okoliczności. Wykonawca będzie prowadził, albo na Placu Budowy albo w innym miejscu możliwym do zaakceptowania dla Inżyniera, takie bieżące zapisy, jakie mogą być potrzebne do uzasadnienia każdego roszczenia. Bez uznania odpowiedzialności Zamawiającego, Inżynier będzie mógł, po otrzymaniu jakiegokolwiek powiadomienia według niniejszej Subklauzuli, śledzić prowadzenie takich zapisów i/lub polecić Wykonawcy prowadzenie dalszych bieżących zapisów. Wykonawca pozwoli Inżynierowi obejrzeć wszystkie te zapisy i przedłoży Inżynierowi (jeśli zostanie mu polecone) ich kopie. W ciągu 42 dni po tym, kiedy Wykonawca dowiedział się (lub powinien był dowiedzieć się) o wydarzeniu lub okoliczności, która dała powód do roszczenia, lub w ciągu takiego innego okresu, jaki może być zaproponowany przez Wykonawcę i zaaprobowany przez Inżyniera, Wykonawca prześle Inżynierowi pełne szczegółowe roszczenie, które będzie zawierało pełne szczegółowe informacje uzasadniające podstawę wysunięcia takiego roszczenia oraz żądanego przedłużenia czasu i/lub dodatkowej płatności. Jeżeli wydarzenie lub okoliczność, powodująca to roszczenie, ma skutek ciągły, to: to pełne szczegółowe roszczenie będzie uważane za przejściowe, Wykonawca będzie w miesięcznych przedziałach czasowych przesyłał dalsze roszczenia przejściowe podające skumulowane opóźnienia i/lub kwotę roszczenia, oraz takie dalsze dodatkowe szczegółowe informacje, jakich Inżynier może rozsądnie wymagać, oraz Wykonawca prześle ostateczne roszczenie w ciągu 28 dni od ustania skutków, wynikających z takiego wydarzenia lub okoliczności, lub w ciągu takiego innego okresu, jaki może być zaproponowany przez Wykonawcę i zatwierdzony przez Inżyniera. W ciągu 42 dni od otrzymania roszczenia lub jakichkolwiek dalszych szczegółowych informacji uzasadniających poprzednie roszczenie, lub w ciągu takiego innego okresu, jaki może być zaproponowany przez Inżyniera i zaaprobowany przez Wykonawcę, Inżynier odpowie zatwierdzeniem lub odrzuceniem wraz ze szczegółowymi komentarzami. Może on także zażyczyć sobie dalszych szczegółowych informacji, ale pomimo to ustosunkuje się do podstaw tego roszczenia w takim czasie. Każde Świadectwo Płatności będzie zawierało takie kwoty za jakiekolwiek roszczenie, jakie zostały rozsądnie udowodnione jako należne według odnośnego postanowienia Kontraktu. Jeżeli i dopóki dostarczone szczegółowe informacje nie są wystarczające do udowodnienia całego roszczenia, Wykonawca będzie uprawniony tylko do płatności za taką część tego roszczenia, jaką jest on w stanie udowodnić. Inżynier będzie postępował zgodnie z klauzulą 3.5 [Określenia], aby uzgodnić lub określić (i) przedłużenie (jeśli jest) Czasu na Ukończenie (przed lub po jego upływie) zgodnie z Subklauzulą 8.4 [Przedłużenie Czasu na Ukończenie], i/lub (ii) dodatkową płatność (jeśli jest), do której Wykonawca jest uprawniony według Kontraktu. Wymagania niniejszej Subklauzuli są dodatkowe w stosunku do postanowień jakiejkolwiek innej Subklauzuli, która może mieć zastosowanie do danego roszczenia. Jeżeli Wykonawca nie zastosuje się do niniejszej lub innej Subklauzuli w odniesieniu do jakiegokolwiek roszczenia, to jakiekolwiek przedłużenie czasu i/lub dodatkowa płatność uwzględni zakres (jeśli jest), w jakim to niezastosowanie się uniemożliwiło lub przyniosło szkodę właściwemu zbadaniu roszczenia, chyba że roszczenie to jest wyłączone według drugiego akapitu niniejszej Subklauzuli. Niezależnie od innych postanowień niniejszych Warunków roszczenie o przedłużenie Czasu na Ukończenie lub roszczenie dotyczące zmiany zakresu Wymaganej Minimalnej Ilości Wykonania muszą być przesłane Inżynierowi (w pełnej i szczegółowej formie) wcześniej niż 30 dni przed upływem terminów określonych w Załączniku do Oferty – Dane Kontraktowe, o których mowa w Subklauzuli 8.2 z wyjątkiem sytuacji, gdy okoliczności uzasadniające jego prawo do przedłużenia Czasu na Ukończenie wystąpią w ciągu tego 30-dniowego okresu. W tym drugim wypadku nieprzekraczalnym terminem złożenia roszczenia są terminy określone w Załączniku do Oferty – Dane Kontraktowe, o których mowa w Subklauzuli 8.2. W przypadku złożenia roszczenia niezgodnie z zapisami tego akapitu, Wykonawcy nie przysługuje prawo do przedłużenia Czasu na Ukończenie lub zmiany Wymagalnej Ilości Wykonania . Roszczenie nr 13 [I]. Zmiany stanu prawnego. Po Dacie Odniesienia (tj. 10 lutego 2009 r.) doszło do następujących zmian stanu prawnego: w dniu 29 kwietnia 2010 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie z 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz.U. z 2010 r., nr 65, poz. 411) – którym zmieniono m.in. załącznik nr 4 do rozporządzenia „Szczegółowe warunki techniczne dla urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunki ich umieszczania na drogach” w zakresie pkt 7.1; w dniu 29 kwietnia 2010 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 1 kwietnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie z 3 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz.U. z 2010 r., nr 65, poz. 408) – którym zmieniono m.in. przepisy Działu VI Rozdziału 10 – w zakresie § 259-274; wprowadzono nowe „Wytyczne stosowania drogowych barier ochronnych na drogach krajowych”, stanowiące załącznik do Zarządzenia nr 31 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 23 kwietnia 2010 r. – według których na drogach krajowych dopuszcza się stosowanie barier ochronnych, które spełniają wymagania normy PN-EN 1317, co musi być udokumentowane odpowiednimi sprawozdaniami z badań zderzeniowych. Bariery ochronne stosowane na drogach krajowych powinny być identyczne w każdym aspekcie z tymi, które przeszły pomyślnie badania zderzeniowe i są oznakowane „CE” albo znakiem budowlanym – jednocześnie utraciły ważność „Wytyczne stosowania drogowych barier ochronnych”, stanowiące załącznik nr 1 do zarządzenia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 5.10.1994 r. (Załącznik do Zarządzenia nr 31 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 23 kwietnia 2010 r. – k. 315-342) ; opublikowano w Polsce, zgodnie z ustawą o normalizacji z 12 września 2002 r. (Dz.U. Nr 169, poz. 1386), nową „Normę PN-EN 1317” w dniu 10 sierpnia 2009 r. pod wspólną nazwą „Systemy ograniczające drogę” – stanowiące wytyczne, które musza spełniać bariery ochronne, aby mogły znaleźć zastosowanie na drogach krajowych. Wymiana przez strony stanowisk dotyczących parametrów barier ochronnych, pierwsze zgłoszenie i odrzucenie Roszczenia nr 13. Pismem z 27 stycznia 2010 r., skierowanym do poszczególnych dyrektorów oddziałów GDDKiA, Zastępca Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad przekazał minimalne parametry według normy PN-EN 1317 dla barier ochronnych oznaczonych znakiem CE, które należy stosować od zaraz dla wszystkich projektowanych inwestycji oraz dla inwestycji w trakcie realizacji w przypadkach, gdy nie ma możliwości zakupu na rynku barier oznaczonych znakiem budowlanym „B”. W ciągu autostrady i drogi ekspresowej minimalny poziom powstrzymywania oznaczono literą H2, maksymalna szerokość pracującą literą W4, a minimalny poziom intensywności i zderzenia literą B (pismo GDDKiA z 27.01.2010 r. – k. 348-349, załącznik nr 1 do pisma „Parametry dla klas działania […] – k. 350). Inżynier Kontraktu powyższe pismo wraz z załącznikiem przekazał Wykonawcy, wskazując: „Proszę zapoznać się z wytycznymi i zastosować je przy realizacji Kontraktu w uzasadnionych przypadkach” (pismo Inżyniera Kontraktu z 04.02.2010 r. – k. 352). Pismem z 26 lutego 2010 r. Inżynier Kontraktu na podstawie Subklauzuli 3.3 Warunków Kontraktu zwrócił się do Wykonawcy z poleceniem niezwłocznego przygotowania przez Wykonawcę zestawienia trzech wariantów planowanych zastosowań barier ochronnych spełniających aktualne wymogi normowe. Zestawienie miało być przedstawione porównawczo z wyróżnieniem: a) wymiarów gabarytowych, b) parametrów wynikających z przeprowadzonych testów zderzeniowych – zgodnie z wymaganiami GDDKiA wg PN-EN 1317; c) informacji potwierdzającej posiadanie przez barierę oznakowania „CE” lub „B”; d) informacji o kosztach nabycia i zastosowania. Na podstawie tych informacji przekazanych do Inżyniera i Zamawiającego, zgodnie z treścią pisma, miała być podjęta decyzja o jednoznacznym wyborze i stosowaniu określonych rozwiązań w ramach niniejszego kontraktu. W piśmie zaznaczono, że polecenie nie stanowi Polecenia Zmiany w rozumieniu Klauzuli 13.1 (pismo Inżyniera Kontraktu z 26.02.2010 r. – k. 355). Wykonawca w piśmie z 3 marca 2010 r. skierowanym do Inżyniera Kontraktu wskazał, że przekazane mu wytyczne dotyczące wymagania stawiane barierom ochronnym, stanowią dodatkowe wymagania w odniesieniu do zapisów PFU i nie wynikają z opisu przedmiotu zamówienia. W związku z powyższym Wykonawca poinformował, że oczekuje wystawienia przez Inżyniera Kontraktu Polecenia Zmiany wprowadzającego roboty zamienne dotyczące barier ochronnych. Wykonawca oświadczył, że na potrzeby oferty ujął ceny barier spełniających wymagania PFU. Wzrost kosztów wykonania, montażu oraz przeprojektowania już przyjętych założeń projektowych, nie może obciążać Wykonawcy. W przypadku nieuznania przez Inżyniera Kontraktu powyższych argumentów, powyższe pismo należy traktować jako powiadomienie o roszczeniu zgodnie z Subklauzulą 20.1. W takiej sytuacji Wykonawca zwraca się o wydanie instrukcji określającej dalsze postępowanie, umożliwiającej Wykonawcy opracowanie i przedstawienie pełnego, szczegółowego roszczenia (pismo Wykonawcy z 03.03.2010 r. – k. 357-358). W piśmie z 15 marca 2010 r. Wykonawca przedstawił Inżynierowi Kontraktu zestawienie ofert producentów produkujących bariery ochronne spełniające dodatkowe wymagania Zamawiającego i wynikające ze zmiany normy. Wykonawca odmówił jednocześnie wykonania trzech rozwiązań planowanych zastosowań barier ochronnych, podnosząc, że jest to niezgodnie z postanowieniami kontraktu, które nie przewidywały wariantowości rozwiązań projektowych (pismo Wykonawcy z 15.03.2010 r. wraz z załącznikami – k. 360-442). Inżynier Kontraktu w piśmie z 24 marca 2010 r. poinformował Wykonawcę, że zastrzeżenia dotyczące braku wydania Polecenia Zmiany są nieuzasadnione. Inżynier w porozumieniu z Zamawiającym potwierdził potrzebę wprowadzenia Zmian jakie będą konieczne w związku z aktualnie obowiązującymi wytycznymi GDDKiA w sprawie barier ochronnych jednak, przed wydaniem Polecenia Zmiany wymagane jest zachowanie procedur: Wykonawca zgodnie z poleceniem Inżyniera z dnia 26 lutego 2010 r., na podstawie Subklauzuli 13.1 jest zobowiązany do przedłożenia „propozycji Zmiany”. Z uwzględnieniem postanowień Subklauzuli 13.3, Wykonawca odpowie tak szybko jak to możliwe albo podając powody dla których nie może się zastosować do życzenia Inżyniera albo przedkładając opis proponowanych rozwiązań projektowych, robót czasu ich wykonania, koniecznych modyfikacji w Programie i w Czasie na Ukończenie oraz propozycji korekty Ceny Kontraktowej. Inżynier rozpatrzy propozycję Wykonawcy zgodnie z Subklauzulą 13.3 i odpowie zatwierdzeniem lub odrzuceniem propozycji; Jeżeli propozycja zostanie przyjęta, z zastrzeżeniem postanowień Subklauzuli 3.5, to strony podpiszą odpowiednią zmianę do Kontraktu a Inżynier wyda polecenie wprowadzenia Zmiany w życie, w odpowiednim okresie prac kontraktowych. W związku z powyższym Inżynier podniósł, że powiadomienie o roszczeniu zawarte w treści pisma Wykonawcy z 3 marca 2010 r. jest przedwczesne (pismo Inżyniera Kontraktu z 24.03.2010 r. – k. 444-445). W dniu 29 marca 2010 r. odbyło się spotkanie przedstawicieli Zamawiającego i Wykonawcy, w toku którego poruszono m.in. kwestię barier ochronnych. Przedstawiciel Zamawiającego wyjaśnił, że prace legislacyjne są już na ostatnim etapie, znane są wszystkie parametry barier. Zamawiający wskazał, że minimalizacji będzie podlegał poziom powstrzymywania H2, natomiast ugięcie dynamiczne może dochodzić do krawędzi obiektu, poinformował także, że nie należy stosować starych przepisów na Kontrakcie. W wyniku dyskusji Wykonawca, Inżynier i Kierownik Projektu podjęli decyzję o poszerzeniu poboczy projektowanych dróg ze względu na konieczność ich dostosowania do dostępnych na rynku barier zgodnych z normą PN-EN 1317. Ze względu na ówczesny brak na rynku barier o maksymalnej szerokości pracującej W2 jako barier osłonowych, zdecydowano o zastosowaniu w ich miejsce barier o szerokości pracującej W4 przed słupami oświetleniowymi, ekranami akustycznymi, bramownicami, podporami mostów etc. (notatka z 29.03.2010 r. sporządzona przez B. K. – k. 447-453 w zw. z pismem Inżyniera Kontraktu z 29 czerwca 2010 r. – k. 468; zeznania świadków: J. P. – k. 2800-2803; R. B. – k. 2803-2806; P. M. – k. 3534-3536). Wykonawca oraz Inżynier Kontraktu przez kilka następnych miesięcy wymieniali korespondencję. Wykonawca oczekiwał wydania przez Inżyniera Polecenia Zmiany na piśmie, co nie następowało. Inżynier w piśmie z 29 czerwca 2010 r. podniósł, że Wykonawca w piśmie z 8 kwietnia 2010 r. przedstawił ustalone wcześniej przez strony na naradzie technicznej szerokości poboczy, które umożliwiają późniejsze stosowanie nowych barier, a podjęte ustalenia umożliwiają Wykonawcy prowadzenie bez przeszkód prac projektowych na obecnym etapie. Według treści pisma Wykonawcy z 8 kwietnia 2010 r. szerokość poboczy w miejscach występowania barier będzie wynosić: 1,30 m – dla dróg, na których pas bariery znajduje się w odległości 0,5 m od krawędzi nawierzchni (łącznice, (...) itp.), 2,40 m – dla dróg jak wyżej w miejscach występowania słupów oświetleniowych, 1,80 m – dla dróg, na których pas bariery znajduje się w odległości 1,0 m od krawędzi nawierzchni (drogi obsługujące, dojazdy do obiektów itp.), 2,90 m – dla dróg jak wyżej w miejscach występowania słupów oświetleniowych, 1,60 m – dla dróg, na których pas bariery znajduje się w odległości 0,75 m od krawędzi nawierzchni (drogi serwisowe itp.), 2,70 m – dla dróg jak wyżej w miejscach występowania słupów oświetleniowych (pismo Wykonawcy z 08.04.2010 r. – k. 455-457, pismo Inżyniera Kontraktu z 14.04.2010r. – k. 459; pismo Wykonawcy z 20.04.2010 r. – k. 461-462; pismo Inżyniera Kontraktu z 28.06.2010 r. – k. 464-466; pismo Inżyniera Kontraktu z 29.06.2010 r. – k. 468). Inżynier Kontraktu w piśmie z 7 września 2010 r. oświadczył Wykonawcy, że zwiększenie szerokości poboczy w miejscach występowania barier nie może być przedmiotem roszczenia, gdyż PFU podając szerokość poboczy zaznacza, iż może być ona większa jeśli zachodzi potrzeba lokalizacji urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego. Powyższe pismo spowodowało dalszą wymianę stanowisk między Wykonawcą a Inżynierem, co do słuszności zaprezentowanego przez Inżyniera stanowiska (pismo Inżyniera Kontraktu z 07.09.2010 r. – k. 474; pismo Wykonawcy z 08.09.2010 r. – k. 476-477; pismo Wykonawcy z 13.09.2010 r. – k. 479-480 ). Inżynier Kontraktu w piśmie z 4 października 2010 r. oświadczył, że odrzuca w całości roszczenie nr 13 (dostosowanie elementów przekrojów drogowych, w tym poboczy do wymagań wynikających ze stosowania barier ochronnych) o kompensatę kosztów i przedłużenie Czasu na Ukończenie. Według stanowiska Inżyniera, Wykonawca powinien przewidzieć, że od 1 stycznia 2010 r. nastąpi zmiana stanu prawnego i ująć ten fakt jako dodatkowe ryzyko przy kalkulacji oferty ( pismo Inżyniera Kontraktu z 04.10.2010 r. – k. 482-483). W kolejnym piśmie z 20 października 2010 r. Inżynier Kontraktu wyjaśnił Wykonawcy, że w swoim pisemnym stanowisku z 4 października 2010 r. odrzucił wszystkie cząstkowe roszczenia Wykonawcy, które łączyły się pośrednio i bezpośrednio z projektowaniem, zastosowaniem barier produkowanych według normy PN-EN 1317 oraz wpływem rozwiązań projektowych w zakresie barier na inne elementy projektowanych dróg i obiektów. Inżynier oświadczył Wykonawcy, że decyzja o odrzuceniu roszczenia jest obowiązująca i ostateczna, nie oczekuje w tej sprawie dalszej korespondencji (pismo Wykonawcy z 11.10.2010 r. – k. 485-488; pismo Inżyniera Kontraktu z 20.10.2010 r. – k. 490-491). Wybór systemu barier ochronnych, drugie zgłoszenie i odrzucenie Roszczenia nr 13. Wykonawca w piśmie z 25 maja 2011 r. przekazał Inżynierowi Kontraktu materiały (katalog firmy (...) ) dotyczące wybranego przez Wykonawcę systemu barier ochronnych z normą PN-EN 1317. Projekt przewidywał wykonanie około 102.000 mb barier ochronnych, z czego około 7.000 mb na obiektach mostowych oraz około 95.000 mb na drogach. Na spotkaniu stron w dniu 7 czerwca 2011 r. Zamawiający dokonał wstępnej akceptacji stosowania barier firmy (...) , nie wyraził zgody na zwężenie szerokości chodników na 12 obiektach mostowych (pismo Wykonawcy z 25.05.2011 r. wraz z załącznikami – k. 493-573; pisemna notatka ze spotkania z dnia .07.06.2011 r. – k. 575-578). W piśmie z dnia 14 czerwca 2011 r. Wykonawca zgłosił Roszczenie nr 13 o dodatkową Płatność w wysokości 19.426.908,13 zł, wynikające z konieczności wykonania dodatkowych prac projektowych, szerszych nasypów drogowych, szerszych poboczy z kruszywa oraz różnicy między ceną nowych i starych barier ochronnych. Według dołączonego zestawienia, szacowany przez Wykonawcę koszt kupna i wykonania starych barier ochronnych wynosił 12.260.434 zł, a koszt nowych to 31.207.342,13 zł. Różnica między tymi wartościami wynosi 19.426.908,13 zł ( pismo Wykonawcy z 14.06.2011 r. wraz z załącznikiem – k. 580 ) . Inżynier Kontraktu w piśmie z 21 sierpnia 2011 r. wskazał na konieczność dostosowania kalkulacji kosztów dodatkowych do aktualnych uwarunkowań oraz że rozpatrywanie przedstawionych szczegółów roszczenia i kosztów uznanych przez Wykonawcę za dodatkowe jest niecelowe (pismo Inżyniera Kontraktu z 21.08.2011 r. – k. 583). Wykonawca wraz z pismem z 29 czerwca 2011 r. przedstawił dodatkową kalkulację, wskazując, że wartość Zmiany wyniosła 23.482.704,94 zł i stanowi różnicę pomiędzy kosztami wykonania Robót zgodnie z PFU a Kosztami wykonania Robót wynikających z wprowadzonej Zmiany (pismo Wykonawcy z 29.06.2011 r. – k. 585-587). Wraz z pismem z 6 lipca 2011 r. Wykonawca przekazał Inżynierowi kontraktu dokumentację projektową dla barier ochronnych (pismo Wykonawcy z 06.07.2011 r. – k. 589). Strony przez kilka kolejnych miesięcy wymieniały korespondencję oraz prowadziły rozmowy związane z wyceną barier ochronnych – Roszczeniem nr 13. Inżynier odmawiał uwzględnienia Roszczenia nr 13, wskazując, że Polecenie Zmiany nie zostało wydane (pisma Inżyniera Kontraktu z 14.07.2011 r. – k. 591 i z 01.08.2011 r. – k. 593-594, pisma Wykonawcy z 01.08.2011 r. – k. 595-597 i z 09.09.2011 r. – k. 599-608). Negocjacje stron w przedmiocie Roszczenia nr 13. Zamawiający w piśmie z 13 października 2011 r. poinformował Wykonawcę, że mimo odrzucenia przez Inżyniera Roszczenia nr 13, polecił Inżynierowi Kontraktu ponowne przeanalizowanie sprawy, z uwzględnieniem Zarządzenia nr 31 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 23 kwietnia 2010 r. (pismo Zamawiającego z 13.10.2011 r. – k. 610). Do końca pierwszej połowy 2012 r. Wykonawca wymieniał z Inżynierem Kontraktu korespondencję związaną z realizacją i wyceną nowych barier ochronnych. Inżynier wskazywał na brak przedłożenia przez Wykonawcę projektu warsztatowego, który uniemożliwia dokładne określenie ilości, rodzajów i wyceny barier energochłonnych oraz brak porównania ilości i wyceny barier według PFU oraz zaprojektowanych przez Wykonawcę, co uniemożliwia rzetelną ocenę Roszczenia nr 13. Wykonawca nie przedstawił oczekiwanych przez Inżyniera danych szczegółowych, przyjął jednak, że Koszt Zmiany w zakresie barier ochronnych opiewa na kwotę 28.081.156,28 zł, a następnie na kwotę 23.698.527,49 zł. Projektant w piśmie z 23 maja 2012 r. wskazywał, że musiał sporządzać dwukrotnie projekt w zakresie barier ochronnych – najpierw projektować bariery starego typu dla standardowych szerokościach poboczy, zgodnie z PFU a następnie bariery nowego typu (pismo Inżyniera Kontraktu z 17.01.2012 r. – k. 612-615, pismo Inżyniera Kontraktu z 19.01.2012 r. – k. 617, pismo Zamawiającego z 04.01.2012 r. – k. 618-619; pismo Inżyniera Kontraktu z 14.03.2012 r. – k. 621; pismo Inżyniera Kontraktu z 29.03.2012 r. – k. 623; pismo Wykonawcy z 16.04.2012 r. – k. 625-634; pismo Inżyniera Kontraktu z 25.04.2012 r. – k. 636; pismo Inżyniera Kontraktu z 21.05.2012 r. – k. 638; pismo projektanta z 23.05.2012 r. – k. 640-641; pismo Wykonawcy z 19.07.2012 r. – k. 643-648). W dniu 12 marca 2012 r. zawarta została przez (...) Sp. z o.o. z (...) umowa na wykonanie robót budowlano-montażowych, w tym dostawy i montażu barier ochronnych, na przedmiotowej inwestycji, za wynagrodzeniem w wysokości szacunkowej 13.060.820 zł netto (16.064.808,60 zł brutto). Podobną umowę na dostawę i montaż barier na obiektach mostowych zawarł w dniu 19 sierpnia 2011 r. (...) S.A. z (...) , wynagrodzenie oszacowano na kwotę 3.445.386,50 zł netto (4.237.824,37 zł brutto) (umowa z 12.03.2012 r. – k. 649-680, umowa z 19.08.2011 r. – k. 681-689). Inżynier Kontraktu we wrześniu 2012 r., powołując się na aprobatę Zamawiającego, uznał, że Wykonawcy należy się dodatkowa płatność z tytułu zastosowania barier nowego typu wynikająca z różnicy kosztów rzeczywistych i zakładanych na etapie oferty w kwocie 5.839.818,25 zł netto (dodatkowy Koszt) plus rozsądny zysk w wysokości 5% (Subklauzula 13.3). Według Inżyniera, nie przysługują natomiast dodatkowe płatności z tytułu wykonania szerszych poboczy z kruszywa i nasypu, gdyż PFU w pkt 1.1.2.1 wyraźnie określał szerokość dla poboczy gruntowych – 2x0,75 m lub większa jeśli zachodzi potrzeba lokalizacji urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego. Wykonawcy według Inżyniera nie należy się także płatność z tytułu prac projektowych, gdyż obowiązkiem Wykonawcy było ich zaprojektowanie niezależnie od przyjętego sytemu. Inżynier wskazał jednocześnie, że jego pismo stanowi zaproszenie do dalszych negocjacji (pismo Inżyniera Kontraktu z 04.09.2012 r. – k. 691-693). Wykonawca nie zgadzał się z wyliczeniami Inżyniera, podnosząc, że dodatkowy Koszt opiewa na kwotę 24.203.867,57 zł netto. Inżynier Kontraktu, odnosząc się do zastrzeżeń Wykonawcy, podniósł m.in., że dokonując wyliczeń w zakresie kosztów jednostkowych, oparł się na umowach z (...) przedstawionych mu przez Wykonawcę. Inżynier wskazał, że Wykonawca nie przedstawił żadnych dokumentów obrazujących to, w jaki sposób Wykonawca skalkulował swoją Ofertę w spornym elemencie. Brak jest jakichkolwiek ofert od dostawców barier ochronnych ,o które musiał wystąpić Wykonawca w celu ich wyceny na potrzeby złożenia Oferty w przetargu (pismo Wykonawcy z 07.09.2012 r. z załącznikami – k. 695-709; odpowiedź Inżyniera Kontraktu z 25.09.2012 r. – k. 715-717). Strony podjęły ustne negocjacje w sprawie kosztu barier energochłonnych. Wykonawca przedstawił wycenę opiewającą na kwotę 23.698.527,49 zł. Propozycja Inżyniera Kontraktu wynosiła 5.839.818,25 zł netto. Strony nie osiągnęły porozumienia w sprawie ustalenia dodatkowego Koszt z tytułu zastosowania barier energochłonnych „nowego typu”. Wobec tego Inżynier wskazał, że wyda Polecenie Zmiany wprowadzając wartość zmiany w kwocie 5.839.818,25 zł netto (pisemny protokół z negocjacji z 07.09.2012 r. – k. 712-713). Ostatecznie Zamawiający w piśmie z dnia 21 maja 2013 r. nakazał Inżynierowi Kontraktu, aby udzielił Wykonawcy odpowiedzi, że nie zostanie wprowadzone do Kontraktu żadne Polecenie Zmiany dotyczące zmiany materiału barier ochronnych (pismo Zamawiającego z 21.05.2013 r. – k. 2325). Charakter i zakres zmian wynikających z zastosowanie barier ochronnych nowego typu. Przedmiot i charakter robót związanych ze zmianą wymogów technicznych dla drogowych i mostowych barier ochronnych, w stosunku do przedmiotu pierwotnie ustalonego w Umowie i opisanego w PFU uległ zmianie na skutek decyzji o wprowadzeniu systemu barier certyfikowanych wg PN-EN 1317. Specyfikacje techniczne, stanowiące załącznik do PFU określały jednoznacznie typy barier drogowych (SP-01, SP-07, SP-09, SP-10 i SP-22) oraz mostowych (SP-06), przewidzianych w ramach realizacji Kontraktu na drogach i obiektach mostowych, a Wytyczne stosowania barier ochronnych z 1994 r. określały ich lokalizację (w zależności od klasy drogi), a tym samym określały ilości poszczególnych typów barier. Wytyczne z 1994 r. definiowały trzy typy barier: podatne – dopuszczające odkształcenie w czasie kolizji do 1,8-2,0 m (Typ I); wzmocnione – dopuszczające odkształcenie w czasie kolizji do 0,85 m (Typ II); sztywne – wyłączające odkształcenie w czasie kolizji do niemal zera (Typ III). Wytyczne z 1994 r. zalecały wykonywanie testów zderzeniowych barier w warunkach podobnych do wykonywanych obecnie zgodnie z normą PN 1317-2, ale testy nie stanowiły podstawy do wydawania certyfikatów na znak B i nie były egzekwowane. Wytyczne z 2010 r. oparte na normie PN-EN 1317 wprowadziły wymóg certyfikacji na znak CE, a tym samym konieczność wykonania badań zderzeniowych w akredytowanych laboratoriach badawczych. Całkowita kwota przewidziana w Wykazie cen przygotowanym przez Wykonawcę, na zakup i montaż wszystkich urządzeń ruchu drogowego wyniosła 48.986.661,99 zł brutto. Wykonawca nie wyszczególnił jaką część tej kwoty stanowią bariery ochronne. Opierając się na Biuletynie cen obiektów budowlanych z 2009 r., wydanym przez wydawnictwo (...) , procentowy udział barier drogowych w cenie wszystkich urządzeń bezpieczeństwa ruchu wynosi około 50-60%, co stanowi w przypadku oferty Wykonawcy kwotę około 25-30 milionów złotych. Deklarowana przez powoda kwota 12,5 miliona złotych za wykonanie barier ochronnych w „starym systemie” jest zaniżona. Dokładne określenie kosztów zakupu i montażu barier ochronnych na podstawie Wykazu cen jest niemożliwe. Według Rozliczenia Końcowego na Kontrakcie wybudowano łącznie 102.594,3 mb barier energochłonnych. Wartość robót dotyczących barier ochronnych zrealizowanych przez Wykonawcę na Kontrakcie, bazując na umowach faktycznie zawartych przez Wykonawcę, określić należy na 28.130.994,57 zł netto (bez kosztów poszerzenia nasypów i dodatkowych poboczy z kruszywa a także dodatkowych prac projektowych). Przekrój podstawowy dróg uwzględniający bariery ochronne przed Datą Odniesienia zakładał następujące parametry: 1,50 m – dla dróg z pasem awaryjnym lub poboczem utwardzonym bez występowania obiektów lub przeszkód przy drodze; 2,25 m – dla dróg z pasem awaryjnym lub poboczem utwardzonym z występowaniem obiektów lub przeszkód przy drodze; 1,88 – dla dróg klasy Z i dróg wyższych klas, bez występowania obiektów lub przeszkód przy drodze; 2,60 m – dla dróg klasy Z i dróg wyższych klas, z występowaniem obiektów lub przeszkód przy drodze; 1,43 m – dla dróg klasy L lub D bez występowania obiektów lub przeszkód przy drodze; 2,35 m – dla dróg klasy L lub D z występowaniem obiektów lub przeszkód przy drodze. Przekrój podstawowy dróg uwzględniający bariery ochronne faktycznie zastosowane na Kontrakcie (o szerokości pracującej W4) po Dacie Odniesienia zakładał następujące parametry: 1,80 m – dla dróg z pasem awaryjnym lub poboczem utwardzonym bez występowania obiektów lub przeszkód przy drodze; 1,80 m – dla dróg z pasem awaryjnym lub poboczem utwardzonym z występowaniem obiektów lub przeszkód przy drodze; 2,30 – dla dróg klasy Z i dróg wyższych klas, bez występowania obiektów lub przeszkód przy drodze; 2,30 m – dla dróg klasy Z i dróg wyższych klas, z występowaniem obiektów lub przeszkód przy drodze; 2,05 m – dla dróg klasy L lub D bez występowania obiektów lub przeszkód przy drodze; 2,05 m – dla dróg klasy L lub D z występowaniem obiektów lub przeszkód przy drodze. W miejscach, w których występują obiekty (np. słupy oświetleniowe) szerokość pobocza, jaką należało przyjąć w fazie ustalania wymiarów poszczególnych elementów zagospodarowania (jezdnie, pobocza) jest większa dla zakresu wynikającego ze stanu sprzed Daty Odniesienia. W przypadku pozostałych ww. przypadków, w których po Dacie Odniesienia zwiększyła się szerokość, konieczność ta powstała na Kontrakcie wyłącznie ze względu na dostępność na rynku bariery ochronnej o szerokości pracującej W4, nie wynika z obiektywnej oceny miejsc zagrożeń opisanej w normie PN-EN 1317 oraz Wytycznych z 2010 r. Prawidłowo przyjęte szerokości poboczy gruntowych na etapie sporządzania oferty i kontynuacji założonych przekrojów na etapie sporządzania dokumentacji projektowej, nie wymagały zmian projektowych w związku z wprowadzeniem normy PN-EN 1317 i „Wytycznych stosowania barier ochronnych na drogach krajowych”, stanowiących załącznik do Zarządzenia nr 31 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 23 kwietnia 2010 r. Roboty budowlane związane z wykonaniem poboczy nasypów ujęte są w pozycji „roboty ziemne”. Poprawnie dobrany przez projektanta przekrój poprzeczny, uwzględniający wymagania techniczne dla lokalizacji barier (obowiązujący w czasie sporządzania oferty), pozwoliłby na właściwe określenie objętości mas ziemnych (nasypy, wykopy), nie wymagałoby zmian projektowych w związku z zastosowaniem nowego typu barier. Wskazywane przez powoda dodatkowe koszty zmian w dokumentacji projektowej oraz koszty prac budowlanych (roboty związane z poszerzeniem poboczy i zmianą pochylenia skarp) nie są wynikiem zmiany wymogów technicznych w zakresie stosowania barier ochronnych, a pominięciem, niedopatrzeniem lub inną przyczyną niepoprawnego technicznie doboru przekroju korony drogi zarówno na etapie sporządzania oferty jak i wstępnej fazy realizacji dokumentacji projektowej. (pisemna opinia Instytutu (...) – k. 4377-4406, pisemne opinie uzupełniające (...) k. 4590-4600, k. 4973-5010, wyjaśnienia do pisemnej opinii uzupełniającej – k. 5080-5097) . Roszczenie nr 33 – przedłużenie Czasu na Ukończenie [II]. Dostęp do placu budowy w rejonie węzła G. (roszczenie cząstkowe nr 15). W trakcie prowadzenia Robót przez Wykonawcę, w związku z pracami prowadzonymi przez nadzór archeologiczny, w dniu 18 sierpnia 2010 r. doszło do odsłonięcia stanowiska archeologicznego w rejonie węzła G. ( fakt bezsporny – wskazany przez powoda i niezakwestionowany przez stronę pozwaną ). Decyzją nr (...) z 17 sierpnia 2010 r. (...)- (...) Wojewódzki Konserwator Zabytków nakazał wstrzymanie prowadzenia robót oraz przeprowadzenie na koszt Zamawiającego badań archeologicznych. Wykonawca w piśmie z 27 sierpnia 2010 r. poinformował Inżyniera o wstrzymaniu Robót oraz zwrócił się o wydanie przez Inżyniera polecenia o zwieszeniu prowadzonych prac w rejonie węzła G. . Jednocześnie Wykonawca podniósł, że jest upoważniony z tego tytułu do wydłużenia Czasu na Ukończenie, do dodatkowej zapłaty za poniesione dodatkowe Koszty oraz że po ustaniu skutków wynikających z okoliczności powodujących roszczenie Wykonawca wyśle ostateczne roszczenie, określające całkowite opóźnienie oaz całkowite dodatkowe Koszty (pismo Wykonawcy z 27.08.2010 r. – k. 966-967; decyzja nr (...) z 17 sierpnia 2010 r. (...)- (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków – k. 969-970; wyciąg z dziennika budowy – k. 972). W piśmie z 21 października 2010 r. Wykonawca poinformował Inżyniera Kontraktu, że powyższe prace archeologiczne spowodowały opóźnienie wynoszące 63 dni oraz dodatkowe koszty wynikające z demobilizacji i przerzutu na inne odcinki w łącznej wysokości 373.150,00 zł (pismo Wykonawcy z 21.10.2010 r. – k. 974-975). Inżynier Kontraktu w piśmie z 21 marca 2012 r. wskazał, że mimo ustania przyczyny będącej powodem roszczenia nr 15, nie otrzymał Roszczenia ostatecznego zgodnie z Subklauzulą 20.1. Inżynier podniósł ponadto, że Wykonawca nie składał comiesięcznych roszczeń przejściowych, mimo że Plac Budowy został ponownie przekazany Wykonawcy 18 kwietnia 2011 r. (pismo Inżyniera Kontraktu z 21.03.2012 r. – k. 2326). Dostęp do budowy w rejonie węzła R. i W. (roszczenie cząstkowe nr 25). W dniu 1 października 2010 r. zidentyfikowano nowe stanowiska archeologiczne w rejonie węzłów R. i W. . Wykonawca pismami z 22 października 2010 r. powiadomił o tym Inżyniera kontraktu. Następnie pismem z 9 grudnia 2010 r. Wykonawca złożył do Inżyniera Kontraktu powiadomienie o roszczeniu nr 25 – brak dostępu do Placu Budowy z powodu prowadzonych badań archeologicznych. Roszczenie szczegółowe Wykonawca złożył w piśmie z 5 sierpnia 2011 r., domagając się przedłużenia Czasu na Ukończenie o 11 miesięcy, a także dodatkowej płatności na pokrycie kosztów przedłużenia Czasu na Ukończenie (pisma Wykonawcy z 22.10.2010 r. – k. 984-987; z 09.12.2010 r. – k. 989; z 05.08.2011 r. wraz z załącznikiem – k. 991-998). Inżynier Kontraktu pismem z 25 sierpnia 2011 r. odrzucił roszczenie nr 25 w zakresie przedłużenia Czasu na Ukończenie o 11 miesięcy, wzywając jednocześnie Wykonawcę do wyliczenia Czasu na Ukończenie na podstawie planowanych terminów realizacyjnych i aktualnej sytuacji na budowie, a także do przedstawienia kalkulacji kosztów o jakie wystąpi Wykonawca w ramach tego roszczenia (pismo Inżyniera Kontraktu z 25.08.2011 r. – k. 2327). Pismem z 21 marca 2012 r. Inżynier Kontraktu poinformował Wykonawcę, że nie otrzymał uzupełnienia roszczenia nr 25, a Wykonawca nie składał także comiesięcznych roszczeń przejściowych (pismo Inżyniera Kontraktu z 21.03.2012 r. – k. 2328). Dostęp do placu budowy w rejonie węzła (...) (roszczenie cząstkowe nr 27). W dniu 6 kwietnia 2011 r. zostały zidentyfikowane znaleziska archeologiczne w rejonie węzła (...) . Decyzją konserwatora zabytków z 17 kwietnia 2011 r. wstrzymano prace i nakazano wykonanie badań archeologicznych. W dniu 22 kwietnia 2011 r. Wykonawca otrzymał od Inżyniera kontraktu zabezpieczenia terenu przed dostępem przed osobami trzecimi. Pismem z 29 kwietnia 2011 r. Wykonawca złożył do Inżyniera powiadomienie o roszczeniu nr 27 – brak dostępu do placu budowy, rejon węzła (...) , obejmujące przedłużenie Czasu na Ukończenie oraz płatności za dodatkowy Koszt (bez konkretyzacji) ( decyzja nr (...) – k. 1000; pisma Wykonawcy z 22.04.2011 r. – k. 1002 i z 29.04.2011 r. – k. 1004-1005) . Wykonawca przesłał do Inżyniera Kontraktu roszczenie ostateczne w piśmie z 2 marca 2012 r. domagając się przedłużenia Czasu na Ukończenie o 303 dni oraz zwrot dodatkowego Kosztu w łącznej wysokości 3.273.604,60 zł (pismo Wykonawcy z 02.03.2012 r. – k. 1009-1019). Pismem z 7 stycznia 2014 r. Inżynier Kontraktu poinformował Wykonawcę, że uznaje dodatkowy Koszt wyłącznie w zakresie obejmującym koszty ochrony oraz dozoru części Placu Budowy w rejonie odkrytego stanowiska archeologicznego w dniach od 22 kwietnia 2011 r. do 1 sierpnia 2011 r., tj. do dnia protokolarnego przekazania terenu budowy archeologom prowadzącym badania w łącznej wysokości 21.580,65 zł netto plus 5% rozsądnego zysku. W pozostałym zakresie roszczenie nr 26 zostało odrzucone. Inżynier wskazał m.in., że pozostałe koszty o charakterze ogólnym, nie zostały udowodnione przez Wykonawcę (wyciąg z dziennika budowy – k. 1007; pismo Inżyniera Kontraktu z 07.01.2014 r. – k. 2330-2332). Nieprzewidywalne warunki atmosferyczne (roszczenie cząstkowe nr 28). Pismem z 12 sierpnia 2011 r. Wykonawca powiadomił Inżyniera Kontraktu, że w związku z zaistnieniem gwałtownych opadów atmosferycznych w lipcu i sierpniu 2011 r., powodujących zalania oraz podtopienia Placu Budowy, doszło do wstrzymania prowadzonych prac oraz licznych strat i uszkodzeń, do których naprawienia Wykonawca zobowiązał się niezwłocznie, a w związku z tym czuje się upoważniony do przedłużenia Czasu na Ukończenie oraz płatności za dodatkowy Koszt, z przyczyn niezależnych od Wykonawcy (pismo Wykonawcy z 12.08.2011 r. – k. 1021-1022). W piśmie z 16 września 2011 r. Wykonawca złożył do Inżyniera roszczenie ostateczne domagając się Przedłużenia Czasu na Ukończenie o 30 dni oraz płatności za dodatkowy Koszt w wysokości 1.109.137,87 zł (pismo Wykonawcy z 16.09.2011 r. – k. 1024-1027). Roszczenie nr 31, Aneks nr 3, Roszczenie nr 33. Pismem z 4 czerwca 2012 r. Wykonawca zgłosił Inżynierowi Kontraktu roszczenie nr 31 dotyczące przedłużenia Czasu na Ukończenie, w skład którego wchodziły roszczenia cząstkowe nr 15, 25, 27 i 28. Roszczenie to nie obejmowało dodatkowych Kosztów (pismo z 04.06.2012

[... tekst skrócony ...]