Orzeczenie · 2022-11-21

XXV C 694/22Nieważność umowy kredytu hipotecznego denominowanego

Sąd

Sąd Okręgowy w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2022-11-21

SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaokręgowy

kredyt hipotecznykredyt frankowydenominacjaabuzywnośćnieważność umowyklauzule niedozwoloneprawo bankoweochrona konsumentaryzyko kursowespread walutowy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego denominowanego we franku szwajcarskim, zawartej przez powodów z bankiem na cele związane z działalnością gospodarczą. Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy oraz zasądzenia od banku kwoty stanowiącej nadpłatę wynikającą z zastosowania klauzul niedozwolonych (abuzywnych) dotyczących mechanizmu denominacji i przeliczeń walutowych. Sąd Okręgowy w Warszawie, po analizie przepisów prawa bankowego, kodeksu cywilnego oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE i Sądu Najwyższego, uznał umowę za nieważną. Sąd stwierdził, że klauzule denominacyjne, w tym sposób ustalania kursów kupna i sprzedaży waluty przez bank, były sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego (art. 353[1] KC) oraz dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy powodów. Pomimo że powodowie nie byli konsumentami w rozumieniu przepisów, sąd uznał umowę za nieważną z uwagi na naruszenie zasady swobody umów poprzez pozostawienie jednej ze stron (bankowi) możliwości dowolnego kształtowania wysokości świadczenia. W konsekwencji, sąd ustalił nieważność umowy i zasądził od banku na rzecz powodów kwoty odpowiadające nadpłatom wynikającym z zastosowania abuzywnych klauzul.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie nieważności umów kredytów denominowanych/indeksowanych do walut obcych, nawet zawartych przez przedsiębiorców, ze względu na abuzywność klauzul i naruszenie art. 353[1] KC.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu denominowanego i sposobu ustalania kursów walutowych przez bank. Nie dotyczy bezpośrednio umów konsumenckich, choć analiza abuzywności jest podobna.

Zagadnienia prawne (3)

Czy umowa kredytu hipotecznego denominowanego do waluty obcej, zawarta przez przedsiębiorców, może być uznana za nieważną z powodu abuzywności klauzul denominacyjnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, umowa kredytu denominowanego do waluty obcej, nawet zawarta przez przedsiębiorców, może być uznana za nieważną, jeśli klauzule denominacyjne naruszają zasady współżycia społecznego lub naturę stosunku zobowiązaniowego, pozostawiając jednej ze stron (bankowi) możliwość dowolnego kształtowania wysokości świadczenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzule denominacyjne, które pozwalały bankowi na jednostronne ustalanie kursów walutowych i tym samym dowolne kształtowanie wysokości zobowiązania kredytobiorcy, są sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego (art. 353[1] KC) i dobrymi obyczajami, nawet jeśli umowa została zawarta przez przedsiębiorców, a nie konsumentów. Taka konstrukcja umowy narusza równowagę kontraktową i pozostawia jedną ze stron w uprzywilejowanej pozycji.

Czy klauzule denominacyjne w umowie kredytu hipotecznego, które pozwalają bankowi na jednostronne ustalanie kursów walutowych, są abuzywne i prowadzą do nieważności umowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, klauzule te są abuzywne, ponieważ kształtują prawa i obowiązki stron w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy kredytobiorcy, a także są sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego, co prowadzi do nieważności umowy.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że postanowienia umowy pozwalające bankowi na dowolne ustalanie kursów walutowych (kupna i sprzedaży CHF) oraz spreadu, bez możliwości wpływu kredytobiorcy i bez obiektywnych kryteriów, naruszają równowagę kontraktową i dobre obyczaje. Taka dowolność banku w kształtowaniu zobowiązania kredytobiorcy jest sprzeczna z naturą stosunku zobowiązaniowego i prowadzi do nieważności umowy.

Czy umowa kredytu denominowanego do waluty obcej, zawarta przez przedsiębiorców, może być uznana za nieważną z powodu naruszenia zasady swobody umów (art. 353[1] KC)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, umowa taka może być uznana za nieważną, jeśli pozostawia jednej ze stron (bankowi) możliwość dowolnego jednostronnego ustalania kursu waluty, co narusza naturę stosunku zobowiązaniowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pozostawienie bankowi prawa do jednostronnego ustalania kursu waluty, według którego przeliczane są raty kredytu, wykracza poza granice swobody umów (art. 353[1] KC). Taka klauzula narusza naturę stosunku zobowiązaniowego, który powinien opierać się na równości stron, a nie na władczych kompetencjach jednej ze stron do kształtowania świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Częściowe uwzględnienie powództwa

Strona wygrywająca

powodowie (w zakresie ustalenia nieważności i części zapłaty)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
C. H.	osoba_fizyczna	powód
O. H.	osoba_fizyczna	powód
P. W.	osoba_fizyczna	powód
(...) Bank S.A. w W.	spółka	pozwany

Przepisy (5)

Główne

k.c. art. 353[1]

Kodeks cywilny

Strony zawierające umowę mogą określić stosunek prawny według swojego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze stosunku), ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Pozostawienie jednej ze stron możliwości dowolnego jednostronnego ustalania kursu waluty narusza naturę stosunku zobowiązaniowego.

k.c. art. 58 § 1

Kodeks cywilny

Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy. Nieważność czynności prawnej może wynikać z naruszenia art. 353[1] KC.

Pr. bank. art. 69 § 1

Ustawa - Prawo bankowe

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Pr. bank. art. 69 § 2

Ustawa - Prawo bankowe

Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.

Pomocnicze

k.c. art. 385[1]

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Sąd rozważał tę kwestię hipotetycznie, uznając klauzule za abuzywne, choć powodowie nie byli konsumentami.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa kredytu jest nieważna z powodu abuzywności klauzul denominacyjnych. • Klauzule denominacyjne naruszają naturę stosunku zobowiązaniowego (art. 353[1] KC) i dobre obyczaje. • Bank jednostronnie kształtował kursy walutowe, co narusza równowagę kontraktową. • Powodowie ponieśli nadpłatę w wyniku stosowania niedozwolonych klauzul.

Odrzucone argumenty

Umowa jest ważna i zgodna z prawem. • Powodowie jako przedsiębiorcy nie są objęci ochroną konsumencką. • Powodowie mieli wpływ na treść umowy i świadomie wybrali kredyt denominowany. • Ryzyko kursowe było im znane i zaakceptowane. • Roszczenie jest częściowo przedawnione.

Godne uwagi sformułowania

pozostawienie w ręku jednej tylko strony możliwości dowolnej zmiany jej warunków • sprzeczność z naturą stosunku zobowiązaniowego • jednostronne kształtowanie sytuacji konsumenta w zakresie wysokości jego zobowiązań • ukryta prowizja banku • nie ma tu zatem żadnej potrzeby doszukiwania się konstrukcji jakiegokolwiek instrumentu finansowego

Skład orzekający

Tomasz Gal

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie nieważności umów kredytów denominowanych/indeksowanych do walut obcych, nawet zawartych przez przedsiębiorców, ze względu na abuzywność klauzul i naruszenie art. 353[1] KC."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu denominowanego i sposobu ustalania kursów walutowych przez bank. Nie dotyczy bezpośrednio umów konsumenckich, choć analiza abuzywności jest podobna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i ich nieważności, co jest nadal gorącym tematem dla wielu osób i prawników. Wyrok pokazuje, że nawet przedsiębiorcy mogą dochodzić unieważnienia takich umów.

“Kredyt frankowy nieważny nawet dla przedsiębiorcy? Sąd Okręgowy w Warszawie wyznacza nowe standardy!”

Dane finansowe

WPS: 211 234,46 PLN

zapłata: 44 786,46 PLN

zapłata: 89 572,92 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników