XXV C 610/23

Sygnatura akt XXV C 610/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia Ewa Jończyk Protokolant: praktykant Zofia Potocka po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2025 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą w W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na rzecz (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwotę 5 417,00 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty. Sygn. akt XXV C 610/23 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 30 października 2023 r. (data prezentaty Sądu Okręgowego w Warszawie – k. 3 akt), skierowanym przeciwko (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. , (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialności z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kwoty 143.937,43 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie liczonymi od dnia 20 lipca 2023 r. do dnia zapłaty, a ponadto o zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego sprawowanego przez radcę prawnego według norm przepisanych, wraz z uiszczoną opłatą skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł. Uzasadniając żądanie powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialności z siedzibą w W. wskazał, że w dniu 5 września 2017 r. pozwany (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. zawarł z konsumentami - K. P. i M. P. umowę kredytu konsumenckiego nr (...) . Wskazał, iż na mocy ww. umowy pozwany bank udzielił konsumentom kredytu w wysokości 219.957,11 zł, w tym: a) całkowita kwota kredytu – 155.339,00 zł, b) zapłata kosztów związanych z udzieleniem pożyczki, w tym: (i) prowizja: 32.773,61 zł, (ii) kwota przeznaczona na sfinansowanie opłaty uiszczanej przez kredytobiorcę na rzecz pośrednika kredytowego: 31.844,50 zł, a udostępnienie kwoty kredytu konsumenckiego konsumentom nastąpiło na zasadach wskazanych w ww. umowie, która została zawarta na okres kredytowania wynoszący 144 miesięcy. Odnośnie legitymacji procesowej czynnej powód wskazał, że w dniu 29 maja 2023 r. zawarł z konsumentami - K. P. i M. P. umowę cesji powierniczej (przelewu) wszystkich wierzytelności pieniężnych, zarówno istniejących, jak i przyszłych wynikających z umowy kredytu nr (...) przysługujących kredytobiorcom w stosunku do kredytodawcy (pozwanego), w tym obejmujących wierzytelność mogącą wynikać z zastosowania sankcji kredytu darmowego, o której mowa w art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim . Podał, iż umowa cesji powierniczej została podpisana kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi. Powód podniósł, iż w dniu zawarcia umowy cesji powierniczej K. P. i M. P. (cedenci) podpisali również oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego przez powoda i zawiadomienie o cesji wierzytelności, a pełnomocnictwo objęło również upoważnienie do udzielenia przez pozwanego informacji objętej tajemnicą bankową, spełniając wszystkie wymogi z art. 104 ust. 3 Prawa bankowego . W dniu 13 lipca 2023 r. powód jako pełnomocnik K. P. i M. P. (cedentów), oraz samodzielnie, jako cesjonariusz, podpisał pismo oznaczone tytułem ,,Oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim wraz z zawiadomieniem o cesji wierzytelności, wezwaniem do zapłaty, żądaniem ponownego rozliczenia kredytu konsumenckiego i wnioskiem o wydanie rozliczenia wpłat” (podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym), a do ww. pisma załączono samodzielne oświadczenie cedenta o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, zawiadomienie o cesji wierzytelności i pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia przez powoda, a ww. dokumenty podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Następnie oświadczenie wraz z załącznikami przesłano pozwanemu na adres poczty elektronicznej w dniu 13 lipca 2023 r. wskazany do kontaktu na jego stronie internetowej. W ww. oświadczeniu powód ujął wezwanie do zapłaty w terminie 7 dni kwoty obejmującej dotychczas zapłacone przez cedenta odsetki umowne, natomiast termin do dobrowolnego zadośćuczynienia żądaniu zapłaty upłynął bezskutecznie w dniu 19 lipca 2023 r. W niniejszej sprawie powód zarzucił pozwanemu, iż w spornej umowie kredytu konsumenckiego naruszył następujące postanowienia art. 30 ust. 1: - pkt 6) ustawy – poprzez (i) niejasne i nierzetelne określenie stopy oprocentowania kredytu z odesłaniem do zmiennej Stopy Bazowej Banku, która jest równa średniej arytmetycznej stopy referencyjnej WIBOR 3M, (ii) niewskazanie okresów, warunków i procedury zmiany samej Stopy Bazowej Banku, determinującej wysokość stopy oprocentowania, a także (iii) niepoinformowanie kredytobiorcy, iż zastosowana stopa oprocentowania odnosi się również do kredytowanych kosztów kredytu, tj. prowizji i wynagrodzenia pośrednika kredytowego oraz (iv) nieokreślenie faktycznie zastosowanej stawki oprocentowania umownego, - pkt 7) ustawy – poprzez (i) wskazanie nieprawidłowej rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) oraz całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta, (ii) niepełne określenie założeń przyjętych do obliczenia ww. danych, z pominięciem, iż przy wyliczeniu RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty uwzględniono również odsetki umowne od kredytowanych kosztów kredytu oraz (iii) niewyjaśnienie sposobu wykorzystania założeń wskazanych jako przyjętych do ustalenia RRSO, - pkt 8) ustawy – poprzez (i) poinformowanie konsumenta o ujęciu w racie odsetkowo-kapitałowej kredytowanych kosztów kredytu i naliczonych od nich odsetkach umownych, a także (ii) jako jest stosunek spłat: całkowitej kwoty kredytu, kredytowanych kosztów kredytu i odsetek w ratach kredytu, - pkt 10) ustawy – poprzez (i) niepoinformowanie klienta, iż kosztem kredytu są również odsetki umowne naliczone od kredytowanych kosztów kredytu, a tym samym (ii) zaniżenie faktycznej wysokości kosztów kredytu w postaci: prowizji i wynagrodzenia pośrednika kredytowego, (iii) niepoinformowanie klienta, że zmienna stopa oprocentowania oparta o stawkę referencyjną WIBOR 3M ma wpływ na koszty kredytu, (iv) pominięcie, iż w przypadku całkowitej spłaty kredytu wszystkie koszty udzielenia kredytu – w tym prowizja i wynagrodzenie pośrednika kredytowego – podlegają rozliczeniu zgodnie z art. 49 i art. 45 ustawy, - pkt 15) ustawy – poprzez (i) niepełne określenie sposobów odstąpienia od umowy pożyczki przez konsumenta i pominięcie uprawnienia konsumenta do odstąpienia od umowy na zasadach określonych w art. 53 ust. 2 ustawy, to jest w przypadku, gdy umowa o kredyt konsumencki nie zawiera elementów określonych w art. 30 ustawy, oraz (ii) błędne pouczenie, iż oświadczenie o odstąpieniu może zostać złożone wyłącznie poprzez złożenie lub wysłanie oświadczenia o odstąpieniu na określony adres banku, - pkt 16) ustawy – poprzez niepełne i wprowadzające konsumenta w błąd określenie procedury i skutków wcześniejszej spłaty kredytu, tj. (i) niepoinformowanie pożyczkobiorcy, iż w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu kwota prowizji i wynagrodzenia pośrednika kredytowego ulegnie proporcjonalnemu rozliczeniu zgodnie z art. 49 i art. 52 ustawy. W ocenie powoda przywołane uchybienia powinny prowadzić do zastosowania sankcji tzw. kredytu darmowego, o której mowa w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia powód wskazał art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. i art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. W ocenie powoda, z chwilą złożenia pozwanemu skutecznego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego odpadł obowiązek zapłaty kosztów kredytu, w tym odsetek i prowizji, zaś świadczenia zapłacone w tym zakresie stały się świadczeniami nienależnymi, podlegającymi zwrotowi. Powód podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie upłynął roczny termin zawity na złożenie oświadczenia określonego w art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim, bowiem ww. oświadczenie złożył powód jako pełnomocnik cedentów oraz w imieniu własnym jako cesjonariusz pismem z dnia 13 lipca 2023 r., wysłanym i doręczonym do pozwanego pocztą elektroniczną w dniu 13 lipca 2023 r., tym samym oświadczenie zostało złożone w trakcie trwania umowy pożyczki (pozew – k. 3-21 akt). W odpowiedzi na pozew z dnia 11 stycznia 2024 r. ( data stempla pocztowego – k. 95 akt) (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego i kwoty 17,00 zł tytułem uiszczonej przez pozwanego opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powoda w zakresie kwoty 61.074,98 zł, tj. w zakresie kwoty całości wyliczonych przez powoda odsetek umownych uiszczanych w ramach spłaty umowy kredytu nr (...) między 25 października 2017 r. a 16 października 2020 r., z uwagi na upływ 3-letniego terminu określonego w art. 118 k.c. Pozwany zaprzeczył ponadto twierdzeniom powoda, iż sporna umowa kredytu narusza przepisy ustawy o kredycie konsumenckim w zakresie wypełnienia obowiązków informacyjnych określonych w jej art. 30 ust. 1 pkt 4, 6, 7, 8, 10, 15 i 16, kwestionując uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. W ocenie pozwanego wskazane w pozwie rzekome naruszenia wymienionych tam przepisów ustawy o kredycie konsumenckim nie wystąpiły w przypadku spornej umowy kredytu. Pozwany podniósł, że kwota kredytu przeznaczona m. in. na sfinansowanie prowizji za udzielenie kredytu została kredytobiorcy wypłacona, a oprocentowanie części kredytu przeznaczonego na sfinansowanie prowizji za jego udzielenie nie powoduje wzrostu stopy oprocentowania kredytu ani kwoty prowizji. Zdaniem pozwanego, bank może pobierać odsetki od całej kwoty kredytu, tj. od tej części kredytu, która jest przeznaczona na zapłatę przez kredytobiorcę kosztów kredytu, takich jak prowizja za jego udzielenie. W przekonaniu pozwanego, Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania została ustalona w sposób zgodny z założeniami przewidzianymi w ustawie o kredycie konsumenckim. Ponadto pozwany wyraził stanowisko, iż wszystkie zarzucane przez powoda rzekome naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim przez poszczególne postanowienia umowy kredytu nie miały wpływu na zdolność konsumenta do oceny ciążącego na nim zobowiązania kredytowego i jako takie nie mogą być podstawą zastosowania tzw. sankcji kredytu darmowego (wykładnia prounijna). Ponadto, w ocenie pozwanego, kredytobiorca nie ma podstawy prawnej do złożenia oświadczenia w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Pozwany wskazał nadto, że termin do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego przez kredytobiorcę upłynął w dniu 5 września 2018 r., zatem oświadczenie o skorzystaniu z tzw. sankcji kredytu darmowego z dnia 13 lipca 2023 r. zostało złożone przez kredytobiorcę po terminie określonym w art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim i nie wywołuje skutków prawnych. Zdaniem pozwanego, umowa przelewu zawarta między powodem a kredytobiorcami jest bezwzględnie nieważna, a kredytobiorcy nie udzielili skutecznie powodowi pełnomocnictwa do złożenia w jego imieniu oświadczenia w trybie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Pozwany zaprzeczył również twierdzeniom powoda, jakoby z faktu kredytowania kosztów kredytu stopa oprocentowania kredytu miała wynosić nie 9,90 %, a 13,32 %. Z ostrożności procesowej, pozwany powołując się na art. 411 pkt 1 k.c. , wskazał, iż bezzasadnie uznając, że świadczenie przez kredytobiorców na rzecz banku rat kapitałowo-odsetkowych zgodnie z umową kredytu stanowi w pewnej części (określonej w pozwie) świadczenie nienależne, to powód i tak nie może żądać jego zwrotu, skoro kredytobiorcy nie świadczyli z zastrzeżeniem zwrotu (odpowiedź na pozew z dnia 11.01.2024 r. – k. 95-137 akt). W piśmie procesowym z dnia 24 maja 2024 r. (prezentaty Sądu Okręgowego w Warszawie – k. 188 akt) powód podtrzymał w całości twierdzenia podniesione w pozwie, rozszerzając jednocześnie podstawę prawną pozwu i wskazując, że opiera swój pozew również na przepisach art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. i art. 3851 § 1 i § 2 k.c. , w związku z niedozwolonym charakterem postanowień istniejących w spornej umowie kredytu konsumenckiego, które: a) nie były indywidualnie uzgodnione z cedentami z uwagi na adhezyjny charakter umowy kredytu konsumenckiego, b) przewidują, iż w związku z zawarciem umowy kredytu konsumenckiego cedenci są obciążeni prowizją w wysokości 32.773,61 zł, która następnie podlega oprocentowaniu zgodnie ze stawką przewidzianą w umowie, c) przewidują, iż w związku z zawarciem umowy kredytu konsumenckiego cedenci są obciążeni wynagrodzeniem pośrednika kredytowego w wysokości 31.844,50 zł, które następnie podlega oprocentowaniu zgodnie ze stawką przewidzianą w umowie, d) w umowie kredytu brak jest informacji, za jakie czynności pośrednik kredytowy otrzymał wynagrodzenie w wysokości 31.844,50 zł i czy czynności pośrednika kredytowego nie są tymi samymi czynnościami związanymi z przygotowaniem do zawarcia umowy kredytowej (tj. sprawdzeniem zdolności kredytowej, przygotowaniem projektu umowy kredytu), które w zasadzie wykonał pozwany bank i za co pobrał przy wypłacie kredytu prowizję w wysokości 32.773,61 zł, e) kształtują jego obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, f) zgodnie z art. 3851 § 2 k.c. nie wiążą konsumenta z mocą ex tunc. Skutkiem abuzywności postanowień zastrzegających prowizję jest odpadnięcie podstawy prawnej do jej naliczania i pobierania od niej odsetek umownych z mocą ex tunc, od chwili zawarcia. Ww. podstawa prawna pozwu uzasadnia żądanie zwrotu co najmniej całości prowizji i innych kosztów kredytu (w szczególności odsetek umownych) na rzecz powoda. W ocenie powoda strona pozwana bezzasadnie powołała się na zarzut przedawnienia roszczenia w zakresie kwoty 61.074,98 zł, tj. odsetek umownych uiszczanych w ramach spłaty umowy kredytowej w okresie pomiędzy 25 października 2017 r. a 16 października 2020 r., ponieważ całość roszczenia powoda o zwrot wszystkich uiszczonych kosztów kredytu i odsetek stało się wymagalne w dniu złożenia przez powoda na rzecz pozwanego w sposób skuteczny oświadczenia z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim i od dnia złożenia tego oświadczenia należy liczyć termin przedawnienia roszczenia o zwrot prowizji i wszystkich spłaconych przez kredytobiorcę odsetek w niniejszej sprawie. W związku z faktem, iż sporna umowa kredytu konsumenckiego jest nadal aktualna i spłacana, nie zaistniał stan ,,wykonania umowy”, a tym samym upływ terminu zawitego. Powód wskazał, iż niezasadne są twierdzenia pozwanego, jakoby w niniejszej sprawie zastosowanie znajdował przepis art. 411 pkt 1 k.c. , podnosząc, że cedenci jako spełniający świadczenie nie wiedzieli w chwili zawarcia spornej umowy kredytowej, że bank dopuścił się naruszenia obowiązków informacyjnych skutkujących złożeniem skutecznego oświadczenia o sankcji kredytu darmowego, zaś fakt wykonywania przez cedentów w dobrej wierze zobowiązań wynikających z umowy kredytowej nie może być odczytywany przez bank w sposób określony w przepisie art. 411 pkt 1 k.c. , bowiem jest to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i z dobrymi obyczajami, a przez to stanowi nadużycie przez pozwanego ich praw podmiotowych ( art. 5 k.c. ) (pismo procesowe z dnia 24 maja 2024 r. – k. 188-211 akt). Pozwany w replice na pisma procesowe powoda wniósł o oddalenie powództwa w całości (k. 275 – 288 akt). Na dalszym etapie postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska. Sąd ustalił, co następuje: W celu uzyskania środków na spłatę kredytów K. P. i M. P. udali się do pośrednika kredytowego, który przedstawił im oferty zawarcia umowy kredytu konsolidacyjnego. Kredytobiorcy nie negocjowali postanowień umowy i nie kwestionowali wysokości ustalonej prowizji przez pośrednika kredytowego (zeznania świadków K. P. i M. P. – protokół z rozprawy – k. 217 akt, adnotacje w protokole pisemnym – k. 215 v. akt – 216 akt). W dniu 5 września 2017 r. K. P. i M. P. jako kredytobiorcy zawarli z (...) Bank S.A. z siedzibą w W. umowę nr (...) o udzielenie (...) Kredytu Konsolidacyjnego. Celem kredytu była spłata zobowiązań klienta niezwiązanych z jego działalnością gospodarczą, określonych w pkt II.F ust. 1 umowy kredytu, cele konsumpcyjne niezwiązane z działalnością gospodarczą klienta, zgodnie z wnioskiem klienta, sfinansowanie prowizji za udzielenie kredytu i sfinansowanie opłaty uiszczanej przez klienta na rzecz pośrednika kredytowego (pkt II.A w zw. z pkt II.B ust. 2.3 i pkt II.B ust. 2.4 umowy). Kwota kredytu została określona na 219.957,11 zł i składały się na nią: 1) kwota udostępniona klientowi na spłatę zobowiązań klienta w wysokości 145.839,00 zł, 2) kwota udostępniona klientowi na cele konsumpcyjne klienta w wysokości 9.500,00 zł, 3) kwota przeznaczona na sfinansowanie prowizji za udzielenie kredytu w wysokości 32.773,61 zł, 4) kwota przeznaczona na sfinansowanie opłaty uiszczanej przez klienta na rzecz pośrednika kredytowego w wysokości 31.844,50 zł (pkt II.B umowy). Całkowita kwota kredytu wynosiła 155.339,00 zł i stanowiła sumę wszystkich środków pieniężnych, które zostaną udostępnione klientowi na podstawie umowy kredytu (pkt II.C umowy). Okres kredytowania ustalono od dnia 5 września 2017 r. do dnia 25 września 2029 r. (pkt II.D umowy). Umowa kredytu miała wiązać strony od dnia jej zawarcia do dnia całkowitej spłaty zobowiązań klienta z tytułu umowy kredytu, chyba że umowa kredytu zostanie wcześniej rozwiązana w sposób określony w pkt III.9.2.3 umowy kredytu (pkt II.E umowy). Środki przyznane z tytułu kredytu Bank był zobowiązany wypłacić na podstawie odrębnej, pisemnej dyspozycji wypłaty kredytu złożonej przez klienta po zawarciu umowy kredytu, której wzór określony został w załączniku nr 1 do umowy kredytu (pkt II.F ust. 1 umowy). Kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy procentowej, która wynosi 9,90 % w stosunku rocznym. Wysokość zmiennej stopy procentowej ustalana jest jako suma zmiennej stopy bazowej obowiązującej w banku, wynoszącej 1,73 % w stosunku rocznym oraz stałej marży banku wynoszącej 8,17 %. Wysokość stopy bazowej ustalana jest w trybie opisanym w pkt III.1 umowy kredytu. Wysokość zmiennej stopy procentowej nie może być wyższa niż wysokość odsetek maksymalnych, o których mowa w pkt III.1.7 umowy kredytu, a w przypadku przekroczenia tej wysokości stosuje się oprocentowanie w wysokości odsetek maksymalnych przez okres trwania przekroczenia (pkt II.G ust. 1-3 umowy). W przypadku braku spłaty należności z tytułu umowy kredytu w terminie jej wymagalności, w szczególności w przypadku braku spłaty raty kredytu w wymaganym terminie, bank pobiera od kwoty zaległej odsetki według zmiennej stopy procentowej dla zadłużenia przeterminowanego, która wynosi 14 % w stosunku rocznym. Sposób ustalania stopy procentowej dla zadłużenia przeterminowanego określa pkt III.1.11 umowy kredytu (pkt II.H ust. 1-2 umowy). Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania kredytu wynosi 19,30 % (pkt II.I ust. 1 umowy). Całkowita kwota do zapłaty jest sumą całkowitego kosztu kredytu, wynoszącego 222.991,39 zł, oraz całkowitej kwoty kredytu, o której mowa w pkt II.C umowy kredytu. Całkowita kwota do zapłaty przez klienta wynosi 378.330,39 zł (pkt II.I ust. 2 umowy). Kredytobiorcy zobowiązali się do spłaty udzielonego kredytu wraz z należnymi opłatami, prowizjami i odsetkami w 144 kapitałowo-odsetkowych ratach, płatnych na wskazany w umowie kredytu rachunek kredytu (pkt II.J ust. 1 umowy). Raty kapitałowo-odsetkowe są równe, z zastrzeżeniem (i) raty przypadającej bezpośrednio po zmianie oprocentowania, której kwota może różnić się od kolejnych rat, jeżeli uwzględnia dodatkowe odsetki naliczone po zmianie oprocentowania, oraz (ii) ostatniej raty kapitałowo-odsetkowej, która jest ratą wyrównującą i jej wysokość może różnić się od wysokości poprzednich rat kredytu, mimo braku zmiany oprocentowania kredytu (pkt II.J ust. 2 umowy). Środki wpłacone na rachunek kredytu celem spłaty kredytu zgodnie z umową kredytu zostaną zaliczone w następującej kolejności na pokrycie: 1) kosztów windykacji rozumianych jako koszty poniesione przez bank w związku z dochodzeniem należności z tytułu kredytu, w tym koszty sądowe oraz egzekucyjne, 2) prowizji i opłat określonych w umowie kredytu, 3) odsetek zaległych, 4) kapitału zaległego, 5) odsetek bieżących, 6) kapitału bieżącego, 7) odsetek od zadłużenia przeterminowanego (pkt II.J ust. 7 umowy). Stopa Bazowa ulega zmianie w okresach trzymiesięcznych liczonych od pierwszego dnia miesiąca, w którym została zawarta umowa kredytu. Stopa Bazowa na każdy kolejny trzymiesięczny okres kalendarzowy jest równa średniej arytmetycznej stopy referencyjnej WIBOR 3M (publikowanej w ogólnopolskiej prasie codziennej lub w Internecie, np. www.bankier.pl, www.money.pl i zaokrąglonej do drugiego miejsca po przecinku), obowiązującej w ostatnich 5 dniach roboczych poprzedzających ostatni dzień roboczy poprzedniego trzymiesięcznego okresu kalendarzowego. Aktualna wysokość Stopy Bazowej jest publikowana na stronie internetowej banku, jak również w placówkach pośrednika kredytowego oraz agenta – pośredniczących przy zawarciu umowy (pkt III ust. 1.1 umowy). Klient może w każdym czasie dokonać wcześniejszej spłaty całości lub części kredytu, bez ponoszenia dodatkowych opłat ani prowizji z tego tytułu. W przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie kredytu, ulega obniżeniu całkowity koszt kredytu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy kredytu, chociażby klient poniósł je przed datą takiej wcześniejszej spłaty. Bank dokona rozliczenia kredytu w terminie 14 dni od dnia dokonania całkowitej spłaty kredytu. W przypadku wcześniejszej spłaty części kredytu bank obniży całkowity koszt kredytu przypadający na pozostały okres obowiązywania umowy kredytu i kwotę wynikającą z tego obniżenia rozliczy na koniec okresu kredytowania, odpowiednio pomniejszając wysokość ostatniej raty spłaty lub skracając okres kredytowania. Ustalona w umowie wysokość raty i terminy spłaty pozostają nadal obowiązujące, chyba że klient złoży wniosek o inny sposób lub termin rozliczenia zgodnie z ust. 2.5 poniżej. Klient dokonując wcześniejszej częściowej spłaty może złożyć wniosek do rozpatrzenia przez bank o zmniejszenie wysokości rat kredytu przy zachowaniu dotychczasowego okresu kredytowania albo o skrócenie okresu kredytowania (pkt III ust. 2.1-2.5 umowy). Bank pobiera następujące opłaty i prowizje związane z umową kredytu: - prowizja za udzielenie kredytu w wysokości 32.773,61 zł, płatna jednorazowo w dniu wypłaty kredytu, w formie przelewu na rachunek banku wskazany w dyspozycji wypłaty kredytu; - opłata za zmianę warunków umowy kredytu na wniosek klienta – 100,00 zł za realizację każdego wniosku klienta o zmianę umowy kredytu; - opłata za zaświadczenie / opinię banku na wniosek klienta – 50,00 zł za każde zaświadczenie / opinię sporządzoną przez bank (pkt III ust. 3.1 umowy). Klient uprawniony jest do odstąpienia od umowy kredytu bez podawania przyczyn w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, poprzez złożenie bankowi oświadczenia o odstąpieniu od umowy kredytu (o treści zgodnej ze wzorem oświadczenia o odstąpieniu od umowy kredytu stanowiącym załącznik nr 2 do umowy kredytu lub o innej treści wybranej przez klienta wskazującej w sposób dostateczny wolę klienta odstąpienia od umowy kredytu) na adres siedziby banku wskazany we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy kredytu (pkt III ust. 4.1 umowy). Klienci (kredytobiorcy) zawierając umowę kredytu oświadczyli, że: - przed zawarciem umowy kredytu zostali poinformowani, iż ponoszą ryzyko (w tym (i) ryzyko zmiany stopy procentowej polegające na tym, że w wyniku niekorzystnej zmiany stopy procentowej może ulec zwiększeniu comiesięczna rata kredytu oraz wysokość całego zaciągniętego zobowiązania, oraz (ii) ryzyko kursowe w przypadku kiedy klient osiąga dochody w walucie innej niż waluta kredytu (PLN) polegające na tym, że wzrost kursu PLN względem waluty dochodu klienta może istotnie wpłynąć na wzrost kosztów obsługi kredytu) oraz że są świadomi ponoszenia tego ryzyka; - przed zawarciem umowy kredytu otrzymali formularz informacyjny dotyczący kredytu; zostali poinformowani o możliwości otrzymania, na ich wniosek, bezpłatnego projektu umowy kredytu; - przed zawarciem umowy kredytu uzyskali wyjaśnienia dotyczące umowy kredytu, w tym treści informacji przekazanych przed zawarciem umowy kredytu oraz postanowień zawartych w umowie kredytu, w sposób umożliwiający klientom podjęcia decyzji dotyczącej umowy kredytu, jak również otrzymali wyjaśnienia do zgłaszanych wątpliwości; - informacje podane we wniosku kredytowym oraz w dokumentach dostarczonych przez klientów do banku w związku z wnioskiem kredytowym są kompletne oraz zgodne ze stanem faktycznym, a zawarte w nich oświadczenia klientów zostały złożone z pełną świadomością ich treści i wywoływanych skutków; - stan ich całkowitego zadłużenia z tytułu zaciągniętych pożyczek i kredytów wskazany przez klientów we wniosku kredytowym nie uległ zmianie; - przed zawarciem umowy kredytu zostali poinformowani o odpowiedzialności karnej na podstawie art. 297 Kodeksu karnego za podkładanie podrobionego, przerobionego, poświadczającego nieprawdę lub nierzetelnego dokumentu lub nierzetelnego, pisemnego oświadczenia; przy zawarciu umowy kredytu otrzymali wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy kredytu (pkt III ust. 9.1.1-9.1.8 umowy) (umowa kredytu – k. 35-39v akt). Szczegółowe określenie warunków kredytu zawierał Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsolidacyjnego do umowy nr (...) o udzielenie (...) kredytu konsolidacyjnego z dnia 5 września 2017 r. (Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsolidacyjnego – k. 145-149v akt). Dyspozycja wypłaty środków z kredytu została zrealizowana zgodnie z postanowieniami umowy kredytu ( dyspozycja wypłaty kredytu – k. 40-40v, 143-143v akt, wyciąg z historii rachunków – k. 151 akt). W dniu 29 maja 2023 r. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zawarła zarówno z K. P. , jak i M. P. jako konsumentami (cedentami) umowy cesji powierniczej o tożsamej treści. Na mocy ww. umów cesji powierniczej konsumenci (cedenci) – w celu dochodzenia roszczeń - przenieśli na rzecz (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (cesjonariusza) wszelkie wierzytelności pieniężne, w szczególności w zakresie zwrotu odsetek umownych, prowizji i innych kosztów kredytu naliczonych przez kredytodawcę, wraz z przynależnymi do tej wierzytelności prawami przysługującymi cedentom w stosunku do (...) Bank S.A. z siedzibą w W. i jego następców prawnych z tytułu wszelkich roszczeń wynikających z zastosowania sankcji kredytu darmowego, określonej w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim w stosunku do umowy (...) z dnia 5 września 2017 r., skutków abuzywności lub nieważności postanowień ww. umowy, w tym wierzytelności istniejące lub przyszłe (§ 1 umów cesji wierzytelności). Ww. wierzytelności obejmowały w szczególności wszelkie odsetki i pozaodsetkowe koszty udzielenia kredytu, w tym w szczególności opłaty administracyjne, prowizje, prowizje pośredników, składki ubezpieczeniowe, które strona udzielająca kredytu naliczyła w związku z zawarciem umowy kredytu konsumenckiego i które powinny być rozliczone wskutek złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, stwierdzenia abuzywności lub nieważności danego postanowienia umownego rodzącego odpowiedzialność pieniężną dłużnika (żądanie główne) (§ 2 umów cesji wierzytelności). Ww. umowy cesji wierzytelności zostały sporządzone w formie elektronicznej (§ 14 umów cesji wierzytelności), zawarte za pośrednictwem portali internetowych (w przypadku K. P. za pośrednictwem portalu internetowego (...) , a w przypadku M. P. za pośrednictwem portalu internetowego (...) ) i podpisane kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi (umowy cesji powierniczej – k. 42-43, 47-48 akt, elektroniczne poświadczenie weryfikacji – k. 44-46, 49-52, 55-56v, 58-60, 62-63v, 65-66v, 68-69 akt). W dniu zawarcia umów cesji powierniczej, tj. w dniu 29 maja 2023 r., cedenci (kredytobiorcy) K. P. i M. P. podpisali kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi również oświadczenia w trybie art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. W ww. oświadczeniach została zawarta informacja, iż (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. nabyła w drodze umowy cesji od ww. kredytobiorców wszelkie wierzytelności pieniężne z tytułu umowy kredytu nr (...) z dnia 5 września 2017 r. Załączniki do ww. oświadczeń stanowiły pełnomocnictwa m. in. do złożenia oświadczenia w trybie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim (które obejmowały również upoważnienie do udzielenia przez (...) Bank S.A. z siedzibą w W. informacji objętej tajemnicą bankową) oraz zawiadomienia o przelewie wierzytelności (oświadczenia w trybie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego z dnia 29.05.2023 r. wraz z załącznikami – k. 57-57v, 61-61v, 64, 67 akt). M. P. i K. P. , pełnomocnictwem z kwalifikowanym podpisem elektronicznym, udzielili umocowania Spółce (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. do uzyskiwania od (...) Bank S.A. w W. wszelkich informacji związanych z umową kredytu konsolidacyjnego, jak również złożenia oświadczenia w odniesieniu do ww. umowy wynikającego z art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim , przewidującego tzw. sankcję kredytu darmowego oraz do dalszego posługiwania się nim, w szczególności poprzez przesłanie złożonego oświadczenia do Banku (pełnomocnictwo – k. 64 akt, poświadczenie walidacji – k. 65 – 66 akt; pełnomocnictwo – k. 67 akt, poświadczenie walidacji – k. 68 – 69 akt). W dniu 13 lipca 2023 r. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. jako pełnomocnik cedentów oraz samodzielnie jako cesjonariusz podpisała kwalifikowanym podpisem elektronicznym pismo oznaczone tytułem ,,Oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim wraz z zawiadomieniem o cesji wierzytelności, wezwaniem do zapłaty, żądaniem ponownego rozliczenia kredytu konsumenckiego i wnioskiem o wydanie rozliczenia wpłat”. W ww. oświadczeniu wskazała, iż składa oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego względem umowy kredytu konsumenckiego nr (...) z dnia 5 września 2017 r., zawiadamia o zawarciu umowy cesji powierniczej dotyczącej roszczeń przysługujących kredytobiorcom wskutek złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, która obejmuje również wierzytelności przyszłe. W ww. oświadczeniu (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zawarła również wezwanie do zapłaty kwoty 171.027,26 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie w przypadku uchybienia terminowi płatności, w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma. Do ww. pisma załączono podpisane kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi, samodzielne oświadczenia cedentów o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, zawiadomienia o cesji wierzytelności i pełnomocnictwa do złożenia oświadczenia przez cesjonariusza. Ww. oświadczenie wraz z załącznikami przesłano w dniu 13 lipca 2023 r. do (...) Bank S.A. z siedzibą w W. na adres poczty elektronicznej ww. banku wskazany do kontaktu na jego stronie internetowej (oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim – k. 53-54 akt, załączniki do oświadczenia – k. 57-57v, 61-61v, 64, 67 akt, wydruk wiadomości e-mailowej z dnia 13.07.2023 r. - k. 70 akt). Dokonane przez kredytobiorców wpłaty w łącznej wysokości 175.446,55 zł zostały zaksięgowane na poczet: - spłaty kapitału w wysokości 64.253,64 zł; - spłaty odsetek umownych w wysokości 111.163,82 zł; - spłaty odsetek karnych w wysokości 18,40 zł; - nadpłat w wysokości 10,69 zł (zaświadczenie banku z dnia 19.07.2023 r. wraz z zestawieniem wpłat – k. 71-74v akt). Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie powołanych wyżej dowodów, które obdarzył atrybutem wiary. Jako wiarygodne Sąd ocenił dowody z dokumentów prywatnych i innych środków dowodowych, które nie były kwestionowane co do ich autentyczności i prawdziwości, a w wypadku kopii – co do ich zgodności z oryginałem. Sąd ocenił jako wiarygodne zeznania świadków K. P. i M. P. , którzy w sposób szczery wyjaśnili, że nawiązali kontakt z powodową Spółką, a intencją zawarcia przez nich umowy przelewu, a w konsekwencji udzielonego pełnomocnictwa, było zapewnienie reprezentacji ich osób w zakresie wierzytelności, które miały im przysługiwać względem pozwanego Banku. Powodowie w sposób klarowny wskazali, że ustalone na rzecz cedenta wynagrodzenie sięgające połowy odzyskanych środków pieniężnych od Banku nie zostało z nimi ustalone i nie tłumaczono im z jakiego względu taka jest ich wysokość. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie jest zasadne i, jako takie, nie zasługuje na uwzględnienie. Strona powodowa w niniejszej sprawie upatrywała podstawy do dochodzenia roszczeń konsumentów odwołując się do postanowień umowy przelewu. Strona pozwana podnosiła zarzut braku legitymacji procesowej strony powodowej, który Sąd uznał za zasadny. Zgodnie z treścią art. 509 § 1 k.p.c. , wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki ( § 2 art. 509 k.c. ). Przedmiotem umowy cesji jest wierzytelność, czyli prawo podmiotowe przysługujące wierzycielowi do żądania od dłużnika, aby spełnił świadczenie. Istotne jest to, aby owa wierzytelność istniała, ponadto aby cedent miał prawną możliwość nią rozporządzać. Aby wierzytelność mogła stać się przedmiotem czynności zobowiązująco – rozporządzającej musi być w dostateczny sposób oznaczona, zindywidualizowana. Przede wszystkim powinien być wyraźnie określony stosunek zobowiązaniowy, którego elementem jest zbywana wierzytelność; takie stanowisko słusznie przyjął też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 listopada 1999 r. (III CKN 423/98, OSNC 2000, Nr 5, poz. 92). Chodzi tu głównie o oznaczanie stron tego stosunku, świadczenia oraz przedmiotu świadczenia. Wskazane elementy muszą być oznaczone bądź przynajmniej oznaczalne już w momencie zawierania umowy przenoszącej wierzytelność, do chwili zaś przejścia wierzytelności z majątku zbywcy do majątku nabywcy powinno nastąpić wyczerpujące sprecyzowanie również pozostałych elementów stosunku zobowiązaniowego, w którego ramach istnieje zbywana wierzytelność. Z § 1 umów przelewu z dnia 29 maja 2023 r. wynika, że ich przedmiotem miały być wszelkie wierzytelności pieniężne, w szczególności w zakresie zwrotu odsetek umownych, prowizji i innych kosztów kredytu naliczonych przez kredytodawcę, wraz z przynależnymi do tej wierzytelności prawami przysługującymi cedentom w stosunku do (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. i jego następców prawnych z tytułu wszelkich roszczeń wynikających z zastosowania sankcji kredytu darmowego, określonej w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim w stosunku do umowy (...) z dnia 5 września 2017 r. zawartej z (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. , skutków abuzywności lub nieważności postanowień ww. umowy, w tym wierzytelności zarówno istniejące, jak i przyszłe. Nie ulega wątpliwości, że w dacie zawarcia umów przelewu nie istniała wierzytelność dochodzona w niniejszej sprawie przez powodową Spółkę, albowiem cedenci do chwili jej zawarcia nie skorzystali z sankcji kredytu darmowego i nie podnieśli zarzutów co do abuzywności umowy kredytu, jak również nie wskazali czy są świadomi skutków wynikających z zastosowania sankcji nieważności tej umowy. Z tego też względu Sąd dokonał analizy pod kątem ziszczenia się warunków skorzystania przez powodów z sankcji wadliwych czynności prawnych o charakterze konsumenckim. Umowa kredytu została uregulowana w art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe . Zgodnie z tym przepisem przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Udzielanie kredytów jest jedną z czynności banków przewidzianą w prawie bankowym . Do essentialia negotii umowy kredytu należą: oddanie przez bank do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie ściśle określonej kwoty środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel oraz zobowiązanie kredytobiorcy do korzystania z oddanych do dyspozycji środków pieniężnych na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Umowa kredytu stanowi zatem odrębny typ umowy nazwanej. Jest to umowa konsensualna, dwustronnie zobowiązująca, odpłatna. Zawarta w dnu 5 września 2017 r. umowa podlegała również regulacji szczególnej zawartej w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim . Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.k.k. , kredytem konsumenckim jest kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Zgodnie z powołaną wyżej ustawą, na etapie zawierania umowy kredytodawcę obciążają liczne obowiązki związane z formą umowy ( art. 29 ust. 1 ), doręczeniem jej egzemplarza konsumentowi ( art. 29 ust. 2 ) oraz kształtowaniem treści dokumentu umowy ( art. 29 ust. 3, art. 30 – 34 u.k.k. ). Postanowienia umowy nie mogą wyłączać ani ograniczać uprawnień konsumenta przewidzianych w ustawie o kredycie konsumenckim, albowiem w takich przypadkach stosuje się przepisy ustawy (art. 47). Dokument umowy, który otrzymuje konsument, ma stanowić zwięzłe kompendium informacji prawnej dla konsumenta, tak aby nie musiał on ponosić kosztów transakcyjnych (wysiłku, wydatków) w celu uzyskania potrzebnych mu wiadomości. Dokument umowy ma być instrumentem redukującym asymetrię informacyjną między kredytodawcą a konsumentem na temat sytuacji prawnej stron (por. T. Czech Tomasz, Komentarz do art. 30, w; Kredyt konsumencki. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2012.). W razie uchybienia przez Bank określonym obowiązkom informacyjnym na etapie przedkontraktowym, wynikającym z przepisów art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1 – 8, 10, 11, 14 – 17, art. 31 – 22, art. 33a i 36a – 36c u.k.k. , konsumentowi przysługuje uprawnienie do zwrotu kwoty kredytu w wysokości kapitału, bez konieczności zapłaty na rzecz kredytodawcy odsetek oraz pozostałych kosztów zastrzeżonych w umowie kredytu (określonych w art. 5 pkt 6 u.k.k. ), co czyni z umowy kredytu de facto stosunek nieodpłatny (tak: M. Grochowski, Komentarz do art. 45 [w:] K. Osajda (red.), Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, Wyd. 2, Warszawa 2019, Nb 1). Powołany wyżej przepis art. 45 u.k.k. implementuje ogólny art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U.UE L z dnia 22 maja 2008 r.), który nakazuje stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą. Przepis ten przewiduje sankcję bardzo daleko idącą, wysoce restrykcyjną (wręcz radykalną) wobec banków. Wprowadzona tym przepisem sankcja kredytu gratisowego polega na odebraniu kredytodawcy uprawnienia do żądania od kredytobiorcy oprocentowania i innych kosztów związanych z udzieleniem kredytu. Sankcja ta jest bardzo dotkliwa ze względu na fakt, iż zapłata oprocentowania i innych kosztów stanowi główną przyczynę, dla której banki zawierają umowy pożyczki (kredytu). W związku z tym przepis ten ma charakter wyjątkowy i nie należy go interpretować rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae), a jego wykładnia winna być ścisła. Sankcja kredytu darmowego nie powstaje zatem, gdy kredytodawca naruszył obowiązek, którego źródłem jest przepis niewymieniony w art. 45 ust. 1 u.k.k. , postanowienie umowy, zasady współżycia społecznego lub ustalone zwyczaje (zob. art. 56 k.c. ). Katalog określony w art. 45 ust. 1 u.k.k. ma charakter zamknięty i – jak już wskazywano – ze względu na wyjątkowy, sankcyjny charakter regulacji nie podlega wykładni rozszerzającej ani wnioskowaniu per analogiam. Zastosowania sankcji kredytu darmowego może mieć miejsce jedynie w wypadku: 1) naruszenia obowiązku zawarcia umowy o kredyt konsumencki w formie pisemnej, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę ( art. 29 ust. 1 u.k.k. ), 2) braku określenia w umowie takich elementów, jak: • imię, nazwisko i adres konsumenta oraz imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) oraz adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych kredytodawcy i pośrednika kredytowego; • rodzaj kredytu; • czas obowiązywania umowy; • całkowita kwota kredytu; • terminy i sposoby wypłaty kredytu; • stopy oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury jej zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy; • rzeczywista roczna stopa oprocentowania oraz całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta ustalona w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia; • zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informacji o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 u.k.k. ; jeżeli w ramach kredytu stosuje się różne stopy oprocentowania dla różnych należności kredytodawcy, należy także podać kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet różnych należnych sald, dla których stosuje się różne stopy oprocentowania; • informacji o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie; • roczna stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu; • sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje; • termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5 u.k.k. , a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym; • prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedury spłaty kredytu przed terminem; • informacja o prawie kredytodawcy do zastrzeżenia w umowie prowizji za dokonanie spłaty kredytu przed terminem i zasady ustalenia wysokości tej prowizji. Sankcja kredytu darmowego może znaleźć zastosowanie także w przypadku naruszenia przez kredytodawcę przepisów limitujących wysokość opłat z tytułu zaległości w spłacie kredytu, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k. oraz wysokości naliczonych konsumentowi odsetek za opóźnienie ( art. 33a u.k.k. ), jak również w razie naruszenia przez kredytodawcę przepisów ograniczających wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, w rozumieniu art. 5 pkt 6a u.k.k. ( art. 36a – 36c u.k.k. ). Konsument, który chce skorzystać z tego uprawnienia, musi złożyć kredytodawcy pisemne oświadczenie o zamiarze skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Jednakże zgodnie z art. 45 ust. 5 ww. przepisu uprawnienie to wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Przez wykonanie umowy należy rozumieć wywiązanie się przez jej strony ze wszystkich obowiązków ciążących na nich na podstawie umowy (tak: A. Łukaszewski, komentarz do art. 45 [w:] M. Stanisławska (red.), Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, Wyd. 1, Warszawa 2018, Nb 4). W świetle powołanej wyżej regulacji uruchomienie sankcji kredytu darmowego zależy od wykonania przez konsumenta uprawnienia prawokształtującego, bowiem sformułowanie, jakie zamieszczono w art. 45 ust. 1 u.k.k. : "po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia", jest typowe dla przypadków, w których w przepisach prawa cywilnego wprowadza się uprawnienie prawokształtujące (np. art. 88 § 1 k.c. , art. 395 § 10 zd. 2 k.c. , art. 499 zd. 1 k.c. ). Ponadto pojęcia "oświadczenie", którym posłużono się w art. 45 ust. 1 u.k.k. , ustawodawca używa w przepisach prawa cywilnego zazwyczaj dla oznaczenia oświadczenie woli, a nie oświadczenia wiedzy (informacyjne). Wykonanie uprawnienia prawokształtującego wymaga złożenia właśnie oświadczenia woli. Wykładnia językowa art. 45 ust. 1 u.k.k. wskazuje, że skutki związane z sankcją kredytu darmowego powstają - verba legis - "po złożeniu" oświadczenia ( tak uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2019 r., V ACa 118/18, LEX nr 2706625). Strona powodowa wskazywała również, że postanowienia umowy w zakresie ustalenia prowizji godzą w treść dyspozycji art. 385 1 k.c. , przy czym w tym miejscu podnieść należy, że o ile postanowienia umowy cesji obejmują roszczenia dotyczące skutków abuzywności i nieważności umowy kredytu konsolidacyjnego, o tyle w samym pełnomocnictwie nie przewidziano możliwości podniesienia zarzutów dotyczących sankcji wadliwej czynności prawnej dokonanej przez Klientów z (...) Bank S.A. W tym stanie rzeczy uznać należy, że podniesienie omawianego zarzutu w tym zakresie wykracza poza zakres udzielonego przez cedentów pełnomocnictwa. Niemniej jednak z racji tego, że zarówno umowa kredytu konsolidacyjnego, jak i umowa cesji została zawarta z konsumentami Sąd jest obowiązany dokonać analizy abuzywności jej postanowień z urzędu. Zgodnie z treścią § 1 art. 385 1 k.c. , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2 tego artykułu). Zgodnie z § 3, nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy, przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4). W świetle ustalonego stanu faktycznego nie budzi wątpliwości, że Kredytobiorcy jako konsumenci w rozumieniu art. 22 1 k.c. zawarli umowę kredytu konsolidacyjnego. Kredyt został bowiem udzielony osobom fizycznym na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą (vide pkt II ust. A umowy – k. 35 v. akt). W orzecznictwie nie budzi przy tym sporu (por. uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17), że oceny abuzywności dokonuje się na datę dokonania czynności. Sąd Najwyższy, z odwołaniem się do orzecznictwa TSUE (tj. wyroku z dnia 20 września 2017 r., C-186/16) stwierdził, że ocenę nieuczciwego charakteru warunków umowy należy przeprowadzać w odniesieniu do chwili zawarcia danej umowy z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, o których przedsiębiorca mógł wiedzieć przy zawieraniu umowy i które mogły wpływać na jej późniejsze wykonanie, gdyż warunek umowny może wprowadzać między stronami nierównowagę, pojawiającą się dopiero w czasie wykonywania umowy (pkt 54). W ocenie Sądu Najwyższego z powołanych przepisów dyrektywy 93/13, interpretowanych z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wynika jasno, że okoliczności, które zaistniały po zawarciu umowy, nie mają znaczenia dla oceny abuzywności postanowienia. Sporne zapisy umowne, jak wskazali świadkowie w zeznaniach, nie stanowiły przedmiotu indywidualnych uzgodnień z klientami. Przypomnienia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, o indywidualnie uzgodnionym postanowieniu można mówić jedynie wówczas, gdy dane postanowienie powstało poprzez wspólne uzgodnienie jego treści przez konsumenta i przedsiębiorcę bądź też zostało narzucone przedsiębiorcy przez konsumenta. Postanowieniem indywidualnie uzgodnionym w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. jest takie postanowienie, które rzeczywiście powstało na skutek indywidualnego uzgodnienia (por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2015 r., VI ACa 995/14 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 31 sierpnia 2020 r., I ACa 784/19). Aby uznać postanowienie za indywidualnie uzgodnione nie jest wystarczającym ustalenie, że cała umowa stanowiła przedmiot negocjacji. Konieczne jest bowiem ustalenie, iż przedmiotem negocjacji (indywidualnych ustaleń) było konkretne jej postanowienie, które potencjalnie może zostać uznane za niedozwolone (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019 r., IV CSK 443/18). W myśl przepisu art. 385 1 § 1 zd. 1 k.c. niedozwolone postanowienia umowne, nie wiążą konsumenta, a zatem nie wywołują one skutków prawnych od samego początku i z mocy samego prawa, co sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2014 r., III CSK 204/13, niepubl.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2016 r., II CSK 750/15, niepubl.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2017 r., II CSK 803/16, OSNC 2018/7-8/79; wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 20 września 2018 r., C-51/17), chyba że konsument następczo udzieli świadomej, wyraźnej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób jednostronnie przywróci mu skuteczność (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019/1/2, wyrok TSUE z dnia 3 października 2019 r., C-260/18). Wynikająca stąd sankcja bezskuteczności dotyczy tylko klauzuli abuzywnej, co niekiedy pozwala utrzymać stosunek prawny, poprzez wyeliminowanie tylko wadliwych postanowień umownych i zastosowanie minimalnej przez to ingerencji w ten stosunek. Dla oceny umowy w kontekście przepisu art. 385 1 k.c. za miarodajne można uznać porównanie wartości świadczenia jakie miał uzyskać konsument, a za jakie czynności związane z zawarciem umowy i realizacją świadczenia, miał uzyskać kontrahent w z racji udzielenia konsumentom kredytu. Z analizy postanowień zawartych w pkt II ust. B wynika, że Kredytobiorcy byli obowiązani do uiszczenia prowizji na rzecz Banku w kwocie 32 773, 61 zł, co stanowiło 21% przekazanej na poczet spłaty innych kredytów i wypłaconej kwoty samym kredytobiorcom. Kwota 31 844, 50 zł (stanowiąca 20, 5 %) wartości udostępnionej konsumentom kwoty kredytu została ustalona jako prowizja na rzecz osoby trzeciej – pośrednika kredytowego, którą to należność kredytobiorcy również objęli kredytem i mieli spłacać ratalnie. Analizując kwestię prowizji ustalonej przez Bank wskazać należy, że kwestionowany kredyt konsolidacyjny został udzielony na okres 12 lat (od dnia 5 września 2017 r. do dnia 25 września 2029 r. vide pkt II ust. D umowy – k. 35 v. akt). Ustaloną na rzecz Banku wysokość prowizji od udzielonej konsumentom kwoty kredytu nie sposób uznać za rażąco wysoką. Wszelkie pozaodsetkowe koszty tego kredytu, a zatem jego udzielenia oraz obsługi przez ten czas (m.in prowadzenie rachunku, monitorowania spłat, księgowania, wysyłania pism, monitów, rozpoznawania ewentualnych reklamacji) zamknęły się kwotą ustalonej prowizji. Takiej kwoty nie sposób uznać za wygórowaną, rażąco naruszającą interesy konsumentów oraz kształtującą ich prawa i obowiązki sprzecznie z dobrymi obyczajami. Uwzględnić również wypada, że klienci zawierali umowę kredytu konsolidacyjnego celem spłacenia uprzednio zaciągniętych zobowiązań, co mogło wpływać na ocenę ryzyka przez bank, co do ewentualnych kosztów związanych z zawarciem i obsługą umowy, a w konsekwencji na przyjętą kwotą prowizji. W tym stanie rzeczy nie sposób jest uznać, że prowizja ustalona przez Bank miała charakter abuzywny. Strona powodowa domagała się również ustalenia, że abuzywne jest postanowienie dotyczące kwoty prowizji ustalonej przez pośrednika kredytowego. W tym zakresie świadkowie (kredytobiorcy) również wskazali, że postanowienie dotyczące ustalenia wysokości tego świadczenia nie było z nimi indywidualnie uzgodnione, przy czym strona powodowa nie przedstawiła umowy, z której wynikała wysokość tego świadczenia odwołując się wyłącznie do postanowienia pkt I ust. B ppkt 2.4. Kwestia włączenia do ustalonej kwoty kredytu długu wynikającego z umowy zawartej przez Kredytobiorców z pośrednikiem kredytowym stanowi co prawda pozaodsetkowy koszt kredytu, niemniej jednak niezależny od stosunku prawnego łączącego Klientów z (...) Bank S.A. Fakt, że Bank zgodził się na kredytowanie tego kosztu nie może być podstawą oceny, że w sposób nieuczciwy zastrzegł dla siebie wynagrodzenie stanowiące ukryty koszt kredytu. Godzi się w tym miejscu zauważyć, że podstawowe znaczenie dla ustalenia ustawowych granic maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu ma art. 36a u.k.k. Jednakże samo określenie w umowie maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu w taki sposób, że nie narusza powyższego przepisu, nie oznacza automatycznie, że klauzula ta nie stoi w sprzeczności z normą wynikającą z art. 385 ( 1) zd. 1 k.c. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia dotychczasowe orzecznictwo, w którym wyraźnie rozgranicza się podstawy prawne dla stwierdzonej sprzeczności postanowień umownych z przepisami prawa oraz uznania ich za niedozwolone. Okoliczność, że postanowienia umowne zasadniczo mieściły się w granicach określonych ustawą, nie wyklucza uznania ich za niedozwolone w stosunkach z konsumentami ( vide postanowienie Sądu Najwyższego z 11 września 2020 r., II CNP 1/20) . Podobnie, w literaturze przedmiotu prezentowany jest pogląd, że pozaodsetkowe koszty kredytu nie tylko powinny mieścić się w limicie określonym w art. 36a u.k.k. , ale także nie mogą naruszać regulacji dotyczących klauzul abuzywnych. W konsekwencji powołany przepis nie stoi na przeszkodzie kontrolowaniu przez sąd zastrzeżonych w umowie o kredyt konsumencki pozaodsetkowych kosztów kredytu w kontekście ich ewentualnej nieuczciwości. Kontrola ta powinna odbywać się z uwzględnieniem przepisu art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz.UE.L 1993, nr 95, s. 29). Zgodnie z nim, warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, uznaje się za nieuczciwe, jeśli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Przez taką nierównowagę, w powyższym kontekście rozumieć należy m.in. takie określanie wysokości kosztów pozaodsetkowych, które obciąża konsumenta kosztami nieproporcjonalnymi w stosunku do świadczeń i do kwoty kredytu (por. J. A. Antoniuk, Dopuszczalność badania abuzywności postanowień umownych dotyczących pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego, Monitor Prawniczy 2021, nr 5, Legalis). Rażącym naruszeniem interesów będzie nieusprawiedliwiona dysproporcja praw i obowiązków konsumenta - na jego niekorzyść. Sprzeczność z dobrymi obyczajami sprowadza się natomiast do zmierzania do naruszenia równorzędności stron stosunku prawnego i nierównego rozkładania uprawnień i obowiązków pomiędzy partnerami umowy (vide postanowienie Sądu Najwyższego z 11 września 2020 r., II CNP 1/20). Za niedozwoloną klauzulę umowną uznać można zatem m.in. pobieranie przez kredytodawców kredytu konsumenckiego opłat zbyt wysokich i niczym nieuzasadniających tej wysokości. Za słuszny należy uznać pogląd, zgodnie z którym ocena abuzywności postanowień umownych, które odnoszą się do pozaodsetkowych kosztów kredytu, powinna być zatem dokonana pod kątem ich ekwiwalentności w stosunku do poniesionych przez kredytodawcę kosztów. Kredytodawca powinien wykazać, że powyższe koszty odpowiadają w rzeczywistości poniesionym przez niego kosztom (J. R. Antoniuk, Dopuszczalność..., Legalis). Jeżeli okaże się, że w wyniku takiego ustalenia wysokości kosztów pozaodsetkowych dojdzie do nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków konsumenta (na jego niekorzyść), a wysokość prowizji będzie de facto stanowiła zawoalowane wynagrodzenie kredytodawcy, którego funkcję powinny pełnić przewidziane w umowie odsetki, należałoby uznać wspomnianą klauzulę za niedozwoloną. W orzecznictwie zwraca się uwagę na tzw. test przyzwoitości, który ma ułatwić ocenę, czy w danym przypadku zastosowana klauzula ma charakter abuzywny. Polega on na "zbadaniu, czy postanowienie wzorca jest sprzeczne z ogólnym wzorcem zachowań przedsiębiorców wobec konsumentów oraz jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w sytuacji, w której postanowienie to nie zostałoby zastrzeżone; jeżeli bez tego postanowienia znalazłby się on - na podstawie ogólnych przepisów - w lepszej sytuacji, należy uznać je za nieuczciwe" (wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2015 r., I CSK 945/15). W niniejszej sprawie nie sposób jest uznać, że przewidziane w umowie dodatkowe koszty pozaodsetkowe mogą być potraktowane jako zmierzające do obejścia prawa i uznane za nieważne na podstawie art. 58 § 1 k.c. Nie sposób jest też uznać postanowień zawartych w treści pkt II ust. B ppkt 2.3 i 2.4 za abuzywne. Po pierwsze – nie sposób postanowień dotyczących umowy prowizji na rzecz (...) Bank S.A. łączyć przy ocenie przesłanek z art. 385 1 k.c. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ustalenie wysokości prowizji na rzecz pośrednika kredytowego, do którego udali się Kredytobiorcy i w obecności którego podpisali umowę kredytową nie leżało w gestii (...) Bank S.A. Analiza umowy przelewu powierniczego nie pozwala na włączenie do zakresu roszczeń, które mogą być dochodzone przez powoda prowizji zapłaconej na rzecz pośrednika kredytowego. W konsekwencji uznać należy, że stronie powodowej w tym zakresie nie przysługuje legitymacja do dochodzenia roszczeń w imieniu K. P. i M. P. . Dodatkowo – zastosowane przez pozwanego postanowienia dotyczące prowizji zarówno za udzielenie kredytu, jak również na rzecz pośrednika kredytowego nie sposób uznać za abuzywne. Analiza rozkładu obowiązków umownych w kontekście całości okoliczności sprawy, a nie na samym literalnym brzmieniu klauzuli, nie pozwala na uznanie, że Bank osiągnął niczym nieuzasadnione profity z zawartej umowy kredytu konsolidacyjnego. Przeprowadzając tzw. test przyzwoitości nie ma podstaw do uznania, że przewidziane w umowie kredytu postanowienia dotyczące prowizji zmierzają do zagwarantowania niczym nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorcę (Bank) kosztem słabszej strony umowy. Wobec nieskorzystania przez konsumentów, przed datą zawarcia umowy cesji, z sankcji kredytu darmowego i niezłożenia przez powodów oświadczenia o skorzystaniu z przepisów dotyczących abuzywności postanowień umownych, niewątpliwym jest, że zbywana przez konsumentów wierzytelność była wierzytelnością przyszłą. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie za dopuszczalne uznaje się zawarcie umowy przelewu wierzytelności przyszłej, a zatem wierzytelności, które w chwili ich przeniesienia nie istnieją, a które mają powstać w przyszłości (vide E. Łętowska (w:) System prawa cywilnego, t. III, cz. 1, s. 903; J. Mojak, Obrót wierzytelnościami, Lublin 1995, s. 15, por. również m.in. wyrok SA w Białymstoku z dnia 7.06.2013 r., I ACa 72/13, LEX nr 1335614; wyrok SN z dnia 9.08.2005 r., IV CK 157/05, LEX nr 346081; wyrok SN z dnia 30.01.2003 r., V CKN 345/2001, OSNC 2004/4/65; uchwała SN z dnia 19.09.1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998/2/22). Co prawda konstrukcja przelewu takiej wierzytelności nie wynika wprost z przepisów Kodeksu cywilnego , ale podstawę obrotu takimi wierzytelnościami upatruje się w treści art. 555 k.c. i jak wskazał Sąd Najwyższy, sam charakter wierzytelności przyszłych nie wyklucza ich przelewu (por. cyt. uchwałę z dnia 19 września 1997 r.). Wierzytelności przyszłe stanowią różnorodną kategorię, obejmującą wierzytelności warunkowe (terminowe), wierzytelności, u podłoża których leży częściowo zrealizowany stan faktyczny, oraz nadzieję na powstanie wierzytelności. Wierzytelności warunkowe są następstwem czynności prawnej, której strony uzależniają powstanie wierzytelności od zdarzenia przyszłego i niepewnego (warunek zawieszający). Podobnie jest w przypadku wierzytelności terminowej (przy terminie początkowym), gdzie powstanie wierzytelności zależy od nadejścia określonego terminu. Podkreślić jednakże należy, że do chwili spełnienia się warunku zawieszającego lub nadejścia terminu początkowego wierzytelność jako prawo podmiotowe nie istnieje, a taka sytuacja jest traktowana jako ekspektatywa wierzytelności (czyli względne prawo tymczasowe) ( tak J. Mojak, op.cit, s. 16 ). Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że zasady cesji wierzytelności przyszłych muszą odpowiadać ogólnym regułom dotyczącym przelewu wierzytelności. Wierzytelności, u podłoża których leży tylko częściowo zrealizowany stan faktyczny uzasadniający ich powstanie, jako prawa podmiotowe powstają dopiero w momencie ziszczenia się brakującego elementu danego stanu faktycznego (condicio iuris) (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2016 roku, I ACa 1915/15). Tym samym warunkiem skutecznej cesji wierzytelności jest istnienie tego prawa i dlatego wierzytelność przyszła może przejść na nabywcę dopiero z chwilą jej powstania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2002 roku, IV CKN 1471/00, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2016 roku, V CSK 379/15). W konsekwencji zasadnicze znaczenie ma odpowiednie oznaczenie przedmiotu przelewu. Odpowiednie oznaczenie wierzytelności przyszłej – przy założeniu, że może ona przejść na nabywcę dopiero z chwilą powstania – niewątpliwie wymaga określenia danych, pozwalających ustalić, w chwili powstania konkretnej wierzytelności, że to właśnie ta wierzytelność objęta była wcześniej zawartą umową cesji. Wierzytelności przyszłe muszą być przynajmniej oznaczalne w chwili zawierania umowy przelewu. Jak konsekwentnie wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, minimalnym sposobem oznaczenia wierzytelności przyszłej jest wskazanie tytułu powstania wierzytelności - stosunku prawnego, z którego wierzytelność wynika, osoby dłużnika oraz wierzyciela (por. cyt. artykuł A. Szpunara; A. Szpunar, Glosa do uchwały SN z dnia 19 września 1997 r. III CZP 45/97, OSP 1998/7-8; wyrok SN z dnia 16.10.2002 r., IV CKN 1471/00, Glosa 2007/1/10; wyrok SN z dnia 11.05.1999 r., III CKN 423/98, OSNC 2000/5/92; cyt. uchwała z dnia 19.09.1997 r.). Warunkiem ogólnym cesji wierzytelności przyszłej jest zatem jej indywidualizacja, powalająca ustalić w chwili zaistnienia określonej wierzytelności, że to właśnie ona objęta była wcześniej zawartą umową (por. M. Litwińska, Glosa do uchwały SN z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, PPH 1998/8/45-48; W. Jarzyński, Zmiany podmiotowe w umowach, artykuł, M.Zam.Pub. 2011/6/39-41). Pozostałe wierzytelności przyszłe z nieistniejących stosunków prawnych, których nie da się w wystarczający sposób zidentyfikować w chwili ich powstania (w szczególności „wierzytelności nadziei”), mogą być przedmiotem umów czysto zobowiązujących lub umów przedwstępnych, ale podkreślić należy, że do dokonania cesji konieczna wtedy będzie osobna umowa rozporządzająca (por. uchwała SN z dnia 19.09.1997r., III CZP 45/97). Zgodnie bowiem z treścią art. 510 § 1 k.c. , umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Jeżeli zawarcie umowy przelewu następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, z zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania ( § 2 k.c. ). Z treści analizowanej w sprawie niniejszej umowy cesji wynikało, że konsumenci przelali na cesjonariusza wszelkie wierzytelności pieniężne, zarówno obecne, jak i przyszłe, wynikające z umowy o kredyt konsumencki nr (...) zawartej z (...) Bank S.A. z siedzibą w W. w dniu 5 września 2017 r., przysługujące im w stosunku do kredytodawcy wynikające z zastosowania sankcji kredytu darmowego określonego w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim i sankcji nieważności oraz abuzywności. Takie określenie przedmiotu przelewu odpowiada obowiązkowi należytej identyfikacji przedmiotu przelewu. Z zeznań świadków K. P. i M. P. (cedentów) wynikało, że umowy przelewu wierzytelności podpisali celem dochodzenia w ich imieniu przez powoda wierzytelności. Świadkowie nie byli w stanie przy tym podać, w jakiej wysokości były te wierzytelności, wiedzieli jedynie, że powód będzie dokonywał czynności procesowych i egzekucyjnych w ich imieniu. Abstrahując od powyższych zastrzeżeń, z treści przedmiotowych umów przelewu wierzytelności wynika, że tytułem zapłaty cesjonariusz zobowiązał się do przekazania cedentom 50% wyegzekwowanego od dłużnika świadczenia obejmującego należności główną w terminie 14 dni od dnia wyegzekwowania świadczenia od dłużnika. Cedent przejmował w całości prawo do zasądzonych kosztów procesu. Porównując wskazany zapis umowy z zeznaniami świadków uznać należy, że przyczyny zawarcia umów cesji były rozbieżne. O ile dla konsumentów istotnym było obniżenie kosztów umowy kredytu i odzyskanie należności za pośrednictwem cesjonariusza, to celem, dla którego cesjonariusz zawarł przedmiotowe umowy przelewu było umożliwienie reprezentacji kredytobiorców w stosunku do pozwanego Banku, w tym w procesie sądowym, w celu uzyskania wynagrodzenia o znacznej wysokości. W konsekwencji zawarte umowy cesji należy uznać za zmierzające do obejścia obowiązujących przepisów prawa. Kredytobiorca zgodnie z art. 87 k.p.c. może być bowiem reprezentowany przed Sądem w sprawach ze stosunku umowy pożyczki oprócz osób sprawujących zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osób pozostających ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestników sporu, jak również małżonków, rodzeństwa, zstępnych lub wstępnych strony oraz osób pozostających ze stroną w stosunku przysposobienia jedynie przez adwokata i radcę prawnego. Powodowa Spółka nie posiadając statusu ani radcy prawnego ani adwokata próbowała zatem obejść przepisy i za pomocą instytucji przelewu wierzytelności zdobyć legitymację procesową czynną w sprawie. Z zeznań świadków K. P. i M. P. wynikało, że nie byli oni świadomi, w jakim zakresie nastąpi zwrot odzyskanej przez powoda wierzytelności, natomiast wiedzieli, że powód uzyska wynagrodzenie w wysokości 50% odzyskanego kapitału z tytułu wykonanej usługi. Przepisy prawa korporacyjnego odnoszącego się do podmiotów zawodowo świadczących pomoc prawną wykluczają możliwość ustalenia wysokości wynagrodzenia w taki sposób. W świetle treści np. art. 36 ust. 3 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego Radca prawny nie może zawierać z klientem umowy, na mocy której klient zobowiązuje się zapłacić wynagrodzenie za prowadzenie sprawy wyłącznie w razie osiągnięcia pomyślnego jej wyniku, chyba że co innego stanowią przepisy prawa. Radca prawny zatem nie byłby uprawniony do domagania się wynagrodzenia w postaci przewidzianej jak w przedmiotowych umowach cesji. Dodatkowo – skoro zawarte umowy miały być podstawą dochodzenia roszczeń konsumenckich, to zwrot połowy odzyskanego świadczenia głównego oprócz uzyskanych kosztów procesu (w żaden sposób nieporównywalny z wysokością poniesionych w niniejszej sprawie kosztów) przez podmiot komercyjny stoi w opozycji z wymagającym ochrony interesem cedenta. Już tylko z tej przyczyny uznać należy przedmiotowe umowy cesji za zmierzające do obejścia prawa, a jako takie za nieważne w świetle art. 58 § 1 k.c. Strona pozwana kwestionowała również możliwość przeniesienia uprawnienia prawokształtującego do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. W istocie problematyka możliwości zbycia takiego uprawnienia jest sporna w doktrynie. Co do zasady przyjmuje się, że prawo to przechodzi na cesjonariusza, jeśli są funkcjonalnie związane z wierzytelnością i same nie mogą być przedmiotem cesji ( vide J. Mojak, w: Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2015, art. 509, s. 155, Nb 17, wyr. NSA z 15.2.2010 r., II FSK 1413/08, Legalis; odmiennie K. Mularski, którego zdaniem dopuszczalność cesji praw kształtujących nie jest z góry wyłączona, a dopuszczalność przelewu konkretnego prawa powinna być rozważana in causa – K. Mularski, w: Gutowski, Komentarz, t. II, art. 509, s. 205, Nb 23). Zwrócić należy również uwagę, że w niniejszej sprawie oświadczenie w trybie art. 45 w zw. z art. 30 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim w imieniu kredytobiorców miał za pośrednictwem pełnomocnika złożyć powód. Złożyli go również konsumenci w formie z podpisem kwalifikowanym. Okoliczność ta uzasadnia przyjęcie, że przedmiotowe oświadczenia zostały w przewidzianej prawem formie złożone Bankowi. Przedłożone w niniejszej sprawie pełnomocnictwa upoważniały pełnomocnika do reprezentowania K. P. i M. P. nie tylko w sprawie dochodzenia roszczeń przeciwko Bankowi w związku z umową o kredyt konsumencki, uzyskiwania informacji, w tym objętych tajemnicą bankową, składania wszelkich pism i oświadczeń, w tym złożenia oświadczenia wynikającego z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, przewidującego sankcję kredytu darmowego. Nie sposób jest natomiast uznać, że konsumenci udzielili powódce pełnomocnictwa procesowego do reprezentacji w niniejszej sprawie. Z treści art. 89 § 1-2 k.p.c. wynika, że pełnomocnictwo procesowe może być udzielone w formie pisemnej lub ustnej (poprzez złożenie oświadczenia i wciągnięcie go do protokołu), z zastrzeżeniem wyjątku, o którym mowa w § 11 art. 89 k.p.c. , dotyczącego czynności procesowej dokonanej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Na gruncie przepisów k.p.c. nie można jednak utożsamiać samego udzielenia umocowania procesowego z pisemnym jego udokumentowaniem (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 lipca 2003 r., III CZP 54/03, Prokuratura i Prawo z 2004 r. nr 4, poz. 33). Od udzielenia pełnomocnictwa odróżnić jednak należy jego wykazanie przed sądem, stanowiące jeden z wymogów skuteczności tego aktu procesowego i tym samym podejmowania czynności procesowych przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy. Przedłożenie dokumentu pełnomocnictwa w formie pisemnej, w procesie cywilnym, co do zasady wymaga złożenia własnoręcznego podpisu przez mocodawcę na dokumencie wykazującym umocowanie (tzw. zwykła forma pisemna pełnomocnictwa). W aktualnym stanie prawnym nie wywołuje zaś skutków procesowych złożenie dokumentu pełnomocnictwa opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 781 k.c. (tzw. forma elektroniczna pełnomocnictwa). Podnosi się bowiem, że w ramach postępowania cywilnego „(…) nadal obowiązuje ogólne uregulowanie art. 89 § 1 k.p.c. , który wymaga dołączenia do akt sprawy – w oryginale albo uwierzytelnionym odpisie – pełnomocnictwa procesowego podpisanego w sposób tradycyjny (poprzez złożenie własnoręcznego podpisu na papierze) (por. szerzej M. Dziurda i B. Wołodkiewicz, Pełnomocnictwo w formie elektronicznej w postępowaniu cywilnym, Opinia Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego z 1 października 2021 r.). niemniej jednak legitymację procesową czynną uzasadniają zawarte przez Kredytobiorców z powódką umowy cesji powierniczej, przy czym zakres podmiotowy (...) Sp. z o.o. wyznacza treść § 1 i 2 (vide k. 42 i 47 akt), z podpisami kwalifikowanymi. Rozważenia zatem wymaga, w świetle podniesionych przez powoda zarzutów, czy oświadczenie woli w przedmiocie sankcji kredytu darmowego mogło zostać złożone przez powodową Spółkę i samych cedentów. Za przyznaniem takiej kompetencji powodowej Spółce przemawia fakt, że analizowane umowy cesji mają charakter przelewów powierniczych, jak wynikało z treści i nazwy tych umów. W judykaturze przyjmuje się, że powierniczy przelew wierzytelności w celu jej ściągnięcia (inkasa) stanowi przelew z osłabionymi skutkami prawnymi w stosunku do przelewu wierzytelności w pełni rozporządzającego, z uwagi na oddziaływanie elementów obligacyjnych cesji inkasowej na stosunek zewnętrzny. Jego konstrukcja polega na tym, że wierzyciel na podstawie stosunku wewnętrznego z inną osobą, zamiast udzielenia jej pełnomocnictwa przelewa wierzytelność na zleceniobiorcę (cesjonariusza), który zobowiązuje się ściągnąć wierzytelność od dłużnika i wydać wierzycielowi uzyskane świadczenie. W następstwie takiej umowy zleceniobiorca staje się nabywcą wierzytelności, która z prawnego punktu widzenia wchodzi do jego majątku (stosunek zewnętrzny). W stosunku wewnętrznym zleceniobiorca (cesjonariusz), jako powiernik powinien stosować się do wskazówek zleceniodawcy (cedenta). Działa wprawdzie w imieniu własnym, ale z gospodarczego punktu widzenia na rachunek zleceniodawcy. Prawo będące przedmiotem umowy powiernictwa, na zewnątrz, w stosunku do osób trzecich, jest prawem nieograniczonym i przysługuje powiernikowi, który jest wierzycielem względem nich w pełnym tego słowa znaczeniu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2017 r., III CZP 61/16, OSNC 2018, nr 11, poz. 108), nie jest natomiast podmiotem uprawnionym do działania w zakresie nieobjętym umową cesji. Z treści tych umów oraz z pełnomocnictw udzielonych przez Kredytobiorców z podpisami kwalifikowanymi wynikało, że cesjonariusz jest uprawniony do złożenia oświadczenia w imieniu konsumentów o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Niemniej jednak, z racji zawarcia przedmiotowych umów przelewu wierzytelności w celu obejścia prawa, uznać należy, że strona powodowa nie posiadała legitymacji do dochodzenia roszczeń w niniejszej sprawie. Stanowisko co do braku legitymacji procesowej powoda uzasadniona jest dodatkowo tym, że nie powstała wierzytelność, wynikająca z reguł wskazanych w art. 45 ust. 1 u.k.k. , a to wobec nietrafności zarzutów podniesionych w stosunku do zawartej umowy przez powoda. W żadnej mierze nie sposób jest uznać, że Bank naruszył obowiązki informacyjne wynikające z treści art. 30 ust. 1 pkt 4, 6 – 8, 10, 15 – 16 u.k.k. Nie znajduje oparcia w przedstawionych dowodach zarzut dotyczący naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k. , a dotyczący pozaustawowego pojęcia pożyczki obok całkowitej kwoty kredytu. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia treści art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. Zgodnie z przywołanym przepisem umowa o kredyt konsumencki powinna określać stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy. Biorąc pod uwagę treść przedmiotowego przepisu uznać należy, że w umowie kredytu konsolidacyjnego wskazano wszystkie wymagane informacje dotyczące odsetek. W dokumencie wskazano stopę oprocentowania, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki zmiany stopy oprocentowania. W szczególności podano dostatecznie zobiektywizowane i skonkretyzowane podstawy do podjęcia decyzji o zmianach oprocentowania. Postanowienia dotyczące oprocentowania kredytu były jasne, spójne i nie wprowadzały konsumenta w błąd. Kredytobiorca został wyraźnie poinformowany, że zastosowana stopa oprocentowania odnosi się również do przewidzianych w umowie kosztów w postaci prowizji. Nie zaistniała taka sytuacja, aby w umowie w sposób nieprawidłowy określono faktycznie zastosowaną stopę oprocentowania. Powód nie wykazał, aby faktycznie zastosowano stopę wyższą niż wskazano w umowie. Postanowienia pkt (...) umowy czynią zadość obowiązkowi informacyjnemu z art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. Wskazano tu bowiem kwotowo wartość oprocentowania stopą zmienną tj. 9,90 % oraz zasady zmiany tej stopy, odwołując się do zmian stóp procentowych NBP lub stóp referencyjnych WIBOR, o podane w umowie wartości. Przesłanki zmiany oprocentowania zostały określone w sposób dosyć dowolny, w szczególności w zakresie braku automatycznego powiązania zmiany stóp procentowych czy referencyjnych z wysokością oprocentowania kredytu, co potencjalnie rodzi konieczność badania tego zapisu, ale nie pod kątem możliwości zastosowania sankcji kredytu darmowego, a co do jego abuzywności. Kwestia ewentualnego zbiegu norm w tej materii została wyjaśniona zarówno w orzecznictwie TSUE, jak i Sądu Najwyższego. W wyrokach z 26 marca 2020 r., C-779/18 i z 3 września 2020 r., C-84/19 TSUE stwierdził, że art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że warunek umowny dotyczący pozaodsetkowych kosztów kredytu, który określa ten koszt poniżej ustawowego pułapu i który przenosi na konsumenta koszty działalności gospodarczej kredytodawcy, może powodować znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, gdy obciąża konsumenta kosztami nieproporcjonalnymi w stosunku do świadczeń i do kwoty otrzymanego kredytu, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego. Artykuł 3 lit. g) i art. 22 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 19 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.Urz. UE L 2008, nr 133, s. 66) należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym dotyczącym kredytu konsumenckiego, ustanawiającym sposób obliczania maksymalnej kwoty pozaodsetkowego kosztu kredytu, którym może zostać obciążony konsument, nawet jeśli ten sposób obliczania pozwala przedsiębiorcy na obciążenie tego konsumenta częścią kosztów ogólnych związanych z prowadzeniem jego działalności gospodarczej, o ile w drodze tych przepisów dotyczących owej maksymalnej kwoty wspomniane uregulowanie nie narusza zasad zharmonizowanych mocą tej dyrektywy. Z zakresu stosowania dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. (Dz. Urz. UE L 1993, nr 95, s. 29), nie jest wyłączony warunek umowny, który określa pozaodsetkowy koszt kredytu zgodnie z pułapem przewidzianym w przepisach krajowych dotyczących kredytu konsumenckiego, jeżeli przepisy te przewidują, iż pozaodsetkowe koszty kredytu nie są należne w części przekraczającej ten pułap lub całkowitą kwotę kredytu. Warunki umowy o kredyt konsumencki, które obciążają konsumenta kosztami innymi niż spłata kapitału podstawowego i zapłata odsetek, nie są objęte wyjątkiem przewidzianym w art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 zmienionej dyrektywą 2011/83, jeżeli warunki te nie określają ani charakteru tych kosztów, ani usług, za które mają stanowić wynagrodzenie, i są sformułowane w sposób, który wprowadza konsumenta w błąd co do jego obowiązków i skutków gospodarczych tych warunków, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego. Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 zmienionej dyrektywą 2011/83 należy interpretować w ten sposób, że warunek umowny dotyczący pozaodsetkowych kosztów kredytu, który określa ten koszt poniżej ustawowego pułapu i który przenosi na konsumenta koszty działalności gospodarczej kredytodawcy, może powodować znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, gdy obciąża konsumenta kosztami nieproporcjonalnymi w stosunku do świadczeń i do kwoty otrzymanego kredytu, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 27 października 2021 r., III CZP 43/20 stwierdził, że „ art. 36a u.k.k. nie określa praw i obowiązków stron umowy, lecz poprzestaje jedynie na ograniczeniu ich swobody w zakresie ustalania pozaodsetkowych kosztów kredytu powyżej pewnego poziomu, nie odzwierciedla bezwzględnie obowiązujących przepisów o charakterze ustawowym i wykonawczym, a zatem nie jest wyłączony z zakresu zastosowania Dyrektywy 93/13/EWG, w szczególności art. 3, art. 4 i art. 6 . Ustawowy pułap kosztów pozaodsetkowych z art. 36a u.k.k. oraz mechanizm kontroli niedozwolonych postanowień umownych przewidziany w ostatnio powołanej dyrektywie, pozostają względem siebie niezależne.” W ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej, nawet potencjalne stwierdzenie abuzywności tego postanowienia umowy, nie miałoby wpływu na naruszenie obowiązku informacyjnego, mogącego skutkować sankcją kredytu darmowego. Pod podjęciem zawartego w treści art. 45 ust. 1 u.k.k. , zwrotu "naruszenie" należy rozumieć wyłącznie jako zupełny brak zamieszczenia w umowie kredytu konsumenckiego konkretnych informacji lub postanowień wymienionych w ust. 1 lub określenie ich w sposób wadliwy, nieprawidłowy, co aktualizować będzie się w zakresie określenia wysokości poszczególnych elementów (np. wysokości stóp oprocentowania, wysokości odsetek dziennych, całkowitego kosztu kredytu). Wskazuje na to w pierwszej kolejności literalne brzmienie art. 45 ust. 1 u.k.k. , zawierające wyliczenie postanowień, które umowa powinna określać. Należy zatem stwierdzić, że jego naruszenie może polegać li tylko na sytuacji, gdy w danej umowie nie zamieszczono któregoś z tych postanowień lub postanowienie to zostało błędnie określone. Ideą wprowadzenia w u. k.k. obowiązku informacyjnego skorelowanego z surową sankcją kredytu darmowego, było założenie, by konsument mógł ocenić tak ryzyko związane z udzielonym mu kredytem i ocenić konkurencyjność danego produktu, a zatem by mógł podjąć świadomą decyzję co do dokonania określonej transakcji kredytowej z bankiem. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie został naruszony art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. Stosownie do tego przepisu umowa powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. W obecnym stanie prawnym nie może budzić wątpliwości, że całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt (vide art. 5 ust. 7 u.k.k. ). Mając zaś na uwadze, że rzeczywista roczna stopa oprocentowania (dalej: „RRSO”) to całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym ( art. 5 ust. 12 u.k.k. ), to niewłaściwe określenie całkowitej kwoty kredytu, prowadzi do podania błędnej informacji o RRSO. Niewątpliwie nie jest dopuszczalne podawanie przy wyliczeniu RRSO kwoty prowizji jako wchodzącej w zakres pojęcia całkowita kwota kredytu. Kwestię tę ostatecznie rozstrzygnął Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 21 kwietnia 2016 r. w sprawie C-377/14, stwierdzając: „Artykuł 3 lit. l) i art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48, a także pkt I załącznika I do rzeczonej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych przez kredytodawcę z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi. (…) Owo poinformowanie konsumenta o całkowitym koszcie kredytu w postaci RRSO obliczanej za pomocą swoistej formuły matematycznej jest więc, jak wskazują w istocie motywy 31 i 43 dyrektywy 2008/48, niezmiernie istotne. Po pierwsze informacja ta przyczynia się bowiem do przejrzystości rynku, ponieważ umożliwia ona konsumentowi porównanie ofert kredytowych. Po drugie umożliwia ona konsumentowi dokonanie oceny zakresu podejmowanego zobowiązania”. Słusznie pozwany podnosił, że „całkowita kwota kredytu” nie może być utożsamiana z pojęciem „wypłaconej kwoty”, gdyż na gruncie u. k.k. pojęcia te nie są tożsame i nie mogą być podawane zamiennie. Z racji tego, że w pkt II ust. I zawarta została informacja dotycząca rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania odniesiona do kwoty kredytu w wysokości 155 339 zł, z określeniem całkowitego kosztu kredytu uznać należy, że informacje te zostały przedstawione w sposób prawidłowy i zrozumiały. W tym zakresie pozwany nie naruszył obowiązku informacyjnego. W przypadku obowiązku informacyjnego naruszenie może polegać na podaniu konsumentowi nieprawdziwych lub niepełnych wiadomości. Ocena, czy informacja jest nieprawdziwa, musi zasadzać się jednak na wcześniejszym uznaniu, że dana kwestia jest jednoznacznie oceniana i ocenienie jej w inny sposób stanowi o niedochowaniu należytej staranności (przy uwzględnieniu profesjonalnego charakteru działalności banku). Pamiętać należy, że chodzi tu o obowiązek informacyjny, to znaczy, aby klient miał pełną informację, która przede wszystkim pozwoli mu na ocenę wysokości jego zobowiązania oraz na porównanie oferty z ofertami innych kredytodawców. Wszystkie niezbędne dane liczbowe dotyczące rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty zostały szczegółowo i prawidłowo opisane. Bank ustalił RRSO na 19,30%, uwzględniając parametry i koszty kredytu, zakładając terminową spłatę kredytu. Całkowity koszt kredytu uwzględniał wszelkie koszty przewidziane w umowie. Powód nie wykazał zaistnienia nieprawidłowości w tym zakresie. Kredytobiorca nie został tym sposobem pozbawiony możliwości porównania atrakcyjności oferty z innymi, w drodze porównania wskaźnika RRSO. Nie został zatem naruszony art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. , w tym w zakresie dotyczącym podania w treści umowy, a w szczególności wszystkich założeń przyjętych do obliczenia RRSO. Założenia te zostały wskazane przez bank w sposób konieczny i wystarczający. Nie wykazano nieprawidłowości w tym zakresie. Określenie w pkt III ust. 2.1-2.5 umowy z dnia 5 września 2017 r. warunków wcześniejszej spłaty kredytu konsolidacyjnego, w tym co do skrócenia okresu kredytowania lub zmniejszenia wysokości rat kapitałowo-odsetkowych z logicznego punktu widzenia jest równoznaczne z obniżeniem kosztów ponoszonych przez konsumenta. Jest to skutek wynikający z ustawy, a nie ze zmiany warunków umowy skutkującej zmianą tych kosztów (vide wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie, I C 2540/21). Ogólne określenie warunków zaliczenia nadpłat oraz alternatywne określenie sposobu spłaty pozostałej należności nie uprawnia zdaniem Sądu do złożenia oświadczenia w trybie art. 45 ust. 1 u.k.k. Tożsama okoliczność dotyczy złożenia przez konsumenta dyspozycji wcześniejszej spłaty. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez stronę powodową wskazać należy, że niewątpliwie w umowie zostały określone opłaty związane z udzieleniem i obsługą kredytu, przez odwołanie się do „Taryfy opłat i prowizji”, które zostały konsumentom doręczone. Okoliczność ta, nie stanowi podstawy do uznania, że doszło do naruszenia treści art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. (w wersji obowiązującej w dacie zawarcia umowy kredytowej), zgodnie z którym Bank jest obowiązany podać konsumentowi informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie. Omawiane taryfy stanowią bowiem integralną część umowy, a tym samym – nie sposób jest uznać, że doszło do naruszenia zasad udzielenia należytych informacji konsumentowi o dodatkowych opłatach i kosztach. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w przypadku obowiązku informacyjnego naruszenie może polegać na podaniu konsumentowi nieprawdziwych lub niepełnych wiadomości (por. T. Czech Kredyt konsumencki. Komentarz do art. 45 u.k.k., teza 29, wyd. II (LEX). Ocena czy informacja jest nieprawdziwa, musi zasadzać się jednak na wcześniejszym uznaniu, że dana kwestia jest jednoznacznie oceniana i ocenienie jej w inny sposób, stanowi o niedochowaniu należytej staranności (przy uwzględnieniu profesjonalnego charakteru działalności Banku). Pamiętać przy tym należy, że chodzi tu o obowiązek informacyjny, tj. aby klient miał pełną informację, która przede wszystkim pozwoli mu na ocenę wysokości jego zobowiązania oraz na porównanie oferty z ofertami innych kredytodawców. Z uważnej analizy treści umowy wynika, że kredytobiorcom udzielono kredytu konsumenckiego w wysokości 219.957,11 zł i składały się na nią: 1) kwota udostępniona klientowi na spłatę zobowiązań klienta w wysokości 145.839,00 zł, 2) kwota udostępniona klientowi na cele konsumpcyjne klienta w wysokości 9.500,00 zł, 3) kwota przeznaczona na sfinansowanie prowizji za udzielenie kredytu w wysokości 32.773,61 zł, 4) kwota przeznaczona na sfinansowanie opłaty uiszczanej przez klienta na rzecz pośrednika kredytowego w wysokości 31.844,50 zł (pkt II.B umowy). Kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy procentowej, która wynosi 9,90 % w stosunku rocznym. Warunki zmiany stawki WIBOR zostały określone, a kredytobiorcy mieli być informowani o warunkach jego zmiany. Wszystkie niezbędne dane liczbowe zostały więc szczegółowo, prawidłowo opisane. Kredytobiorcy nie zostali tym sposobem pozbawieni możliwości porównania atrakcyjności oferty z innymi, w drodze porównania wskaźnika WIBOR, skoro większość kredytodawców dokonywała wyliczeń omawianego wskaźnika w ten sam sposób, co pozwany Bank. Wskazanie przez Kredytodawcę, w sposób określony w umowie podstaw zmiany i udzielenia informacji o zmianie opłat i prowizji nie stanowiło o niedochowaniu należytej staranności i nie można postawić Bankowi zarzutu zawinionego błędnego poinformowania kredytobiorców. Uwzględniając zasadę proporcjonalności w zastosowaniu sankcji, w kontekście zarzutów podniesionych przez stronę powodową co do udzielania kredytobiorcom informacji co do zmian opłat i prowizji pocztą, nie sposób jest uznać, że doszło do takiego naruszenia, które powinno być obarczone sankcją kredytu darmowego. Nie stanowi naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. niewskazanie w umowie jaka część każdej raty kredytu stanowi prowizja za jego udzielenie, bowiem nie jest to objęte obowiązkiem informacyjnym wynikającym z również z art. 10 ust. 2 lit. h) dyrektywy 2008/48/WE. Pozwany nie dopuścił się naruszenia przywołanego przepisu poprzez niepoinformowanie konsumentów o ujęciu w racie odsetkowo – kapitałowej prowizji i naliczonych od niej odsetek umownych. Wedle art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. , umowa powinna określać zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 u.k.k. ; jeżeli w ramach kredytu stosuje się różne stopy oprocentowania dla różnych należności kredytodawcy, należy także podać kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet różnych należnych sald, dla których stosuje się różne stopy oprocentowania. Nie sposób uznać, aby przedmiotowy przepis został naruszony. Umowa określała bowiem zasady i terminy spłaty kredytu. Nie było przy tym wymagane poinformowanie konsumenta o ujęciu w racie odsetkowo – kapitałowej prowizji i naliczonych od niej odsetek umownych. W przypadku analizowanej umowy nie zaistniała konieczność określenia, jaką częścią każdej z rat jest kwota przeznaczona na spłatę kapitału i spłatę kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu. Wystarczające było poprzestanie na przedstawieniu informacji o wysokości rat oraz ich dwóch elementach, to jest części kapitałowej i odsetkowej. Nie zaistniała konieczność określenia w ramach rat wszelkich innych kosztów kredytu, które kredytodawca miał obowiązek ponieść, w szczególności prowizji. Nie było potrzeby ani podstaw do rozdzielenia raty kapitałowej na element faktycznie udostępnionego kapitału oraz kredytowanej prowizji. W tym miejscu wypada przytoczyć art. 10 ust. 2 lit. h) dyrektywy 2008/48/WE, zgodnie z którym w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły określa się kwotę, liczbę i częstotliwość płatności, jakich ma dokonać konsument, oraz, w stosownych przypadkach, kolejność, w jakiej płatności będą zaliczane na poczet spłaty różnych należnych sald, dla których stosuje się różne stopy oprocentowania kredytu. Dla porządku trzeba podkreślić, że nie jest konieczne sporządzanie tabeli bądź harmonogramu z opisem wszystkich rat i terminów płatności. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 9 listopada 2016 r. w sprawie C-42/15 wskazał, że „artykuł 10 ust. 2 lit. h) oraz i) dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, że umowa o kredyt na czas określony przewidująca spłatę kapitału w ramach następujących po sobie płatności nie musi określać w formie tabeli spłat, jaka część każdej płatności będzie przeznaczona na spłatę tego kapitału. Przepisy te w związku z art. 22 ust. 1 owej dyrektywy sprzeciwiają się temu, by państwo członkowskie wprowadziło taki obowiązek w uregulowaniu krajowym”. Sąd Okręgowy podziela zapatrywanie wyrażone w powyższym wyroku. Należy także wskazać, że umowa kredytu w sposób zrozumiały określała terminy uiszczania oraz wysokość rat. W ocenie Sądu Bank wskazał w pkt II.1.7 sposób i kolejność zaliczania wpłat rat kredytu na poczet należności Banku czym wypełnił wymóg wskazany w treści wskazanego przepisu art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. Art. 10 ust. 2 lit. h dyrektywy 2008/48 stanowi bowiem, że umowa o kredyt powinna określać „w stosownych przypadkach, kolejność, w jakiej płatności będą zaliczane na poczet spłaty różnych należnych sald, dla których stosuje się różne stopy oprocentowania kredytu”. Stosując prounijną wykładnię, należało więc przyjąć, że tylko w jednym przypadku kredytodawca powinien w dokumencie umowy opisać sposób zaliczania środków pieniężnych otrzymanych od konsumenta. Chodzi o sytuację, w której środki te będą zaliczane na poczet spłaty różnych należności, dla których stosuje się odmienne stopy oprocentowania ( art. 30 ust. 1 pkt 8 in fine u. k.k. ). W przypadku gdy in concreto nie występują odmienne stopy oprocentowania, powyższy obowiązek nie powstaje (por. T. Czech, [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, Warszawa 2018, komentarz do art. 30). Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. w zw. z art. 10 ust. 2 lit. p) dyrektywy 2008/48/WE. Zgodnie z powołanym przepisem u. k.k. umowa o kredyt konsumencki powinna określać termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym. Wbrew stanowisku powoda przyjąć należy, że z tego ostatniego przepisu nie wynika obowiązek informowania konsumenta o uprawnieniu do odstąpienia na innej podstawie prawnej niż art. 53 ust. 1 u.k.k. ( por. T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, Warszawa 2018, komentarz do art. 30). Pozwany bank sprostał obowiązkowi informacyjnemu o prawie odstąpienia od umowy. W sytuacji braku zawarcia w umowie szczegółowych postanowień o możliwości skorzystania z prawa odstąpienia z przywołaniem norm u. k.k. zastosowanie sankcji kredytu darmowego uznać należy za nieuzasadnione. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 28 czerwca 2019 r. I ACa 281/19, celowościowa wykładnia tej normy prawnej uzasadnia uznanie, że należy konsumentowi udzielać takich informacji, które są użyteczne i mają dla niego znaczenie w wymiarze praktycznym, a nie czysto doktrynalnym. W uzasadnieniu powołanego orzeczenia wskazano, że przywołany w omawianym przepisie obowiązek informacyjny nie dotyczy wszelkich abstrakcyjnie opisanych przez ustawodawcę zdarzeń, od których rozpoczyna bieg termin na złożenie oświadczenia o odstąpieniu, lecz odnosi się jedynie do takich okoliczności, które choćby hipotetycznie mogłyby wystąpić w warunkach konkretnej zawieranej z konsumentem umowy. Z tych przyczyn powinność powiadomienia o opisanym w art. 53 ust. 2 u.k.k. - uprawnieniu kształtującym, które zostało przewidziane wyłącznie na wypadek, gdyby kontrakt nie zawierał wszystkich danych wymaganych przez art. 30 ust. 1 u.k.k. , aktualizuje się tylko wtedy, kiedy w treści czynności prawnej rzeczywiście zabrakło tych elementów. Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Analiza treści umowy prowadzi do wniosku, że zawierała ona wszelkie wymagane przez u. k.k. postanowienia. W treści pkt III ust. 4.1 umowy przewidziano możliwość odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, o czym konsumenci zostali poinformowani. Brak wskazania na możliwość odstąpienia od umowy w związku z realizacją uprawnień wynikających z u. k.k. , z przytoczeniem w tej materii określonego przepisu tej ustawy, nie może być podstawą do uruchomienia sankcji za naruszenie obowiązków informacyjnych ( art. 53 ust. 2 u.k.k. ), przy ocenie rozmiaru zaciąganego zobowiązania, czy też przy porównywaniu jej z innymi ofertami. Sankcja kredytu darmowego nie polega na nowym określeniu warunków uzasadniających zmianę opłat i kosztów, a jedynie na braku obowiązku ich ponoszenia. Także więc i to uprawnienie wykracza poza zakres obowiązku informacyjnego określonego w art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. Zgodnie z art. 29 ust. 3 u.k.k. , umowa powinna być sformułowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Z art. 45 ust. 1 u.k.k. nie wynika zaś, by naruszenie art. 29 ust. 3 u.k.k. przez pożyczkodawcę (kredytodawcę) łączyło się z możliwością zastosowania sankcji kredytu darmowego. Sąd miał przy tym na uwadze, iż treść stosunku prawnego winna być przez strony ukształtowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały, niemniej jednak istotne było to, czy w przypadku niejasności postanowień umowy czy jej niejednoznaczności możliwe jest zastosowanie sankcji - w tym przewidzianej w art. 45 u.k.k. W piśmiennictwie wskazuje się, iż wyłącznie brak zamieszczenia określonych w art. 30 konkretnych punktach elementów, może prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego (R. Kaszubski, Ł. Obejza, Karty płatnicze w Polsce, Wolters Kluwer 2012, monografia). W ocenie Sądu sankcja kredytu darmowego nie powstaje, gdy Kredytodawca naruszył obowiązek, którego źródłem jest przepis niewymieniony w art. 45 ust. 1 u.k.k. , tj. inne postanowienie ustawy, zasady współżycia społecznego lub ustalone zwyczaje. Katalog przepisów określonych w art. 45 ust. 1 u.k.k. ma charakter zamknięty i ze względu na wyjątkowy, sankcyjny charakter regulacji, nie podlega wykładni rozszerzające

[... tekst skrócony ...]