XXV C 2040/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód T. S. wniósł o zasądzenie od (...) S.A. kwoty 99.252 zł tytułem zwrotu korzyści majątkowych uzyskanych bez podstawy prawnej w wykonaniu nieważnych czynności prawnych. Powód argumentował, że umowa grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, do której przystąpił jako konsument, jest nieważna z wielu powodów, w tym braku określenia sumy ubezpieczenia, niejasnych postanowień dotyczących funduszy kapitałowych oraz obejścia przepisów prawa. Pozwany (...) S.A. wnosił o oddalenie powództwa, twierdząc, że umowa jest ważna i zgodna z prawem. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał powództwo za zasadne. Po pierwsze, sąd stwierdził, że oświadczenie powoda o przystąpieniu do ubezpieczenia jest nieważne z powodu braku określenia sumy ubezpieczenia, co jest wymogiem z art. 829 § 2 k.c. Nieważność tego oświadczenia skutkuje tym, że wpłacone przez powoda składki stanowią świadczenie nienależne (art. 410 § 2 k.c.). Po drugie, sąd uznał samą umowę ubezpieczenia za nieważną. Wskazał na naruszenie przepisów Prawa bankowego i ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym przez bank działający jako dystrybutor produktu, a także na sprzeczność umowy z naturą stosunku zobowiązaniowego (art. 353[1] k.c.) i zasadami współżycia społecznego. Umowa była skonstruowana w sposób przerzucający całość ryzyka inwestycyjnego na konsumenta, przy jednoczesnym zagwarantowaniu zysku ubezpieczycielowi i bankowi, a także zawierała niekorzystne dla konsumenta postanowienia dotyczące wartości wykupu. W konsekwencji, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 99.252 zł wraz z odsetkami, a także dodatkową kwotę 12.240 zł tytułem zwrotu składek wpłaconych po złożeniu pozwu. W pozostałym zakresie powództwo oddalono. Rozstrzygnięto również o kosztach procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność umów ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym zawartych z bankami, ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi, odpowiedzialność ubezpieczycieli i banków w produktach typu bancassurance.
Dotyczy specyficznego produktu ubezpieczeniowego z funduszem kapitałowym, gdzie ryzyko inwestycyjne było przerzucone na konsumenta, a umowa zawarta była z udziałem banku jako dystrybutora.
Zagadnienia prawne (4)
Czy oświadczenie ubezpieczonego o przystąpieniu do umowy ubezpieczenia na życie zawartej na cudzy rachunek jest ważne, jeśli nie zawiera określenia sumy ubezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oświadczenie takie jest nieważne z mocy prawa na podstawie art. 829 § 2 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c.
Uzasadnienie
Brak określenia sumy ubezpieczenia w oświadczeniu ubezpieczonego o przystąpieniu do ubezpieczenia na życie zawartego na cudzy rachunek stanowi naruszenie wymogu ustawowego, co skutkuje bezwzględną nieważnością tego oświadczenia. Nieważność ta jest niezależna od późniejszych zachowań stron i ma na celu ochronę konsumenta.
Czy umowa grupowego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, zawarta przez bank na cudzy rachunek, może być uznana za nieważną z powodu naruszenia przepisów prawa lub zasad współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa taka może być uznana za nieważną z powodu naruszenia przepisów Prawa bankowego, ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym, sprzeczności z naturą stosunku zobowiązaniowego (art. 353[1] k.c.) oraz zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Umowa była wadliwa z kilku powodów: bank działał jako dystrybutor produktu ubezpieczeniowego, naruszając przepisy o pośrednictwie ubezpieczeniowym; konstrukcja umowy przerzucała całość ryzyka inwestycyjnego na konsumenta, gwarantując zysk profesjonalnym podmiotom; postanowienia dotyczące wartości wykupu były rażąco niekorzystne dla konsumenta; sposób ustalania wartości świadczenia był niejasny i zależny od arbitralnych decyzji osób trzecich, co naruszało naturę stosunku zobowiązaniowego i zasady współżycia społecznego.
Czy wpłacone przez konsumenta składki na podstawie nieważnej umowy ubezpieczenia stanowią świadczenie nienależne podlegające zwrotowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wpłacone składki stanowią świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. i podlegają zwrotowi na podstawie art. 405 k.c.
Uzasadnienie
Skoro umowa i oświadczenie o przystąpieniu do ubezpieczenia są nieważne, a zamierzony cel świadczenia (uzyskanie ochrony ubezpieczeniowej) nie został osiągnięty, wpłacone przez powoda środki są świadczeniem nienależnym, które pozwany jest zobowiązany zwrócić.
Jaki jest termin przedawnienia roszczenia o zwrot świadczenia nienależnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego przedawnia się z upływem dziesięcioletniego terminu, zgodnie z art. 118 k.c.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego, wskazując na dziesięcioletni termin przedawnienia dla roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (świadczenia nienależnego).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. S. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (25)
Główne
k.c. art. 808 § § 2
Kodeks cywilny
Roszczenie o zapłatę składki ubezpieczeniowej przysługuje ubezpieczycielowi wyłącznie w stosunku do ubezpieczającego.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Dziesięcioletni termin przedawnienia dla roszczeń o zwrot świadczenia nienależnego.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja świadczenia nienależnego.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Skutek nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów i jej granice (ustawa, zasady współżycia społecznego, natura stosunku).
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 808 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin zwrotu świadczenia.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Ustawowe odsetki.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 130³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 6 § pkt 6
Konstytucja art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.
u.dz.ubezp. art. 13 § ust. 4
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej
Prawo bankowe art. 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe
Działalność gospodarcza banków.
Prawo bankowe art. 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe
u.p.u. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym
u.p.u. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym
u.p.u. art. 47 § ust. 1
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym
u.p.u. art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym
u.p.u. art. 4
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym
u.p.u. art. 9
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność oświadczenia ubezpieczonego o przystąpieniu do ubezpieczenia z powodu braku określenia sumy ubezpieczenia. • Nieważność umowy ubezpieczenia z powodu naruszenia przepisów prawa (bankowego, pośrednictwa ubezpieczeniowego) oraz zasad współżycia społecznego i natury stosunku zobowiązaniowego. • Wpłacone składki stanowią świadczenie nienależne podlegające zwrotowi. • Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego nie jest przedawnione (termin 10-letni).
Odrzucone argumenty
Ważność umowy ubezpieczenia i oświadczenia powoda. • Przedawnienie części roszczeń.
Godne uwagi sformułowania
produkt bezpieczny, na którym nie straci • produkt o charakterze „wirtualnym” a nie rynkowym • przerzucanie całości ryzyka inwestycyjnego na ubezpieczonego będącego konsumentem przez profesjonalne podmioty • nieuczciwa praktyka rynkowa
Skład orzekający
Michał Jakubowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność umów ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym zawartych z bankami, ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi, odpowiedzialność ubezpieczycieli i banków w produktach typu bancassurance."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego produktu ubezpieczeniowego z funduszem kapitałowym, gdzie ryzyko inwestycyjne było przerzucone na konsumenta, a umowa zawarta była z udziałem banku jako dystrybutora.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym), który okazał się być wadliwy i nieuczciwy wobec konsumenta. Pokazuje, jak sądy chronią słabsze strony umów przed praktykami profesjonalnych instytucji finansowych.
“Czy Twój bank sprzedał Ci bubel prawny? Sąd zwrócił konsumentowi 99 tys. zł za wadliwe ubezpieczenie!”
Dane finansowe
WPS: 99 252 PLN
zwrot składek: 99 252 PLN
zwrot składek: 12 240 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.