XXV C 100/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód R. S. wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Okręgowego w Warszawie o zapłatę 700.647 zł tytułem odszkodowania. Roszczenie wynikało z postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 5 listopada 2018 r. (sygn. akt XXI P 140/18), które utrzymało w mocy orzeczenie referendarza sądowego o oddaleniu wniosku powoda o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie o zapłatę zaległego wynagrodzenia. Powód twierdził, że odmowa zwolnienia od kosztów uniemożliwiła mu dochodzenie roszczenia i tym samym wyrządziła szkodę. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa, argumentując bezzasadność roszczenia z powodu niewykazania przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej. Sąd Okręgowy ustalił, że powód w sprawie XXI P 140/18 domagał się od byłego pracodawcy 700.647 zł i jednocześnie wnioskował o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy oddalił wniosek, uznając oświadczenie majątkowe powoda za niewiarygodne. Sąd Okręgowy utrzymał to postanowienie w mocy, wskazując, że powód obracał znacznymi środkami finansowymi i powinien był zabezpieczyć środki na opłatę. Pozew został zwrócony z powodu nieopłacenia. Sąd w niniejszej sprawie uznał, że powództwo o odszkodowanie nie zasługuje na uwzględnienie. Powód powołał się na art. 417¹ § 2 k.c. i art. 424¹b k.p.c., jednakże nie uzyskał prejudykatu stwierdzającego niezgodność z prawem orzeczenia sądu. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 417 § 1 k.c. wymaga wykazania szkody, niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej oraz związku przyczynowego. Sąd uznał, że działanie sądu nie było bezprawne, a ocena sytuacji materialnej powoda przez referendarza i sąd była zgodna z zasadą swobodnej oceny dowodów. Ponadto, sąd wskazał na brak związku przyczynowego, gdyż nie można z całą pewnością stwierdzić, że powództwo o wynagrodzenie zostałoby uwzględnione. Powód nie skorzystał również z możliwości ponownego wniesienia pozwu po jego zwrocie. W konsekwencji, sąd oddalił powództwo, a na podstawie art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu ze względu na jego trudną sytuację materialną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za orzeczenia sądowe, w szczególności wymogu bezprawności działania sądu i związku przyczynowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy zwolnienia od kosztów sądowych i braku skorzystania przez stronę z dostępnych środków prawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy odmowa zwolnienia od kosztów sądowych przez Sąd Okręgowy, utrzymana w mocy przez ten sam sąd, może stanowić podstawę do odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa na podstawie art. 417¹ § 2 k.c. lub art. 417 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli nie narusza przepisów proceduralnych i jest wynikiem swobodnej oceny dowodów, nie stanowi podstawy do odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że działanie sądu nie było bezprawne, ponieważ ocena sytuacji materialnej powoda była zgodna z zasadą swobodnej oceny dowodów i nie naruszała przepisów proceduralnych. Brak bezprawności wyklucza odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa. Dodatkowo, sąd wskazał na brak związku przyczynowego, gdyż nie można było z całą pewnością stwierdzić, że pierwotne powództwo zostałoby uwzględnione, a powód nie skorzystał z możliwości ponownego wniesienia pozwu.
Czy w przypadku szkody wyrządzonej przez orzeczenie inne niż prawomocny wyrok sądu drugiej instancji lub prawomocne postanowienie co do istoty sprawy sądu drugiej instancji, konieczne jest uzyskanie prejudykatu stwierdzającego niezgodność orzeczenia z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku pozostałych prawomocnych orzeczeń, od których skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem nie przysługuje, można domagać się odszkodowania bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem, jednakże tylko jeśli orzeczenie obarczone jest rażącymi naruszeniami prawa.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 424¹b k.p.c. i przyjął, że w odniesieniu do orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, za bezprawne należy przyjmować tylko te obarczone rażącymi naruszeniami prawa, aby procesy odszkodowawcze nie przerodziły się w kolejną instancję kontrolną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa – Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa. Odpowiedzialność ta oparta jest na zasadzie niezgodności z prawem, co oznacza, że poszkodowany nie musi wykazywać, iż działanie lub zaniechanie było zawinione – wystarczające jest, by było ono niezgodne z obowiązującym przepisem prawa.
k.c. art. 417¹ § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.
k.p.c. art. 424¹b
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W przypadku pozostałych prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, można domagać się odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej takimi orzeczeniami bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, jednakże za bezprawne należy przyjmować tylko te, które obarczone są rażącymi naruszeniami prawa.
Pomocnicze
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Przesłanki odpowiedzialności: 1) wystąpienie szkody; 2) szkoda ta musi być wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej; 3) istnienie normalnego, adekwatnego związku przyczynowego między działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy a powstaniem szkody.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Przyznanie odszkodowania zależne jest od wykazania przez powoda wszystkich przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej zgodnie z art. 6 k.c.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Dla przypisania bezprawności konieczne jest ustalenie, czy organ procesowy nie wykroczył poza przyznane mu kompetencje i nie naruszył żadnej normy regulującej sposób jego funkcjonowania. Jeżeli podjęcie nietrafnego rozstrzygnięcia nie wiązało się z pogwałceniem żadnych przepisów proceduralnych, to nie sposób określić go jako bezprawnego.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Nie można z całą pewnością przyjąć, że powództwo zostałoby przez sąd pracy w całości uwzględnione, co podważa związek przyczynowy.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Powód świadomie nie skorzystał ze swojego prawa (powtórnego wniesienia pozwu) za co nie może teraz żądać odszkodowania od Skarbu Państwa.
k.p.c. art. 130 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej wyższą lub niższą kwotę, albo nie zasądzać jej wcale.
u.k.s.c. art. 35 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
W sprawach, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 50.000 złotych, pobiera się od wszystkich podlegających opłacie pism procesowych opłatę stosunkową.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działanie sądu nie było bezprawne, ponieważ ocena sytuacji materialnej powoda była zgodna z zasadą swobodnej oceny dowodów i nie naruszała przepisów proceduralnych. • Brak jest związku przyczynowego między działaniami sądu a szkodą, gdyż nie można z całą pewnością stwierdzić, że pierwotne powództwo o wynagrodzenie zostałoby uwzględnione. • Powód nie skorzystał z przysługujących mu środków obrony swoich praw, w tym z możliwości ponownego wniesienia pozwu po jego zwrocie.
Odrzucone argumenty
Niesłuszne oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych przez Sąd Okręgowy doprowadziło do powstania szkody w majątku powoda. • Działanie Sądu Okręgowego było niezgodne z prawem i stanowiło podstawę do odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.
Godne uwagi sformułowania
Procesy tego typu nie mogą bowiem przerodzić się w kolejną instancję kontrolną, poza przewidzianymi w normalnym toku instancji. • Powód świadomie nie skorzystał ze swojego prawa (powtórnego wniesienia pozwu) za co nie może teraz żądać odszkodowania od Skarbu Państwa.
Skład orzekający
Michał Jakubowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za orzeczenia sądowe, w szczególności wymogu bezprawności działania sądu i związku przyczynowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy zwolnienia od kosztów sądowych i braku skorzystania przez stronę z dostępnych środków prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa za działania sądów i podkreśla znaczenie wykazania bezprawności oraz związku przyczynowego.
“Czy sąd może zapłacić odszkodowanie za odmowę zwolnienia z kosztów sądowych? Sprawdzamy.”
Dane finansowe
WPS: 700 647 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.