XXIII GZ 353/12

Sygn. akt XXIII Gz 353/12 POSTANOWIENIE Dnia 15 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia SO Anna Miśkiewicz Sędziowie: SO Alicja Dziekańska SR del. Anna Gałas (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 maja 2012 roku w Warszawie sprawy z wniosku Syndyka masy upadłości (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. z udziałem (...) w P. (Republika Czeska ) o zawezwanie do próby ugodowej na skutek zażalenia wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego (...) w Warszawie z dnia 10 lutego 2012 roku sygn. akt: VIII GCo 722/11 postanawia: oddalić zażalenie. Sygn. akt XXIII Gz 353/12 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 lutego 2012 r. Sąd Rejonowy (...) w Warszawie odrzucił wniosek Syndyka Masy Upadłości (...) Sp. z o.o. w W. przeciwko (...) w P. (Republika Czeska) o zawezwanie do próby ugodowej oraz polecił zwrócić wzywającemu kwotę 40,00 zł tytułem opłaty od wniosku. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że w przypadku postępowania pojednawczego sądem właściwym będzie zgodnie z art. 185 § 1 k.p.c. sąd właściwy dla przeciwnika i jest to właściwość wyłączna. Przeciwnikiem wzywającego jest natomiast osoba prawna, której siedziba znajduje się na terytorium innego państwa (Czechy). Sąd Rejonowy wskazał, że przepisy dotyczące jurysdykcji krajowej ( art. 1103 k.p.c. oraz Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych) nie określają jurysdykcji sądu krajowego w przypadku zawezwania do próby ugodowej. Zdaniem Sądu Rejonowego, kwestię właściwości w postępowaniu pojednawczym nie można zmienić umową prorogacyjną, bowiem jest to właściwość wyłączna miejsca według zasad ogólnych (miejsce zamieszkania lub siedziba pozwanego) co jest uzasadnione względami natury celowościowo-praktycznej, aby posiedzenie odbyło się jak najbliżej przeciwnika. Ponadto w niniejszej sprawie nie może znaleźć zastosowania również przepis art. 45 k.p.c. w świetle którego jeżeli w myśl przepisów kodeksu nie można na podstawie okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. Podobnie nie można zastosować regulacji zawartej w art. 13 § 2 k.p.c. , gdyż odpowiednie stosowane odnosi się do innych rodzajów postępowań niż procesowe oraz dodatkowo przepisy szczególne tj. art. 185 § 1 k.p.c. dla postępowania procesowego stanowią inaczej. Tym samym w świetle przepisów k.p.c. brak możliwości skutecznego wystąpienia z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej przed sądem polskim w stosunku do jakiegokolwiek podmiotu, który posiada miejsce zamieszkania lub siedzibę nieznajdującą się w obszarze właściwości któregokolwiek sądu polskiego. Stosownie zaś do art. 1099 k.p.c. w razie stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej Sąd Rejonowy odrzucił wniosek. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, wnioskodawca zarzucił naruszenie: - art. 185 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do oceny czy w niniejszej sprawie zachodzi jurysdykcja krajowa sądów polskich, podczas gdy niniejsze postępowanie jest związane z udziałem elementu zagranicznego, natomiast powołany przepis ma zastosowanie wyłącznie w postępowaniu cywilnym gdzie taki element nie występuje, a w konsekwencji przyjęcie, iż jurysdykcja krajowa sądów polskich w niniejszej sprawie nie zachodzi, - art. 5 pkt 3 Rozporządzenia Rady 44/2001/WE z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych poprzez jego niezastosowanie do oceny czy w niniejszej sprawie zachodzi jurysdykcja krajowa sądów polskich, podczas gdy przepisy niniejszego aktu winny znaleźć zastosowanie do oceny jurysdykcji we wszystkich sprawach cywilnych i handlowych, w których występuje łącznik z terytorium jednego z Państw Członkowskich związanych tym rozporządzeniem, - naruszenie art. 1099 k.p.c. poprzez przyjęcie, że w niniejszym postępowaniu nie zachodzi jurysdykcja krajowa sądów polskich, a w rezultacie nieuzasadnione odrzucenie wniosku. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu celem nadania wnioskowi dalszego biegu oraz zasądzenie od przeciwnika na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 185 k.p.c. Zgodnie z treścią § 1 powołanego przepisu o zawezwanie do próby ugodowej - bez względu na właściwość rzeczową - można zwrócić się do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika. Wykładnia językowa art. 185 § 1 k.p.c. wskazuje na to, że przepis ten przewiduje wyłączną właściwość rzeczową i funkcjonalną sądu rejonowego właściwego miejscowo według art. 27-30 k.p.c. tj. miejsca zamieszkania lub siedziby osoby zawezwanej do próby ugodowej. Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd Rejonowy trafnie uznał, iż do postępowania pojednawczego nie należy stosować regulacji dotyczących jurysdykcji krajowej w procesie ( art. 1103 –1105 1 k.p.c. ) Otóż norma z art. 1103 k.p.c. jednoznacznie statuuje, iż sprawy rozpoznawane w procesie należą do jurysdykcji krajowej, jeśli pozwany ma miejsce zamieszkania albo siedzibę w Rzeczpospolitej Polskiej. W ocenie Sądu Okręgowego niewłaściwe oraz niezgodne z prawem byłoby stosowanie wprost lub odpowiednio tych przepisów w stosunku do postępowania pojednawczego. Zarówno w judykaturze jak i doktrynie zaznacza się, że postępowanie pojednawcze jest odrębną i samodzielną procedurą. Istotne różnice istniejące pomiędzy procesem, a postępowaniem pojednawczym, w szczególności odmienne nazewnictwo uczestników postępowania (wzywający oraz przeciwnik) czy też charakter rozstrzygnięcia kończącego postępowanie, uniemożliwiają stwierdzenie, iż postępowanie to jest częścią postępowania rozpoznawczego. Warto w tym miejscu przytoczyć rozważania Sądu Najwyższego w przedmiocie postępowania pojednawczego, który stwierdził, że „istota i cel postępowania pojednawczego wyraża się w dopuszczalności uregulowania w niektórych kategoriach spraw cywilnych sporu w drodze ugody sądowej przed wniesieniem pozwu. Postępowanie to ma charakter samodzielnego postępowania pomocniczego. Kodeks postępowania cywilnego nie zawiera normy, która by z postępowania pojednawczego w rozumieniu art. 184-186 czyniła wstępną, obligatoryjną czy nawet fakultatywną fazę postępowania rozpoznawczego, wszczętego wytoczeniem powództwa, która to faza – w wypadku niezawarcia ostatecznie ugody sądowej lub uznania jej przez sąd za niedopuszczalną czy to ze względu na charakter sprawy, czy to z przyczyn wymienionych w zdaniu drugim art. 184 k.p.c. – uległaby przekształceniu w postępowanie procesowe rozpoznawcze” (uchwała SN z dnia 18 czerwca 1965 r. sygn. akt III CZP 28/85, OSNCP 1988, nr 6, poz. 136). Trzeba zaznaczyć, że kodeks postępowania cywilnego nie zawiera jakichkolwiek innych przepisów regulujących kwestie związane z jurysdykcją krajową czy właściwością sądu w postępowaniu pojednawczym, poza normą zawartą w art. 185 § 1 k.p.c. Tym samym, przepis ten stanowi wyłączną podstawę do określenia sądu ogólnie właściwego do prowadzenia tego postępowania, nawet jeśli w sprawie zaistniał element zagraniczny. W niniejszej sprawie, sądem właściwym będzie zatem w myśl art. 185 § 1 k.p.c. sąd miejsca siedziby przeciwnika (...) w P. w Republice Czeskiej. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 5 pkt 3 Rozporządzenia Rady 44/2001/WE z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. UE. L. z 2003 r., nr 338, poz. 10). Postanowienia powołanego Rozporządzenia Rady nie mogą znaleźć zastosowania w przedmiotowej sprawie. Faktem jest, iż regulacje zawarte w tym akcie prawnym stosuje się na mocy artykułu 1 ust. 1 w sprawach cywilnych i handlowych, niezależnie od rodzaju sądu. Wydaje się jednak, że przepisy dotyczące jurysdykcji znajdują zastosowanie do spraw rozpoznawanych w trybie procesowym oraz nieprocesowym, ale nie stosuje się ich do postępowania pomocniczego, jakim jest postępowanie pojednawcze. Podnieść bowiem należy, iż ustawodawca unijny posługuje się wyłącznie terminologią wskazującą na tryb procesowy, a wynika to w szczególności z użytych pojęć „pozwany” „mogą być pozywane”, które można znaleźć w art. 2 ust. 1, art. 5 zd. 1 czy też w punkcie 8 preambuły ww. rozporządzenia. Jeśli istnieją pewne wątpliwości odnośnie stosowania tych przepisów w stosunku do trybu nieprocesowego, to niewątpliwie ze względu na odmienny charakter oraz istotę nie należy utożsamiać trybu procesowego z postępowaniem pojednawczym. W ocenie Sądu Okręgowego powołane rozporządzenie stanowi regulację zupełną, co oznacza, że wszystkie postanowienia, które zgodnie z zamysłem ustawodawcy miały się znaleźć w tym akcie prawnym, zostały w sposób wyczerpujący wymienione i zawarte w tym rozporządzeniu. Podkreślenia wymaga, iż wykładnia aktu, który w sposób zupełny oraz wyczerpujący ustanawia pewne zagadnienia prawne, powinna być też dokonywana w sposób zawężający. Niedopuszczalne jest zatem wyprowadzanie z jednoznacznie brzmiących postanowień bezpodstawnych analogii, które prowadzą do rozszerzenia zakresu obowiązywania danego aktu prawnego. Dodać należy, iż tym bardziej nieprawidłowe oraz nieuzasadnione byłoby łączenie analogii z wyjątkiem zawartym w art. 5 ust. 3 ww. rozporządzenia, który również należy interpretować zawężająco. W świetle powyższego, należy uznać za nieistotną dla rozpoznawanej sprawy treść art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Rady nr 44/2001/WE ze względu na stwierdzenie, iż przepisy zawarte w tym akcie prawnym nie mają mocy wiążącej w zakresie jurysdykcji sądu w postępowaniu pojednawczym, a dokonywanie jakichkolwiek analogii jest niedopuszczalne oraz sprzeczne z ratio legis ww. rozporządzenia. Wobec powyższych rozważań należy stwierdzić, iż zarzut naruszenia art. 1099 k.p.c. jest także bezzasadny. Sąd Rejonowy trafnie odrzucił wniosek wzywającego o zawezwanie do próby ugodowej ze względu na brak jurysdykcji krajowej. Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie.