XXIII GA 218/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę części kosztów obowiązkowego ubezpieczenia OC pojazdu, poniesionych przez powoda, który nabył udział w tym pojeździe w drodze licytacji komorniczej. Powód domagał się od banku, drugiego współwłaściciela, zwrotu proporcjonalnej części składki. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, opierając się na art. 207 k.c. dotyczącego ponoszenia wydatków związanych z rzeczą wspólną. Sąd uznał, że bank nie udowodnił, iż powód, nabywając udział, wiedział lub mógł z łatwością dowiedzieć się o umowie przewłaszczenia na zabezpieczenie, która nakładała obowiązek opłacania ubezpieczenia na pierwotnego właściciela. Sąd odrzucił również zarzut potrącenia zgłoszony przez bank. Bank złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 233 § 1 k.p.c. (błędna ocena dowodów) i art. 221 k.c. (nieprawidłowe zastosowanie przepisu o skuteczności czynności prawnych dotyczących rzeczy wspólnej). Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Rejonowego. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia wiedzy lub możliwości łatwego dowiedzenia się o umowie spoczywał na pozwanym banku, a zarzut potrącenia był niezasadny i nieudowodniony. Sąd Okręgowy potwierdził również, że obowiązek ubezpieczenia OC pojazdu spoczywa na jego posiadaczach, w tym współwłaścicielach, zgodnie z ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych i uchwałą Sądu Najwyższego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 221 k.c. w kontekście nabycia udziału we współwłasności w drodze licytacji komorniczej oraz stosowania art. 207 k.c. do kosztów obowiązkowego ubezpieczenia OC pojazdu.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia udziału w drodze licytacji i braku wiedzy o wcześniejszych umowach dotyczących rzeczy wspólnej. Konieczność udowodnienia przez stronę powołującą się na umowę współwłaścicieli, że nabywca wiedział lub mógł z łatwością się dowiedzieć o jej treści.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nabywca udziału we współwłasności rzeczy, który dowiedział się o istnieniu umowy regulującej sposób korzystania z rzeczy lub ponoszenia wydatków związanych z rzeczą wspólną dopiero po nabyciu udziału, jest związany postanowieniami tej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nabywca udziału jest związany postanowieniami umowy dotyczącej sposobu korzystania z rzeczy wspólnej lub ponoszenia wydatków, tylko jeśli o nich wiedział lub z łatwością mógł się o nich dowiedzieć w chwili nabycia udziału.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ciężar udowodnienia, iż nabywca wiedział lub mógł z łatwością dowiedzieć się o umowie regulującej sposób korzystania z rzeczy, spoczywa na stronie, która powołuje się na tę umowę (w tym przypadku pozwanym banku). Brak dowodów na taką wiedzę lub możliwość jej uzyskania w chwili nabycia udziału skutkuje tym, że nabywca nie jest związany postanowieniami tej umowy.
Czy obowiązek ponoszenia kosztów obowiązkowego ubezpieczenia OC pojazdu mechanicznego, będącego współwłasnością, obciąża wszystkich współwłaścicieli proporcjonalnie do ich udziałów, nawet jeśli jeden ze współwłaścicieli zawarł umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie, która nakładała obowiązek ubezpieczenia na pierwotnego właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązek ponoszenia kosztów obowiązkowego ubezpieczenia OC pojazdu mechanicznego jako wydatku związanego z rzeczą wspólną obciąża współwłaścicieli proporcjonalnie do ich udziałów, zgodnie z art. 207 k.c., chyba że nabywca udziału wiedział lub mógł z łatwością dowiedzieć się o odmiennym uregulowaniu tej kwestii.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obowiązkowe ubezpieczenie OC jest wydatkiem koniecznym związanym z normalną eksploatacją pojazdu. W sytuacji, gdy nabywca udziału nie wiedział i nie mógł z łatwością dowiedzieć się o umowie przewłaszczenia, która obciążała kosztami ubezpieczenia pierwotnego właściciela, zastosowanie znajduje art. 207 k.c., nakładający obowiązek ponoszenia wydatków na wszystkich współwłaścicieli proporcjonalnie do ich udziałów.
Czy roszczenie banku o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z pojazdu, stanowiącego współwłasność, może być przedmiotem potrącenia z roszczeniem współwłaściciela o zwrot kosztów ubezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy nie przysługuje w stosunkach między współwłaścicielami w taki sposób, aby mogło być przedmiotem potrącenia w tym kontekście. W przypadku pozbawienia współwłaściciela możliwości korzystania z rzeczy, powinien on skorzystać z roszczeń opartych na art. 206 k.c.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarzut potrącenia zgłoszony przez bank był bezzasadny, ponieważ roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy nie ma zastosowania w relacjach między współwłaścicielami w sposób umożliwiający potrącenie. Ponadto, bank nie udowodnił zasadności ani wysokości swojej wierzytelności, a także nie przedstawił wymaganych dokumentów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Sp. z o.o. w K. | spółka | powód |
| (...) Bank S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 207
Kodeks cywilny
Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów, w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.
k.c. art. 221
Kodeks cywilny
Czynności prawne określające zarząd i sposób korzystania z rzeczy wspólnej albo wyłączające uprawnienie do zniesienia współwłasności odnoszą skutek także względem nabywcy udziału, jeżeli nabywca o nich wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć.
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 498 § § 1
Kodeks cywilny
Potrącenie jest możliwe, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości, a obie wierzytelności są wymagalne.
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić z posiadaniem i korzystaniem przez pozostałych współwłaścicieli.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału".
k.p.c. art. 479 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
W toku postępowania w sprawach gospodarczych potrącenie może być podniesione tylko wtedy, gdy wierzytelności zostały udowodnione dokumentami.
u.u.o. art. 23 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Posiadacz pojazdu mechanicznego jest zobowiązany do zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek ponoszenia kosztów ubezpieczenia OC przez współwłaścicieli proporcjonalnie do udziałów (art. 207 k.c.). • Brak dowodu na wiedzę powoda o umowie przewłaszczenia lub możliwość łatwego dowiedzenia się o niej w chwili nabycia udziału (art. 221 k.c.). • Niespełnienie przesłanek do potrącenia wierzytelności przez pozwanego.
Odrzucone argumenty
Powód, jako przedsiębiorca, powinien był wiedzieć o umowie przewłaszczenia lub mieć możliwość łatwego dowiedzenia się o niej. • Roszczenie banku o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z pojazdu mogło być przedmiotem potrącenia. • Pozwany bank jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów ubezpieczenia OC pojazdu będącego współwłasnością.
Godne uwagi sformułowania
Określenie „z łatwością” należy rozumieć jako odnoszące się do sytuacji, w których zdobycie informacji o istnieniu i treści dokonanych czynności nie stwarza żadnych trudności, nie jest skomplikowane, a nabywca nie musi podejmować specjalnych starań w pozyskaniu takich informacji. • Nabywca udziału w pojeździe nie musi wiedzieć, w drodze jakich czynności prawnych doszło do powstania współwłasności z udziałem banku... • Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy bez podstawy prawnej jest roszczeniem nieposiadającego właściciela rzeczy przeciwko samoistnemu posiadaczowi cudzej rzeczy i z natury nie może przysługiwać w stosunkach pomiędzy współwłaścicielami rzeczy.
Skład orzekający
Bernard Litwiniec
przewodniczący
Małgorzata Siemianowicz - Orlik
sprawozdawca
Monika Skalska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 221 k.c. w kontekście nabycia udziału we współwłasności w drodze licytacji komorniczej oraz stosowania art. 207 k.c. do kosztów obowiązkowego ubezpieczenia OC pojazdu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia udziału w drodze licytacji i braku wiedzy o wcześniejszych umowach dotyczących rzeczy wspólnej. Konieczność udowodnienia przez stronę powołującą się na umowę współwłaścicieli, że nabywca wiedział lub mógł z łatwością się dowiedzieć o jej treści.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane ze współwłasnością i obowiązkami ponoszonymi przez nabywców udziałów w drodze licytacji, szczególnie w kontekście kosztów eksploatacji rzeczy.
“Czy kupując udział w samochodzie na licytacji, automatycznie zgadzasz się na wszystkie wcześniejsze umowy?”
Dane finansowe
WPS: 537,04 PLN
zapłata: 537,04 PLN
zwrot kosztów procesu: 60 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.