XX GCO 287/17

Sygn. akt XX GCo 287/17 Dnia 10 listopada 2017 r. POSTANOWIENIE Sąd Okręgowy w Warszawie XX Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący – SSO Iwona Grzegorzewska po rozpoznaniu 10 listopada 2017 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku (...) S.A. w K. z udziałem (...) sp. z o.o. S.K.A. w W. o udzielenie zabezpieczenia w przedmiocie wniosku uprawnionego o udzielenie zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania postanawia: 1. udzielić zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego przed wszczęciem postępowania o uznanie za bezskuteczną w stosunku do spółki (...) S.A. z siedzibą w W. umowy przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie spłaty wierzytelności zawartej w dniu 23 września 2015 roku przed notariuszem M. P. w Kancelarii Notarialnej w W. przy ul. (...) za nr Repertorium (...) , zmienionej umową z dnia 30 sierpnia 2016 roku przed notariuszem M. P. w Kancelarii Notarialnej w W. za nr Repertorium (...) , na mocy której (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. przeniosła własność nieruchomości położonych w miejscowości R. , w gminie R. w powiecie (...) , województwie (...) , opisanych w księgach wieczystych o nr (...) , (...) i (...) prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Gliwicach, VIII Wydział Ksiąg Wieczystych, na rzecz (...) Sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. tytułem zabezpieczenia spłaty pożyczki w kwocie 3.640.000 zł udzielonej przez (...) Sp. z o.o. S.K.A. P. W. w celu zabezpieczenia roszczenia (...) S.A. z siedzibą w W. wobec (...) Sp. z o.o. w kwocie 750.475,05 zł wraz z odsetkami umownymi od dnia 1 lutego 2014 roku do dnia zapłaty, poprzez: ustanowienie zakazu zbywania i obciążania powyższych nieruchomości położonych w miejscowości R. , dla których Sąd Rejonowy w Gliwicach, VIII Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgi wieczyste o numerach (...) , (...) i (...) ; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić 3. wyznaczyć uprawnionemu termin dwóch tygodni na wytoczenie powództwa o roszczenia będące przedmiotem zabezpieczenia pod rygorem upadku zabezpieczenia. SSO Iwona Grzegorzewska UZASADNIENIE Pismem procesowym z dnia 26 października 2017 r. uprawniony wniósł o udzielenie zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania o o uznanie za bezskuteczną w stosunku do spółki (...) S.A. z siedzibą w W. umowy przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie spłaty wierzytelności zawartej w dniu 23 września 2015 roku przed notariuszem M. P. w Kancelarii Notarialnej w W. przy ul. (...) za nr Repertorium (...) , zmienionej umową z dnia 30 sierpnia 2016 roku przed notariuszem M. P. w Kancelarii Notarialnej w W. za nr Repertorium (...) . Uzasadniając roszczenie uprawniony wskazał, że (...) S.A. z siedzibą w W. powierniczą umową przelewu z dnia 5 czerwca 2017 roku nabył od (...) Sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. wierzytelność w kwocie 750.475,05 zł wraz z odsetkami umownymi od dnia 1 lutego 2014 roku do dnia zapłaty wobec spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. . Wierzytelność powyższa powstała z tytułu dokonanej przez (...) Sp. z o.o. S.K.A. czynności wniesienia wkładu niepieniężnego do spółki (...) Sp. z o.o. w postaci prawa własności przedmiotowych nieruchomości położonych w miejscowości R. , dla których Sąd Rejonowy w Gliwicach, VIII Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgi wieczyste o numerach KW (...) , (...) i (...) o łącznej wartości 4.477.588 zł netto. W związku z powyższą czynnością, (...) Sp. z o.o. S.K.A. wystawiła na rzecz (...) Sp. z o.o. , fakturę VAT z dnia 30 grudnia 2013 roku o numerze (...) na kwotę netto wartości wniesionych aportem nieruchomości oraz kwotę podatku VAT w wysokości 750.475,05 zł. (...) umową z dnia 23 września 2015 roku przeniosła na rzecz (...) Sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. tytułem zabezpieczenia spłaty pożyczki zaciągniętej przez osobę trzecią, P. W. , własność przedmiotowych nieruchomości. Umowa ta została następnie zmieniona umową z dnia 30 sierpnia 2016 roku. Na podstawie powyższej umowy z dnia 23 września 2015 roku, o treści zmienionej wyżej wskazanym aneksem, strony ustaliły, iż w wypadku niedokonania przez P. W. zwrotu całej kwoty pożyczki wraz z należnymi odsetkami najpóźniej do dnia 23 marca 2016 roku, spółka (...) Sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. będzie uprawniona do sprzedaży przedmiotowych nieruchomości albo ich zatrzymania na swoją rzecz. W związku z tym, iż spłata pożyczki nie nastąpiła, w dniu 25 września 2017 roku (...) Sp. z o.o. S.K.A. zawarła warunkową umowę sprzedaży nieruchomości na rzecz spółki prawa cypryjskiego (...) oraz umowę pożyczki na rzecz (...) , która ma zostać udzielona przez spółkę powiązaną z (...) Sp. z o.o. S.K.A., spółkę (...) Sp. z o.o. S.K.A. Powyższa umowa przewiduje ponadto dalsze przeniesienie własności przedmiotowych nieruchomości tytułem zabezpieczenia pożyczki na rzecz (...) Sp. z o.o. S.K.A. Poręczenia spłaty pożyczki udzielił P. W. . Uzasadniając interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia uprawniony wskazał, że ustanowienie zakazu zbywania i obciążania wskazanych w petitum wniosku nieruchomości umożliwi dochodzenie roszczeń (...) S.A. i późniejszą egzekucję z ww. nieruchomości. Brak wnioskowanego zabezpieczenia może poważnie utrudnić osiągnięcie celu postępowania w sprawie o uznanie za bezskuteczną umowy sprzedaży z 23 września 2015 roku. Pomimo uzyskania orzeczenia o uznaniu zaskarżonej czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną wobec skarżącego ochrona pauliańska będzie bezskuteczna, jeżeli zostanie dokonane rozporządzenie nieruchomościami zgodnie z zapisami warunkowej umowy sprzedaży z dnia 25 września 2017 roku. W przypadku rozporządzenia przez osobę trzecią uzyskaną korzyścią w toku czynności wtórnego obrotu wierzyciel (...) może jeszcze pozwać kolejnego nabywcę ("osobę czwartą") i następnie poszukiwać zaspokojenia swojej wierzytelności w trybie art. 532 k.c. z przedmiotów majątkowych, które przeszły do majątku kolejnego nabywcy tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 531 § 2 k.c. Natomiast w braku przesłanek skutecznego pozwania dalszego nabywcy korzyści majątkowej wierzyciel (...) nie uzyska zaspokojenia. W ocenie uprawnionego wnioskowany sposób zabezpieczenia, to jest ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości znajduje uzasadnienie w przepisach dotyczących zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych, według których sąd może stosować sposób zabezpieczenia, jaki uzna za stosowny w okolicznościach sprawy. Wskazany sposób zabezpieczenia należy uznać za odpowiedni dla osiągnięcia celu przyszłego postępowania ze skargi pauliańskiej, a ponadto nie jest uciążliwy i nie zmierza do zaspokojenia roszczenia. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Wniosek uprawnionego zasługiwał na uwzględnienie w części. Stosownie do art. 730 § 1 i art. 730 1 k.p.c. strona może żądać udzielenia zabezpieczenia w każdej sprawie cywilnej, podlegającej rozpoznaniu przez sąd, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Zgodnie z art. 730 § 2 k.p.c. , sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Ustawa nie wskazuje jednak sposobu zabezpieczenia. Przedmiotem sprawy nie jest roszczenie pieniężne, zatem do jego zabezpieczenia ma zastosowanie art. 755 k.p.c. , który nakazuje sądowi udzielić zabezpieczenia w taki sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni, nie wyłączając sposobów przewidzianych do zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd powinien kierować się ogólną dyrektywą postępowania zabezpieczającego wyrażoną w art. 730 1 § 3 k.p.c. : powinien uwzględnić interesy stron w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę. Decydując o sposobie zabezpieczenia, sąd jest związany żądaniem wniosku ( art. 738 k.p.c. ). Oznacza to, że de facto swoboda wyboru przez sąd sposobu zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego jest ograniczona do rodzajów zabezpieczenia zaproponowanych przez uprawionego. W celu udzielenia uprawionemu należytej ochrony, o jakiej mowa w art. 730 1 § 3 k.p.c. , wystarczającym jest stosowanie sposobów zabezpieczenia polegających na zawieszeniu postępowania egzekucyjnego ( art. 755 § 1 pkt 3 k.p.c. ). Warunek uprawdopodobnienia roszczenia oznacza konieczność uprawdopodobnienia określonych faktów, z których jest ono wywodzone. Kwestia oceny wiarygodności roszczenia może być uzależniona od stanu materiału dowodowego w sprawie, przedstawionych dokumentów, oraz treści wniosku. W przedmiotowej sprawie, przesłanki udzielenia zabezpieczenia, o których mowa w art. 730 i 730 1 k.p.c. – zostały spełnione. W ocenie Sądu Okręgowego uprawniony uprawdopodobnił roszczenie załączonymi do wniosku dokumentami w postaci umowy powierniczego przelewu wierzytelności, faktury VAT, odpisów ksiąg wieczystych, porozumienie w sprawie spłaty, kopie wezwań do zapłaty i akty notarialne ( k. 12-114 akt). Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że przeniesienie własności nieruchomości przez (...) Sp. z o.o. na rzecz (...) Sp. z o.o. S.K.A. spowodowało stan niewypłacalności dłużnika. Na skutek dokonanej czynności dłużnik wyzbył się jedynych składników majątku trwałego. Trzeba także wskazać, że (...) Sp. z o.o. S.K.A. zawarła warunkową umowę sprzedaży nieruchomości na rzecz spółki prawa cypryjskiego (...) oraz umowę pożyczki na rzecz (...) , która ma zostać udzielona przez spółkę powiązaną z (...) Sp. z o.o. S.K.A., spółkę (...) Sp. z o.o. S.K.A. Powyższa umowa przewiduje ponadto dalsze przeniesienie własności przedmiotowych nieruchomości tytułem zabezpieczenia pożyczki na rzecz (...) Sp. z o.o. S.K.A. Przechodząc do analizy kwestii interesu prawnego, zwrócić należy uwagę, że z art. 730 1 § 2 k.p.c. wynika, iż interes prawny w zabezpieczeniu roszczeń niepieniężnych istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Powyższej przedstawione okoliczności sprawiają, że w ocenie Sądu uprawniony uprawdopodobnił interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Cel postępowania, o którym mowa w końcowej części cytowanego wyżej przepisu, nie jest pojęciem jednolicie rozumianym w doktrynie, niemniej jednak zasadnie wskazuje się, że nie ogranicza się on do merytorycznego orzeczenia, lecz obejmuje swoim zakresem również zapewnienie porządku prawnego w ten sposób, aby nie doszło do naruszenia praw uprawionego w okresie trwania postępowania. Ponieważ celem (funkcją) zabezpieczenia jest udzielenie tymczasowej ochrony prawnej podmiotowi potrzebującemu, interes prawny, jako przesłanka zabezpieczenia, istnieje zatem w przypadku, gdy zachodzi potrzeba zapewnienia uprawionemu należytej ochrony prawnej, zanim uzyska on ochronę definitywną, czyli zanim zostanie osiągnięty cel postępowania w sprawie, w związku z którym następuje udzielenie zabezpieczenia. Należyta ochrona prawna polega na usunięciu naruszenia albo zagrożenia naruszenia praw uprawionego. Chodzi zatem o udzielenie ochrony prawnej nie przez zapewnienie wykonania orzeczenia w sprawie, ale o usunięcie lub zapobieżenie wyrządzenia szkody uprawionemu w toku postępowania dlatego, że sprawa nie została jeszcze prawomocnie zakończona. Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy wskazują, że ochrona znajdująca swoje oparcie w skardze pauliańskiej będzie bezskuteczna, jeżeli zostanie dokonane rozporządzenie nieruchomościami zgodnie z zapisami warunkowej umowy sprzedaży z dnia 25 września 2017 roku. Zabezpieczenie roszczenia o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną może nastąpić przez zakazanie zbywania i obciążania nieruchomości, mimo iż ma urządzoną księgę wieczystą (post. SA w Gdańsku z 21.11.1996 r., I ACZ 867/96, Wokanda 1997, Nr 7, s. 49). Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Krakowie w uzasad. post. z 21.3.2013 r. (I ACZ 2170/12, Legalis), w sprawie o uznanie czynności za bezskuteczną jest to jedyny środek, który gwarantuje, że w przypadku uwzględnienia powództwa o uznanie czynności za bezskuteczną, wyrok będzie miał praktyczne znaczenie dla powoda wyrażające się uniemożliwieniem nabywcy rzeczy jej dalszego zbycia. Wskazany przez uprawnionego w niniejszej sprawie sposób zabezpieczenia przyczyni się do osiągnięcia celu postępowania, pozostaje w funkcjonalnym związku z tym celem i dlatego też w żądaniu zastosowania wskazanego we wniosku sposobu zabezpieczenia uprawiony ma interes prawny w rozumieniu art. 730 1 § 2 k.p.c. Wobec powyższego, na podstawie art. 730 i 730 1 oraz 755 § 1 k.p.c. , sąd orzekł, jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. W punkcie 2 postanowienia Sąd oddalił wniosek uprawnionego o zasądzenie od obowiązanego na jego rzecz kosztów postępowania zabezpieczającego w oparciu o treść art. 745 § 1 k.p.c. , który mówi, że o kosztach postępowania zabezpieczającego sąd rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, a o kosztach postępowania zabezpieczającego później powstałych rozstrzyga na wniosek strony sąd, który udzielił zabezpieczenia. O treści punktu 3 postanowienia Sąd Okręgowy orzekł w oparciu o treść art. 733 k.p.c. SSO Iwona Grzegorzewska Zarządzenie: (...) (...) (...)