XVIII Ko 100/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając ponownie sprawę o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie R. K. (1) w okresie od 27 października 2004 r. do 26 kwietnia 2005 r., zasądził od Skarbu Państwa dodatkową kwotę 26 247 zł. Kwota ta stanowi odszkodowanie za utracony dochód z działalności gospodarczej wnioskodawcy, który został zwaloryzowany z uwzględnieniem inflacji. Sąd oparł się na art. 552a § 1 kpk (w brzmieniu sprzed nowelizacji) oraz art. 361 kc, uznając, że wnioskodawca wykazał szkodę w postaci utraconych korzyści z prowadzenia spółki. Sąd przyjął miesięczny dochód na poziomie 5 000 zł, co przez 6 miesięcy aresztowania dało 30 000 zł, a po waloryzacji i odliczeniu już przyznanej kwoty, zasądzono dodatkowe 26 247 zł. Sąd oddalił jednak pozostałe żądania, w tym dotyczące strat spółki (200 000 zł) i pożyczek (30 000 zł). Uznano, że straty spółki nie miały bezpośredniego związku przyczynowego z tymczasowym aresztowaniem, lecz z samym faktem prowadzenia postępowania karnego i nagłośnieniem sprawy, a także z upływem czasu od zdarzenia. Pożyczki natomiast uznano za przedawnione lub niepowodujące uszczerbku w majątku wnioskodawcy. Sąd przyznał również wnioskodawcy zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 192 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie wysokości odszkodowania za utracony dochód z działalności gospodarczej w przypadku tymczasowego aresztowania, waloryzacja odszkodowania, ocena związku przyczynowego między aresztowaniem a szkodami majątkowymi.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów kpk w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2016 r. w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa.
Zagadnienia prawne (4)
Czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę majątkową wynikającą z tymczasowego aresztowania, w tym za straty spółki i konieczność sprzedaży towarów poniżej wartości?
Odpowiedź sądu
Nie, w zakresie strat spółki i sprzedaży towarów poniżej wartości, ponieważ brak jest bezpośredniego i adekwatnego związku przyczynowego między tymczasowym aresztowaniem a tymi szkodami. Są to raczej następstwa samego faktu prowadzenia postępowania karnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że straty spółki i sprzedaż towarów poniżej wartości nie były bezpośrednim następstwem tymczasowego aresztowania, lecz samego faktu prowadzenia postępowania karnego, które zostało nagłośnione i odstraszyło kontrahentów. Ponadto, zakończenie działalności spółki nastąpiło wiele lat po aresztowaniu.
Czy pożyczki zaciągnięte przez żonę wnioskodawcy w okresie tymczasowego aresztowania stanowią szkodę podlegającą odszkodowaniu od Skarbu Państwa?
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ roszczenia pożyczkodawców uległy przedawnieniu, a pożyczka od wspólnika spółki nie stanowiła uszczerbku w majątku wnioskodawcy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że pożyczki od rodziny uległy przedawnieniu, a pożyczka od wspólnika była jedynie przesunięciem majątkowym między wspólnikami spółki cywilnej, nie powodującym szkody w majątku wnioskodawcy.
Jak ustalić wysokość utraconego dochodu z działalności gospodarczej w sytuacji, gdy wnioskodawca zaniżał dochody w zeznaniach podatkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd może ustalić wysokość utraconego dochodu na podstawie oceny wszystkich okoliczności sprawy, w tym zeznań świadków i kosztów utrzymania, stosując art. 322 kpc (ius moderandi).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dochody wnioskodawcy były wyższe niż zadeklarowane w zeznaniach podatkowych i oświadczeniach. Na podstawie zeznań wnioskodawcy i jego żony, a także analizy kosztów utrzymania, sąd przyjął miesięczny dochód na poziomie 5 000 zł.
Czy odszkodowanie za utracony dochód powinno być waloryzowane z uwzględnieniem inflacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może dokonać waloryzacji odszkodowania z uwzględnieniem wskaźnika inflacyjnego, aby przeciwdziałać spadkowi wartości pieniądza w czasie.
Uzasadnienie
Sąd zastosował klauzulę waloryzacyjną z art. 357¹ § 1 kc i art. 358¹ § 3 kc, opierając się na wskaźniku inflacji ogłoszonym przez GUS, co pozwoliło na ustalenie zwaloryzowanego odszkodowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. K. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.p.k. art. 552a § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za szkodę wynikłą z wykonywania środków przymusu w postępowaniu zakończonym uniewinnieniem lub umorzeniem, w brzmieniu sprzed 15 kwietnia 2016 r.
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw art. 25 § ust. 3
Przepis przejściowy dotyczący postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji.
Pomocnicze
k.c. art. 361
Kodeks cywilny
Określa zakres odpowiedzialności odszkodowawczej (normalne następstwa działania lub zaniechania, straty i utracone korzyści).
k.c. art. 322
Kodeks cywilny
Umożliwia sądowi ustalenie wysokości świadczenia według swej oceny, gdy ścisłe udowodnienie jest niemożliwe lub nader utrudnione (ius moderandi).
k.c. art. 357¹ § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje możliwość zmiany wysokości świadczenia w przypadku nadzwyczajnej zmiany stosunków.
k.c. art. 358¹ § § 3
Kodeks cywilny
Umożliwia zmianę wysokości świadczenia pieniężnego w przypadku istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza.
k.p.k. art. 554 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obciążenia Skarbu Państwa kosztami sądowymi.
k.p.k. art. 616 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r.
Wysokość opłat za czynności adwokackie.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r.
Wysokość opłat za czynności adwokackie.
k.c. art. 863 § § 1-2
Kodeks cywilny
Dotyczy udziału wspólników w zyskach i stratach spółki cywilnej.
k.c. art. 875 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zwrotu wkładu do spółki cywilnej.
k.c. art. 867 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy równego udziału wspólników w zyskach i stratach spółki cywilnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Utrata dochodu z działalności gospodarczej w okresie tymczasowego aresztowania. • Konieczność waloryzacji przyznanego odszkodowania z uwzględnieniem inflacji.
Odrzucone argumenty
Szkoda majątkowa wynikająca ze strat spółki i sprzedaży towarów poniżej wartości. • Szkoda wynikająca z pożyczek zaciągniętych przez żonę wnioskodawcy.
Godne uwagi sformułowania
Skarb Państwa odpowiadał za szkodę materialną i niematerialną wynikającą z wykonania wobec oskarżonego / podejrzanego nie tylko tymczasowego aresztowania, ale wszystkich środków zapobiegawczych. • Ciężar dowodu w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie spoczywa na stronie. • Zaniżenie dochodu nie może być traktowane jako okoliczność wyłączająca legalność uzyskania dochodów. • Sąd może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy (ius moderandi). • Nie można aprobować stanowiska, że skoro tymczasowo aresztowany w trakcie trwania środka zapobiegawczego pozostawał niejako na utrzymaniu państwa, to wysokość szkody automatycznie staje się mniejsza. • Pomiędzy niesłusznym zastosowaniem środków przymusu a powstałą szkodą musi zachodzić bezpośredni i adekwatny związek przyczynowy.
Skład orzekający
Piotr Maksymowicz
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania za utracony dochód z działalności gospodarczej w przypadku tymczasowego aresztowania, waloryzacja odszkodowania, ocena związku przyczynowego między aresztowaniem a szkodami majątkowymi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów kpk w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2016 r. w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowanie i pokazuje, jak sąd ocenia różne rodzaje szkód, w tym utracone dochody i straty firmy. Waloryzacja odszkodowania jest również istotnym elementem.
“Czy utracony dochód z firmy to odszkodowanie za areszt? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 260 000 PLN
odszkodowanie za utracony dochód: 26 247 PLN
zwrot wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika: 192 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.