XVII Ka 1446/17

Sygn. akt XVII Ka 1446/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu w XVII Wydziale Karnym – Odwoławczym w składzie: Przewodniczący: SSO Justyna Andrzejczak Sędziowie: SSO Małgorzata Susmaga SWSO Wojciech Wierzbicki /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Popławska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. sprawy W. P. z oskarżenia prywatnego P. J. o przestępstwo z art. 216 § 2 kk na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 29 września 2017 r. w sprawie sygn. akt II K 326/17 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie 1 obniża wymiar orzeczonej kary grzywny do 30 (trzydziestu) stawek dziennych; 2. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; 3. kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze obciąża oskarżonego i wymierza mu opłatę w wysokości 60 zł za obie instancje. Wojciech Wierzbicki Justyna Andrzejczak Małgorzata Susmaga Sygn. akt XVII Ka 1446/17 UZASADNIENIE Wyrokiem wydanym w dniu 29 września 2017 roku w sprawie o sygnaturze akt II K 326/17 Sąd Rejonowy w Lesznie uznał oskarżonego W. P. za winnego tego, że w okresie od 1 lipca 2014 roku do 28 lipca 2014 roku w G. zamieszczał na stronie internetowej (...) obraźliwe i znieważające osobę P. J. wpisy powszechnie uznawane za znieważające i tak w dniu 3 lipca 2014 r. zamieścił wpisy o treści „z domu rodzinnego (...) ”; „ A. dobrze, że ostrzegłaś mnie przed stadem S. ”, „Jeśli założą mi kolejną sprawę, to będę miał możliwość widywania częściej – (...) , córeczkę P. i jej męża K. całego stada. Nie mogę nie opisać faktu wykrzywionych gęb; (...) (…) p.o. Prezesa P. (…) Wary im (te górne też) opadły i … fiut bombki strzelił”, a w dniu 28 lipca 2014 r. zamieścił wpis o treści „p.o. Prezesa P. N. z klanu G. i męża K. zawsze obstawiona jest, co najmniej dwoma ”psami” ochronnymi”, tj. popełnienia przestępstwa z art. 216 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 216 § 2 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył mu karę 50 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 złotych, której wykonanie na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres 2 lat próby. Nadto na podstawie art. 72 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. Sąd zobowiązał oskarżonego do przeproszenia pokrzywdzonej P. J. poprzez zamieszczenie przez 30 dni na stronie internetowej (...) oraz na drzwiach zewnętrznych sekretariatu budynku (...) ul. (...) w G. na okres 30 dni oświadczenia o następującej treści: „Ja niżej podpisany W. P. , przepraszam Panią P. J. za umieszczenie na stronie internetowej (...) w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do 28 lipca 2014 r. wpisów znieważających Jej osobę” w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku, zaś na podstawie art. 216 § 4 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz Fundacji (...) ul. (...) , (...)-(...) T. – na leczenie i rehabilitację A. S. (2) nr KRS (...) nawiązkę w wysokości 1.000 złotych. Apelację od powyższego wyroku wywiódł oskarżony, zarzucając w szczególności naruszenie art. 31 § 1 k.p.k. i art. 35 § 1 k.p.k. – naruszenie właściwości miejscowej sądu, art. 6 k.p.k. i art. 444 § 1 i 2 k.p.k. poprzez brak pouczenia o możliwości złożenia wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu celem złożenia apelacji, oraz art. 167 § 1 k.p.k. i art. 170 § 3 k.p.k. poprzez „wyłączenie przesłuchania świadków z wniosku oskarżonego”, jak również naruszenie zakazu reformationis in peius, w konsekwencji wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd właściwy miejscowo, ewentualnie odstąpienie od ukarania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja w większości okazała się bezzasadna. Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe. Uzyskany w ten sposób - nie wymagający jakiegokolwiek uzupełnienia - materiał dowodowy Sąd rzetelnie, wszechstronnie i obiektywnie rozważył wyciągając trafne, zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, logiczne wnioski. Swoje stanowisko Sąd Rejonowy wyczerpująco i przekonująco uzasadnił. Oskarżony nie kwestionował tego, że będąc administratorem forum (...) w G. ” na stronie internetowej (...) zamieszczał w okresie od 1 lipca 2014 r. do 28 lipca 2014 r. uznane za obraźliwe i znieważające P. J. wpisy objęte zarzutem. Trafnie przy tym Sąd pierwszej instancji uznał, że wypowiedzi oskarżonego pod adresem oskarżycielki miały charakter znieważający. W szczególności odnosiły bowiem P. J. i jej najbliższych do postaci, które są postaciami negatywnymi, dążącymi do złego celu lecz nie potrafiącymi go osiągnąć z powodu swej nieporadności, cechujące się karykaturalną fizjonomią, i w efekcie wzbudzającymi śmieszność. Oskarżony w oczywisty sposób drwił zatem z pokrzywdzonej. Nic dziwnego, że żyjąc w stosunkowo niewielkiej społeczności P. J. miała wrażenie, że wszyscy się z niej śmieją. Poza tym – odczuwała zwyczajny żal, przykrość. Słusznie także Sąd Rejonowy uznał, że określenia użyte przez oskarżonego wykluczały merytoryczną polemikę a oskarżycielka nie będąc osobą publiczną i nie prowadząc działalności politycznej, społecznej czy medialnej nie zrzekła się bynajmniej swego prawa do prywatności. Natomiast oskarżony swoje wypowiedzi zamieszczał na otwartym forum internetowym. Sprawstwo i wina oskarżonego W. P. były zatem oczywiste. Odnosząc się do zarzutów apelacji należy stwierdzić, iż Sąd Rejonowy w Lesznie nie naruszył właściwości miejscowej, gdyż sprawę przekazano mu na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 9 października 2015 r. sygn. IV Ko 92/15 podjętego w trybie art. 36 k.p.k. Dlatego też uchylając poprzedni wyrok skazujący Sąd Okręgowy w Poznaniu przekazał sprawę do ponownego rozpoznania właśnie Sądowi Rejonowemu w Lesznie. Na marginesie – naruszenie właściwości miejscowej nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Oskarżony nie został też pozbawiony prawa do obrony. Już po raz drugi podniósł bowiem (poprzednio – w apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt II K 705/17 – następnie uchylonego), że nie pouczono go o prawie złożenia wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu celem sporządzenia apelacji. Abstrahując już od tego, czy z pouczenia przesłanego oskarżonemu wraz z odpisem wyroku z uzasadnieniem nie wynikała możliwość wnoszenia o wyznaczenie obrońcy z urzędu – co najmniej od 7 listopada 2016 r., tj. od dnia podniesienia takiego zarzutu po raz pierwszy w poprzedniej apelacji oskarżony miał już wiedzę o tym, że może złożyć wniosek o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu. Podniesienie takiego zarzutu w apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 29 września 2017 r. stanowiło zatem oczywiste nadużycie. Sąd pierwszej instancji rzeczywiście oddalił wniosek dowodowy oskarżonego o przesłuchanie trojga świadków, jednak uczynił to zgodnie z dyspozycją art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. Oskarżycielka prywatna miała prawo zmodyfikować zarzut i tak właśnie uczyniła, a wobec tego przesłuchanie kolejnych osób na okoliczności dotyczące czynu, który nie stanowił już przedmiotu rozpoznania Sądu, stało się zbędne. Błędny okazał się także zarzut, jakoby orzeczenie nawiązki w zaskarżonym wyroku naruszało zakaz reformationis in peius. W uchylonym wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt II K 705/17 orzeczono dwie nawiązki – na podstawie art. 212 § 3 k.k. na rzecz Fundacji (...) w T. oraz na podstawie art. 216 § 4 k.k. – na rzecz pokrzywdzonej (obie w kwotach 1.000 złotych). Wyrokiem z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt II K 326/17 Sąd Rejonowy w Lesznie przypisał oskarżonemu W. P. popełnienie jednego przestępstwa – z art. 216 § 2 k.k. i właśnie na podstawie art. 216 § 4 k.k. (a więc tak, jak w uchylonym wyroku) orzekł (już tylko jedną) nawiązkę w kwocie 1.000 złotych. Bez znaczenia z punktu widzenia zakazu reformationis in peius było to, na czyją rzecz nawiązkę tą zasądzono (tj. że nie na rzecz pokrzywdzonej, lecz na rzecz Fundacji (...) w T. ). Natomiast słusznie oskarżony postulował w swojej apelacji złagodzenie kary do wysokości orzeczonej w poprzednim (uchylonym) wyroku. Wtedy bowiem za przestępstwo z art. 216 § 2 k.k. wymierzono oskarżonemu karę 30 stawek dziennych grzywny (natomiast za przestępstwo z art. 212 § 2 k.k. i art. 216 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. – 50 stawek dziennych grzywny, i w konsekwencji jako karę łączną – 70 stawek dziennych grzywny). Wobec rezygnacji ze ścigania za przestępstwo z art. 212 § 2 k.k. Sąd miał prawo – bez naruszenia zakazu reformationis in peius – zawrzeć w opisie czynu z art. 216 § 2 k.k. wszystkie te elementy objęte poprzednimi dwoma opisami, które nosiły cechy znieważenia. Wszakże nowo wymierzona kara za przestępstwo znieważenia nie mogła być wyższa aniżeli kara za samo przestępstwo z art. 216 § 2 k.k. orzeczona w wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 17 maja 2016 r. sygn. II K 705/15. Dlatego Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie 1. obniżył wymiar orzeczonej kary grzywny do 30 stawek dziennych. Orzeczona kara grzywny, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, obwarowana zobowiązaniem probacyjnym do przeproszenia pokrzywdzonej oraz obostrzona wyważoną nawiązką jest wystarczającą, ale jednocześnie konieczną reakcją na przestępstwo popełnione przez oskarżonego W. P. . Tak ukształtowane szeroko pojęte rozstrzygnięcie o karze jest adekwatne do wszystkich okoliczności czynu i ma szansę osiągnąć wszystkie cele stawiane przed karą, począwszy od sprawiedliwej odpłaty za przestępstwo, poprzez cele zapobiegawcze (osiągnięciu których najpełniej posłuży właśnie nawiązka) i wychowawcze (które z kolei pomoże osiągnąć obowiązek przeproszenia pokrzywdzonej), aż po cele w zakresie społecznego oddziaływania, przywracając pokrzywdzonej naruszone przestępstwem poczucie sprawiedliwości oraz uświadamiając osobom, które – zwłaszcza za pośrednictwem Internetu – miały styczność z tą sprawą, że każdy przejaw tzw. mowy nienawiści może skutkować odpowiedzialnością karną, zaś Internet wcale nie musi zapewniać anonimowości, w obliczu której sprawca pozostanie bezkarny. Na marginesie należy wskazać, że kodeks karny , w przeciwieństwie do kodeksu wykroczeń , nie przewiduje – postulowanej przez oskarżonego w jego apelacji – kary nagany. Dlatego w pozostałym zakresie Sąd Okręgowy w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. W ostatnim punkcie rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. obciążył oskarżonego kosztami procesu za postępowanie odwoławcze i na podstawie art. 7 w zw. z art. 8 Ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (tj. Dz. U. z 1983 r., Nr 49 poz. 223 z późn. zm.) wymierzył mu opłatę za drugą instancję w minimalnej kwocie 60 złotych. Wojciech Wierzbicki Justyna Andrzejczak Małgorzata Susmaga