XVII Amz 28/25

Sąd Okręgowy w WarszawieWarszawa2025-05-19
SAOSAdministracyjneochrona konkurencjiWysokaokręgowy
UOKiKprzeszukanietajemnica zawodowalegal professional privilegeradca prawnyochrona danychpostępowanie wyjaśniającekontrolapoufność korespondencji

Sąd Okręgowy oddalił zażalenie spółki na przeszukanie przez UOKiK, uznając, że choć materiały prawnika wewnętrznego podlegają pewnej ochronie, to ich zabezpieczenie i selekcja są dopuszczalne, a zakres przeszukania nie został przekroczony.

Spółka złożyła zażalenie na czynności przeszukania przeprowadzone przez Prezesa UOKiK, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ochrony korespondencji z radcą prawnym oraz przekroczenie zakresu przeszukania. Sąd Okręgowy oddalił wniosek o odrzucenie zażalenia, ale samo zażalenie uznał za niezasadne. Sąd stwierdził, że choć materiały radcy prawnego pełniącego funkcję członka zarządu podlegają ochronie tajemnicy zawodowej, to ich zabezpieczenie i selekcja są dopuszczalne, z zachowaniem odpowiednich procedur. Sąd nie dopatrzył się również przekroczenia zakresu przeszukania.

Spółka (...) sp. z o.o. złożyła zażalenie na czynności przeszukania przeprowadzone przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, kwestionując sporządzenie kopii materiałów z poczty elektronicznej radcy prawnego spółki oraz zabezpieczenie dokumentów wykraczających poza zakres przedmiotowy przeszukania. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów o ochronie tajemnicy zawodowej radcy prawnego (legal professional privilege - LPP) oraz przekroczenie zakresu przeszukania wyznaczonego postanowieniem sądu. Sąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając zażalenie, oddalił wniosek o odrzucenie zażalenia, uznając je za złożone w terminie. Jednocześnie sąd oddalił samo zażalenie. W uzasadnieniu sąd wskazał, że choć materiały zabezpieczone z poczty elektronicznej radcy prawnego spółki, który jednocześnie pełni funkcję Prezesa Zarządu, podlegają ochronie tajemnicy zawodowej, to ich zabezpieczenie i selekcja są dopuszczalne, pod warunkiem zachowania szczególnej ostrożności i ewentualnego udziału pełnomocnika. Sąd nie zgodził się z argumentacją Prezesa UOKiK, że radca prawny będący pracownikiem przedsiębiorcy nie jest niezależny, podkreślając gwarancje niezależności radcy prawnego wynikające z ustawy. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów w zakresie Czynności Przeszukania C, uznając, że organ może gromadzić dowody pośrednie, a zakres przeszukania nie został przekroczony. W konsekwencji sąd oddalił zażalenie i zniósł wzajemnie koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, materiały te podlegają ochronie tajemnicy zawodowej, jednak ich zabezpieczenie i selekcja są dopuszczalne z zachowaniem odpowiednich procedur, w tym ewentualnego udziału pełnomocnika.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił gwarancje niezależności radcy prawnego wynikające z ustawy, nawet jeśli wykonuje on zawód w ramach stosunku pracy w spółce. Zabezpieczenie dokumentów jest dopuszczalne, ale ich selekcja wymaga ostrożności i może wymagać udziału pełnomocnika lub zastosowania procedury kopertowej w przypadku wątpliwości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Strony

NazwaTypRola
(...) sp. z o.o.spółkaskarżący
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentóworgan_państwowyorgan

Przepisy (14)

Główne

u.o. k.k. art. 105da § 1-3

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

Przepisy te regulują procedurę postępowania z dokumentami objętymi tajemnicą zawodową lub obrończą w toku kontroli. Sąd podkreślił, że ochrona ta dotyczy również radców prawnych wykonujących zawód w ramach stosunku pracy.

u.r.p.r. art. 3 § 3

Ustawa o radcach prawnych

Przepis ten ustanawia obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej przez radcę prawnego oraz gwarancje jego niezależności.

u.r.p.r. art. 13 § 1

Ustawa o radcach prawnych

Przepis ten stanowi, że radca prawny nie jest związany poleceniem co do treści opinii prawnej, co podkreśla jego niezależność.

Pomocnicze

u.o. k.k. art. 105b § 1

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

u.o. k.k. art. 105q

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

u.o. k.k. art. 105o

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

u.p.p. art. 52

Ustawa Prawo przedsiębiorców

Konwencja art. 6 § 1

Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

Karta art. 48 § 2

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 42 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.k. art. 225 § 1 i 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 236a

Kodeks postępowania karnego

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopuszczalność zabezpieczenia i selekcji materiałów radcy prawnego wewnętrznego z zachowaniem procedur. Brak przekroczenia zakresu przeszukania przez UOKiK, możliwość gromadzenia dowodów pośrednich.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów o ochronie tajemnicy zawodowej radcy prawnego (LPP). Przekroczenie zakresu przedmiotowego przeszukania.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w składzie rozpoznającym tą sprawę nie zgadza się z tym zapatrywaniem. Przepisy te jednoznacznie ustanawiają gwarancje niezależności radcy prawnego, także dla „prawnika wewnętrznego spółki”. Nie można w tym miejscu nie odnieść się do faktu pozostawania przez radcę prawnego W. C. - Prezesem Zarządu kontrolowanej Spółki.

Skład orzekający

Dariusz Dąbrowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony tajemnicy zawodowej radcy prawnego w postępowaniach prowadzonych przez UOKiK, w szczególności w kontekście radców prawnych będących pracownikami spółek."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji radcy prawnego będącego jednocześnie członkiem zarządu spółki. Interpretacja przepisów o LPP może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych i jurysdykcji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony poufności komunikacji z prawnikiem w kontekście postępowań antymonopolowych, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców i ich prawników.

Czy UOKiK może przeszukać skrzynkę mailową Twojego radcy prawnego? Sąd wyjaśnia granice!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt XVII Amz 28/25 POSTANOWIENIE Dnia 19 maja 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący – Sędzia SO Dariusz Dąbrowski Protokolant – starszy sekretarz sądowy Iwona Hutnik po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2025 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z odwołania (...) sp. z o.o. w W. przeciwko Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w przedmiocie zażalenie na czynności przeszukania złożonego przez (...) sp. z o.o. w W. postanawia: 1. oddalić wniosek o odrzucenie zażalenia, 2. oddalić zażalenie, 3. znieść wzajemnie koszty postępowania między stronami. SSO Dariusz Dąbrowski XVII Amz 28/25 UZASADNIENIE Pismem z dnia 16 kwietnia 2025 r. (...) sp. z o.o. w W. złożyła zażalenie na czynności przeszukania podjęte z naruszeniem przepisów prawa oraz praw przeszukiwanej Spółki, dokonane w toku przeszukania przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, tj.: 1. sporządzenie kopii elektronicznych materiałów (dokumentów, korespondencji itp.) i włączenie ich do akt postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Prezesa UOKiK zabezpieczonych ze skrzynki mailowej niezależnego radcy prawnego mec. W. C. (numer wpisu na listę OIRP w W. to (...) ), pomimo, że skrzynka mailowa niezależnego radcy prawnego nie może być przedmiotem przeszukania Prezesa UOKiK, ponieważ co do zasady całość korespondencji wychodzącej i przychodzącej na tą skrzynkę objęta jest ochroną poufności komunikacji pomiędzy przedsiębiorcą a wykwalifikowanym prawnikiem (legal professional privilege - „LPP”), a także tajemnicą zawodową radcy prawnego ( (...) ), 2. sporządzenie kopii elektronicznych materiałów (dokumentów, korespondencji itp.) i włączenie do akt postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Prezesa UOKiK objętych LPP, a także objętych tajemnicą zawodową radcy prawnego, co miało miejsce w odniesieniu do następujących dokumentów : a. mail (ciąg korespondencji) (...) b. mail „ (...) c. pliku pt. (...) d. mail ( (...) e. mail ( (...) f. mail ( (...) g. mail ( (...) h. mail ( (...) i. mail ( (...) j. prezentacji pt. (...) k. prezentacji pt. (...) l. mail (...) m. dokumentu tekstowego (...) n. mail ( (...) o. mail ( (...) p. mail ( (...) q. mail ( (...) r. mail ( (...) s. mail ( (...) t. mail ( (...) u. mail ( (...) v. mail ( (...) w. mail ( (...) x. mail ( (...) y. mail ( (...) 3. sporządzenie kopii elektronicznych materiałów i włączenie do akt postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Prezesa UOKiK (dokumentów, korespondencji itp.) wykraczających poza zakres przedmiotowy przeszukania przeprowadzanego u Skarżącej, wyznaczony postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20 lutego 2025 r. udzielającym zgody na przeprowadzenie przeszukania („Przeszukanie”, „SOKiK” oraz „Postanowienie”), a obejmujący materiały mogące stanowić dowód w sprawie podejrzenia ustalania cen, ograniczania lub kontrolowania produkcji lub zbytu oraz podziału rynku w odniesieniu do cementu (...) (zob. pkt I Postanowienia), jak również poza zakres przedmiotowy postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Prezesa UOKiK, co miało miejsce w odniesieniu do następujących dokumentów: a. dokumentu tekstowego (...) b. prezentacji (...) c. prezentacji (...) d. korespondencji (...) e. prezentacji (...) f. prezentacji (...) g. pliku (...) h. pliku (...) i. mail (...) j. mail (...) k. mail (...) l. mail (...) m. pliku (...) n. prezentacji (...) o. prezentacji (...) p. pliku pt. (...) q. mail (...) r. mail (...) s. mail (...) t. mail (...) u. mail (...) v. mail (...) w. mail (...) x. pliku (...) y. mail (...) z. mail (...) aa. mail (...) bb. mail (...) cc. mail (...) dd. mail (...) ee. mail (...) ff. mail (...) gg. mail (...) hh. mail (...) 11. mail (...) jj. mai! (...) kk . mail (...) ll. pliku (...) mm. mail (...) nn. mail (...) oo. mail (...) pp. mail (...) Mając powyższe na uwadze skarżący zarzucił czynnościom dokonanym przez Prezesa Urzędu naruszenie przepisów prawa, tj. naruszenie przepisów: - w przypadku Czynności Przeszukania A oraz Czynności Przeszukania B - naruszenie przepisów art. 105b ust. 1 u.o. k.k. w zw. z art. 105 da ust. 1-3 u.o. k.k. w zw. z art. 105q u.o. k.k. w zw. z art. 105o u.o. k.k. w zw. z art. 52 Ustawy prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236 ze zm.) w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (’’Konwencja”, Dz. U. z 1993 r., nr .61, poz. 284) w zw. z art. art. 48 ust. 2 Karty Praw Podstawowych UE (“Karta”, Dz. U. C 202 z 7.6.2016, s. 389-405) w zw. z art. 2 i 42 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 225 § 1 i § 3 k.p.k. i art. 236a k.p.k. w zw. z 105q pkt 3 u.o. k.k. w zw. z art. 3 ust. 3 i art. 13 ust 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 499 ze zm.; “u.r.p.r.”) poprzez sporządzenie w toku Przeszukania kopii materiałów (wymienionych w pkt. 1 powyżej i zebranych w ramach Czynności Przeszukania A) objętych ochroną wynikającą z LPP oraz tajemnicą zawodową radcy prawnego, pomimo wyraźnego zgłoszenia przez Skarżącą stosownych zastrzeżeń w toku Przeszukania; - w przypadku Czynności Przeszukania C - naruszenie przepisów art. 105b ust. 1 u.o. k.k. w zw. z art. 105q u.o. k.k. w zw. z art. 105o u.o. k.k. w zw. z art. 52 u.p.p. w zw. z art. 105q pkt 2) u.o. k.k. poprzez sporządzenie w toku Przeszukania kopii materiałów (wymienionych w pkt. 2 powyżej i zebranych w ramach Czynności Przeszukania B) wykraczających poza zakres przedmiotowy Przeszukania, pomimo wyraźnego zgłoszenia przez Skarżącą stosownych zastrzeżeń w toku Przeszukania. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o: 1. w odniesieniu do zaskarżonych Czynności Przeszukania, na podstawie art. 105p u.o. k.k. o uchylenie w całości zaskarżonych Czynności Przeszukania dokonanych przez Prezesa UOKiK w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącą, jako naruszających przepisy prawa wskazane w pkt. petitum niniejszego zażalenia, 2. w odniesieniu do zaskarżonych Czynności Przeszukania, na podstawie art. 105p w zw. z art. 105m ust. 5 u.o. k.k. , o stwierdzenie, że dowody uzyskane w wyniku zaskarżonych Czynności Przeszukania nie mogą być wykorzystane w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym o sygn. (...) ani w innych postępowaniach prowadzonych przez Prezesa UOKiK, ani w postępowaniach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów, 3. uznanie za fakt bezsporny, niewymagający dowodu tego, że materiały zebrane w toku Czynności Przeszukania A oraz Czynności Przeszukania B zawierają informacje objęte LPP / tajemnicę zawodową radcy prawnego, 4. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od Prezesa UOKiK na rzecz Skarżącej według norm przepisanych. W odpowiedzi na zażalenie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o jego odrzucenie w części, oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy w Warszawie, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił co następuje: (...) sp. z o.o. w W. jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego pod pozycją (...) , którego działalnościami wiodącymi są m. in.: produkcja wyrobów budowlanych z betonu, czy też wydobywanie żwiru i piasku. Sąd Okręgowy w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał na wniosek Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniu 20 lutego 2025 roku zgodę na przeszukanie w siedzibie (...) sp. z o.o. w W. . W dniu 18 marca 2025 r. Prezes UOKiK rozpoczął czynności przeszukania w siedzibie (...) sp. z o.o. w W. . W. C. jest Prezesem Zarządu Spółki. W. C. jest radcą prawnym wpisanym na listę radców prawnych i wykonującym ten zawód na podstawie art. 9 ust. 1 i 4 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o radcach prawnych . W trakcie dokonywanych czynności przeszukujący dokonali sporządzenia kopii elektronicznych materiałów (dokumentów, korespondencji itp.) oraz włączyli je do akt postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Prezesa UOKiK zabezpieczonych ze skrzynki mailowej W. C. . W trakcie czynności przeszukujący zabezpieczyli również następujące dokumenty: mail (...) Nadto w trakcie czynności przeszukania kontrolujący zabezpieczyli następujące dokumenty: dokumentu tekstowego pt. (...) Powyższy stan faktyczny był między stronami bezsporny. Sąd ustalił go na podstawie informacji znanych Sądowi z urzędu (wydanie przez SOKiK zgody na dokonanie przeszukania) oświadczeń stron zawartych w pismach procesowych oraz składanych na rozprawie w dniu 9 maja 2025 roku oraz na podstawie dokumentów złożonych przez strony jako załączniki do protokołu. Sąd Okręgowy w Warszawie, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że dokonywana przez Prezesa UOKiK czynność przeszukania nie została na dzień składania zażalenia formalnie zakończona, zatem zażalenie zostało złożone w terminie i brak było podstaw do jego odrzucenia. Zażalenie złożone przez skarżącego było co do zasady niezasadne. Odnosząc się w pierwszej kolejności do Czynności Przeszukania A i B należy stwierdzić, że w związku z tym, że osobą, wobec której zostały dokonane czynności przeszukania był radca prawny, Prezes UOKiK powinien w stosunku do dokumentów, zabezpieczonych wobec tej osoby zastosować procedurę kopertową opisaną w art. 105da ust. 3 u.o.k.i k. w zw. z art. 105q pkt 1 ustawy, o ile Spółka wskazała, że dokumenty te stanowią korespondencję pomiędzy radcą prawnym a Spółką objętą tajemnicą obrończą lub zawodową radcy prawnego. Zdaniem Sądu obecnie Organ powinien zwrócić te dokumenty Spółce lub przesłać je do Sądu OKiK na podstawie wskazanych wyżej przepisów. Zgodnie z treścią art. 105da u.o.k.i.k.: „1. Jeżeli w toku kontroli kontrolowany lub osoba przez niego upoważniona oświadczy, że ujawnione w toku kontroli pisma lub dokumenty, w tym zawarte na informatycznych nośnikach danych, w urządzeniach lub w systemach informatycznych, o których mowa w art. 105b ust. 1 pkt 2: 1) zawierają pisemną komunikację między kontrolowanym a niezależnym od kontrolowanego adwokatem, radcą prawnym, prawnikiem z Unii Europejskiej w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2020 r. poz. 823) lub osobą, o której mowa w art. 2a tej ustawy, wytworzoną w celu realizacji prawa kontrolowanego do uzyskania ochrony prawnej w związku z przedmiotem postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu, w toku którego jest przeprowadzana kontrola, lub 2) zostały sporządzone wyłącznie w celu realizacji prawa kontrolowanego do uzyskania ochrony prawnej od osób, o których mowa w pkt 1, w związku z przedmiotem postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu, w toku którego jest przeprowadzana kontrola - kontrolujący pozostawia te pisma lub dokumenty w miejscu kontroli. 2. W przypadku złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, kontrolujący może zapoznać się pobieżnie z pismem lub dokumentem, w sposób pozwalający na ustalenie autora, adresata, tytułu oraz przedmiotu pisma lub dokumentu oraz daty jego sporządzenia. Kontrolujący jest uprawniony do żądania od kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej dodatkowych ustnych wyjaśnień w przedmiocie złożonego oświadczenia oraz przygotowania wersji pisma lub dokumentu niezawierającej informacji objętych ochroną zgodnie z ust. 1, jeżeli jest to możliwe. 3. Jeżeli oświadczenie kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej, o którym mowa w ust. 1, budzi wątpliwości, kontrolujący niezwłocznie, nie później niż po zakończeniu kontroli, przekazuje pismo lub dokument, którego wątpliwość dotyczy, sądowi ochrony konkurencji i konsumentów, w sposób zapewniający należyte zabezpieczenie przed ujawnieniem jego treści. 4. Na kontrolowanym spoczywa ciężar dowodu, że pisma lub dokumenty, o których mowa w ust. 1, spełniają przesłanki określone w tym przepisie.”. Odnosząc powyższe przepisy do kwestii zabezpieczenia dokumentów znajdujących się na nośnikach danych Prezesa Zarządu Spółki W. C. lub zabezpieczonych w użytkowanych przez niego pomieszczeniach Spółki stwierdzić należy co następuje. Jego sytuacja jest odmienna od innych pracowników Spółki, albowiem wykonuje on zawód radcy prawnego, jest wpisany na listę radców prawnych. Zdaniem Sądu samo zabezpieczenie tych dokumentów oraz przeniesienie ich do Centrali Urzędu nie stanowi naruszenia przepisów u.o. k.k. Natomiast ich selekcja powinna odbyć się ze szczególną ostrożnością z udziałem pełnomocników Spółki. Sąd nie może zgodzić się z zapatrywaniem zaprezentowanym w odpowiedzi na zażalenie przez Prezesa UOKiK. Organ wskazuje, że z uwagi na stosunek zatrudnienia wyłącza niezależność radcy prawnego i to niezależnie od gwarancji niezależności wpisanych w wykonywany zawód prawniczy. Zdaniem Prezesa Urzędu z treści art. 105da wynika wprost, że ochrona nim przewidziana dotyczy wyłącznie ściśle określonej w tym przepisie komunikacji pomiędzy przeszukiwanym a niezależnym od niego radcą prawnym czy prawnikiem zagranicznym, a prawnik będący pracownikiem przedsiębiorcy w oczywisty sposób nie pozostaje od niego niezależny. W konkluzji Organ wskazał, że W. C. nie może być postrzegany jako niezależny od (...) radca prawny. Sąd w składzie rozpoznającym tą sprawę nie zgadza się z tym zapatrywaniem. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych : „1. Zawód radcy prawnego może wykonywać osoba, która spełnia wymagania określone niniejszą ustawą. 2. Radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego. 3. Radca prawny jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej. 4. Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie może być ograniczony w czasie. 5. Radca prawny nie może być zwolniony z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej co do faktów, o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę. 6. Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie dotyczy informacji: 1) udostępnianych na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, 2) przekazywanych na podstawie przepisów rozdziału 11a działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760) – w zakresie określonym tymi przepisami.” Art. 9 stanowi, że: „Radca prawny wykonujący zawód w ramach stosunku pracy zajmuje samodzielne stanowisko podległe bezpośrednio kierownikowi jednostki organizacyjnej.” A w ust. 4: „Radcy prawnemu nie można polecać wykonania czynności wykraczającej poza zakres pomocy prawnej.” Wreszcie w art. 13 ust. 1 wskazano, że: „Radca prawny nie jest związany poleceniem co do treści opinii prawnej.” Przepisy te jednoznacznie ustanawiają gwarancje niezależności radcy prawnego, także dla „prawnika wewnętrznego spółki”. Nadto w rozumieniu art. 225§1 k.p.k. korespondencja i wytworzone przez radcę prawnego dokumenty, jeżeli wiążą się z przedmiotem przeszukania są objęte w tajemnicą obrończą lub tajemnicą zawodową. Nadto zdaniem Sądu przepisy art. 105 da u.o. k.k. nie stanowią lex specialis wobec przytoczonych powyżej przepisów ustawy o radcach pranych i k.p.k. , nie wynika to z żadnego przepisu ustawowego. Są to przepisy równoległe i należy odczytywać je razem. Co prawda w uzasadnieniu projektu zmiany ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, która weszła w życie ustawą z 2023 r. nawiązuje się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 14 września 2010 r. (C-550/07 A. N. i A. C. ), w którym wskazano, że ochrona tajemnicy obrończej nie odnosi się do prawników pracujących w strukturach organizacyjnych danego przedsiębiorcy, tzw. In-house laywers. Należy mieć jednakże na uwadze, że przepisy prawa krajowego nie znają (oprócz u.o.k.i.k.) pojęcia zależnego radcy prawnego, a przepisy ustawy nie stanowią lex specialis wobec ustawy o radcach prawnych . Jak wskazał komentator w komentarzu do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „…choć adwokaci nie pozostają w stosunku pracy ze swoimi klientami, radcy prawni mogą w takich stosunkach zaś pozostawać, to członkowie obu zawodów prawniczych „działają w Polsce wg tych samych reguł i obowiązują ich te same zasady etyki zawodowej. Nie ma zatem ani podstawy, ani potrzeby do tak drastycznego różnicowania uprawnień przysługujących wykwalifikowanym prawnikom.” („Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. Pod redakcją A. Jurkowskiej – Gomułka i A. Piszcz, Wydawnictwo 2025 C.H.Beck). Nadto Sąd miał na uwadze, że najnowsze orzecznictwo TSUE odwołuje się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który na podstawie art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka chroni poufność wszelkiej korespondencji między podmiotami prawa i zapewnia wzmocnioną ochronę korespondencji między adwokatami a ich klientami. (wyrok TSUE z 26 września 2024 r., C‑432/23). Mając powyższe na uwadze dokumenty wytworzone przez radcę prawnego podlegają ochronie, jeżeli stanowią one komunikację między kontrolowanym a jego prawnikiem, wytworzone w celu realizacji prawa kontrolowanego do uzyskania ochrony prawnej w związku z przedmiotem postępowania lub zostały sporządzone wyłącznie w celu realizacji prawa kontrolowanego do uzyskania kontroli prawnej w związku z przedmiotem postępowania prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Nie można w tym miejscu nie odnieść się do faktu pozostawania przez radcę prawnego W. C. - Prezesem Zarządu kontrolowanej Spółki. Powoduje to, że wytworzone przez taką osobę dokumenty dla Spółki mogą mieć dwojaki status, albo dokumentów wytworzonych w celu określonym w art. 105 da ust. 1 u.o. k.k. albo jako członka zarządu Spółki. Stąd Sąd nie znajduje przeciwskazań dla zabezpieczenia takich dokumentów i poddaniu ich selekcji. Jednak w czasie selekcji, zdaniem Sądu, powinien uczestniczyć co najmniej zawodowy pełnomocnik przeszukiwanego, o ile nie sam radca prawny pełniący rolę członka zarządu Spółki (z zastrzeżeniem przepisu art. 105b ust. 1b u.o. k.k. ). W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do statusu takiego dokumentu Prezes UOKiK powinien zastosować procedurę wskazaną w art. 105 da ust. 2-4 u.o. k.k. . W zażaleniu wskazano dokumenty, które zdaniem Skarżącego powinny być objęte ochroną przysługującą na podstawie art. 105 da u.o. k.k. Jednakże Sąd rozpoznając zażalenie na czynności przeszukania nie ma wglądu do tych dokumentów i nie może ich poddać kontroli w procedurze kopertowej, pozostaje to poza kognicją Sądu rozpoznającego zażalenie na czynności przeszukania. Co do Czynności Przeszukania C to Sąd nie znajduje podstaw do stwierdzenia naruszenia obowiązujących przepisów przez Prezesa UOKiK. Sąd podziela przy tym stanowisko prezentowane we wcześniejszych orzeczeniach przez Sąd OKiK (np. uzasadnienie postanowienia w sprawie XVII Amz 92/22), w których wskazano, że gromadzone przez organ w toku przeszukania dowody, nie muszą być wyłącznie dowodami bezpośrednimi, tj. wskazującymi wprost na zawarcie niedozwolonego porozumienia. Organ oczywiście może także gromadzić dowody, które tylko w sposób pośredni mogą wskazywać na niedozwolone praktyki przedsiębiorcy, wskazane w postanowieniu sądu wyrażającym zgodę na przeszukanie. W orzecznictwie, także TSUE, przyjmuje się, że dla ustalenia niedozwolonej praktyki możliwe jest odwoływanie się do dowodów pośrednich, jeśli można z nich wywieść w sposób logiczny fakt zawarcia takiego porozumienia. Dlatego też, szczególnie na etapie wstępnego gromadzenia dowodów w sprawie, gdy nie jest znany ani cały krąg podmiotów uczestniczących w porozumieniu, ani szczegółowy mechanizm działania przedsiębiorców, nie można wykluczyć, że dowody wprost nie wskazujące tylko i wyłącznie na produkcję cementu nie będą jednak ostatecznie stanowić także pośrednich dowodów na nieprawidłowe, niezgodne z prawem działania, także w zakresie tego właśnie produktu. Nie mogąc na tym etapie postępowania wykluczyć, że kontrolowanie dokumentów dotyczących tylko pośrednio cementu, może prowadzić do dokonania ustaleń związanych z przedmiotem postępowania, należy takie dokumenty już obecnie pominąć. Pominięcie tych dowodów na tym etapie postępowania wykluczałoby na późniejszym etapie dowiedzenie, za pomocą różnych dowodów pośrednich, faktu naruszenia przez przedsiębiorców zakazu zawierania porozumień. Dlatego przy gromadzeniu dowodów na wstępnym etapie postępowania dotyczącego podejrzewanej zmowy istnieje konieczność zachowania pewnego zakresu swobody uznania Prezesa UOKiK, bez której przepisy dotyczące poszukiwania dowodów naruszenia konkurencji w toku przeszukania byłyby pozbawione jakiejkolwiek skuteczności. Inną kwestią jest natomiast możliwość wykorzystania powyższych dowodów, na potrzeby hipotetycznego postawienia powodowi zarzutu zawarcia innego jeszcze porozumienia, niż to które zostało wskazane przez Prezesa UOKiK w postanowieniu o wszczęciu postępowania wyjaśniającego. Kwestia zakazu tzw „fishing expeditions”, nie może być przedmiotem oceny w sprawie niniejszej. Dopiero zatem w sytuacji, gdyby Prezes UOKiK zdecydował się na postawienie przedsiębiorcy zarzutu zawarcia innego porozumienia niż wskazane w postanowieniu Prezesa UOKiK lub innego czynu naruszającego ustawę, kluczowa byłaby kwestia czy dowodem na zawarcie porozumienia mogłyby być informacje uzyskane w toku przeszukania w sprawie niniejszej. Mając powyższe na uwadze Sąd nie stwierdził aby zarzuty podnoszone przez Spółkę w zażaleniu na czynności przeszukania były prawidłowe i w związku z tym na podstawie art. 105p w zw. z art. 105m ust. 5 u.o. k.k. oddalił zażalenie. O kosztach postepowania Sad orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. SSO Dariusz Dąbrowski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI