XVII AmE 95/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy uchylił decyzję Prezesa URE o nałożeniu kary pieniężnej na Wspólnotę Mieszkaniową za przekroczenie poboru mocy energii elektrycznej w dniu 10 sierpnia 2015 r., stwierdzając brak podstawy prawnej do jej wymierzenia.
Wspólnota Mieszkaniowa zaskarżyła decyzję Prezesa URE o nałożeniu kary pieniężnej za niestosowanie się do ograniczeń w poborze energii elektrycznej w sierpniu 2015 r. Sąd Okręgowy uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że choć Wspólnota przekroczyła dopuszczalny pobór mocy, brak było podstawy prawnej do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 3a Prawa energetycznego, ponieważ ograniczenia z dnia 10 sierpnia 2015 r. zostały wprowadzone na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 P.e., który nie został wymieniony w art. 56 ust. 1 pkt 3a jako podstawa do wymierzenia kary.
Sprawa dotyczyła odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) o wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości 1000 zł za niestosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej w dniu 10 sierpnia 2015 r. Prezes URE uznał, że Wspólnota naruszyła obowiązek stosowania się do ograniczeń wynikających z art. 11 i art. 11d ust. 3 Prawa energetycznego. Wspólnota Mieszkaniowa wniosła odwołanie, zarzucając m.in. naruszenie przepisów rozporządzenia dotyczącego ograniczeń oraz błędne uznanie, że naruszyła obowiązek w sposób zawiniony, wskazując na krótki czas na dostosowanie się do gwałtownych ograniczeń oraz brak odpowiednich zapisów w umowach. Sąd Okręgowy w Warszawie, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Sąd ustalił, że Wspólnota Mieszkaniowa przekroczyła dopuszczalny pobór mocy w dniu 10 sierpnia 2015 r., jednak stwierdził brak podstawy prawnej do nałożenia kary pieniężnej. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że art. 56 ust. 1 pkt 3a Prawa energetycznego, który stanowi podstawę do wymierzenia kary, enumeratywnie wymienia przepisy, na podstawie których ograniczenia mogą skutkować karą (art. 11, art. 11c ust. 3 lub art. 11d ust. 3). Ograniczenia z dnia 10 sierpnia 2015 r. zostały wprowadzone na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 P.e., który nie został wymieniony w art. 56 ust. 1 pkt 3a. Sąd uznał, że odesłanie w art. 56 ust. 1 pkt 3a do art. 11c ust. 3 jest "puste", a przepis art. 11d ust. 3 dotyczy ograniczeń usług przesyłania lub dystrybucji, a nie poboru mocy przez odbiorcę. Sąd podkreślił, że przepisy o charakterze administracyjno-karnym muszą być stosowane ściśle, bez wykładni rozszerzającej, ze względu na zasadę określoności czynów zabronionych. W związku z brakiem podstawy prawnej, zaskarżona decyzja została uchylona, a pozwanemu zasądzono koszty procesu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, brak jest podstawy prawnej do nałożenia kary pieniężnej za naruszenie ograniczeń wprowadzonych na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 Prawa energetycznego, ponieważ przepis art. 56 ust. 1 pkt 3a P.e. nie wymienia tego przepisu jako podstawy do wymierzenia kary.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że art. 56 ust. 1 pkt 3a Prawa energetycznego enumeratywnie wymienia przepisy, na podstawie których można nałożyć karę pieniężną. Ograniczenia z dnia 10 sierpnia 2015 r. zostały wprowadzone na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 P.e., który nie jest wymieniony w art. 56 ust. 1 pkt 3a. Sąd uznał, że odesłanie w art. 56 ust. 1 pkt 3a do art. 11c ust. 3 jest "puste", a przepisy te nie stanowią samoistnej podstawy prawnej wprowadzania ograniczeń w poborze energii elektrycznej w trybie polecenia OSP. Ponadto, kary administracyjno-prawne wymagają ścisłej wykładni.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie decyzji
Strona wygrywająca
Wspólnota Mieszkaniowa (...)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wspólnota Mieszkaniowa (...) | inne | powód |
| Prezes Urzędu Regulacji Energetyki | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
P.e. art. 56 § ust. 1 pkt 3a
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne
Przepis ten stanowi podstawę do wymierzenia kary pieniężnej za niestosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, wprowadzonych na podstawie art. 11, art. 11c ust. 3 lub art. 11d ust. 3. Sąd uznał, że odesłanie do art. 11c ust. 3 jest "puste" i nie stanowi samoistnej podstawy do wprowadzenia ograniczeń.
Pomocnicze
P.e. art. 11
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne
Dotyczy ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wprowadzanych w drodze rozporządzenia Rady Ministrów.
P.e. art. 11c § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne
Przepis ten pozwala operatorowi systemu przesyłowego na wprowadzenie ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa dostaw, lecz nie stanowi podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na mocy art. 56 ust. 1 pkt 3a P.e.
P.e. art. 11c § ust. 3
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne
Dotyczy obowiązków informacyjnych operatora systemu przesyłowego w związku z zagrożeniem bezpieczeństwa dostaw i zgłoszenia konieczności wprowadzenia ograniczeń.
P.e. art. 11d § ust. 3
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne
Dotyczy możliwości ograniczenia przez operatorów systemu elektroenergetycznego świadczonych usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej.
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2007 r. art. § 5 pkt 1
Określa, że ograniczenia dotyczą odbiorców z mocą umowną powyżej 300 kW, którzy nie podlegają ochronie.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2007 r. art. § 6 ust. 1
Określa odbiorców chronionych przed ograniczeniami (np. szpitale, obiekty wojskowe, energetyczne o strategicznym znaczeniu).
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2007 r. art. § 10
Umowy zawierają maksymalne ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej ujęte w planach ograniczeń i określają sposób powiadamiania.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2007 r. art. § 12
Określa sposób ogłaszania komunikatów o stopniach zasilania i powiadamiania odbiorców.
k.p.c. art. 479 § 53 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. art. § 14 ust. 2 pkt 3
Podstawa do ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika powoda.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstawy prawnej do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 3a P.e. za naruszenie ograniczeń wprowadzonych na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 P.e. Konieczność ścisłej wykładni przepisów administracyjno-karnych i zasada określoności czynów zabronionych.
Godne uwagi sformułowania
przepisy o charakterze administracyjno-karnym [...] winny być stosowane [...] w sposób ścisły i precyzyjny, tzn. dokładnie odpowiadający normie prawnej bez stosowania wykładni rozszerzającej, analogii, czy domniemań konstrukcja przepisu art. 56 ust. 1 pkt 3a P.e. budzi istotne zastrzeżenia w zakresie spełniania zasady określoności czynów zabronionych pod groźbą kary (nullum crimen, nulla poena sine lege) odesłanie w art. 56 ust. 3a P.e. do przepisu art. 11c ust. 3 P.e. jest „puste”
Skład orzekający
Bogdan Gierzyński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa energetycznego dotyczących podstaw prawnych wymierzania kar pieniężnych za naruszenie ograniczeń w poborze energii elektrycznej oraz zasady ścisłej wykładni przepisów karnych i administracyjno-karnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia ograniczeń wprowadzonych na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 P.e. i braku odniesienia tego przepisu w art. 56 ust. 1 pkt 3a P.e.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna podstawa prawna przy nakładaniu kar administracyjnych i jak sąd może uchylić decyzję organu z powodu błędów interpretacyjnych lub legislacyjnych. Jest to ważna lekcja dla przedsiębiorców i organów administracji.
“Kara administracyjna uchylona przez sąd z powodu "pustego" odesłania w przepisach. Kluczowa lekcja o podstawie prawnej.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt XVII AmE 95/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lipca 2020 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący – Sędzia SO Bogdan Gierzyński protokolant: sekretarz sądowy Wioleta Donoch po rozpoznaniu 27 lipca 2020 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej (...) z siedzibą we W. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o wymierzenie kary pieniężnej na skutek odwołania powoda od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 27 grudnia 2017 r., znak: (...) I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz powoda Wspólnoty Mieszkaniowej (...) z siedzibą we W. kwotę 820 zł (osiemset dwadzieścia złotych) z tytułu kosztów procesu, w tym 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sędzia SO Bogdan Gierzyński Sygn. akt XVII AmE 95/18 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzja z dnia 27 grudnia 2017 r., znak: (...) , na podstawie art. 56 ust. 2 i art. 56 ust. 1 pkt 3a , w związku z art. 11 i art. 11d ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2017 r., poz. 220 ze zm.), w związku z § 5 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wprowadzania ograniczeń w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub ciepła (Dz. U. z 2007 r., Nr 133, poz. 924), oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) w związku z art. 30 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne , po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu w dniu 22 czerwca 2017 r., na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne , postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia Wspólnocie Mieszkaniowej (...) z siedzibą we W. , kary pieniężnej za niestosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wprowadzonych w dniach 10 - 31 sierpnia 2015 r. orzekł, że: 1. Wspólnota Mieszkaniowa (...) z siedzibą we W. w dniu 10 sierpnia 2015 r., w odniesieniu do obiektu zlokalizowanego we W. przy ul. (...) , naruszyła obowiązek stosowania się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wynikający z art. 11 i art. lid ust. 3 ustawy - Prawo energetyczne , co podlega karze pieniężnej określonej w art. 56 ust. 1 pkt 3a tej ustawy. 2. Za działanie wymienione w punkcie 1. wymierzył Wspólnocie Mieszkaniowej (...) z siedzibą we W. karę pieniężną w kwocie 1 000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych ). Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Wspólnota Mieszkaniowa (...) z siedzibą we W. zaskarżając ją w całości. Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie; 1) naruszenie przepisu prawa § 3 ust. 4 pkt 2 lit. b i c w zw. z § 9 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wprowadzania ograniczeń w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub ciepła (dalej „rozporządzenie z dnia 23 lipca 2007 r.”) poprzez uznanie, iż przedmiotowy' przepis nie znajduje zastosowania w sprawie, podczas gdy ograniczenie w poborze energii elektrycznej miało znaczący wpływ m.in. na funkcjonowanie obiektów przeznaczonych do wykonywania zadań w zakresie opieki zdrowotnej oraz telekomunikacji znajdujących się na terenie obiektu powoda - Odbiorcy, co mając na uwadze § 3 ust. 4 pkt 2 lit. b i c rozporządzenia z dnia 23 lipca 2007 r. oznacza, iż w tym zakresie przekroczenie przez Odbiorcę — powoda mocy określonej przez operatora systemu dystrybucyjnego — spółkę (...) S.A. było zgodne z prawem; 2) naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 56 ust. 1 pkt 3a oraz art. 56 ust. 6 ustawy Prawo Energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r. poprzez uznanie, iż powód naruszył w sposób zawiniony obowiązek ograniczenia poboru energii elektrycznej podczas gdy: a. ograniczenia wprowadzone przez (...) S.A. na podstawie art. 11c ust. 2 pkt. 2 ustawy prawo energetyczne zaczęły obowiązywać od dnia 10 sierpnia 2015 roku od godziny 10:00. przy czym w tym dniu wprowadzono najwyższy stopień ograniczeń — 20 stopień zasilania, o czym odbiorcy powiadomieni zostali komunikatem nadanym w programie (...) o godzinie 7:55, co oznacza, iż na podjęcie działań oraz dostosowanie się do gwałtownego spadku dozwolonego poziomu poboru mocy odbiorcy nie mieli w ogóle czasu (otwarcie centrum handlowego dla klientów następuje co do zasady o godzinie 9, ale sklep (...) otwierany jest o godzinie 8, a biura są czynne od godziny 7). b. odbiorca, niezwłocznie po otrzymaniu telefonicznej informacji od OSD o wprowadzeniu ograniczenia, podjął wszelkie możliwe działania mające na celu zmniejszenie poboru energii oraz dostosowanie się do wprowadzonych ograniczeń. Do pracowników oraz najemców powierzchni handlowo — usługowo — biurowych (...) , niezwłocznie wysiano stosowne komunikaty dotyczące wprowadzonych ograniczeń wraz z wytycznymi w zakresie obowiązkowych działań, które najemcy winni podjąć, aby ograniczyć pobór energii elektrycznej. c. utrzymanie powyższych systemów na minimalnym poziomie działania wymaga w okresie lata mocy ok. 4,100 MW, podczas gdy określona jednostronnie przez OSD moc sumaryczna dla Centrum przy 20 stopniu zasilania wynosiła 3,500 MW, która, z naruszeniem § 10 rozporządzenia z dnia 23 lipca 2007 r. nie została jednak określona ani w umowach o świadczenie usług dystrybucji, ani w umowach sprzedaży energii elektrycznej - me zabezpieczała zatem niezakłóconego funkcjonowania obiektów określonych w rozporządzeniu z dnia 23 lipca 2007 r. a powód nic miał możliwości odniesienia się do niej ze względu całkowite pominięcie tej kwestii w umowie łączącej strony. Wobec powyższych zarzutów odwołujący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie prowadzonego postępowania; 2. zasądzenie na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o: 1. oddalenie odwołania, 2. dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, przesłanych Sądowi na podstawie art. 479 ( 48) § 1 k.p.c. przy piśmie z dnia 13 lutego 2018 r., znak: (...) - na okoliczność zasadności wymierzenia powodowi kary pieniężnej. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny: (...) S.A. w związku z obniżeniem dostępnych rezerw zdolności wytwórczych poniżej niezbędnych wielkości spowodowanych m. in. wyjątkowo wysokimi temperaturami i niskimi stanami wód w zbiornikach wodnych i rzekach, stwierdziły wystąpienie zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej w rozumieniu postanowień art. 3 pkt 16 d ustawy - Prawo energetyczne wprowadzając, na podstawie art. 11 c ust. 2 pkt 2 tej ustawy, od godz. 10:00 dnia 10 sierpnia 2015 r. ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej. /okoliczność bezsporna/ W dniu 10 sierpnia 2015 r. (...) S.A. , działając na podstawie art. 11 c ust. 3 ustawy - Prawo energetyczne , powiadomiły Ministra Gospodarki (obecnie: Minister Energii) i Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o wystąpieniu zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, podjętych działaniach i środkach w celu usunięcia tego zagrożenia i zapobieżenia jego negatywnym skutkom oraz zgłosiły Ministrowi Gospodarki konieczność wprowadzenia ograniczeń na podstawie art. 11 ust 7 ustawy - Prawo energetyczne w trybie wydania przez Radę Ministrów rozporządzenia o wprowadzeniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej do dnia 31 sierpnia 2015 r. /okoliczność bezsporna/ Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku Ministra Gospodarki, Rada Ministrów wydała w dniu 11 sierpnia 2015 r. rozporządzenie w sprawie wprowadzenia ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej. /okoliczność bezsporna/ Rozporządzenie to zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw pod poz. 1136 i wprowadziło wskazane wyżej ograniczenia w okresie od dnia 11 sierpnia 2015 r. od godz. 24:00 do dnia 31 sierpnia 2015 r. do godz. 24:00. /okoliczność bezsporna/ Na wezwanie Prezesa URE (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. („OSD”), do której sieci Wspólnota Mieszkaniowa (...) z siedzibą we W. („Odbiorca”) jest przyłączona, pismem z dnia 10 maja 2016 r. o znaku (...) przedstawił zbiorcze dane wskazujące na stopień niedostosowania się odbiorców ujętych w Planie wprowadzania ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej obowiązującym w dniach od 10 do 31 sierpnia 2015 r. do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej. Na podstawie powyższych danych zostały wygenerowane informacje wskazujące na stopień niedostosowania się Odbiorcy do wprowadzonych w dniach 10 - 31 sierpnia 2015 r. ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej w odniesieniu do punktu poboru energii elektrycznej zlokalizowanego we W. przy ul. (...) („obiekt Odbiorcy”). /k. 3-4, k. 56 akt adm./ W wyniku analizy ww. dokumentów Prezes URE powziął podejrzenie, że Odbiorca, we wskazanym przez OSD obiekcie Odbiorcy, nie dostosował się do wprowadzonych w dniach 10 - 31 sierpnia 2015 r. ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, co może skutkować wymierzeniem kary pieniężnej, o której mowa jest w art. 56 ust 1 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne . Wielkość centrum mieszkalno-handlowo - usługowo - biurowego (...) , którego właścicielem jest odbiorca to ok. 145 000 m 2 powierzchni użytkowej (w tym ok. 20 000 m 2 powierzchni handlowej ok. 30 000 m 2 powierzchni biurowej klasy A, ok. 20.000 m 2 powierzchni mieszkalnej oraz w pozostałym zakresie wielopoziomowy parking z ok. 1500 miejscami parkingowymi). /k. 6-14 akt adm. oraz twierdzenia zawarte w odwołaniu/ Wartość przekroczenia przez Odbiorcę dopuszczalnego poboru mocy [MW w godzinie] w dniu 10 sierpnia 2015 r. wyniosła łącznie 0,2545 (MW w godzinie). Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane. Powód nie kwestionował w odwołaniu faktu naruszenia wielkości poboru mocy energii elektrycznej. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył co następuje. Odwołanie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż wskazanych w odwołaniu od zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności należy wskazać, że powód nie kwestionował przekroczenia w dniach 10 sierpnia 2015 r. wartości poboru mocy. Zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 P.e., w przypadku zagrożenia: 1. bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej polegającego na długookresowym braku równowagi na rynku paliwowo - energetycznym, 2. bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, 3. bezpieczeństwa osób, 4. wystąpieniem znacznych strat materialnych - na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części mogą być wprowadzone na czas oznaczony ograniczenia w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub ciepła. Ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub ciepła (art. 11 ust. 3 P.e.) polegają na: 1) ograniczeniu maksymalnego poboru mocy elektrycznej oraz dobowego poboru energii elektrycznej; 2) zmniejszeniu lub przerwaniu dostaw ciepła. W myśl art. 11 ust. 7 P.e., Rada Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw energii (poprzednio: ministra gospodarki), w drodze rozporządzenia, może wprowadzić na czas oznaczony, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części, ograniczenia w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej i ciepła, w przypadku wystąpienia zagrożeń, o których mowa w ust. 1. Z kolei zgodnie z art. 11c ust. 2 P.e., w przypadku powstania zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego lub systemu połączonego elektroenergetycznego: 1) podejmuje we współpracy z użytkownikami systemu elektroenergetycznego, w tym z odbiorcami energii elektrycznej, wszelkie możliwe działania przy wykorzystaniu dostępnych środków mających na celu usunięcie tego zagrożenia i zapobieżenie jego negatywnym skutkom; 2) może wprowadzić ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części do czasu wejścia w życie przepisów wydanych na podstawie art. 11 ust. 7, lecz nie dłużej niż na okres 72 godzin. Natomiast zgodnie z treścią art. 11c ust. 3 P.e., operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego lub systemu połączonego elektroenergetycznego niezwłocznie powiadamia ministra właściwego do spraw energii (poprzednio: ministra gospodarki) oraz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o wystąpieniu zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, podjętych działaniach i środkach w celu usunięcia tego zagrożenia i zapobieżenia jego negatywnym skutkom oraz zgłasza konieczność wprowadzenia ograniczeń na podstawie art. 11 ust. 7. W art. 11d ust. 3 P.e. przewidziano z kolei, że w okresie występowania zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej operatorzy systemu elektroenergetycznego mogą wprowadzać ograniczenia w świadczonych usługach przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej w zakresie niezbędnym do usunięcia tego zagrożenia. Szczegółowe zasady i tryb wprowadzania ograniczeń w dostawach i poborze energii elektrycznej określa rozporządzenie Rady Ministrów z 23 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wprowadzania ograniczeń w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub ciepła . Zgodnie zaś z § 5 pkt 1 rozporządzenia, ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub w dostarczaniu ciepła dotyczą każdego z odbiorców energii elektrycznej – dla których wielkość mocy umownej określonej w umowach ustalona została powyżej 300 kW i którzy nie podlegają ochronie przed wprowadzonymi ograniczeniami na podstawie § 6 ust. 1 rozporządzenia. Zaś w świetle tego ostatniego przepisu, ochronie przed wprowadzanymi ograniczeniami podlegają odbiorcy energii elektrycznej w ciągu całego roku, dla których wielkość mocy umownej określonej w zawartej umowie sprzedaży, umowie o świadczenie usług przesyłania albo dystrybucji lub umowie kompleksowej ustalona została poniżej 300 kW oraz: 1. szpitale i inne obiekty ratownictwa medycznego; 2. obiekty wykorzystywane do obsługi środków masowego przekazu o zasięgu krajowym; 3. porty lotnicze; 4. obiekty międzynarodowej komunikacji kolejowej; 5. obiekty wojskowe, energetyczne oraz inne o strategicznym znaczeniu dla funkcjonowania gospodarki lub państwa, określone w przepisach odrębnych; 6. obiekty dysponujące środkami technicznymi służącymi zapobieganiu lub ograniczaniu emisji, negatywnie oddziaływujących na środowisko. Stosownie natomiast do § 8 ust. 1 i 2 i 6 rozporządzenia, wielkości określające poziomy wprowadzanych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej poprzez ograniczenie poboru mocy ujęte są w planach wprowadzania ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, które podlegają corocznej aktualizacji. Plan taki opracowywany jest przez operatorów systemów przesyłowych uzgadnianych z Prezesem URE na podstawie planów wprowadzania ograniczeń opracowywanych przez operatorów systemów dystrybucyjnych. Z kolei w myśl § 10 rozporządzenia, umowy zawarte przez przedsiębiorstwa energetyczne z odbiorcami zawierają maksymalne ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej ujęte w planach ograniczeń i określają sposób powiadamiania o obowiązujących stopniach zasilania. Rozporządzenie Rady Ministrów z 23 lipca 2007 r. w § 11 i § 12 określa sposób informowania odbiorców z planami ograniczeń i ograniczeniami w poborze energii elektrycznej. Według pierwszego z wymienionych przepisów, operatorzy oraz przedsiębiorstwa energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie zaopatrzenia w ciepło zapoznają odbiorców z planami ograniczeń przez ogłoszenia zamieszczane w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości lub w formie elektronicznej na swojej stronie internetowej albo w formie ustalonej w umowach, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy, co najmniej na 30 dni przed dniem obowiązywania ograniczeń. Natomiast zgodnie z treścią § 12: 1. Ograniczenia w poborze energii elektrycznej są realizowane przez odbiorców stosownie do komunikatów operatorów o obowiązujących stopniach zasilania. 2. Komunikaty operatorów o obowiązujących stopniach zasilania, o których mowa w § 9, wprowadzanych jako obowiązujące w najbliższych 12 godzinach i przewidywanych na następne 12 godzin, są ogłaszane w radiowych komunikatach energetycznych w programie (...) o godzinie 7 ( 55) i 19 ( 55) oraz na stronach internetowych operatorów i przedsiębiorstw energetycznych wykonujących działalność gospodarczą w zakresie zaopatrzenia w ciepło, które obowiązują w czasie określonym w tych komunikatach. 3. W przypadku zróżnicowania wprowadzonych ograniczeń w poborze energii elektrycznej, w stosunku do stopni zasilania ogłoszonych w komunikatach radiowych, operatorzy powiadamiają odbiorców indywidualnie w formie pisemnej lub w sposób określony w umowach, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy, albo za pomocą innego środka komunikowania się w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. 4. Powiadomienia, o których mowa w ust. 3, są dla odbiorcy obowiązujące w pierwszej kolejności w stosunku do powiadomień ogłaszanych w komunikatach radiowych. W świetle powyższego należało uznać, że naruszenie ograniczenia wprowadzonego art. 11 c ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo energetyczne nie jest równoznaczne z naruszeniem ograniczenia wprowadzonego na podstawie art. 11d ust. 3 tej ustawy. W związku z powyższym, jakkolwiek przedsiębiorca dopuścił się przekroczenia poboru mocy w dniu 10 sierpnia 2015 r., czego nie kwestionował, to za przekroczenie poboru mocy w tym dniu nie jest przewidziana kara pieniężna. Przechodząc do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że niekwestionowane pozostaje, że powód jest odbiorcą energii elektrycznej, którego dotyczą ograniczenia w poborze mocy i jednocześnie nie mają do niego zastosowania wyłączenia z § 6 rozporządzenia wskazywanego wyżej. Powód w związku z tym był zobowiązany zastosować się nie tylko do ograniczeń wprowadzonych przez Operatora Systemu Przesyłowego (tj. (...) ) w dniu 10 sierpnia 2015 r., ale również do ograniczeń wynikających z rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2015 r. w sprawie wprowadzenia ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, które wprowadziło te ograniczenia w okresie od 11 sierpnia 2015 r. od godz. 24:00 do 31 sierpnia 2015 r. do godz. 24:00. Należy w tym miejscu stwierdzić, że powód nie dostosował się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, w obiekcie zlokalizowanym we W. przy ul. (...) , albowiem wartość przekroczenia przez Odbiorcę dopuszczalnego poboru mocy [MW w godzinie] w poszczególnych dniach wyniosła 10 sierpnia 2015 r. łącznie 0,2545 (MW w godzinie). Wskazania wymaga w tym miejscu, że kwestia dopuszczania się przez Odbiorcę wymienionych naruszeń nie została przez niego zakwestionowana, i wykazana została wskazanym powyżej dokumentami znajdującymi się w aktach administracyjnych, to jednak brak jest podstawy prawnej do nałożenia na powoda sankcji za niezastosowanie się do wskazanych ograniczeń w poborze energii elektrycznej w dniu 10 sierpnia 2015 r. Na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 3a P.e., Prezes URE jest uprawniony do nałożenia kary pieniężnej na podmiot, który nie stosuje się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii, wprowadzonych na podstawie art. 11, art. 11c ust. 3 lub art. 11d ust. 3. Ustawodawca, co istotne, przewidział sankcje za niezastosowanie się do ściśle określonych, konkretnych ograniczeń, tj. wprowadzonych w oparciu o wymienione enumeratywnie przepisy art. 11, art. 11c ust. 3 lub art. 11d ust. 3 P.e., a nie ogólnie za każdy przypadek niezastosowania się do tego rodzaju ograniczeń. Przepis art. 11 P.e. dotyczy ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wprowadzanych w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, co oznacza, że oparcie zaskarżonej decyzji na tej podstawie prawnej było nieprawidłowe, gdyż powodowi zarzucono niezastosowanie się do ograniczeń w dniu 10 sierpnia 2015 r., podczas gdy ograniczenia wprowadzone przez Radę Ministrów obowiązywały w okresie od 11 sierpnia 2015 r. od godz. 24:00 do 31 sierpnia 2015 r. do godz. 24:00. Jeśli chodzi o art. 11c ust. 3 P.e. - który nie został wprawdzie przywołany jako podstawa prawna decyzji kwestionowanej w niniejszej sprawie - to przepis ten nie stanowi samoistnej podstawy do wprowadzenia ograniczeń. Dotyczy on bowiem obowiązków informacyjnych operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego lub systemu połączonego elektroenergetycznego w związku z wystąpieniem zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, a także obowiązku zgłoszenia konieczności wprowadzenia ograniczeń w trybie art. 11 ust. 7, tj. w trybie rozporządzenia Rady Ministrów. Sankcja za niedopełnienie przez operatora wskazanych obowiązków została przewidziana w art. 56 ust. 1 pkt 1c P.e. W ocenie Sądu, odesłanie w art. 56 ust. 3a P.e. do przepisu art. 11c ust. 3 P.e. jest „puste”, a zatem mamy w tym przypadku do czynienia z ewidentnym błędem ustawodawcy. W związku z powyższym przepis ten nie daje podstaw do nałożenia na jakikolwiek podmiot, jakichkolwiek ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej. Pozwany oparł zaskarżoną decyzję także na art. 11d ust. 3 P.e., co zdaniem Sądu było bezpodstawne. Wbrew bowiem twierdzeniom organu, przepis ten nie stanowi rozwinięcia uprawnień OSP wskazanych w art. 11c ust. 2 P.e., poprzez określenie sposobu realizacji wprowadzonych ograniczeń. Norma ta dotyczy możliwości ograniczenia przez operatorów systemu elektroenergetycznego, a nie OSP, świadczonych przez nich usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej w zakresie niezbędnym do usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa dostaw. W konsekwencji powyższego, Sąd Okręgowy stwierdza, że przepisy art. 11c ust. 3 P.e. oraz art. 11d ust. 3 P.e. nie stanowią samoistnej podstawy prawnej wprowadzania ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej w trybie polecenia OSP. Podstawę taką stanowi przepis art. 11c ust. 2 pkt 2 P.e., nie uwzględniony wszakże w treści art. 56 ust. 1 pkt 3a P.e. Oznacza to, że odesłanie zawarte w danym zakresie w ostatnim z wymienionych przepisów, przyznającym Prezesowi URE kompetencję do wymierzenia kary pieniężnej, jest błędne. W ocenie Sądu nałożenie tej kary w przypadku niezastosowania się do ograniczeń wprowadzonych na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 P.e., wymagałoby zastosowania przez organ wykładni rozszerzającej art. 56 ust. 1 pkt 3a P.e., co zdaniem Sądu, należy uznać za niedopuszczalne. Kary pieniężne, wymierzane na podstawie ustawy Prawo energetyczne , stanowią rodzaj sankcji administracyjno-karnej. Przepisy o charakterze administracyjno-karnym, przewidujące kary pieniężne za określone naruszenia, winny zaś być stosowane przez organy administracji publicznej w sposób ścisły i precyzyjny, tzn. dokładnie odpowiadający normie prawnej bez stosowania wykładni rozszerzającej, analogii, czy domniemań (tak trafnie M. Sachajko [w:] red. M. Swora, Z. Muras, Prawo energetyczne, tom II, Komentarz do art. 12-72, Warszawa 2016, s. 883). W tym kontekście, konstrukcja przepisu art. 56 ust. 1 pkt 3a P.e. budzi istotne zastrzeżenia w zakresie spełniania zasady określoności czynów zabronionych pod groźbą kary ( nullum crimen, nulla poena sine lege ). Zasada ta w demokratycznym państwie prawnym stanowi jeden z filarów ochrony karnoprawnej, która zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, winna być stosowana także w przypadku odpowiedzialności za delikty administracyjne, w tym także te, które zostały unormowane w ustawie Prawo energetyczne . Ustawowe formułowanie przepisów o charakterze represyjnym musi w pełni odpowiadać zasadzie określoności, co oznacza, że ustawa musi w sposób kompletny, jasny, jednoznaczny i precyzyjny definiować wszelkie znamiona czynów zagrożonych karą. Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za swój, pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w uzasadnieniu wyroku z 1 czerwca 2004 r. w sprawie o sygn. akt GSK 30/04, zgodnie z którym przy egzekwowaniu obowiązku, kształtowanego normą prawa administracyjnego materialnego, za którego naruszenie przewidziana jest administracyjna kara pieniężna, muszą być zachowane bezwzględnie zasady interpretacji i stosowania norm o charakterze restrykcyjnym ukształtowane w dziedzinie prawa karnego, zwłaszcza zasada prymatu wykładni językowej przed innymi rodzajami wykładni (System Informacji Prawnej LEX nr 799784). W ocenie Sądu Okręgowego, nie budzi wątpliwości, że w odniesieniu do przepisu art. 56 ust. 1 pkt 3a P.e., powyższe kryteria, w tym wymóg kompletności i jednoznaczności w formułowaniu przez ustawodawcę przesłanek normatywnych kary pieniężnej, nie został spełniony. Mając powyższe na uwadze, wobec braku podstawy prawnej do nałożenia kary pieniężnej za niezastosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii, wprowadzonych na polecenie OSP w oparciu o przepis art. 11c ust. 2 pkt 2 P.e., konieczne było uchylenie decyzji wymierzającej powodowi karę pieniężną za niezastosowanie się do ograniczeń. W okresie 10-11 sierpnia 2015 r. ograniczenie poboru energii zostało wprowadzone na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 P.e. i za nieprzestrzeganie ograniczeń wprowadzonych na tej podstawie nie była przewidziana kara pieniężna, gdyż taka podstawa prawna nie została wymieniona w art. 56 ust. 1 pkt 3a P.e. W związku z tym pozostałe zarzuty odwołującego nie miały wpływu na dokonanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze, należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości art. 479 53 §2 k.p.c. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 98 k.p.c. , stąd na rzecz powoda należą się od pozwanego koszty poniesionej przez powoda opłaty od odwołania w wysokości 100 zł oraz kwota 720 zł stanowiąca wynagrodzenie pełnomocnika powoda, na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu obowiązującym po 27 października 2016 r. Sędzia SO Bogdan Gierzyński
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI