Sygn. akt XVII AmE 60/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2026 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący: Sędzia SO Maciej Kruszyński po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy z odwołania (...) sp. z o.o. z siedzibą w L. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o wymierzenie kary pieniężnej na skutek odwołania (...) sp. z o.o. z siedzibą w L. od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 30 września 2024 r., numer (...) I.
oddala odwołanie; II.
zasądza od (...) sp. z o.o. z siedzibą w L. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty. sędzia Maciej Kruszyński Sygn. akt XVII AmE 60/25 UZASADNIENIE Decyzją z 30 września 2024 r., znak: (...) , Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej Prezes URE, pozwany, organ) , działając w oparciu o przepisy art. 56 ust. 2 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 53 w związku z art. 37a ust. 1 oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266 ze zm.) (dalej p.e.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) (dalej k.p.a. ) , po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. (dalej powód, Przedsiębiorca, Koncesjonariusz) , posiadającej koncesję na obrót paliwami ciekłymi nr (...) , udzieloną przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w dniu 14 marca 2023 r., orzekł, że: 1)
Koncesjonariusz nie przedstawił, w ustawowym terminie, zawiadomienia, o którym mowa w art. 37a ustawy – Prawo energetyczne ; 2)
za zaniechanie wskazane w pkt 1 wymierzył Koncesjonariuszowi karę pieniężną w wysokości 20.000 zł (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych). Odwołanie od niniejszej decyzji złożył powód (...) sp. z o.o. z siedzibą w L. , zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości, jak też o zasadzenie na rzecz powoda kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji powód zarzucił naruszenie: 1)
art. 37a ust. 1 p.e. w zw. z art. 3 ust. 4, art. 5 i art. 6 aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej, stanowiącym Traktat sensu largo zawarty między Królestwem Belgii; Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii, Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej z dnia 16 kwietnia 2003 r. (publ. w Rzeczypospolitej Polskiej w Dz. U. z 2004 r., nr 90, zwanego dalej traktatem akcesyjnym), w zw. wyrokiem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt C - 418/14, przez błędną wykładnię, 2)
art. 56 ust. 1 pkt 53 p.e. przez błędne zastosowanie normy sankcyjnej w stanie faktycznym innym niż określa to dyspozycja tej normy, 3) art. 37a ust. 3 pkt 3 p.e. w zw. z art. 8 § 1 i art. 12 § 1 k.p.a. przez niezastosowanie. Pozwany w odpowiedzi na odwołanie wniósł o oddalenie odwołania w całości i zasądzenie od powoda na rzecz Prezesa URE kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia 14 marca 2023 r. Prezes URE udzielił (...) sp. z o.o. z siedzibą w L. kolejnej koncesji o nr (...) na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami ciekłymi, na okres od dnia 16 marca 2023 r. do dnia 16 marca 2033 r. (okoliczności niesporne) . W dniu 8 maja 2024 r., w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, w zakresie dotyczącym spółki, został dokonany wpis pod nr 26 dotyczący zmiany odnośnie posiadanych udziałów w spółce. Jak wynikało z ww. wpisu doszło do zmiany struktury kapitału zakładowego spółki. W stanie do dnia 8 maja 2024 r., przy liczbie (...) udziałów o wartości (...) zł, co stanowi 100% udział w strukturze kapitału spółki: - N. L. (1) posiadała (...) udziałów o wartości (...) zł, w związku z czym posiadała 20% udział w strukturze kapitału, - N. L. (2) posiadał (...) udziałów o wartości (...) zł, w związku z czym posiadał 40% udział w strukturze kapitału, - N. L. (3) posiadał (...) udziałów o wartości (...) zł, w związku z czym posiadał 40% udział w strukturze kapitału. Z kolei w stanie od dnia 8 maja 2024 r. N. L. (1) objęła wszystkie udziały w ilości (...) o wartości (...) zł, czyli uzyskała (...) udział w strukturze kapitału. (dowód: odpis z KRS spółki k. 4- 9 akt adm.) W piśmie z dnia 10 maja 2024 r., nadanym 13 maja 2024 r., spółka wskazała: „Informujemy, że w (...) SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ nastąpiła zmiana udziałowców.” Do rzeczonego pisma dołączony został wydruk informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 10 maja 2024 r. (dowód: pismo spółki z 10 maja 2024 r. wraz z wydrukiem z KRS-u dotyczącym spółki k. 10- 13a akt adm.) Pismem z dnia 24 maja 2024 r. Prezes URE wezwał spółkę do przedstawienia zawiadomienia, o którym mowa w art. 37a p.e. wraz z kompletem dokumentów wskazanych w ww. przepisie, wyznaczając 7-dniowy termin na realizację ww. zobowiązania. (dowód: wezwanie z dnia 24 maja 2024 r. k. 14 akt adm.) Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone spółce w dniu 29 maja 2024 r. (dowód: z.p.o. k. 15 akt adm.) Odpowiedzi na powyższe spółka udzieliła w piśmie z dnia 5 czerwca 2024 r., w którym wskazała, że oczekuje na wydanie zaświadczenia przez Urząd Skarbowy oraz zadeklarowała, iż prześle je niezwłocznie po otrzymaniu. Do ww. pisma zostały dołączone następujące dokumenty: - dane wspólników (...) Sp. z o.o. wraz ze wskazaniem numeru KRS spółki i oświadczeniem spółki, iż środki na zakup udziałów pochodzą z oszczędności; - zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Oddział w O. ) o niezaleganiu przez spółkę w opłacaniu składek; - kopie 2 umów sprzedaży udziałów; - bilans oraz rachunek zysków i strat spółki; - informacja z Krajowego Rejestru Karnego w przedmiocie karalności p. N. L. (1) ; - kopia aktu notarialnego (Rep A nr (...) ) zawierającego tekst jednolity umowy spółki (...) sp. z o.o. (dowód: pismo spółki z 5 czerwca 2024 r. z załącznikami k. 16- 34 akt adm.) Przy piśmie z dnia 24 czerwca 2024 r., nadanym 26 czerwca 2024 r., spółka przedstawiła zaświadczenie wydane przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w O. poświadczające brak zaległości spółki w zapłacie podatków. (dowód: pismo spółki z 24 czerwca 2024 r. z załącznikiem k. 35- 38 akt adm.) W związku z powyższym, Prezes URE wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej spółce za niewykonanie w terminie obowiązku zawiadomienia, o którym mowa w art. 37a ust. 1 p.e., o czym poinformował spółkę w piśmie z dnia 12 lipca 2024 r., wzywając ją jednocześnie m.in. do przedstawienia stanowiska w sprawie. (dowód: zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego k. 1- 2 akt adm.) W odpowiedzi na powyższe, zawartej w piśmie z dnia 14 sierpnia 2024 r., spółka wskazała m.in., że: - zobowiązanie zawarte w piśmie Prezesa URE z dnia 24 maja 2024 r. – w zakresie przedstawienia odpisu aktu notarialnego – „zostało wykonane poprawnie, przez doręczenie kopii” ww. aktu; - wykonanie zobowiązania zawartego w piśmie Prezesa URE z dnia 24 maja 2024 r. – w zakresie oświadczenia nabywcy udziałów (o którym mowa w art. 37a ust. 3 pkt 3 p.e.), dokumentów potwierdzających sytuację finansową nabywcy udziałów oraz legalność środków na nabycie udziałów – nie było zależne od spółki. Zdaniem spółki „wymaga ono skierowania wezwania do nabywcy udziałów, a nie do spółki, ponieważ spółka nie ma kompetencji do skutecznego wyegzekwowania takiego oświadczenia w terminie”; - art. 56 ust. 1 pkt 53 p.e. „penalizuje czyn nie wykonania w terminie obowiązku zawiadomienia, o którym mowa w art. 37a ust. 1 tej ustawy, czyli zawiadomienia o zmianach w strukturze kapitałowego spółek, a nie wiąże kary z nie doręczeniem określonych kopii czy dokumentów. Przepisów sankcyjnych nie można rozszerzać na inne czyny, niż ściśle w nich określone.” Do pisma dołączone zostały również dokumenty w postaci kopii bilansów oraz rachunków zysków i strat spółki, zaświadczenia Wójta Gminy L. w przedmiocie podatków N. L. (1) , oświadczenia N. L. (1) w przedmiocie prowadzonych postępowań karnych. (dowód: pismo spółki z 14 sierpnia 2024 r. z załącznikami k. 39- 50 akt adm.) W tych okolicznościach, w dniu 11 września 2024 r., Prezes URE skierował do spółki zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w terminie 7 dni od otrzymania pisma. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone spółce w dniu 16 września 2024 r. (dowód: zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego k. 54 akt adm. wraz z z.p.o. k. 54a akt adm.) Pismem z dnia 21 września 2024 r., w uzupełnieniu materiału dowodowego, spółka przesłała dokumenty stanowiące korespondencję N. L. (1) z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w B. w sprawie wydania zaświadczenia o przychodach wyżej wymienionej. (dowód: pismo spółki z 21 września 2024 r. z załącznikami k. 55- 60 akt adm.) Dnia 30 września 2024 r. Prezes URE wydał decyzję w sprawie. (dowód: decyzja k. 61- 64 akt adm.) . Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody z dokumentów, które nie były podważane przez żadną ze stron, a Sąd także nie znalazł podstaw by odmówić im wiarygodności, jak też w oparciu o niekwestionowane twierdzenia stron. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja ma oparcie w przepisach prawa. Natomiast podnoszone przez powoda zarzuty nie są trafne, stąd nie mogą skutkować uchyleniem tej decyzji. Zgodnie z art. 37a ust. 1 p.e. zmiana w strukturze kapitału zakładowego spółek prowadzących działalność w zakresie wytwarzania paliw ciekłych, obrotu paliwami ciekłymi oraz obrotu paliwami ciekłymi z zagranicą, która powoduje przekroczenie odpowiednio 20%, 30%, 40%, 50%, 60%, 70%, 80% i 90% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu lub udziału w kapitale zakładowym, wymaga zawiadomienia Prezesa URE w terminie 7 dni od dnia zarejestrowania tych zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zawiadomienie, o którym mowa w art. 37a ust. 1 p.e. zawiera następujące elementy wskazane w art. 37a ust. 2 tejże ustawy, tj.: 1) imienne oznaczenie akcjonariuszy (wspólników), z określeniem wartości ich akcji (udziałów); 2) wskazanie nabywcy (zastawnika) w razie nabycia (zastawu) akcji lub udziałów: a) w przypadku spółek handlowych - przez podanie pełnej nazwy i adresu siedziby spółki, b) w przypadku osoby fizycznej - przez podanie danych osobowych tej osoby (imiona, nazwisko, obywatelstwo, miejsce zamieszkania, rodzaj oraz seria i numer dokumentu tożsamości oraz informacje dotyczące posiadanego wykształcenia); 3) wskazanie źródeł pochodzenia środków na nabycie lub objęcie akcji (udziałów); 4) numer w Krajowym Rejestrze Sądowym podmiotu występującego z wnioskiem oraz numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, w przypadku spółki handlowej, o której mowa w pkt 2 lit. a; oraz załączniki określone w art. 37a ust. 3 tejże ustawy, tj.: 1) odpis aktu notarialnego statutu lub umowy spółki; 2) aktualny odpis umowy lub statutu spółki handlowej, w przypadku spółki, o której mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a; 3) aktualne zaświadczenie, że osoba fizyczna, o której mowa w ust. 2 pkt 2 lit. b, nie była skazana za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, oraz oświadczenie tej osoby, że nie toczy się przeciwko niej postępowanie przed organami wymiaru sprawiedliwości państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej, lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Turcji w sprawach o przestępstwa związane z praniem pieniędzy oraz finansowaniem terroryzmu; 4) dokumenty potwierdzające stan finansowy spółki, której akcje (udziały) są zbywane, oraz dokumenty potwierdzające sytuację finansową nabywcy; 5) dokumenty potwierdzające legalność środków na nabycie akcji (udziałów), w szczególności: a) w przypadku spółki handlowej, o której mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a – sprawozdanie finansowe, o którym mowa w art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości , b) w przypadku osoby fizycznej, o której mowa w ust. 2 pkt 2 lit. b – zaświadczenie właściwego naczelnika urzędu skarbowego o pokryciu środków z ujawnionych źródeł przychodów. Przedmiotowy obowiązek zawiadomienia Prezesa URE, w terminie 7 dni od dnia zarejestrowania zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym o zmianie w strukturze kapitału zakładowego, która powoduje przekroczenie 20%, 30%, 40%, 50%, 60%, 70%, 80% i 90% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu lub udziału w kapitale zakładowym wynika z zwłaszcza z potrzeby weryfikacji struktury właścicielskiej podmiotu oraz źródeł pochodzenia środków zaangażowanych w nabycie, objecie akcji lub udziałów skoro podmiot prowadzi reglamentowaną działalność gospodarczą, czy to w zakresie wytwarzania paliw ciekłych, czy obrotu paliwami ciekłymi lub obrotu paliwami ciekłymi z zagranicą, które są działalnością strategiczną w kontekście bezpieczeństwa energetycznego państwa oraz stabilności rynku energetycznego w kraju. Treść całego art. 37a p.e. wskazuje przy tym, że samo poinformowanie organu o zmianie w strukturze kapitału zakładowego jest niewystarczające, gdyż zawiadomienie „zawiera” elementy wymienione w przepisie oraz dołącza się do niego określone załączniki. Na rzeczone zawiadomienie składają się zatem określone w ustawie informacje i dokumenty. Jednocześnie takie całościowe zawiadomienie musi zostać złożone w terminie 7 dni od dnia zarejestrowania zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym. Dopiero zatem wypełnienie danych wymogów pozwala na przyjęcie, że doszło do wypełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 37a ust. 1 p.e. W niniejszej sprawie niesporne jest zaś, iż na powodzie ciążył obowiązek zawiadomienia organu w trybie art. 37a ust. 1 p.e. z racji posiadania przez niego koncesji na obrót paliwami ciekłymi, w sytuacji, gdy zmieniła się struktura kapitału zakładowego w powodowej spółce. Mianowicie po nabyciu (...) udziałów w powodowej spółce (...) przez wspólnika N. L. (1) , posiadającą do tej pory (...) udziałów, powstał nowy stan struktury kapitału zakładowego spółki tego rodzaju, że wymieniona zamiast (...) udziału w strukturze kapitału uzyskała (...) . Przy czym zmiana struktury kapitału zakładowego spółki została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 8 maja 2024 r., na co wskazuje ww. rejestr, co z kolei oznacza, że powód powinien zawiadomić o zmianie Prezesa URE do 15 maja 2024 r. Tymczasem powód nie przekazał Prezesowi URE zawiadomienia o zmianie w strukturze kapitału zakładowego spółki, zawierającego wszystkie elementy wskazane w art. 37a ust. 2 i 3 p.e. W szczególności w ww. terminie powód przedłożył wyłącznie pisemną informację, że w (...) nastąpiła zmiana udziałowców, załączając tylko wydruk z KRS-u dotyczący spółki. Co więcej, mimo stanowiska powoda, że skoro informacje o zmianie złożył w terminie wymaganym ustawą, więc ewentualne braki mógł następnie uzupełnić, to należy zgodzić się z Prezesem URE, że część z wymaganych załączników powód złożył po wezwaniu Prezesa URE, w piśmie z 5 czerwca 2024 r. oraz 24 czerwca 2024 r. Niemniej do dnia wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia powodowi kary pieniężnej nie zostały przedstawione: - odpis aktu notarialnego spółki, - oświadczenie nabywcy udziałów, że nie toczy się przeciwko niemu postępowanie przed organami wymiaru sprawiedliwości państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej, lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Turcji w sprawach o przestępstwa związane z praniem pieniędzy oraz finansowaniem terroryzmu, - dokumenty potwierdzające sytuację finansową nabywcy udziałów, - dokumenty potwierdzające legalność środków na nabycie udziałów. Z kolei dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego, przy piśmie z 14 sierpnia 2024 r. dołączone zostało oświadczenie nabywcy udziałów, że nie toczy się przeciwko niemu postępowanie przed organami wymiaru sprawiedliwości, jak również zaświadczenie Wójta Gminy L. w przedmiocie podatków N. L. (1) bez wskazania co dane zaświadczenie ma dowodzić. Zdaniem Sądu bez wątpienia zawiadomienie, jakie powinien złożyć powód zawierało więc braki, w związku z którymi nie można stwierdzić, że powód wypełnił obowiązek z art. 37a ust. 1 p.e. zawiadomienia Prezesa URE o zmianie w strukturze kapitału zakładowego powodowej spółki. Odnosząc się do zarzutów powoda, w kontekście faktu, iż złożył kopię aktu notarialnego umowy spółki, którą sam parafował, podnieść trzeba, że przepis art. 37a ust. 3 pkt 1 p.e. wymaga przedłożenia przez spółkę odpisu aktu notarialnego, który to jest wydawany przez notariusza zgodnie z ustawą z dnia z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie . W zakresie niezłożenia dokumentów potwierdzających legalność środków na nabycie udziałów, odnosząc się twierdzeń powoda, iż ustawa posługuje się zwrotem „w szczególności”, wskazując, że w przypadku osoby fizycznej, o której mowa w ust. 2 pkt 2 lit. b, dokumentem potwierdzającym legalność środków na nabycie udziałów jest w szczególności zaświadczenie właściwego naczelnika urzędu skarbowego o pokryciu środków z ujawnionych źródeł przychodów, co ma według powoda wskazywać na możliwość uzupełnienia zawiadomienia, trzeba podnieść, że użycie zwrotu „w szczególności” implikuje, że podmiot może dowodzić legalności środków na nabycie udziałów zwłaszcza za pomocą zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego o pokryciu środków z ujawnionych źródeł przychodów. Tym samym oznacza to tyle, że dopuszczone zostało dowodzenie o legalności środków również za pomocą innych dokumentów. Oprócz tego podkreślić należy, że to powodowa spółka jest adresatem obowiązku zawiadomienia na podstawie art. 37a ust. 1 p.e. ze względu na zmiany w strukturze kapitału zakładowego spółki a nie nabywca udziałów, a zatem to powód powinien przedłożyć stosowne dokumenty, nawet dotyczące udziałowca, w terminie ustawowym. Jednocześnie dodania wymaga, w kontekście wymaganego ustawą oświadczenia nabywcy udziałów, że nie toczy się przeciwko niemu postępowanie przed organami wymiaru sprawiedliwości oraz wymaganych dokumentów potwierdzających sytuację finansową nabywcy udziałów, jak i legalność środków na nabycie udziałów, że powód nie wykazał, iż nie mógł w danym terminie określonych dokumentów uzyskać od nabywcy udziałów. Natomiast jak stanowi art. 56 ust. 1 pkt 53 p.e. karze pieniężnej podlega ten, kto nie wykonuje w terminie obowiązku zawiadomienia, o którym mowa w art. 37a ust. 1. Co ważne więc, dany przepis sankcjonuje zarówno niewykonanie obowiązku w ogóle, jak i niezawiadomienie organu w terminie. Jak już zaś wcześniej stwierdzono, skoro zawiadomienie musi zawierać informacje i dokumenty określone ustawą, toteż ich nieprzekazanie w pełni, jak w niniejszym przypadku,, jest równoznaczne z niezawiadomieniem organu, podlegającym karze. Wobec zatem ustalonego niezawiadomienia Prezesa URE przez powoda, zgodnie z art. 37a ust. 1 p.e., w zakresie określonym art. 37a ust. 2 i 3 p.e., w ustawowym terminie, zastosowanie znalazł przytoczony art. 56 ust. 1 pkt 53 p.e. Powyższe nie stoi w sprzeczności z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie C-418/14 (Legalis), wskazywanym przez powoda. Orzeczenie to dotyczy bowiem kwestii opodatkowania akcyzą paliw dla celów grzewczych w świetle prawa wspólnotowego, wymogu składania oświadczeń. Nie ma ono związku z regulacjami prawa energetycznego , którym powód uchybił i nie zmienia interpretacji przyjętej na gruncie art. 37a i art. 56 ust. 1 pkt 53 p.e. Odpowiedzialność wynikająca z art. 56 ust. 1 p.e. ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest niezależna od subiektywnego elementu jakim jest wina przedsiębiorcy. Dla możliwości zastosowania sankcji pieniężnej, o której mowa w przepisie, istotne jest zatem jedynie istnienie obowiązku prawnego zabezpieczonego sankcją pieniężną oraz stwierdzenie samego faktu jego naruszenia przez podmiot zobowiązany. Samo naruszenie normy sankcjonowanej uzasadnia natomiast postawienie zarzutu niezachowania należytej ostrożności wymaganej w stosunkach danego rodzaju (por. wyrok SN z 1 czerwca 2010 r., III SK 5/10; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 52/04; Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego -A nr 2006/1/6). Charakterystyczne dla tego typu odpowiedzialności jest jej „oderwane od konieczności stwierdzania winy i innych okoliczności sprawy, wystarczy jedynie ustalenie samego faktu naruszenia prawa lub wymogów decyzji administracyjnej” (TK sygn. P 64/07, Legalis nr 127021). Przypisanie odpowiedzialności sprowadza się zatem do ustalenia, czy określone zdarzenie wyczerpuje znamiona ustawowe i pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem konkretnego podmiotu. Zgodnie z art. 56 ust. 6a p.e. Prezes URE może jednak odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek. Obydwie przesłanki muszą więc wystąpić łącznie. Ustawa prawo energetyczne nie sprecyzowała w jaki sposób należy oceniać stopień szkodliwości czynu, jednak uczyniło to orzecznictwo sądowe. I tak Sąd Najwyższy w wyroku z 15 października 2014 r., w sprawie III SK 47/13 (Legalis nr 1086887) uznał, że przy ocenie szkodliwości czynu zasadne jest odwołanie się do sposobu weryfikacji jego stopnia wypracowanego w prawie karnym, skoro prawodawca posłużył się w art. 56 ust. 6a prawa energetycznego instytucją prawa karnego, z uwagi na represyjny charakter kar pieniężnych przewidzianych w art. 56 prawa energetycznego . Konieczne jest więc odwołanie się do art. 115 § 2 kodeksu karnego , który zawiera zamknięty katalog kryteriów oceny stopnia szkodliwości społecznej czynu i który nakazuje przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu brać pod uwagę: 1) rodzaj i charakter naruszonego dobra, 2) rozmiary wyrządzonej szkody, 3) sposób i okoliczności popełnienia czynu, 4) wagę naruszonych obowiązków, 5) postać zamiaru, 6) motywację sprawcy, 7) rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. W tym kontekście należy wskazać, iż art. 37a p.e. pozwala na monitorowanie przekształceń własnościowych spółek skoro zapewnia stałą informację na temat zmian własnościowych tychże podmiotów. Obowiązek złożenia w wymaganym terminie zawiadomienia do Prezesa URE wobec zaistnienia wskazanych w przepisie art. 37a ust. 1 p.e. zmian w strukturze kapitału zakładowego jest doniosły, ponieważ dzięki niemu istnieje możliwość identyfikowania potencjalnych nieprawidłowości w działaniu spółek kapitałowych na rynku paliw ciekłych przez Prezesa URE. Przy czym ważną rolę w ramach wypełnienia tego obowiązku informacyjnego odgrywa raportowanie o ewentualnej karalności wspólników oraz odnośnie źródeł pochodzenia środków na zakup udziałów w spółce. Informacje te mogą stanowić podstawę do podjęcia przez Prezesa URE dalszych czynności, tj. m.in. wszczęcia kontroli danego podmiotu lub cofnięcia przysługującej mu koncesji. Przy czym określony w przepisie art. 37a ust. 1 p.e. termin na zawiadomienie pozwala organowi koncesyjnemu podjąć niezwłoczne działania w przypadku identyfikacji nieprawidłowości związanych z przekształceniami własnościowymi spółek. Brak realizacji ww. obowiązku w ustawowym terminie pozbawia zatem Prezesa URE, jako organu sprawującego nadzór nad rynkiem paliw ciekłych, pilnego pozyskania szczegółowych informacji dotyczących podmiotów nabywających akcje lub udziały w spółkach posiadających koncesje oraz wiadomości w zakresie legalności środków na ich nabycie oraz sytuacji finansowej zbywcy oraz nabywcy. Przy czym za naruszone tym niedopełnieniem obowiązku dobro uznaje się terminowość składanych zawiadomień, eliminację szarej strefy, realizację polityki bezpieczeństwa energetycznego oraz uczciwą konkurencję. Uwzględniając powyższe nie można stwierdzić, że stopień szkodliwości czynu powoda, który nie złożył Prezesowi URE w ustawowym terminie zawiadomienia o zmianie w strukturze kapitału zakładowego powodowej spółki w całości, mimo złożenia części informacji, aczkolwiek m.in. z wyłączeniem dokumentów na temat legalności środków na nabycie udziałów, był znikomy. Prezes URE nie miał bowiem albo przez dłuższy czas informacji związanych z przejęciem własności spółki, albo w części ich nie uzyskał w ogóle. Stopień szkodliwości społecznej czynu powoda należy zatem ocenić jako średni. Wprawdzie powód ostatecznie przedłożył szereg dokumentów wymaganych art. 37a p.e., ale nie dobrowolnie, bo dopiero na wezwanie organu, a następnie w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia mu kary pieniężnej, przy piśmie z 5 czerwca 2024 r., 24 czerwca 2024 r., 14 sierpnia 2024 r. Zatem Prezes URE nie mógł realizować w sposób właściwy swoich funkcji kontrolnych, przez co działalność powoda w tym okresie a nawet w pewnym zakresie w ogóle nie podlegała stosownej weryfikacji, co wyklucza, według Sądu, możliwość odstąpienia od wymierzenia kary, tak więc implikuje konieczność jej wymierzenia. W kontekście nieodstąpienia przez Prezesa URE od wymierzenia powodowi kary należy też zauważyć, iż art. 56 ust. 6a p.e. ma charakter fakultatywny, zatem odstąpienie od wymierzenia kary nie tylko zależy od spełnienia przesłanki o charakterze ocennym, w postaci znikomej szkodliwości czynu, ale zależy od uznania organu, które wszakże nie może być dowolne i wynikać musi z merytorycznych przesłanek, ale z pewnością nie stanowi ono obowiązku organu do zastosowania powołanej regulacji w każdych warunkach (podobnie Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 24 sierpnia 2012 roku, sygn. akt VI ACa 389/12). W tym zakresie Sąd Okręgowy w Warszawie podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, że „ art. 56 ust. 6a p.e. należy interpretować z uwzględnieniem zasady sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych, a także zasady równowagi i podziału władzy. W ocenie Sądu Najwyższego […] Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dysponuje więc pewnym luzem decyzyjnym przy interpretacji przesłanki znikomości szkodliwości społecznej czynu, a w razie ziszczenia się wspomnianej przesłanki - uznaniem administracyjnym przy wyborze wariantu rozstrzygnięcia: odstąpienia od kary pieniężnej bądź nieodstąpienia od tej kary. […] Organ regulacyjny, z uwagi na posiadaną wyspecjalizowaną kadrę, unikalną pamięć instytucjonalną oraz bezpośrednią styczność z realiami rynkowymi, jest co do zasady lepiej przygotowany niż sędzia do oceny stopnia szkodliwości społecznej czynu przedsiębiorcy z punktu widzenia standardów obowiązujących na rynku regulowanym. Interpretacja przepisów prawnych należy do istoty władzy wykonawczej, która jak wskazuje sama jej nazwa, odpowiada za egzekwowanie prawa. Jeżeli określony sposób interpretacji przepisu ma racjonalne uzasadnienie i jest ugruntowany w praktyce organu, sąd nie powinien zastępować go własną interpretacją. Interwencja sądu w treść decyzji organu regulacyjnego powinna następować dopiero wtedy, gdy nosi ona znamiona dowolności: opiera się na arbitralnych przesłankach, zawiera zdawkowe i ogólnikowe uzasadnienie, odwołuje się do nieudowodnionych informacji.” (wyrok Sądu Najwyższego – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, Legalis nr 2294222). Tymczasem, zdaniem Sądu, decyzja organu regulacyjnego w zakresie nieodstąpienia od wymierzenia kary nie nosi znamion dowolności, zawiera poprawne uzasadnienie, jest wyrazem logicznego i prawidłowego stanowiska organu, a zatem Sąd nie powinien w nią ingerować, a przy tym nie widzi podstaw i zasadności jej zmiany, zgadzając się z organem. Należało zatem wymierzyć karę pieniężną powodowi, ale ją odpowiednio zmiarkować. Zgodnie z art. 56 ust. 6 p.e., ustalając wysokość kary pieniężnej Prezes URE uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe. Przy czym na podstawie art. 56 ust. 2h pkt 9 p.e. wysokość kary pieniężnej w przypadku określonym w art. 56 ust. 1 pkt 53 p.e. wynosi od 10 000 zł do 50 000 zł. Sąd stwierdził, że Prezes URE, wziął pod uwagę wspomniane dyrektywy wymiaru kary z art. 56 ust. 6 p.e. Jak już wcześniej wspomniano stopień szkodliwości czynu powoda jest wyższy niż znikomy, a konkretnie średni. Powód pozbawił bowiem organ regulacyjny informacji i dokumentów związanych ze zmianami w strukturze kapitału zakładowego spółki, wymienionych w art. 37a ust. 2 i 3 p.e., które powinny już po 7 dniach od wpisu zmiany do Krajowego Rejestru Sądowego móc podlegać sprawdzeniu. Należy zaznaczyć, iż jak wynika z argumentacji powoda, jego zaniechanie wynikło m.in. z faktu, iż przedłożenie części oświadczeń i dokumentów nie było zależne od spółki, która nie ma kompetencji do skutecznego ich wyegzekwowania od nabywcy udziałów w terminie. Tym niemniej spółka winna działać z należytą starannością wymaganą od podmiotu koncesjonowanego, która powinna przejawiać się m.in. w zapobiegliwości. Tymczasem umowy sprzedaży udziałów, które prowadziły do zmian własnościowych w spółce zostały zawarte 5 kwietnia 2024 r. Spółka miała zatem 1 miesiąc i 10 dni na uzyskanie potrzebnych dokumentów od nabywcy, który jako właściciel 100% udziałów powinien działać sprawnie, na korzyść spółki. Spółka nie wykazała zaś zarówno by podjęła działania z należytą starannością, próbując uzyskać zawczasu dokumenty od nowego nabywcy, jak też by sama działała pilnie i z odpowiednią dbałością o własne interesy, przedkładając dokumenty dotyczące samej spółki, gdyż również z dostarczeniem takowych się opóźniła. Dlatego zaniechanie Spółki było zawinione, zwłaszcza, że powiadomienie organu nie wymagało podjęcia skomplikowanych działań. Jeśli chodzi o dotychczasowe zachowanie powoda uwzględniony został fakt, iż był on dotychczas karany za naruszenie jak stwierdzone w niniejszym postępowaniu, decyzją z 26 maja 2023 r. o nr (...) , wydaną na podstawie tego samego przepisu art. 56 ust. 1 pkt 53 p.e., a zatem powinien mieć lepszą wiedzę na temat interpretacji przez organ jego treści wraz z art. 37a p.e. i tym bardziej działać przezornie dla wykonania tego obowiązku informacyjnego. Dokonując oceny sytuacji finansowej powodowej spółki, wzięto pod uwagę informacje znajdujące się w sprawozdaniu finansowym Spółki, w tym w rachunku zysków i strat oraz oświadczeniu spółki, z którego wynika, że przychody spółki w roku podatkowym 2023, z tytułu prowadzonej koncesjonowanej działalności gospodarczej wyniosły (...) zł (k. 39v akt adm.) i powód osiągnął zysk netto w wysokości (...) zł (k. 39v akt adm.). Mając powyższe na uwadze ustalona wysokość kary w kwocie 20 000 zł jest adekwatna i proporcjonalna, stąd nie ma podstaw do jej obniżenia. Sąd uznał zatem, że decyzja Prezesa URE jest prawidłowa, zaś zarzuty powoda są nietrafne. W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, oddalił wniesione przez powoda odwołanie na podstawie art. 479 53 § 1 k.p.c. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. , zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na oddalenie odwołania, powoda należało uznać za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niego na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 720,00 zł ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. 2023 r., poz. 1935). sędzia Maciej KruszyńskiPełny tekst orzeczenia
XVII AmE 60/25
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.