XVII AmE 178/18

Sygn. akt XVII AmE 178/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 lipca 2020 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący – Sędzia SO Anna Maria Kowalik Protokolant – St. sekr. sąd. Joanna Preizner po rozpoznaniu 8 lipca 2020 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa P. B. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o umorzenie kary pieniężnej na skutek odwołania powoda od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 9 stycznia 2018 r. Nr (...) 1. oddala odwołanie; 2. zasądza od P. B. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720,00 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sędzia SO Anna Maria Kowalik Sygn. akt XVII AmE 178/18 UZASADNIENIE Decyzją z 9 stycznia 2018 r. Nr (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki ( dalej Prezes URE ), na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 z późn. zm.) oraz w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.) oraz art. 30 i art. 56 ust. 7a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2017 r., poz. 220 z późn. zm.) (dalej p.e.) oraz rozporządzenia Komisji (EU) nr (...) z dnia 18 grudnia 2013 roku w sprawie art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str.1) po rozpatrzeniu wniosku z 20 września 2017 r., Przedsiębiorcy P. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „ Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo- Usługowe (...) P. B. ” (dalej powód) o umorzenie kary pieniężnej w kwocie 10 000,00 zł wymierzonej decyzją Prezesa URE z 28 lipca 2017 r., Nr (...) względnie umorzenie w części kary pieniężnej w zakresie kwoty 7 000,00 zł, natomiast w zakresie pozostałej części rozłożenie płatności na 24 równe raty płatne miesięcznie do 10-każdego miesiąca począwszy od następnego miesiąca po wydaniu orzeczenia przez organ, postanowił nie uwzględnić wniosku. Od powyższej Decyzji powód złożył odwołanie, zaskarżając Decyzję w całości. Zaskarżonej Decyzji zarzucił: A. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ordynacji podatkowej poprzez uznanie, iż w stanie faktycznym nie zachodzi ważny interes odwołującego lub interes publiczny, który uzasadniłby umorzenie kary pieniężnej nałożonej na powoda lub umorzenie części kary, a w części rozłożenie na raty, podczas gdy okoliczności sprawy jasno wskazują, że powód znajduje się w niezwykle ciężkiej sytuacji ekonomicznej i finansowej związanej z trudnościami w prowadzonej działalności gospodarczej, na które to trudności nie miał wpływu, a ich przyczyną są min. duża konkurencja na rynku paliw oraz polityka zaniżania cen przez stacje należące do największych koncernów oraz błędną wykładnię przepisu poprzez zbyt wąskie interpretowanie pojęcia „ważnego interesu podatnika” tj. przyjęcie, iż tylko nadzwyczajne sytuacje, niezależne od sposobu postępowania podatnika, podczas gdy najnowsze orzecznictwo sądowe uznaje, że pojęcie interesu podatnika oraz interesu publicznego powinno być rozumiane szerzej, uwzględniając nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika; B. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wybiórczą analizę wniosku o umorzenie kary i nieuwzględnienie sytuacji materialnej powoda wynikającej z prowadzonej działalności gospodarczej, która winna w pierwszej kolejności rzutować na decyzję o umorzeniu kary pieniężnej oraz niepodjęcie z urzędu wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co skutkowało nieprawidłowym uznaniem, iż odwołujący nie ma ważnego interesu przemawiającego za umorzeniem kary pieniężnej względnie umorzenie w części kary pieniężnej oraz w zakresie pozostałej kwoty – rozłożeniem na raty. W oparciu o powyższe zarzuty, powód wniósł o uchylenie zaskarżonej Decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie kary pieniężnej nałożonej na powoda względnie umorzenie części kary pieniężnej w wysokości 7 000,00 zł, a w zakresie pozostałej kwoty rozłożenie płatności na 24 raty, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej Decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki złożył odpowiedź na odwołanie, w której wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od powoda na rzecz Prezesa URE kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Rozpoznając odwołanie Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny: P. B. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą „ Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo- Usługowe (...) P. B. ” od 20 sierpnia 1990 roku (Informacja z CEiIDG k. 102 akt adm.). Decyzją z 28 lutego 2006 roku Nr (...) Prezes URE udzielił powodowi koncesji na obrót paliwami ciekłymi na okres od 5 marca 2006 r. do 31 grudnia 2030 roku ( okoliczność niesporna ). W oparciu o udzieloną koncesję, powód prowadzi stację paliw zlokalizowaną w N. ( okoliczność niesporna ). Wielkość sprzedaży paliwa w postaci benzyny bezołowiowej i (...) na przestrzeni lat 2014-2016 była na stałym poziomie. Z kolei sprzedaż oleju napędowego gwałtownie spadła w 2015 roku w porównaniu do roku 2014, ale już w roku 2016 była na podobnym poziomie, co rok wcześniej ( zestawienie wielkości wartości sprzedaży k.16 akt. adm .). Powód ponadto jest zobowiązany do spłacania co miesiąc dwóch kredytów: jednego zaciągniętego na podstawie Umowy kredytu inwestycyjnego Hipoteka (...) z 28 lipca 2005 roku oraz drugiego na podstawie inwestycyjnego Hipoteka (...) z 30 sierpnia 2007 r. ( Umowy kredytu inwestycyjnego Hipoteka (...) k.17-29 akt adm . i k. 30-43 akt adm., zaświadczenie k.86 akt adm.), łączna miesięczna wysokość rat kredytów wynosi 2.001,00 zł. Ponadto w latach 2013-2014 powód poczynił inwestycję na modernizację stacji paliw tj. zakup nowych zbiorników i infrastruktury o wartości 78 547,80 zł (faktury VAT k.44-46 akt adm.). Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2015 roku powód poniósł stratę w wysokości (...) zł a w 2016 roku – (...) zł (k.58, k.66 akt adm.). Jednocześnie powód na dzień 3 listopada 2017 roku nie zalegał z płatnościami w podatkach (zaświadczenie k.82-84 akt adm.) oraz nie miał zaległości w opłacaniu składek na ZUS (zaświadczenie k.85 akt adm.). Nie korzystał również z pomocy de minimis (Informacja k.95-101). Decyzją z 28 lipca 2017 Nr (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 56 ust.2 ust.3 i ust.6 p.e. wymierzył P. B. karę pieniężną w wysokości 10 000,00 zł za naruszenie warunków wynikających z koncesji polegające na wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami ciekłymi na stacji paliw w N. (...) z wykorzystaniem odmierzacza gazu ciekłego propan butan i odmierzacza paliw ciekłych innych niż gazy ciekłe nie posiadającego ważnych dowodów prawnej kontroli metrologicznej (k.9-15 akt adm.) . P. B. w piśmie z dnia 20 września 2017 roku skierowanym do Prezesa URE, wniósł o umorzenie w całości kary pieniężnej w kwocie 10 000,00 zł wymierzonej w/w decyzją, względnie umorzenie kary pieniężnej w zakresie 7 000,00 zł oraz rozłożenie pozostałej części na 24 równe raty płatne miesięcznie do 10-tego każdego miesiąca począwszy od następnego miesiąca po wydaniu decyzji. W uzasadnieniu powód wskazał, że z uwagi na trudną sytuację na rynku obrotu paliwami ciekłymi w latach 2015 i 2016 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę. Ponadto zobowiązany jest do spłaty dwóch kredytów o łącznej wysokości 2 001,00 zł. W tej sytuacji nie jest w stanie zapłacić nałożonej na niego kary pieniężnej (wniosek k.1-5 akt adm.). Prezes URE pismem z 16 listopada 2017 r. poinformował powoda o zgromadzeniu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie oraz możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia ewentualnych dodatkowych uwag i wyjaśnień. Przedsiębiorca z tego uprawnienia nie skorzystał (k. 105 akt adm.) . 9 stycznia 2018 roku Prezes URE wydał Decyzję, którą nie uwzględnił wniosku powoda (Decyzja, k. 16-17 akt adm.) . Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów złożonych w trakcie postępowania administracyjnego, których autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona Decyzja jest słuszna i ma oparcie w przepisach prawa a podnoszone przez powoda zarzuty nie są trafne, stąd nie mogą skutkować zmianą czy uchyleniem tej Decyzji. Stosownie do przepisu art. 56 ust. 7a p.e. w sprawach dotyczących kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1 , stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa , z wyłączeniem art. 68 § 1-3 . Stosownie do treści art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Interes podatnika lub publiczny nie mają definicji ustawowej. Zasadniczy wpływ na sprecyzowanie omawianych pojęć ma więc orzecznictwo sądowe. Dla przykładu w wyroku z dnia 2 lipca 2019 r. w sprawie o sygn. II FSK 2238/17 Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, iż „Użyte w art. 67a § 1 o.p. przy określeniu przesłanek umorzenia zaległości podatkowej zwroty normatywne - "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" - nie mają stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Są swoistymi klauzulami generalnymi, odsyłającymi do ocen pozaprawnych. Przesłanka interesu publicznego rozumiana jest jako dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku, ale także sytuacja ekonomiczna podatnika.” (LEX nr 2706198). Jednocześnie jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w innym wyroku z dnia 8 października 2002 r. o sygn. I SA/Wr 1458/01 „Organ podatkowy obowiązany jest nie tylko do ustalania, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 67 § 1 (ważny interes podatnika lub interes publiczny), lecz także obowiązany jest do wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego" (POP 2004, z. 3, poz. 59). Sąd badając zatem i ważąc przedmiotowe interesy doszedł do wniosku, że analiza materiału dowodowego nie pozwala na stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie występuje ważny interes powoda lub interes publiczny uzasadniający umorzenie kary pieniężnej. Przede wszystkim należy podnieść, że kara, której dotyczy wniosek powoda została nałożona na powoda decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na skutek naruszenia przez niego warunków przyznanej koncesji na obrót paliwami ciekłymi. Od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej powód nie odwoływał się, dlatego powinien być świadomy będzie musiał zapłacić ww. karę pieniężną, a co za tym idzie utworzyć „rezerwę" finansową na poczet zapłaty przedmiotowej zaległości podatkowej. Analiza informacji przekazanych przez powoda pozwala stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie nie występuje ważny interes podatnika (powoda) uzasadniający udzielenie ulgi w postaci umorzenia kary pieniężnej albo częściowego jej umorzenia w części 7 000 zł i rozłożenia na raty pozostałości. O zaistnieniu tego rodzaju przesłanki można mówić np. w razie znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika, spowodowanych zdarzeniem losowym (powódź, pożar, kradzież lub inne zdarzenie uznane za wyjątkowe). Słusznie bowiem zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w wyroku z 26 stycznia 2011 r. w sprawie o sygn. I SA/Wr 1412/10: „Trudna sytuacja materialna podatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem podatnika. W przeciwnym razie prowadziłoby to do absurdu. Zawsze ulga w zapłacie zobowiązania podatkowego jest w interesie (faktycznym) podatnika. W rezultacie każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi. Dlatego ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której podatnik znalazł się niezależnie od swojego postępowania.” ( LEX nr 952582). W rozpoznawanej sprawie nadzwyczajności tej sytuacji powód jednak nie wykazał. Ze złożonych w toku postępowania dokumentów wynika, że wielkość sprzedaży paliwa Pb 95 na przestrzeni lat 2014-2016 jest na stałym poziomie, podobnie jak sprzedaż LPG. Z kolei sprzedaż ON w latach 2015-2016 nie uległa istotnemu pogorszeniu. Ponadto powód posiada dochody umożliwiające spłatę dwóch kredytów, których łączna miesięczna wysokość wynosi 2.001,00 zł. Z kolei w latach 2013-2014 powód poczynił inwestycję w wysokości 78 547,80 zł na modernizację stacji paliw tj. zakup nowych zbiorników i infrastruktury. Reasumując, powód nie wskazał, aby jego sytuacja pogorszyła się na skutek okoliczności nagłych i wyjątkowych. Co więcej sytuacja finansowa powoda jest stabilna, choć w latach 2015-2016 była trudna. Nie można jednak zapominać, że powód posiada środki na spłatę kredytów, jak również na inwestycję w modernizację stacji paliw. Tym samym nie została spełniona przesłanka istnienia szczególnych okoliczności, powodujących, że żądanie pełnej i terminowej zapłaty kary pieniężnej może zachwiać podstawami egzystencji podatnika i osób od niego zależnych. Nie wykazano również aby sytuacja powoda była tego rodzaju, iż zasługuje on na preferencje względem pozostałych przedsiębiorców, którzy ze swoich zobowiązań muszą się wywiązać, a również są w trudnej sytuacji finansowej. Biorąc powyższe względy pod uwagę Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi ważny interes powoda, który uzasadniałby przyznanie ulgi w postaci umorzenia całości lub części kary pieniężnej. Podobnie w interesie publicznym nie leży umorzenie lub rozłożenie na raty kary pieniężnej, którą opłacały również inne podmioty w związku z naruszeniem obowiązku wynikającego z koncesji. Zatem wobec braku przesłanek do umorzenia nałożonej kary w całości albo znacznej części, Sąd Okręgowy w Warszawie - oddalił wniesione przez powoda odwołanie na podstawie art. 479 53 § 1 kpc . O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc , zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na nieuwzględnienie odwołania, powoda należało uznać za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niego na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 720,00 zł ustalone w oparciu § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015, poz. 1804 ze zm.). Sędzia SO Anna Maria Kowalik