XVII AmC 2942/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie regulaminu konkursu ograniczające konsumenta do dwudniowego terminu na złożenie reklamacji, uznając je za rażąco naruszające jego interesy.
Stowarzyszenie konsumenckie wniosło o uznanie za niedozwolone postanowienia regulaminu konkursu, które ograniczało konsumentów do dwudniowego terminu na złożenie reklamacji, podczas gdy organizator miał siedem dni na jej rozpatrzenie. Pozwana spółka argumentowała, że regulamin konkursu jest jednostronną czynnością prawną, a nie wzorcem umowy. Sąd Okręgowy uznał jednak, że doszło do zawarcia umowy o udział w konkursie, a regulamin stanowi wzorzec umowy. W konsekwencji, sąd uznał dwudniowy termin na złożenie reklamacji za zbyt krótki i rażąco naruszający interesy konsumentów, zakazując wykorzystywania tego postanowienia.
Stowarzyszenie (...) wniosło o uznanie za niedozwolone i zakazanie wykorzystywania w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umownego "Regulamin Konkursu ”Kibicuj na Euro z (...) ”", które ograniczało możliwość zgłaszania reklamacji przez uczestnika do 2 dni od dnia wystąpienia zdarzenia, podczas gdy pozwana spółka zastrzegła sobie 7 dni na rozpatrzenie reklamacji. Powód argumentował, że dwudniowy termin jest zbyt krótki i rażąco narusza interesy konsumentów. Pozwana spółka wniosła o oddalenie powództwa, twierdząc, że regulamin konkursu jest przyrzeczeniem publicznym nagrody konkursowej, a nie wzorcem umowy, co wyłączałoby możliwość kontroli jego postanowień w tym trybie. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał jednak, że doszło do zawarcia umowy o udział w konkursie, a regulamin stanowi wzorzec umowy. Sąd stwierdził, że zakwestionowane postanowienie nierównomiernie rozkłada prawa i obowiązki stron, przyznając pozwanej znacznie dłuższy termin na rozpatrzenie reklamacji niż konsumentowi na jej złożenie. Dwudniowy termin uznano za zbyt krótki i nadmiernie uciążliwy, co może prowadzić do pozbawienia konsumenta prawa do reklamacji. W związku z tym, sąd uznał postanowienie za niedozwolone na podstawie art. 385¹ § 1 K.c. i zakazał jego wykorzystywania w obrocie. Zasądzono również koszty postępowania od pozwanej na rzecz powoda.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie to stanowi niedozwolone postanowienie umowne, ponieważ rażąco narusza interesy konsumenta i jest sprzeczne z dobrymi obyczajami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dwudniowy termin na złożenie reklamacji jest zbyt krótki i nadmiernie uciążliwy dla konsumenta, podczas gdy organizator ma znacznie dłuższy czas na rozpatrzenie. Taka dysproporcja narusza równowagę kontraktową i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami, co kwalifikuje postanowienie jako abuzywne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uwzględnienie powództwa
Strona wygrywająca
Stowarzyszenie (...)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stowarzyszenie (...) | instytucja | powód |
| Dom Inwestycyjny (...) sp. z o.o. | spółka | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 384 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis określający, że wzorzec umowy stosowany przez jednego z kontrahentów jest wiążący, jeśli został doręczony drugiej stronie lub jest powszechnie dostępny.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami.
k.p.c. art. 479 § 42
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zakazu wykorzystywania w obrocie niedozwolonych postanowień umownych.
Pomocnicze
k.c. art. 921
Kodeks cywilny
Pozwana powołała się na ten przepis jako podstawę przyrzeczenia publicznego nagrody konkursowej.
k.c. art. 385 § 3
Kodeks cywilny
Katalog przykładowych niedozwolonych postanowień umownych, w tym pkt. 21 dotyczący nadmiernie uciążliwych formalności.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 479 § 44
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący publikacji prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.
Dz. U. nr 167, poz. 1398 art. 26 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przepis dotyczący opłat sądowych.
Dz. U. nr 167, poz. 1398 art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przepis dotyczący opłat sądowych.
Dz. U. nr 167, poz. 1398 art. 96 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przepis dotyczący opłat sądowych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2008r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 18 § § 2 pkt 2
Przepis określający wysokość opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Regulamin konkursu stanowi wzorzec umowy podlegający kontroli abstrakcyjnej. Dwudniowy termin na złożenie reklamacji jest zbyt krótki i rażąco narusza interesy konsumenta. Nierównomierne rozłożenie terminów na złożenie reklamacji (konsument) i jej rozpatrzenie (przedsiębiorca) narusza równowagę kontraktową.
Odrzucone argumenty
Regulamin konkursu jest jednostronną czynnością prawną (przyrzeczeniem publicznym) i nie podlega kontroli jako wzorzec umowy. Dwudniowy termin na złożenie reklamacji ma charakter instrukcyjny. Konsumentem w tym przypadku jest osoba wyedukowana, świadoma i krytyczna, która powinna rozumieć zasady konkursów.
Godne uwagi sformułowania
dwudniowy termin na złożenie przez konsumenta reklamacji nie jest w żaden sposób uzasadniony i jest zbyt krótki dobre obyczaje to reguły postępowania niesprzeczne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie obyczajami rażące naruszenie interesów konsumenta zachodzi w sytuacji, gdy w sposób rażący naruszona została równowaga interesów stron umowy dwudniowy termin na wniesienie reklamacji jest terminem zbyt krótkim i choć reklamacja nie musi spełniać określonych wymogów formalnych, to jej sformułowanie wymaga czasu klauzula generalna wyrażona w art. 385 1 § 1 k.c. uzupełniona została listą niedozwolonych postanowień umownych zamieszczoną w art. 385 3 k.c.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia wzorca umowy w kontekście regulaminów konkursów oraz ocena abuzywności postanowień dotyczących terminów na składanie reklamacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji konkursu organizowanego przez instytucję finansową, ale zasady oceny abuzywności terminów reklamacyjnych są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu terminów reklamacyjnych i ich potencjalnej abuzywności, co jest istotne dla wielu konsumentów i przedsiębiorców.
“Dwudniowy termin na reklamację? Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów mówi: to niedozwolone!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt XVII AmC 2942/12 UZASADNIENIE Dnia 19 listopada 2012r. (...) Stowarzyszenie (...) w W. wniosło o uznanie za niedozwolone i zakazanie wykorzystywania w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umownego o nazwie Regulamin Konkursu ”Kibicuj na Euro z (...) ” o treści: Reklamacje dotyczące Konkursu mogą być zgłaszane przez Uczestnika wyłącznie (…) w terminie 2 dni od dnia wystąpienia zdarzenia, stanowiącego podstawę reklamacji; rozpoznanie sprawy również pod nieobecność powoda bądź jego pełnomocnika; zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu pozwu na okoliczności tam wskazane. W uzasadnieniu Powód podniósł, iż Pozwana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zorganizowała konkurs, którego uczestnikami mogą być konsumenci. Zasady konkursu uregulowane zostały we wzorcu umownym o nazwie Regulamin Konkursu „Kibicuj na Euro z (...) ”. Zawarte w tym wzorcu, a zakwestionowane przez Powoda postanowienie w jego ocenie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumentów. Powód podniósł, iż dwudniowy termin na złożenie przez konsumenta reklamacji nie jest w żaden sposób uzasadniony i jest zbyt krótki, co powoduje możliwe trudności konsumentów w zebraniem dowodów potwierdzających ich roszczenia oraz sformułowaniem reklamacji. Jednocześnie Powód wskazał, iż dla siebie Pozwana zastrzegła siedmiodniowy termin na rozpatrzenie reklamacji, co kształtuje stosunek zobowiązaniowy nierównorzędnie i w sposób rażąco niekorzystny dla konsumenta. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa jako bezpodstawnego z uwagi na fakt, iż zakwestionowana przez Powoda klauzula nie stanowi elementu wzorca umownego, lecz jest częścią przyrzeczenia publicznego nagrody konkursowej, która jako jednostronna czynność prawna nie podlega kognicji sądu w postępowaniu o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone i skutkuje brakiem legitymacji czynnej Powoda. W przypadku nieuwzględnienia tego wniosku, Pozwana wniosła o połączenie niniejszej sprawy z enumeratywnie wymienionymi innymi sprawami zawisłymi pomiędzy stronami tego postępowania w tutejszym Sądzie oraz oddalenie powództwa , przeprowadzenie dowodów i rozpoznanie wniosków wskazanych w treści odpowiedzi na pozew oraz zasądzenie na swoją rzecz od Powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w wysokości podwójnej stawki minimalnej, według norm przepisanych. W uzasadnieniu Pozwana wskazała, iż zorganizowany przez nią Konkurs był publicznym przyrzeczeniem nagrody konkursowej w rozumieniu art. 921 K.c. i został zorganizowany przez udostępnienie jego Regulaminu na stronie internetowej (...) Stanowił jednostronną czynność prawną kreującą stosunek zobowiązaniowy. Dla jego skuteczności nie było wymagane złożenie oświadczenia woli przez drugą stronę. Jako jednostronna czynność prawna, wskazany Regulamin nie mieści się w granicach roszczeń o uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone, gdyż nie jest wzorcem umowy. Regulamin określał również oznaczenie czynności, z których wykonaniem Pozwana wiązała możliwość przyznania nagród, jak również określił kryteria , według których przyznawane miały być nagrody. Zasady Konkursu w ocenie Pozwanej nie stworzyły pomiędzy stronami relacji zbliżonej do programu lojalnościowego. Zdaniem Pozwanej opisana w § 3 ust. 5 procedura potwierdzania uczestnictwa w Konkursie miała charakter wyłącznie techniczny i umożliwiała Pozwanej monitorowanie aktywności inwestycyjnej tych klientów, którzy wyrazili zgodę uczestnictwa w Konkursie. Pozwana podkreśliła, iż Regulaminie brak było klauzuli , iż potwierdzenie uczestnictwa jest jednoznaczne z akceptacją jego treści, a zatem Pozwana nie wymagała od uczestników zapoznania się z Regulaminem ani nie udostępniła go w sposób wymaganych dla wzorca w postaci elektronicznej, gdyż jak podkreślono w odpowiedzi na pozew – udostępnienie wzorca na stronie internetowej nie zapewniło drugiej stronie umowy przechowywania wzorca i odtwarzania go w zwykłym toku czynności. Odnosząc się merytorycznie do twierdzeń Powoda o abuzywnym charakterze zakwestionowanej klauzuli, Pozwana podniosła, iż o abuzywności danej klauzuli decyduje nie tylko samo naruszenie dobrych obyczajów, ale pozostające z nim w związku rażące naruszenie interesów konsumentów. Powód powinien wykazać, iż brak symetrycznych rozwiązań w zakresie praw i obowiązków stron nie znajduje uzasadnienia merytorycznego w aspekcie, do którego dane postanowienia np. terminy się odnoszą. Interes konsumenta powinien być, zdaniem Pozwanej, oceniany przez pryzmat odpowiedniego wzorca konsumenta, który zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2010r. jest konsumentem wyedukowanym, świadomym i krytycznym, aktywnie korzystającym z kierowanych do niego akcji edukacyjnych u informacyjnych, a nie konsumentem „nieoświeconym”, biernym i nieporadnym. Zdaniem Pozwanej w niniejszej sprawie ocena abuzywności powinna być dokonana przez pryzmat konsumenta posiadającego dostateczne środki na dokonywanie inwestycji na rynku kapitałowym, odpowiednio doświadczonego i rozumiejącego co najmniej podstawowe zasady prowadzenia akcji promocyjnych czy konkursów związanych z nabywaniem instrumentów finansowych za pośrednictwem wyspecjalizowanych podmiotów. Pozwana podniosła, iż terminy złożenia reklamacji mają charakter instrukcyjny i ich przekroczenie nie pociąga za sobą negatywnych skutków dla Uczestnika. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny: Pozwana spółka Dom Inwestycyjny (...) sp. z o.o. w W. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie m.in: działalności maklerskiej związanej z rynkiem papierów wartościowych i towarów giełdowych, pozostałej działalności wspomagającej usługi finansowe z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych, działalności agentów i brokerów ubezpieczeniowych, działalności związanej z zarządzaniem urządzeniami informatycznymi, przetwarzaniem danych /dowód: odpis z rejestru przedsiębiorców k. 45/. Uchwałą Zarządu z dnia 28 lutego 2012r. został wprowadzony Regulamin konkursu „Kibicuj na Euro z (...) ”, zorganizowanego przez Pozwaną spółkę dla Uczestników tj. osób fizycznych, które zwarły z (...) umowę o świadczenie usług przyjmowania i przekazywania zleceń lub nabyły za pośrednictwem (...) Produkty Ubezpieczeniowe oraz niezależnie od powyższego, były posiadaczem konta (...) w okresie trwania Konkursu (§ 1 ust. 1 pkt. 5 Regulaminu). W ramach Konkursu Uczestnicy mogli inwestować środki pieniężne w wysokości przekraczającej wartość środków pieniężnych, które były w dniu rozpoczęcia konkursu przedmiotem inwestowania w Tytuły Uczestnictwa oraz Produkty Ubezpieczeniowe za pośrednictwem (...) poprzez nabycie 1) Jednostek Uczestnictwa 2) Certyfikatów Inwestycyjnych 3) Produktów Ubezpieczeniowych (§ 5 ust. 1 w zw. z § 1 ust. 1 pkt. 19 Regulaminu). Spośród Uczestników wyłonionych miało zostać ośmiu laureatów, z których każdy łącznie a) w czasie trwania konkursu zainwestował Nowe Środki na kwotę nie mniejszą, niż 1 mln zł; b) w ostatnim dniu trwania Konkursu posiadał największą wartość zainwestowanych Nowych Środków według wyceny na ten dzień; c) nie więcej, niż 50 % z Nowych Środków zainwestował w Jednostki Uczestnictwa Rynku Pieniężnego; d) posiadał w ostatnim dniu trwania konkursu konto (...) i nie wypowiedział umowy o jego prowadzenie (§ 5 pkt. 5 Regulaminu). Jako Nagrodę w Konkursie określono jedną z ośmiu pojedynczych wejściówek imiennych na mecze piłki nożnej z udziałem reprezentacji Polski na Euro 2012 typu Gold o wartości 1 133 EUR każdy wraz z nagrodą pieniężną w kwocie stanowiącej równowartość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych (§ 1 ust. 1 pkt. 9 Regulaminu). Zgodnie z § 3 ust. 4 i 5 Regulaminu Uczestnik zakwalifikowany do Konkursu, otrzymuje informacje o tym fakcie za pośrednictwem poczty elektronicznej lub w drodze listu poleconego. Uczestnik zobowiązany jest do potwierdzenia uczestnictwa w Konkursie poprzez przesłanie wiadomości zwrotnej lub listem poleconym oraz podanie swoich prawdziwych danych, niezbędnych do otrzymania nagrody (§ 3 ust. 4 i 5 Regulaminu). Regulamin udostępniony został na Stronie Internetowej, a także na żądanie Uczestników w siedzibie (...) oraz w punktach obsługi klienta (§ 8 pkt. 2 Regulaminu). Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje: W pierwszej kolejności rozważania Sądu Okręgowego dotyczyć musiały charakteru Regulaminu, w którym zawarta została zakwestionowana klauzula, w szczególności określenia, czy stanowi on wzorzec w rozumieniu art. 384 § 1 K.c. W tym celu konieczne było przede wszystkim przeanalizowanie charakteru prawnego konkursu organizowanego przez Pozwaną, w szczególności zarzutu Pozwanej, iż konkurs był przyrzeczeniem publicznym nagrody konkursowej tj. jednostronną czynnością prawną kreującą stosunek zobowiązaniowy. W ocenie Sądu Okręgowego w istocie w niniejszej sprawie doszło jednakże do zawarcia umowy o udział w konkursie. Między organizatorem konkursu a jego uczestnikiem każdorazowo dochodziło do zawarcia umowy na zasadach określonych w Regulaminie. Opracowany przez Pozwaną Regulamin konkursu należy bowiem traktować jako skierowaną do osób zamierzających skorzystać z usług Pozwanej, ofertę zawarcia umowy o udział w konkursie na warunkach określonych w Regulaminie. Dodatkowo Pozwana przesyłała osobom spełniającym warunki konkursowe wiadomośc e – mail lub list polecony z informacją o zakwalifikowaniu do konkursu. Aby zostać uczestnikiem konkursu należało spełnić łącznie szereg warunków określonych w Regulaminie, jak również stanowczo zadeklarować uczestnictwo poprzez potwierdzenie uczestnictwa w Konkursie w drodze przesłania wiadomości zwrotnej lub listu poleconego, co stanowiło przyjęcie oferty. Z chwilą przyjęcia w powyższy sposób oferty przez osobę zainteresowaną udziałem w konkursie dochodziło zdaniem Sądu Okręgowego do zawarcia między stronami umowy o uczestnictwo w konkursie. Umowa ta musi zostać uznana za umowę nienazwaną z elementami przyrzeczenia publicznego. Punktem wyjścia do zawarcia umowy o uczestnictwo w konkursie było wcześniejsze skorzystanie z innych usług Pozwanej. Skorzystanie z tych usług może być interpretowane jako świadczenie Uczestnika na rzecz Pozwanej. W umowie tej poza zobowiązaniem zasadniczym – świadczenia usług , Pozwana zobowiązała się do spełnienia dodatkowego świadczenia - nagrody w przypadku ziszczenia się określonego zdarzenia o losowym charakterze. Uczestnik inwestujący Nowe Środki uzyskuje fakultatywnie możliwość wzięcia udziału w konkursie z nagrodami. Zawarcie tej umowy jest w tym wypadku przyczynowo powiązana z ofertą zawarcia umowy udziału w konkursie z uwagi na to, że uczestnictwo w losowaniu nagrody zależy od woli Uczestnika i jest dobrowolne, lecz nie przesądza jeszcze o otrzymaniu nagrody. Dochodzi do zawarcia jednostronnie zobowiązującej umowy udziału w konkursie, w której Pozwana zobowiązała się nieodpłatnie wydać nagrodę. Wobec powyższego kwalifikacją łączącej strony więzi prawnej jako umowy oznacza dopuszczalność sądowej kontroli zakwestionowanego postanowienia pod kątem jego abuzywności. Należy zauważyć, że z mocy art. 384 § 1 k.c. regulamin jest jedną spośród wymienionych tym przepisem szczególnych postaci wzorca umowy, a więc jak każdy wzorzec umowy ustalany jest przez jedną ze stron i choćby z tego powodu nie może być sam w sobie kwalifikowany jako umowa. Przyjęcie przez sąd, że strony wiązała umowa jednostronnie zobowiązująca nie pozbawia regulaminu jego charakteru określonego treścią art. 384 § 1 k.c. bowiem "wzorzec umowy" to jednostronne i uprzednio przygotowane zestawienie klauzul umownych, ujętych w sposób generalny i abstrakcyjny, z przeznaczeniem do wykorzystania w nieograniczonej liczbie przypadków. Wzorce umów należą zatem do standardowych form kontraktu nie stanowiąc kontraktu. Wiążący charakter wzorca bezspornie polega na tym, że staje się on skuteczny względem drugiej strony stosunku prawnego powstałego na podstawie umowy zawartej przy użyciu tegoż wzorca. Treść wzorca umowy może, po spełnieniu ustawowych przesłanek, skutecznie ukształtować sytuację prawną kontrahenta, określając jego prawa i obowiązki. Postanowienia regulaminu, jako ustalonej przez jedną ze stron szczególnej postaci wzorca umowy ( art. 384 § 1 k.c. ), podlegają kontroli abstrakcyjnej w postępowaniu o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011 r. I CSK 218/10 LEX 707 845/) i w tym zakresie nie jest w skuteczny zarzut Pozwanej. W postępowaniu o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone Sąd dokonuje abstrakcyjnej oceny wzorca celem ustalenia, czy zawarte w nim klauzule mają charakter niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu art. 385 1 K.c. W myśl tego przepisu za niedozwolone postanowienia umowne uznaje się postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Możliwość uznania wzorca umowy za niedozwolony i wyeliminowania go z praktyki stosowania uzależniona jest od następujących warunków: 1) Postanowienie nie zostało uzgodnione indywidualnie, a więc nie podlegało negocjacjom; 2) Ukształtowane w ten sposób prawa i obowiązki konsumenta pozostają w sprzeczności z dobrymi obyczajami; 3) Ukształtowane we wskazany sposób prawa i obowiązki rażąco naruszają interesy konsumenta; 4) Postanowienie umowy nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron, w tym ceny lub wynagrodzenia. Powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie, natomiast brak jednej z nich skutkuje tym, że sąd nie dokonuje oceny danego postanowienia pod kątem abuzywności. Analizując zakwestionowane przez Powoda postanowienie w oparciu o wymienione kryteria należało zważyć, iż konsumenci nie mają wpływu na jego treść, albowiem wzorzec jest przedstawiany przez Pozwaną, a zatem nie jest uzgadniany indywidualnie. Przedmiotowe postanowienie nie dotyczy również głównych świadczeń stron umowy. Do rozstrzygnięcia pozostała zatem jedynie kwestia czy zakwestionowane przez Powoda postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Należy wskazać, że dobre obyczaje to reguły postępowania niesprzeczne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie obyczajami. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać także działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, a więc działania potocznie określane jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające od przyjętych standardów postępowania. W stosunkach z konsumentami dobry obyczaj powinien wyrażać się właściwym informowaniem o wynikających z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu i realizacji umowy, rzetelnym traktowaniem równorzędnego partnera jakim jest konsument. Sprzeczne z dobrymi obyczajami są też działania mające na celu ukształtowania stosunku zobowiązaniowego niezgodnie z zasadą równorzędności stron (tak M. Śmigiel – Wzorce umowne s. 360). Pojęcie interesów konsumenta należy rozumieć szeroko, nie tylko jako interes ekonomiczny, mogą tu wejść inne aspekty: zdrowie konsumenta (jego bliskich), czas zbędnie tracony, dezorganizacja toku życia, przykrości, zawód itp. Naruszenie interesów konsumenta wynikające z niedozwolonego postanowienia musi być rażące, a więc szczególnie doniosłe. Rażące naruszenie interesów konsumenta zachodzi w sytuacji, gdy w sposób rażący naruszona została równowaga interesów stron umowy, przez to że jedna z nich wykorzystała swoją przewagę formułując konkretny wzorzec. Określenie „rażąco” należy stosować do znacznego odchylenia przyjętego uregulowana od zasady uczciwego wyważenia praw i obowiązków. Przepis art. 3 ust. 1 europejskiej dyrektywy 93/13 z dnia 5 kwietnia 1993r. stanowiącej wzorcową regulację dla polskiego ustawodawcy w dziedzinie ochrony interesów konsumenta przewiduje, że dana klauzula jest niedozwolona gdy naruszając zasadę wzajemnego zaufania powoduje istotną i nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 2005 sygn. akt I CK 832/04 /Biuletyn SN 2006 nr 2 str. 86/ za sprzeczne z dobrymi obyczajami uznał wprowadzenie klauzul godzących w równowagę kontraktową, rażące naruszenie interesów konsumenta polega zaś na nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta w określonym stosunku umownym. Należy także wskazać, że klauzula generalna wyrażona w art. 385 1 § 1 k.c. uzupełniona została listą niedozwolonych postanowień umownych zamieszczoną w art. 385 3 k.c. Obejmuje ona najczęściej spotykane w praktyce klauzule uznane za sprzeczne z dobrymi obyczajami, zarazem rażąco naruszające interesy konsumenta. Ich wspólną cechą jest nierównomierne rozłożenie praw, obowiązków lub ryzyka między stronami prowadzące do zachwiania równowagi kontraktowej. Są to takie klauzule, które jedną ze stron (konsumenta) z góry, w oderwaniu od konkretnych okoliczności, stawiają w gorszym położeniu. Wyliczenie to ma charakter niepełny, przykładowy i pomocniczy. Funkcja jego polega na tym, że zastosowanie we wzorcu umowy postanowień odpowiadających wskazanym w katalogu znacząco ułatwić ma wykazanie, że spełniają one przesłanki niedozwolonych postanowień umownych objętych klauzulą generalną art. 385 1 § 1 k c . W razie wątpliwości ciężar dowodu, że dane postanowienia nie spełniają przesłanek klauzuli generalnej spoczywa na przedsiębiorcy – art. 385 1 § 4 k c . Aby uchylić domniemanie, że klauzula umowna zgodna z którąś z przykładowych klauzul wymienionych w art. 385 3 k c . jest niedozwolonym postanowieniem umownym należy wykazać, że została ona uzgodniona indywidualnie lub, że nie kształtuje praw i obowiązków konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając ich interesy mimo swego „niedozwolonego” brzmienia tzn. nie spełnia przesłanek z art. 385 1 § 1 k c . Dopiero po wykazaniu tej drugiej okoliczności może dojść do uchylenia domniemania abuzywności. Przechodząc do oceny merytorycznej zakwestionowanej klauzuli Sąd Okręgowy wskazuje, iż w całości podziela ocenę zaprezentowaną przez Powoda. Zakwestionowana klauzula nierównomiernie rozkłada prawa i obowiązki stron stosunku prawnego, przyznając Pozwanej siedmiodniowy termin dla rozpatrzenia reklamacji , zaś konsumentowi jedynie dwudniowy termin do jej złożenia. Może być obliczona na całkowite pozbawienie konsumenta prawa do złożenia reklamacji, gdyż dwudniowy termin od dnia wystąpienia zdarzenia stanowiącego podstawę reklamacji, a nie od dnia dowiedzenia się o tym zdarzeniu w wielu sytuacjach czyni uprawnienie do wniesienia reklamacji fikcyjnym. Dwudniowy termin na wniesienie reklamacji jest terminem zbyt krótkim i choć reklamacja nie musi spełniać określonych wymogów formalnych, to jej sformułowanie wymaga czasu. Być może nie każda reklamacja wymaga konsultacji prawnych, tym niemniej potrzebny jest czas na jej sformułowanie i zbadanie, czy jest uzasadniona w świetle podpisanej umowy oraz przepisów ustawy. Zbyt rygorystyczne warunki reklamacji mogą zniechęcać do wszczynania procedury reklamacyjnej. Dochowanie dwudniowego terminu uznać należy za nadmiernie uciążliwą formalność, którą obciążono konsumenta. Zakwestionowana klauzula może zatem wyczerpywać znamiona przepisu art. 385 3 pkt. 21 K.c. , zgodnie z którym w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności uzależniają odpowiedzialność kontrahenta konsumenta od spełnienia przez konsumenta nadmiernie uciążliwych formalności. Sąd nie podziela przy tym argumentacji Pozwanej, iż klauzula wyłącznie zawarta w zakwestionowanym postanowieniu odnosi się jedynie do sposobu złożenia reklamacji, nie zaś do terminu jej złożenia. Redakcja zapisu, w szczególności brak znaków interpunkcyjnych w treści zdania przemawia za koniecznością odniesienia wymogu wyłączności do wszystkich objętych zdaniem warunków tj. zarówno co do sposobu jak i terminu wniesienia reklamacji. Sąd nie podziela przy tym argumentacji Pozwanej, iż brak wyraźnego zastrzeżenia o nie rozpatrywaniu reklamacji wniesionych po upływie terminu skutkuje uznaniem terminu do wniesienia reklamacji za termin instrukcyjny. Nawet jeżeli jednak taki był zamiar Pozwanej przy formułowaniu wzorca, to zakwestionowana klauzula musi zostać uznana za wprowadzającą w błąd konsumenta i narażającą jego interesy majątkowe. Zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego stwierdzić bowiem trzeba, iż terminy do wnoszenia reklamacji są zastrzegane na korzyść przedsiębiorców, a nie konsumentów. Uzasadniona byłaby zatem ocena konsumenta, iż z uwagi na brak możliwości zachowania terminu jego reklamacja nie może zostać już skutecznie wniesiona. Ponadto zaskarżona klauzula narusza równowagę stron stosunku prawnego, gdyż nierównomiernie rozkłada prawa i obowiązki stron umowy, zastrzegając dla przedsiębiorcy siedmiodniowy termin do rozpatrzenia reklamacji. Skoro Pozwana, jako profesjonalista zastrzegła dla siebie ponad trzykrotnie dłuższy termin do rozpatrzenia reklamacji, niż dla konsumenta do jej wniesienia, to niewątpliwie równowaga stron stosunku umownego nie zostaje zachowana. Wnosząc reklamacje konsument dochodzi określonych roszczeń i już z tej tylko przyczyny jego sytuacja jest trudniejsza, niż przedsiębiorcy podejmującego decyzję w przedmiocie praw i obowiązków konsumenta. Niewątpliwie charakter usług świadczonych przez Pozwaną i warunki Konkursu determinują wysoki stopień skomplikowania mogących mieć miejsce sporów. Postawienie konsumenta w gorszej, niż pozwaną sytuacji w stosunku umownym nie powinno być przy tym uzasadniane organizacyjnymi i strategicznymi interesami Pozwanej jako organizatora Konkursu i uwarunkowaniami prowadzonej przez nią działalności. Ryzyko prowadzonej przez Pozwaną działalności nie może być bowiem przerzucane na konsumenta. Sąd Okręgowy zważył, iż ocena nieuczciwego charakteru postanowienia wzorca umownego w ramach kontroli abstrakcyjnej wymaga dokonania przez sąd weryfikacji "przyzwoitości" konkretnej klauzuli. Sąd powinien ustalić, jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w braku takiej klauzuli. Jeżeli konsument byłby w lepszej sytuacji, gdyby konkretnego postanowienia wzorca nie było, należy przyjąć, że ma ono charakter nieuczciwy /tak Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 25 maja 2010r. sygn. VI ACa 1256/09 LEX nr 1125298/ . W niniejszej sprawie niewątpliwie zawarcie we wzorcu zaskarżonej klauzuli może pogorszyć sytuację konsumenta i narazić jego interesy majątkowe poprzez pozbawienie go prawa do wniesienia reklamacji. Ustaleń co do stanu faktycznego w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy dokonał w oparciu o przeprowadzone dowody z dokumentów oraz okoliczności bezsporne. Jednocześnie Sąd oddalił wniosek Pozwanej o połączenie niniejszej sprawy z innymi sprawami zawisłymi pomiędzy stronami przedmiotowego postępowania w tutejszym Sądzie. Poza tożsamością podmiotową, sprawy te nie pozostają ze sobą w żadnym związku, albowiem każda z zaskarżonych klauzul wymaga odrębnej oceny, niezależnej od oceny pozostałych zakwestionowanych klauzul. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy uznając, iż kwestionowane postanowienie wzorca umownego stosowanego przez Pozwaną spełnia przesłanki klauzuli niedozwolonej ( art. 385 1 § 1 K.c ) zakazał jego wykorzystywania w obrocie ( art. 479 42 § 1 K.p.c ). W pkt. 2 wyroku na podstawie art. 98 i 99 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z § 18 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2008r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, Sąd Okręgowy zasądził od Pozwanej jako od strony przegrywającej na rzecz Powoda koszty zastępstwa procesowego według stawki przewidzianej w przywołanym rozporządzeniu. O obciążeniu Pozwanej stałą opłatą sądową od pozwu orzeczono w pkt. 3 wyroku na podstawie art. 26 ust 1 pkt 6 w zw. z art. 113 ust. 1 oraz art. 96 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. nr 167, poz. 1398). O publikacji prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na koszt Pozwanego zarządzono na zasadzie art. 479 44 § 1 K.p.c. (...) (...)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI