XVII AmC 17856/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy rozpoznał połączone sprawy dotyczące pozwu o uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy: „Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za niedochowanie terminu z przyczyn od niego niezależnych, w szczególności w przypadku wystąpienia siły wyższej”. Powodowie argumentowali, że klauzula ta jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumentów, wypełniając hipotezę art. 385[1] § 1 kc. Pozwany domagał się odrzucenia pozwów, powołując się na rozszerzoną moc wiążącą wcześniejszych wyroków dotyczących podobnych klauzul. Sąd uznał jednak, że przywołane przez pozwanego numery rejestrowe nie odpowiadają dokładnie kwestionowanej klauzuli, co uzasadniało merytoryczną kontrolę. Analizując przesłanki z art. 385[1] § 1 kc, Sąd stwierdził, że sporne postanowienie nie dotyczy głównych świadczeń stron. Klauzula ta, poprzez użycie sformułowania „przyczyn od niego niezależnych”, w sposób nieuzasadniony ograniczała odpowiedzialność sprzedawcy za działania podmiotów trzecich (np. firmy kurierskiej), za które zgodnie z art. 474 kc ponosi on odpowiedzialność. Sąd uznał, że taka regulacja narusza dobre obyczaje i rażąco narusza interesy konsumentów, gdyż ich sytuacja prawna byłaby korzystniejsza w braku tej klauzuli. W związku z tym, postanowienie uznano za niedozwolone i zakazano jego stosowania. Sąd nie uwzględnił żądania zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego od pozwanego na rzecz powodów, uznając masowe wytaczanie pozwów przez pełnomocnika powodów za nadużycie prawa procesowego i działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci kosztów, co kłóciło się z zasadą słuszności (art. 102 kpc).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 385[1] § 1 kc w kontekście klauzul ograniczających odpowiedzialność sprzedawcy za niedochowanie terminu z przyczyn niezależnych, w tym siły wyższej, oraz stosowanie art. 102 kpc w przypadku masowego wytaczania pozwów.
Dotyczy umów zawieranych z konsumentami, gdzie wzorzec umowy zawiera klauzulę o treści zbliżonej do analizowanej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie wzorca umowy o treści „Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za niedochowanie terminu z przyczyn od niego niezależnych, w szczególności w przypadku wystąpienia siły wyższej” stanowi niedozwoloną klauzulę umowną w rozumieniu art. 385[1] § 1 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie to stanowi niedozwoloną klauzulę umowną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzula ta nadmiernie ogranicza odpowiedzialność sprzedawcy za działania podwykonawców (np. firmy kurierskiej), za które zgodnie z art. 474 kc ponosi on odpowiedzialność. Użycie sformułowania „przyczyn od niego niezależnych” jest szersze niż kodeksowe przesłanki wyłączające odpowiedzialność i narusza dobre obyczaje oraz interesy konsumentów.
Czy masowe wytaczanie przez pełnomocnika powodów pozwów o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, w celu uzyskania zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, uzasadnia zastosowanie art. 102 kpc i odstąpienie od obciążania pozwanego kosztami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach sprawy uzasadnia to zastosowanie art. 102 kpc.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że masowy charakter działania pełnomocnika powodów, polegający na kierowaniu setek pozwów, świadczy o nadużyciu prawa procesowego i dążeniu do osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci kosztów, co jest niezgodne z celem przepisu o zwrocie kosztów. Działanie to kłóci się z poczuciem sprawiedliwości i słuszności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. H. | osoba_fizyczna | powód |
| J. R. | osoba_fizyczna | powód |
| Stowarzyszenie (...) | instytucja | powód |
| J. W. | osoba_fizyczna | powód |
| E. H. | osoba_fizyczna | powód |
| J. M. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| W. M. | osoba_fizyczna | powód |
| D. P. | osoba_fizyczna | powód |
| A. M. | osoba_fizyczna | powód |
| T. A. | osoba_fizyczna | powód |
| J. M. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) sp. z o.o. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385[1] § § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone są postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, nieuzgodnione z nim indywidualnie, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy – z wyłączeniem postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.p.c. art. 479[42] § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone sąd, uwzględniając powództwo, zakazuje jego wykorzystywania w obrocie z konsumentami.
Pomocnicze
k.c. art. 385[3]
Kodeks cywilny
W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że ponosi odpowiedzialność tylko z powodu okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności.
k.c. art. 474
Kodeks cywilny
Dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za osoby, z których pomocą zobowiązanie wykonał, lub którym wykonanie zobowiązania powierzył.
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odrzuci pozew, jeżeli jedna ze stron ma zdolność procesową, a jej brak lub brak legitymacji procesowej albo brak zdolności sądowej strona jest reprezentowana przez nieuprawnioną osobę.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
O kosztach sądowych orzeka się w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji, stosując odpowiednio przepisy o kosztach procesu. Sąd może w postanowieniu wydanym na posiedzeniu niejawnym zasądzić od strony zwrot kosztów sądowych należnych drugiej stronie.
k.p.c. art. 479[44]
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd zarządzi publikację prawomocnego wyroku uwzględniającego powództwo w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na koszt strony pozwanej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula "Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za niedochowanie terminu z przyczyn od niego niezależnych, w szczególności w przypadku wystąpienia siły wyższej" nadmiernie ogranicza odpowiedzialność sprzedawcy. • Wyrażenie "przyczyny od niego niezależne" jest szersze niż kodeksowe przesłanki wyłączające odpowiedzialność. • Ograniczenie odpowiedzialności sprzedawcy za działania podwykonawców narusza dobre obyczaje i interesy konsumentów. • Masowe wytaczanie pozwów przez pełnomocnika powodów stanowi nadużycie prawa procesowego.
Odrzucone argumenty
Pozew powinien zostać odrzucony z uwagi na rozszerzoną moc wiążącą wcześniejszych wyroków dotyczących podobnych klauzul. • Żądanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego od pozwanego na rzecz powodów.
Godne uwagi sformułowania
Pozwany wprowadził sporny wzorzec umowy do obrotu prawnego, publikując go na prowadzonej przez siebie stronie internetowej. • W ocenie powodów wskazane postanowienie wzorca umowy stanowi niedozwoloną klauzulę, gdyż jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumentów. • Pozwany domagał się odrzucenia pozwów oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. • Pozwany odwołując się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003 r. podniósł kwestię skutków rozszerzonej mocy wiążącej wyroku uwzględniającego powództwo. • Omawiane postanowienie nie reguluje głównych świadczeń stron. • Poprzez dobre obyczaje rozumiemy pewien powtarzalny wzorzec zachowań, który jest aprobowany przez daną społeczność lub grupę. • W niniejszej sprawie dobrym obyczajem jest, by przedsiębiorca nie wykorzystywał swej uprzywilejowanej pozycji kontraktowej, będącej rezultatem stosowania przez niego jednostronnie ustalonego wzorca umowy. • Oczekiwanym jest także, by przedsiębiorca nie przenosił na konsumenta ryzyka związanego z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. • Jeżeli przepisy ogólne stawiają konsumenta w lepszej sytuacji niż postanowienia proponowanej umowy, to w zasadzie postanowienia te należy uznać za niedozwolone. […]
Skład orzekający
Adam Malinowski
SSR del.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 385[1] § 1 kc w kontekście klauzul ograniczających odpowiedzialność sprzedawcy za niedochowanie terminu z przyczyn niezależnych, w tym siły wyższej, oraz stosowanie art. 102 kpc w przypadku masowego wytaczania pozwów."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawieranych z konsumentami, gdzie wzorzec umowy zawiera klauzulę o treści zbliżonej do analizowanej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu klauzul abuzywnych w umowach z konsumentami, a także pokazuje, jak sąd może ocenić nadużycie prawa procesowego przez pełnomocnika w kontekście kosztów postępowania.
“Czy siła wyższa zwalnia sprzedawcę z odpowiedzialności? Sąd rozstrzyga w sprawie klauzuli abuzywnej.”
Sektor
e-commerce
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.