XVII Amc 1127/09

Sygn. Akt XVII AmC 1127/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący: SSR del. Ewa Maciejewska Protokolant: Łukasz Wychowaniec po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2010 r., w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) z siedzibą w P. przeciwko (...) w O. o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone I. uznaje za niedozwolone i zakazuje wykorzystywania (...) w O. w obrocie z konsumentami postanowień wzorca umowy o nazwie Regulamin świadczenia usługi (...) dla posiadaczy rachunków bankowych w (...) w O. o treści: „ Bank nie odpowiada za opóźnienia wynikające z działania telekomunikacji oraz (...) ”, II. zasądza od pozwanego (...) w O. na rzecz powoda (...) z siedzibą w P. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, III. nakazuje pobranie od pozwanego (...) w O. na rzecz Skarbu Państwa (Kasa Sądu Okręgowego w Warszawie) kwoty 600 zł (sześćset złotych) tytułem nie uiszczonych kosztów sądowych, IV. zarządza publikację prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na koszt pozwanego (...) w O. . SSR del. Ewa Maciejewska Sygn. akt XVII Amc 1127/09 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 17 lipca 2009r. (data stempla pocztowego) powód (...) z siedzibą w P. wniósł o uznanie za niedozwolone postanowienia zawartego w stosowanym przez pozwanego (...) w O. wzorcu umowy o nazwie ,,Regulamin świadczenia usługi (...) dla posiadaczy rachunków bankowych w (...) w O. ” o treści: ,,Bank nie odpowiada za opóźnienia wynikające z działania telekomunikacji oraz (...) ” (§19 ust.1 pkt 3 )oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że pozwany prowadzi bank. W ramach swojej działalności gospodarczej pozwany posługuje się wzorcem umowy- ,,Regulamin świadczenia usługi (...) dla posiadaczy rachunków bankowych w (...) w O. ”, zawierającym m. in. zakwestionowane postanowienie. Postanowienie to- zdaniem powoda - stanowi klauzulę niedozwoloną w rozumieniu art.385 1 k.c. , jako sprzeczne z dobrymi obyczajami i naruszające interesy konsumentów. Postanowienie to ponadto w sposób sprzeczny z prawem przewiduje ograniczenie odpowiedzialności banku względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie (pozew k.1-3, pismo k.42). Pozwany (...) w O. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Motywując swoje stanowisko strona pozwana podniosła, że roszczenie powoda jest bezzasadne, a kwestionowana klauzula nie może być uznana za niedozwoloną, gdyż nie spełnia żadnej z przesłanek wymienionych w art. 385 1 k.c. Sporne postanowienie nie wprowadza dysproporcji praw, czy dezinformacji konsumenta. Postanowienie to nie wyłącza odpowiedzialności Banku z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Bank jako profesjonalista wykonuje swoje zadania z należytą starannością. Odpowiedzialność Banku jest odpowiedzialnością kontraktową. Zgodnie z art.471 k.c. dłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonania jest następstwem okoliczności , za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Podstawową okolicznością, za którą bank ponosi odpowiedzialność jest zgodnie z art. 472 k.c. niezachowanie należytej staranności. W sytuacji kiedy Bank przy wykonywaniu ciążących na nim obowiązków – świadczenia usług bankowości elektronicznej- dochowa należytej staranności, to nie może być pociągnięty do odpowiedzialności z powodu okoliczności niezależnych od niego. Bank w kwestionowanej klauzuli nie wyłączył swojej odpowiedzialności za okoliczności pozostające pod jego wpływem. Klauzula ta dotyczy wyłączenia odpowiedzialności za opóźnienia firm świadczących usługi telekomunikacyjne oraz (...) . Pozwany nie ma wpływu na treść i wzajemne zobowiązania konsumenta i firm teleinformatycznych , za pomocą których konsument korzysta z usług świadczonych przez Bank. Rażąco niesprawiedliwym byłoby obciążanie pozwanego odpowiedzialnością za opóźnienia wynikające z działalności systemów telekomunikacyjnych, na które nie ma wpływu. Dodatkowo pozwany podniósł, że krytyczny regulamin, w którym znajdowała się omawiana klauzula nie jest już regulaminem obowiązującym w Banku. Został on bowiem zmieniony na podstawie uchwały zarządu banku z dnia 16 lipca 2009 r., sporny zapis utracił moc z dniem 20 lipca 2009 r. (odpowiedź na pozew k.19-24). Rozpoznając sprawę Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwany (...) w O. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej do dnia wniesienia pozwu w niniejszej sprawie, tj. do dnia 17 lipca 2009 r., posługiwał się wzorcem umowy - ,,Regulamin świadczenia usługi (...) dla posiadaczy rachunków bankowych w (...) w O. ”. W treści tego wzorca – w §19 ust.1 pkt 3 - zawarty był zapis: ,,Bank nie odpowiada za opóźnienia wynikające z działania telekomunikacji oraz (...) ” . /okoliczności bezsporne/ W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd rozważył co następuje: W ocenie Sądu powództwo zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 3851§ 1 k.c. niedozwolonymi są takie postanowienia umowy, które kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, o ile nie zostały uzgodnione indywidualnie i nie są postanowieniami określającymi główne świadczenia stron w sposób jednoznaczny. Uznanie postanowienia umownego za niedozwolone i wyeliminowanie go z obrotu wymaga zatem łącznego spełnienia następujących przesłanek: - postanowienie umowy zawieranej z konsumentem nie zostało uzgodnione indywidualnie, tj. konsument nie miał rzeczywistego wpływu na jego treść, nie podlegało negocjacjom, lecz zostało ono narzucone konsumentowi, - prawa i obowiązki konsumenta zostały ukształtowane w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami , rażąco naruszając jego interesy, - postanowienie umowne nie odnosi się do określonych jednoznacznie głównych świadczeń stron. W niniejszej sprawie bezsporny jest zarówno fakt stosowania przez stronę pozwaną wzorca umownego zawierającego sporną klauzulę, jak i okoliczność , iż klauzula ta była narzucana konsumentowi i nie podlegała indywidualnym uzgodnieniom. Postanowienie to nie dotyczyło przy tym jednoznacznie określonych głównych świadczeń stron w ramach umowy zawieranej w oparciu o krytyczny wzorzec . Powyższe oznacza, że przesądzenia wymaga jedynie kwestia czy zakwestionowany zapis o treści: ,,Bank nie odpowiada za opóźnienia wynikające z działania telekomunikacji oraz (...) ” kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami , rażąco naruszając jego interesy i istotnie ogranicza odpowiedzialność pozwanego względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, w rozumieniu art. 385 3 pkt 2 k.c. Należy wskazać, że ,, dobre obyczaje” to reguły postępowania niesprzeczne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie obyczajami. Ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami w zakresie treści stosunku obligacyjnego, wyraża się w tworzeniu klauzul godzących w równowagę kontraktową stron (vide: wyrok SN z 13 lipca 2005r.I CK832/04, Lex nr 159111). Za sprzeczne z dobrymi obyczajami uznać trzeba działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub braku doświadczenia, a więc działania traktowane powszechnie za nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające od przyjętych reguł, standardów postępowania. Zaznaczyć należy, że przyjęcie, iż postanowienie wzorca umowy narusza dobre obyczaje , nie wymaga wskazania jaki „dobry obyczaj ” został in casu naruszony, wystarczające jest uzasadnienie takiej oceny poprzez odwołanie się do reguł etycznych, uczciwego i lojalnego postępowania w obrocie (vide: wyrok SN z 3 lutego 2006 r. I CK 297/2005 . Lex Polonica 393979 ). Rażące naruszenie interesów konsumentów polega zaś na nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na ich niekorzyść (vide: wyrok SN z 13 lipca 2005 r. I CK 832/04, Lex nr 159111). Mając powyższe na względzie, Sad podziela stanowiska powoda, iż sporne postanowienie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumentów . Postanowienie to w ocenie Sadu stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 3 pkt 2 k.c. Zgodnie z art. 385 3 pkt 2 k.c. w razie wątpliwości uważa się , że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. W myśl przedmiotowego postanowienia Bank nie odpowiada za opóźnienia wynikające z działania telekomunikacji oraz (...) . W ocenie Sądu, przedmiotowa klauzula prowadzi niewątpliwie do wyłączenia lub istotnego ograniczenia odpowiedzialności Banku względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania w stosunku do zasad określonych w art.471 k.c. i następne. Pozwany bowiem całkowicie wyłącza swoją odpowiedzialność za opóźnienia powstałe na skutek okoliczności wymienionych w tym postanowieniu. Klauzula ta jest tak sformułowana , że -wbrew twierdzeniom pozwanego- odnosi się do wszelkich opóźnień wynikających działalności telekomunikacji i (...) , także w sytuacji kiedy z tej działalności korzysta sam Bank świadcząc na rzecz konsumenta usługę (...) . Objęta sporem klauzula poprzez niedoinformowanie konsumenta może wywołać u niego błędne przekonanie co do zakresu przysługujących mu praw , możliwości dochodzenia przez niego ewentualnych roszczeń wynikających z zawartej umowy. To wyłącznie od pozwanego Banku będzie należała ocena tego, czy zaistniałe okoliczności ( opóźnienia ) mieszczą się w przedmiotowym zakresie. Podkreślić trzeba, że skoro pozwany prowadzi działalność gospodarczą nastawioną na zysk, to winien ponosić również ryzyko gospodarcze z tą działalnością związane, a nie przerzucać tego ryzyka na swoich klientów – konsumentów. Taka ocena jest w niniejszej sprawie uprawniona, jeśli ma się na uwadze, iż działalność Banku opiera się obecnie w głównej mierze na pracy systemów informatycznych ( m.in. transmisji danych ), korzystaniu z łączy telekomunikacyjnych. Zgodnie z art. 354 § 1k.c. określającym sposób wykonania zobowiązania- dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego. Stosownie do art.355 § 2 k.c. należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Nieuzasadnionym jest więc wyłączenie odpowiedzialności banku z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez podmioty, za pośrednictwem lub przy pomocy których, pozwany prowadzi swoją działalność (dostawcy łączy telekomunikacyjnych, Poczta Polska). Bank jako strona umowy rachunku bankowego zawartej z konsumentem, regulowanej przepisami art.725-733 k.c oraz przepisami ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe ( Dz.U. z 2002 r., Nr 72, poz. 665 ze zm., „ Prawo bankowe ”), powinien spełnić ewentualne roszczenie konsumentem z tytułu niewykonania względnie nienależytego wykonania tej umowy, a następnie sam wystąpić z roszczeniem regresowym do operatora ponoszącego winę za nienależyte wykonanie umowy. Dodatkowo podnieść należy, że krytyczna klauzula, zdaniem Sądu, nie realizuje prawidłowo wymogów art. 52 ust.2 pkt 10 Prawa bankowego . Według tego przepisu umowa rachunku bankowego powinna określać w szczególności zakres odpowiedzialności banku za terminowe i prawidłowe przeprowadzenie rozliczeń pieniężnych oraz wysokość odszkodowania za przekroczenie terminu realizacji dyspozycji posiadacza rachunku. ,, Przepis ten nie może być interpretowany w ten sposób, iż wprowadza on ustawowe zezwolenie na ograniczenie odpowiedzialności banku w stosunku do zasad ogólnych. Trudno wskazać jakiekolwiek racje do wykładni tego przepisu jako podstawy ograniczenia odpowiedzialności banku, skoro-jako profesjonalista- tym bardziej powinien gwarantować wykonanie swojego zobowiązania umownego zgodnie z jego treścią ( art. 355 § 2 k.c. ).Omawiany przepis należałoby odczytywać wręcz odwrotnie , jako sugestię zaostrzenia odpowiedzialności w stosunku do zasad ogólnych, w żadnym natomiast razie jako dozwolenie, czy nakaz jej ograniczenia.’’- ( tak; Dominika Rogoń[w:] Fryderyk Zoll-red., Prawo bankowe. Komentarz, Zakamycze 2005). Reasumując przyjąć należy , że przedstawione ukształtowanie stosunku prawnego w przedmiotowym wzorcu umowy jest nieuzasadnione, gdyż godzi w dobre obyczaje (rzetelne traktowanie konsumenta, szacunek, zaufanie stron) i rażąco narusza interesy konsumenta ( dezinformacja, wykorzystanie niewiedzy konsumenta). Sporny zapis stanowi przy tym niedozwoloną klauzulę umowną w myśl art. 385 3 pkt 2 k.c. , wyłącza bowiem odpowiedzialność pozwanego Banku względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, w stosunku do zasad ogólnych przewidzianych w art.471i art. 472 k.c. w zw. z art. 355§ 2 k.c. Sąd oddalił wniosek dowodowy pozwanego dotyczący przeprowadzenia dowodu z uchwały zarządu pozwanego z dnia 16 lipca 2009 r. wraz przyjętym tą uchwałą Regulaminem świadczenia usługi (...) dla posiadaczy rachunków bankowych w (...) w O. na okoliczność , iż w nowym Regulaminie brak jest spornego postanowienia- albowiem okoliczność mająca być wykazana tym dowodem nie jest kwestionowana przez powoda ( art. 229 k.p.c. ), a przy tym nie ma ona znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 47940 k.p.c. zaniechanie przez pozwanego, po wytoczeniu powództwa , stosowania zaskarżonego postanowienia wzorca umownego nie ma wpływu na bieg postępowania. Nowy , zmieniony regulamin, w którym pozwany zaniechał stosowania spornej klauzuli ,wszedł w życie 20 lipca 2009 r., a więc po złożeniu pozwu w niniejszej sprawie Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 3851§1 k.c. w zw. z art. 3853 pkt.2 k.c. uznał postanowienia wzorca umowy za niedozwolone, zaś na podstawie art. 47942 zakazał ich wykorzystywania w obrocie. O wysokości opłaty sądowej od pozwu i obciążeniu nią pozwanego na rzecz Skarbu Państwa orzeczono na podstawie art. 26 ust 1pkt 6 w zw. z art..113 ust.1 oraz art..96 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) O kosztach zastępstwa procesowego rozstrzygnięto, stosownie do wyniku sporu, na zasadzie art. 98 i 99 k.p.c. w zw. z § 14 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) O publikacji prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na koszt pozwanej zarządzono na podstawie art.47944kpc SSR del. Ewa Maciejewska