XVI NS 299/15

Sąd Rejonowy dla W. M. w W.Warszawa2017-03-08
SAOSRodzinnepodział majątkuŚredniarejonowy
podział majątkuwspólność majątkowarozdzielność majątkowanieruchomośćspółdzielcze własnościowe prawo do lokaluroszczenia uzupełniającebezumowne korzystaniewspółwłasność

Sąd oddalił wniosek o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki do jego zasądzenia.

Wnioskodawca domagał się odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego przez uczestniczkę postępowania po ustaniu wspólności majątkowej. Sąd analizując sprawę, w tym zeznania stron i zgromadzony materiał dowodowy, uznał wniosek za bezzasadny. Podkreślono, że wnioskodawca nie udowodnił złej wiary uczestniczki, a domniemanie dobrej wiary nie zostało obalone. Ponadto, nawet hipotetycznie, wysokość roszczenia nie została udowodniona.

Sprawa dotyczyła wniosku o podział majątku wspólnego małżonków A. C. i E. C. oraz wniosku o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego przez uczestniczkę. Wnioskodawca domagał się zasądzenia od uczestniczki kwoty 56.050 złotych tytułem odszkodowania za korzystanie z lokalu ponad przypadający mu udział, powołując się na przepisy o współwłasności i bezumownym korzystaniu z rzeczy. Sąd, odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, rozważył kwestię roszczeń uzupełniających właściciela wobec posiadacza. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy uczestniczka działała w złej wierze. Sąd uznał, że wnioskodawca nie obalił domniemania dobrej wiary uczestniczki, która od lat zamieszkiwała lokal i ponosiła jego koszty. Podkreślono, że wnioskodawca wyprowadził się z lokalu w 1998 roku i nie podejmował skutecznych działań, aby do niego powrócić lub uzyskać dostęp, co sugeruje akceptację stanu rzeczy. Dodatkowo, sąd wskazał na brak dowodów na udowodnienie wysokości roszczenia, gdyż opinia biegłego dotyczyła okresu obowiązywania wspólności majątkowej, a nie okresu po jej ustaniu, a także kwestionowano metodologię obliczania wynagrodzenia. W konsekwencji, sąd oddalił wniosek o odszkodowanie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, współwłaściciel może domagać się wynagrodzenia, jeśli wykaże złą wiarę pozostałych współwłaścicieli lub naruszenie przepisów o korzystaniu z rzeczy wspólnej.

Uzasadnienie

Sąd analizuje przepisy dotyczące współwłasności (art. 206 kc) i roszczeń uzupełniających (art. 224, 225 kc). Kluczowe jest ustalenie dobrej lub złej wiary posiadacza. W tej sprawie wnioskodawca nie obalił domniemania dobrej wiary uczestniczki, która wyłączanie korzystała z lokalu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie wniosku o odszkodowanie

Strona wygrywająca

E. C.

Strony

NazwaTypRola
A. C.osoba_fizycznawnioskodawca
E. C.osoba_fizycznauczestniczka postępowania

Przepisy (6)

Główne

k.c. art. 206

Kodeks cywilny

Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, w jakim może to pogodzić z korzystaniem przez pozostałych współwłaścicieli.

k.c. art. 224 § § 2

Kodeks cywilny

Samoistny posiadacz w dobrej wierze od chwili, w której dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy.

k.c. art. 225

Kodeks cywilny

Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy.

Pomocnicze

k.p.c. art. 351

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wniosku o uzupełnienie orzeczenia.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o postępowaniu procesowym do postępowań nieprocesowych.

k.c. art. 7

Kodeks cywilny

Domniemanie dobrej wiary.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak dowodów na złą wiarę uczestniczki w korzystaniu z lokalu. Nieobalone domniemanie dobrej wiary uczestniczki. Wnioskodawca nie wykazał, że został pozbawiony możliwości korzystania z lokalu. Brak udowodnienia wysokości roszczenia. Opinia biegłego dotyczyła niewłaściwego okresu i metodyki.

Odrzucone argumenty

Roszczenie o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu ponad udział. Argumentacja o naruszeniu art. 206 kc przez uczestniczkę.

Godne uwagi sformułowania

nie zależało mu na powrocie do żony i do tego, by zamieszkać w lokalu nie zależało mu na tym, by tam ponownie zamieszkać nie naruszało w żaden sposób dyspozycji przepisu art. 206 kc nie przedstawił absolutnie żadnych dowodów które obaliłyby domniemanie dobrej wiary uczestniczki żądanie zasądzenia tego wynagrodzenia było więc swoistą taktyką procesową nie można korzystać z rzeczy w zakresie udziału

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o współwłasności, roszczeniach uzupełniających oraz domniemaniu dobrej wiary w kontekście korzystania z lokalu mieszkalnego po ustaniu wspólności majątkowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której jeden ze współwłaścicieli wyprowadził się z lokalu i nie podejmował działań w celu odzyskania dostępu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o współwłasności i roszczeniach uzupełniających, a także znaczenie domniemania dobrej wiary w kontekście rodzinnym.

Czy po wyprowadzce z domu żony możesz żądać od niej odszkodowania za "bezumowne" korzystanie z lokalu?

Dane finansowe

WPS: 400 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt XVI Ns 299/15 Uzasadnienie postanowienia z dnia 8 marca 2017 roku Wnioskiem z dnia 17 lutego 2015 roku A. C. wniósł o: 1. ustalenie, że w skład majątku wspólnego jego i E. C. wchodzi: a. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w W. , o powierzchni (...) m 2 , o wartości 400.000 złotych, b. oszczędności zgromadzone przez strony na koncie prowadzonym na nazwisko E. C. w Banku (...) S.A. ; 2. ustalenie, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe; 3. dokonanie podziału majątku wspólnego przez przyznanie na wyłączną własność uczestniczce postępowania w/w spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz oszczędności wraz z zasądzeniem na rzecz wnioskodawcy spłaty w wysokości 200.000 złotych i połowy wartości oszczędności. Ponadto wnioskodawca wniósł o zasądzenie od uczestniczki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2013 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt V RC 413/13, Sąd Rejonowy dla W. M. w W. ustanowił pomiędzy nim, a jego żoną E. C. rozdzielność majątkową z dniem 21 grudnia 2011 roku. Strony są współwłaścicielami opisanego wyżej spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Zaproponowany przez wnioskodawcę sposób podziału miał być korzystny dla uczestniczki, bowiem mieszka ona w tym lokalu ( wniosek k. 1-4 ). W odpowiedzi na wniosek uczestniczka postępowania E. C. wniosła o: 1. ustalenie, w skład majątku wspólnego stron wchodzi: a. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w W. , o powierzchni (...) m 2 , o wartości 280.000 złotych, b. środki finansowe znajdujące się na rachunkach bankowych wnioskodawcy, c. papiery wartościowe typu jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych funduszu P. , (...) S.A. , obligacje Skarbu Państwa, d. kwota stanowiąca sumę kwot wydatkowanych przez wnioskodawcę z majątku wspólnego na nieruchomość przy ul. (...) w W. ; 2. ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym w ten sposób, że wynoszą one odpowiednio: wnioskodawca – ¼, uczestniczka postępowania – ¾; 3. rozliczenie nakładów poczynionych z majątku osobistego uczestniczki na majątek wspólny, tj. na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego z tytułu opłat eksploatacyjnych poniesionych przez uczestniczkę w okresie od ustania wspólności do chwili podziału majątku; 4. dokonanie podziału majątku wspólnego stron poprzez: a. przyznanie na wyłączną własność uczestniczki postępowania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego bez spłaty na rzecz wnioskodawcy, b. przyznanie na wyłączną własność wnioskodawcy papierów wartościowych typu jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych funduszu P. , (...) , obligacje Skarbu Państwa, c. wyrównanie udziałów w dorobku stron stosownymi spłatami płatnymi na warunkach określonych po ustaleniu dokładnej wartości majątku podlegającego podziałowi oraz nakładów wskazanych w pkt 3. Alternatywnie uczestniczka postępowania wniosła o ustalenie równych udziałów w majątku wspólnym z jednoczesnym rozliczeniem: 1. nakładów poczynionych z majątku osobistego uczestniczki na majątek wspólny w postaci wkładu budowlanego wniesionego na mieszkanie uczestniczki przy ul. (...) w W. przeniesionego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w W. ; 2. rozliczenie nakładów poczynionych z majątku osobistego uczestniczki na majątek wspólny, tj. na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego z tytułu opłat eksploatacyjnych poniesionych przez uczestniczkę w okresie od ustania wspólności do chwili podziału majątku. Ponadto uczestniczka wniosła o zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu uczestniczka podniosła, że kwestionuje wskazaną przez wnioskodawcę wartość spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego i fakt posiadania przez nią oszczędności w Banku (...) S.A. , a ponadto, że wnioskodawca pominął składniki majątku wspólnego w postaci środków zgromadzonych na jego rachunkach bankowych oraz instrumentów finansowych na dzień 21 grudnia 2011 roku. Wniosek o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym uzasadniła tym, że to ona otrzymała przydział na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przy ul. (...) w związku z przysługiwaniem jej prawa do dodatkowej powierzchni mieszkalnej. Dokonała ona zamiany prawa do lokalu przy ul. (...) - wchodzącego w skład jej majątku osobistego - na w/w prawo do lokalu przy K. za dopłatą uczynioną w trakcie trwania wspólności pochodzących z zarobionych przez nią środków. Ponadto mieszkanie to zostało wyposażone w rzeczy przeniesione z mieszkania przy ul. (...) , stanowiące jej majątek osobisty. Uczestniczka podniosła również, że to ona dokonywała przez cały czas trwania wspólności i po jej ustaniu wszelkich opłat związanych z lokalem za środki finansowe stanowiące jej dochód, zaś wnioskodawca w ogóle nie partycypował w kosztach utrzymania mieszkania. Ponadto wnioskodawca dysponował w sposób wyłączny uzyskanymi przez siebie pieniędzmi, z których znaczne sumy łożył na nieruchomość położoną w W. przy ul. (...) , na której znajdował się dom będący we współwłasności z poprzednią żoną oraz na której budowany był dom stanowiący własność syna wnioskodawcy. Kolejnymi okolicznościami uzasadniającymi ustalenie nierównych udziałów były długotrwała separacja faktyczna małżonków oraz dokonanie przez uczestniczkę przed zawarciem małżeństwa z wnioskodawcą przedpłat na samochód, który został odebrany już w trakcie trwania małżeństwa stron, a następnie darowany wnioskodawcy przez uczestniczkę na jego prośbę ( odpowiedź na wniosek k. 15-19 ). W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca zakwestionował, iż w skład majątku wspólnego stron wchodzą papiery wartościowe typu jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych funduszu P. , (...) S.A. , obligacje Skarbu Państwa, nakład poczyniony z majątku wspólnego na nieruchomość przy ul. (...) w W. i nakład poczyniony z majątku osobistego uczestniczki na majątek wspólny w postaci wkładu budowlanego wniesionego na mieszkanie uczestniczki przy ul. (...) w W. przeniesionego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przy ul. (...) . Jednocześnie A. C. wniósł o zasądzenie od uczestniczki na jego rzecz kwoty 42.000 złotych tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie z w/w lokalu w okresie od dnia 21 grudnia 2011 roku do dnia zniesienia współwłasności. Podniósł, że lokal ten stanowi współwłasność stron, a uczestniczka pozbawiła go faktycznej możliwości posiadania nieruchomości zmieniając zamki w drzwiach i nie przekazując nowych kluczy wnioskodawcy, czym naruszyła normę art. 34 kro . Wnioskodawca wielokrotnie domagać się miał kluczy do w/w mieszkania ( replika na odpowiedź na wniosek k. 48-51 ). Ostatecznie wnioskodawca zmodyfikował częściowo stanowisko wnosząc o ustalenie, że wartość składnika majątkowego w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego przy ul. (...) wynosi 306.300 złotych i zasądzenie od uczestniczki postępowania na rzecz wnioskodawcy kwoty 56.050 złotych tytułem odszkodowania za korzystanie ponad przypadający udział w tym prawie za okres od ustania wspólności majątkowej do dnia zniesienia współwłasności, oddalenie wniosku uczestniczki o rozliczenie nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny, dokonanie podziału majątku poprzez przyznanie na wyłączną własność uczestniczki spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu z jednoczesnym zasądzeniem spłaty od niej na rzecz wnioskodawcy w wysokości 153.150 złotych. Wnioskodawca wnosił również o rozliczenie nakładu poczynionego z majątku wspólnego stron na rzecz majątku osobistego uczestniczki poprzez spłatę kredytu na mieszkanie przy ul. (...) po dniu 9 lipca 1988 roku ( pismo wnioskodawcy k. 374-375, załącznik do protokołu rozprawy z dnia 14 grudnia 2016 roku k. 394-397 ). Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 roku Sąd orzekł w przedmiocie podziału majątku wspólnego ( postanowienie 400 - 401 ). Następnie w dniu 5 stycznia 2017 roku do tut. Sądu wpłynął wniosek A. C. o uzupełnienie postanowienia z dnia 22 grudnia 2016 roku o rozstrzygnięcie wniosku o zasądzenie od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy kwoty 56.050 złotych tytułem odszkodowania za korzystanie z uczestniczkę ponad przypadający jej udział w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w W. ( wniosek o uzupełnienie k. 404 ). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny : A. C. i E. C. zawarli związek małżeński w dniu 9 lipca 1988 roku ( odpis skrócony aktu małżeństwa nr IV/399/88 k. 167 ). Dla A. C. był to drugi związek małżeński, gdyż wcześniej - w latach 1966-1984 - był żonaty z D. C. , z którą mieszkał przy ul. (...) w W. . Z małżeństwa tego mieli dwoje dzieci ( zeznania D. C. k. 178 ). Do E. C. przed zawarciem małżeństwa należał lokal nr (...) przy ul. (...) w W. mieszczący się w zasobach (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. . Wymagany wkład budowlany w momencie przekształcenia lokalu z lokatorskiego na własnościowy został uiszczony przez nią w 1982 roku. W dniu 21 września 1988 roku E. C. uzyskała przydział lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) na warunkach własnościowych w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. , w którym to miał prawo zamieszkiwać również jej mąż. W ramach zamiany lokalu przy ul. (...) na lokal przy ul. (...) przeniesiono z (...) do (...) wkład mieszkaniowy, który stanowił 47,47% wymaganego wkładu budowlanego. Pozostała część była spłacana ze środków pochodzących z kredytu ( pismo (...) z dnia 29 czerwca 2015 roku k. 88, pismo (...) z 5 września 1988 roku k. 22, przydział lokalu mieszkalnego k. 24, pismo (...) z dnia 14 kwietnia 1989 roku k. 25, pismo (...) k. 393, zeznania D. C. k. 178, zeznania E. C. k. 59, 364, zeznania A. C. k. 378, zeznania L. C. k. 181 ). Wszelkie opłaty na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej, w tym spłaty kredytu mieszkaniowego, opłaty za media, czynsz, były dokonywane przez E. C. ( potwierdzenia wpłat k. 26-30, zeznania E. C. k. 364v, A. C. k. 378 ). (...) do nowego mieszkania – w tym fotele, regały i pianino, pochodziły w przeważającej mierze z poprzedniego mieszkania E. C. . A. C. przeniósł do mieszkania jedynie stary tapczan i komodę. Pozostała część mebli została później dokupiona ( zeznania E. C. k. 364v ). Lokal przy ul. (...) wymagał generalnego remontu. Wkrótce po ślubie remont ten został częściowo przez małżonków przeprowadzony. Niektóre prace w lokalu, takie jak skrobanie tapet, przygotowywanie do układania podłogi, kucie, wynoszenie gruzu, wykonywał A. C. wraz z synem L. C. . Ponadto dalsze remonty były przeprowadzane latem każdego roku. W tym czasie A. C. spędzał wakacje u swojej siostry, mieszkającej w U. . Początkowo małżonkowie jeździli tam razem, lecz w ostatnich latach przed wyprowadzką męża A. C. sam spędzał tam wakacje ( zeznania L. C. k. 181, A. C. k. 377-378, E. C. k. 59-60, 364, D. C. k. 179 ). W czasie trwania małżeństwa oboje małżonkowie pracowali w szkołach muzycznych i otrzymywali z tego tytułu wynagrodzenie. Nie mieli wspólnego rachunku bankowego, każde z nich utrzymywało się z zarobionych przez siebie pieniędzy (zeznania E. C. k. 59, 364, A. C. k. 377-378 ). W 1994 roku D. C. rozbudowała dom przy ul. (...) poprzez dobudowanie segmentu ( decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego inwestycji k. 168, dziennik budowy k. 172-173 ). Pieniądze na rozbudowę miała ze spadku, a A. C. nie przeznaczył na to żadnych środków ( dowody wypłat k. 169-171, zeznania D. C. k. 179, zeznania L. C. k. 180-181 ). Latem 1998 roku E. C. wymieniła zamki w drzwiach. W tym czasie A. C. był na wakacjach. Po powrocie dowiedział się, że zamki zostały zmienione i tego samego dnia wyprowadził się do domu przy ul. (...) . Początkowo mieszkał w części należącej do syna, następnie zamieszkał w domu byłej żony. Nie podejmował żadnych działań, by wrócić do mieszkania przy ul. (...) . Od wielu lat jego małżeństwo praktycznie nie istniało i wymiana zamków nie wzbudziła w nim żadnych emocji. Nie zależało mu na powrocie do żony i do tego, by zamieszkać w lokalu na K. . Nigdy nie wytoczył żadnego powództwo o dopuszczenie go do posiadania lokalu, nie wystosował w tym przedmiocie nawet listu. Do chwili obecnej A. C. mieszka w domu przy ul. (...) . Po tej dacie A. C. utrzymywał jednak sporadyczne kontakty z żoną, odwiedzał ją, pomagał, gdy była chora, czasami zawoził ją na cmentarz lub do lekarza. W lokalu przy ul. (...) bywał do 2011 roku i nigdy nie było sytuacji, żeby żona odmówiła mu wstępu do mieszkania ( zeznania E. C. k. 364v-365, A. C. k. 377-378 ). W dniu 15 września 2005 roku małżonkowie złożyli przed notariuszem oświadczenie, że w czasie trwania małżeństwa nie dokonywali z majątku objętego wspólnością, jak i z majątków osobistych, żadnych nakładów na nieruchomość położoną w W. przy ul. (...) . Ponadto synowie A. C. , L. C. i Ł. C. , oświadczyli, że nie wystąpią do E. C. z żadnymi roszczeniami finansowymi w razie jego zgonu, zaś E. C. wyraziła zgodę na przekazanie przez A. C. swojej części domu na rzecz synów ( zobowiązanie k. 38-39, akt notarialny z 15 września 2005 roku, Repertorium (...) k. 40 ). Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2013 roku Sąd Rejonowy dla W. M. w W. ustanowił rozdzielność majątkową między A. C. i E. C. z dniem 21 grudnia 2011 roku ( wyrok z dnia 8 sierpnia 2013 roku, sygn. akt V RC 413/13 k. 8 ). Na dzień 21 grudnia 2011 roku A. C. posiadał w banku (...) S.A. następujące środki: 10.190,83 złotych na rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym (...) Z (...) nr (...) , 100.000 złotych na rachunku oszczędnościowej książeczki mieszkaniowej nr (...) , 114,76 złotych na rachunku oszczędnościowym nr (...) , 408,32 zł na rachunku obiegowej książeczki oszczędnościowej z wkładem płatnym na żądanie nr (...)- (...) . Współposiadaczem rachunku nr (...) był L. C. ( pismo banku k. 141-154 ). Ponadto A. C. posiadał 194,652 jednostek uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym (...) – fio Subfundusz (...) ( pismo (...) S.A. k. 192 ). Był również jednym z dwóch współposiadaczy lokaty terminowej nr (...) , zlikwidowanej w dniu 2 października 2012 roku, której kwota likwidacji wynosiła 38.302,76 złotych. Środki z likwidacji przekazano na rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy (...) nr (...) ( pismo banku (...) k. 199 ). E. C. w dacie 21 grudnia 2011 roku nie posiadała w Banku (...) S.A. rachunków bankowych, lokat, akcji, obligacji Skarbu Państwa ani papierów wartościowych ( pismo banku k. 283 ). Przed zawarciem związku małżeńskiego E. C. dokonała przedpłat na zakup samochodu, który nabyła w 1992 roku. Samochód ten został zarejestrowany jako współwłasność z mężem. W dniu 20 grudnia 2011 roku E. C. darowała A. C. swój udział we współwłasności pojazdu ( potwierdzenie wpłaty, zawiadomienia o stanie rachunku k. 31, umowa darowizny k. 46, zeznania E. C. k. 60, 365 ). E. C. aktualnie mieszka w lokalu przy ul. (...) . Ponosiła w całości opłaty za lokal ustalane przez (...) od dnia 21 grudnia 2011 roku do dnia dokonania podziału majątku ( pisma (...) z dnia 1 lipca 2015 roku, 18 kwietnia 2016 roku, 23 listopada 2016 roku k. 87, 274, 384 ). Składały się na nie opłaty z tytułu eksploatacji podstawowej, konserwacji, opłaty na fundusz remontowy, podatki od nieruchomości, opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów, media. Wysokość tych opłat, z pominięciem opłat za media (woda i kanalizacja – zaliczka), podgrzanie wody i centralne ogrzewanie, wynosiła miesięcznie: - od 1 stycznia do 31 marca 2012 roku – po 290,55 złotych (łącznie 871,65 złotych), - od 1 kwietnia do 31 grudnia 2012 roku – po 309,83 złotych (łącznie 2.788,47 złotych), - od 1 stycznia do 31 marca 2013 roku – po 309,47 złotych (łącznie 928,41 złotych), - od 1 kwietnia do 30 czerwca 2013 roku – po 310,92 złotych (łącznie 932,76 złotych), - od 1 lipca do 31 grudnia 2013 roku – po 298,75 złotych (łącznie 1.792,50 złotych), - od 1 stycznia do 31 marca 2014 roku – po 299,29 złotych (łącznie 897,87 złotych), - od 1 kwietnia do 31 grudnia 2014 roku – po 310,37 złotych (łącznie 2.793,33 złotych), - od 1 stycznia do 31 marca 2015 roku – po 315,89 złotych (łącznie 947,67 złotych), - od 1 kwietnia do 31 grudnia 2015 roku – po 317,34 złotych (łącznie 2.856,06 złotych), - od 1 stycznia do 31 marca 2016 roku – po 312,98 złotych (łącznie 938,94 złotych), - od 1 kwietnia do 30 listopada 2016 rok – po 305,75 złotych (łącznie 2.446 złotych). W efekcie E. C. poniosła z tego tytułu koszty w łącznej kwocie 18.193,66 złotych ( zawiadomienia o zmianie opłat za lokal, wydruki karty kontowej sporządzone przez (...) k. 89-103, 275-279, 385-387 ). Wartość spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w W. wynosi 306.300 złotych ( opinia biegłego sądowego J. P. z załącznikami k. 214-227 ). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów i ich kopii, których wiarygodność i autentyczność nie była podważana ani przez wnioskodawcę, ani przez uczestniczkę. Sąd także nie znalazł podstaw by odmówić im wiarygodności i mocy dowodowej i dlatego uznał je za nie budzący wątpliwości, a przez to zasługujący w pełni na wiarę, materiał dowodowy. W toku procesu Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa i (...) , celem ustalenia wartości spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w W. według stanu na dzień 21 grudnia 2011 roku oraz cen aktualnych. Biegły w opinii sporządzonej w dniu 2 lutego 2016 roku ustalił wartość rynkową nieruchomości na kwotę 306.300 złotych. Opinia ta nie była kwestionowana przez strony postępowania. W ocenie Sądu powyższa opinia biegłego spełnia wszystkie wymagania formalne i merytoryczne, została sporządzona w sposób profesjonalny, przez kompetentną osobę, posiadającą stosowne kwalifikacje zawodowe, zaś przedstawione w tej opinii wnioski są jasne i należycie uzasadnione. Opinia biegłego jest w pełni prawidłowa, rzetelna, wyczerpująca, bezstronna i dlatego może stanowić pełnowartościowy dowód w sprawie. Ponadto Sąd, na wniosek wnioskodawcy, dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego – rzeczoznawcy w zakresie (...) w celu oszacowania wartości czynszu najmu możliwego do uzyskania z tytułu wynajmu w/w lokalu mieszkalnego w okresie od 1 września 1998 roku do 21 grudnia 2011 roku. Wartość tę biegły oszacował na kwotę 231.800 złotych ( opinia biegłego k. 305-332 ). Opinia ta okazała jednak w całości nieprzydatna dla sprawy, m.in. ze względu na to, że obejmowała ona okres, w którym między stronami obowiązywał ustrój wspólności majątkowej. Sąd co do zasady dał wiarę zeznaniom świadków: D. C. i L. C. , oraz uczestników: A. C. i E. C. . Sąd nie dał wiary zeznaniom D. C. i A. C. w części, w której twierdzili, że A. C. poniósł nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny w postaci spłat dokonanych na rzecz byłego właściciela mieszkania przy ul. (...) oraz co do okoliczności, iż uczestniczka – wbrew żądaniom wnioskodawcy – uniemożliwiła mu dostęp do wspólnego mieszkania. W tym zakresie zeznaniom w/w osób sprzeciwiał się pozostały, obdarzony wiarą, materiał dowodowy. Sąd Rejonowy zważył, co następuje : Zgodnie z art. 351 kpc strona może w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku, a gdy doręczenie wyroku następuje z urzędu - od jego doręczenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości żądania, o natychmiastowej wykonalności albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów lub natychmiastowej wykonalności sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w postaci wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów lub natychmiastowej wykonalności. Powyższy przepis, zgodnie z art. 13 § 2 kpc , stosuje się odpowiednio do postanowień merytorycznych w postępowaniu nieprocesowym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2016 roku Sąd nie zawarł w sentencji wyraźnego rozstrzygnięcia o oddaleniu wniosku A. C. o zasądzenie na jego rzecz odszkodowania za korzystanie przez uczestniczkę E. C. kwoty 56.050 złotych tytułem wynagrodzenia za korzystanie z lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w W. . Sąd zarówno w ustnym, jak i pisemnym w uzasadnieniu postanowienia odniósł się do w/w wniosku i uznał go za bezzasadny. Brak jednak rozstrzygnięcia w tym przedmiocie w sentencji postanowienia. Pełnomocnik wnioskodawcy w ustawowym terminie wniósł o uzupełnienie postanowienia ( wniosek k. 404 ) w związku z tym Sąd postanowił uwzględnić wniosek o uzupełnienie. Odnosząc się jednak merytorycznie do wniosku o zasądzenie odszkodowania za bezumowne korzystanie Sąd uznał, iż jest on bezzasadne i dlatego polega oddaleniu. Wnioskodawca w toku postępowania złożył wniosek o zasądzenie od uczestniczki postępowania na rzecz wnioskodawcy kwoty 56.050 złotych tytułem odszkodowania za korzystanie ponad przypadający jej udział w tym prawie za okres od ustania wspólności majątkowej do dnia zniesienia współwłasności. Podstawą prawną żądania wnioskodawcy stanowić miał art. 224 i nast. kc. Zgodnie z art. 686 w zw. z art. 567 § 3 kpc rozstrzygnięcie co do tego roszczenia winno być rozpoznane w ramach postępowania o podział majątku wspólnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzygnięto, że współwłaściciel może domagać się od pozostałych współwłaścicieli, korzystających z rzeczy wspólnej z naruszeniem art. 206 kc w sposób wyłączający jego współposiadanie, wynagrodzenia za korzystanie z tej rzeczy na podstawie art. 224 § 2 lub art. 225 kc ( vide : uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 19 marca 2013 roku, III CZP 88/12, OSNC 2013/9/103, M.Prawn. 2013/24/1315 ). Naruszenie uprawnienia do korzystania z rzeczy stwarza po stronie współwłaścicieli podstawę żądania dopuszczenia do korzystania z rzeczy wspólnej lub dokonania podziału rzeczy quo ad usum . W razie wykazania przesłanek stosowania art. 224 § 2 lub art. 225 kc , współwłaściciele pozbawieni możliwości korzystania z rzeczy mogą żądać zapłaty wynagrodzenia od tego współwłaściciela, który wyłącznie korzystał w całości lub w części z przedmiotu współwłasności ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2010 roku, II CSK 32/10, OSNC – ZD 2011/2/27). Przepis art. 206 kc nie stanowi jednak samodzielnej podstawy roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy przez współwłaściciela, służy jednak do oceny sposobu posiadania rzeczy wspólnej i korzystania z niej. W razie uznania, że ustalony w danej sprawie sposób jest niezgodny z tym przepisem, wyznaczenie zakresu uprawnionego posiadania i korzystania z rzeczy wspólnej następuje odpowiednio do wielkości udziałów we współwłasności. Taka sytuacja – w zależności od spełnienia dalszych przesłanek – może dawać podstawy do zastosowania art. 224 § 2 lub art. 225 kc ( vide : postanowienie Sądu Najwyższego z 14 października 2011 roku, III CSK 288/10, Legalis nr 454838). Należy mieć także na względzie, że do naruszenia uprawnień z art. 206 kc nie dochodzi nie tylko wówczas, gdy współwłaściciele zawarli porozumienie określające inny od ustawowego sposób korzystania z rzeczy wspólnej albo, gdy zostało wydane w tym przedmiocie orzeczenie sądu, ale także wówczas, gdy jeden ze współwłaścicieli zrezygnuje z wykonywania tego uprawnienia na rzecz innego lub innych współwłaścicieli ( vide : uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 19 marca 2013 roku, III CZP 88/12, OSNC 2013/9/103, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2016 roku, II CSK 799/15, Legalis nr 1511778). Zgodnie z art. 206 kodeksu cywilnego współwłasność polega na tym, iż faktycznie korzystanie z nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności nie jest w żaden sposób związane w wielkością udziałów . Z przepisów kodeksu cywilnego regulujących współwłasność nie wynika, aby współwłaściciel miał uprawnienie do korzystania tylko z takiej części wspólnej rzeczy, która odpowiada wielkości jego udziału (obszernie na ten temat wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 kwietnia 2001 roku, sygn. akt III CKN 21/99). W wielu innych orzeczeniach Sąd Najwyższy wyraźnie stwierdzał, że uprawnienia każdego ze współwłaścicieli określone w art. 206 kodeksu cywilnego mogą mieć za przedmiot jedynie rzecz jako całość, a w związku z tym już samo określenie " korzystanie ponad udział" nie ma racji bytu , ponieważ nie można korzystać z rzeczy w zakresie udziału ( vide : wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 października 1973 roku, III CRN 247/73, OSNCP 1974, nr 9, poz. 151, z dnia 15 kwietnia 2011 roku, III CSK 191/10, OSNC- ZD 2012 , nr B, poz. 30). Zgodnie z treścią art. 224 § 1 i 2 zd. 1 kc samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę; jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy , jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył. Stosownie do art. 225 zd. 1 kc obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jak podnosi się w piśmiennictwie, roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi uzupełniają roszczenie windykacyjne o wydanie rzeczy i wiążą się z samoistnym posiadaniem rzeczy przez posiadacza. Wynikają one z bezumownego korzystania z rzeczy przez posiadacza, z pogorszenia lub utraty rzeczy, z pobierania pożytków naturalnych i cywilnych. Roszczenie właściciela o wynagrodzenie za korzystanie z jego rzeczy uzupełnia roszczenie windykacyjne, z którym pozostaje w ścisłym związku. Związek ten przejawia się w tym, że istnienie roszczenia windykacyjnego jest warunkiem powstania roszczenia o zwrot nakładów (S. Rudnicki, Komentarz do art. 224 Kodeksu cywilnego [w:] Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe , LexisNexis, 2011; vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2004 roku, II CK 102/03, LEX nr 303343). Bez wątpienia roszczenia uzupełniające łącznie z roszczeniem windykacyjnym wynikają z jednego zdarzenia prawnego, jakim jest pozbawienie właściciela faktycznego władania rzeczą, przy czym wymagają dodatkowo własnych, odrębnych, przesłanek. Częściowo zależą od określonych obiektywnych faktów świata zewnętrznego, takich jak chociażby pobieranie pożytków, zniszczenie, utrata lub uszkodzenie rzeczy. Równocześnie zależą od subiektywnego czynnika dobrej lub złej wiary (E. Gniewek, Prawo rzeczowe [w:] System Prawa Prywatnego , tom 3, 2013, str. 900-901). Według utrwalonego poglądu doktryny posiadaczem w dobrej wierze jest ten, kto władając rzeczą, pozostaje w błędnym, ale usprawiedliwionym okolicznościami przeświadczeniu, że przysługuje mu prawo do rzeczy. W przypadku posiadania samoistnego chodzi o przeświadczenie posiadacza, że przysługuje mu prawo własności. Dobrą wiarę posiadacza wyłącza zarówno jego wiedza o przeciwnym stanie prawnym, jak też niedbalstwo (brak dołożenia należytej staranności). Należy przy tym pamiętać, że de lege lata obowiązuje uniwersalne domniemanie dobrej wiary ( art. 7 kc ), którego obalenie stanowi ciężar dowodowy współwłaściciela rzeczy (a więc w tym wypadku wnioskodawcy). Zdaniem Sądu powyższemu obowiązkowi obalenia domniemania dobrej wiary wnioskodawca nie sprostał. Okolicznością niesporną w sprawie było, że wnioskodawca nie mieszkał we wspólnym mieszkaniu stron od 1998 roku, kiedy to wyprowadził się do poprzedniego lokum, tj. domu przy ul. (...) . Okolicznością niesporną było także, że uczestniczka postępowania zmieniła zamki w drzwiach wspólnego mieszkania. Jednakże podkreślenia wymaga, iż w materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek śladów, by wnioskodawca żądał wydania kluczy do mieszkania lub też zwracał się z prośbą do uczestniczki o zaniechanie takiego naruszania posiadania, co świadczyłoby niezbicie, że rzeczywiście uczestniczka uniemożliwiła mu dostęp do wspólnego lokalu. Jedynymi dowodami na powyższe okoliczności były zeznania D. C. , która jednakże wiedzę swą czerpała od wnioskodawcy albo tak wnioskowała z prowadzonych przez niego rozmów telefonicznych z uczestniczką postępowania. Tymczasem takiemu stanowisku wnioskodawcy sprzeciwiały się inne okoliczności ustalone w sprawie, a mianowicie, że A. C. – już po wyprowadzce z lokalu przy ul. (...) – odwiedzał żonę w tym lokalu, pomagając jej w chorobie, robiąc dla niej zakupy etc. Żona z kolei nigdy mu nie utrudniała wstępu. W sposób pewny można zatem wywnioskować, że A. C. miał dostęp do tego mieszkania, ale nie zależało mu na tym, by tam ponownie zamieszkać. Tym samym zaakceptował on taki stan rzeczy, w którym to E. C. stała się współwłaścicielem lokalu posiadającym i korzystającym z niego w sposób wyłączny, co nie naruszało w żaden sposób dyspozycji przepisu art. 206 kc. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 7 kc jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary. Domniemanie dobrej wiary posiadacza - zgodnie z art. 234 kpc , bezwzględnie wiążą sąd orzekający dopóki nie zostanie przeprowadzony dowód na jego obalenie (podobnie uznał Sąd Apelacyjny z B. w wyroku z dnia 2 września 2016 roku, I ACa 287/16, LEX nr 2115458). W realiach niniejszej sprawy wnioskodawca nie przedstawił absolutnie żadnych dowodów które obaliłyby domniemanie dobrej wiary uczestniczki. Przeciwnie - pierwsze próby kwestionowania jej prawa do wyłącznego korzystania z nieruchomości pojawiły się ponad kilkanaście lat od wyprowadzenia się uczestnika tego lokalu. Nie uszedł uwadze Sądu fakt, iż żądania rozliczenia wynagrodzenia za korzystanie z lokalu przez uczestniczkę pojawiły się nie od początku, ale dopiero w toku niniejszego postępowania – w replice na odpowiedź na wniosek ( pismo k. 48 - 51 ) – w reakcji na stanowisko uczestniczki. Podniesienie żądania zasądzenia tego wynagrodzenia było więc swoistą taktyką procesową, gdyż żądanie zasądzenia odszkodowania nie miało jednak podstaw prawnych. Warto też wskazać, iż wnioskodawca nigdy nie wytoczył powództwa o wydanie lokalu wobec uczestniczki czy też o dopuszczenie go do jego współposiadania. Reasumując należy wskazać, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 225 kc , gdyż wnioskodawca nie udowodnił złej wiary uczestniczki w korzystaniu z całego mieszkania. Tymczasem samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest zobowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy, taki obowiązek powstaje dopiero od chwili, gdy dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa windykacyjnego ( art. 224 kc ), co nie miało miejsca w stosunkach pomiędzy uczestnikami. Powyższe okoliczności przemawiały za koniecznością oddalenia wniosku w zakresie odszkodowania za korzystanie uczestniczki w w/w lokalu „ponad jej udział” – co do zasady. Gdyby jednak jedynie teoretycznie przyjąć, iż wniosek zasługuje na uwzględnienie co do zasady, to i tak podlegałby oddalaniu z uwagi na brak udowodnienia wysokości roszczenia. Wynika to faktu, iż opinia biegłego D. K. obejmowała czynszu najmu możliwy do uzyskania w okresie, w którym między stronami obowiązywał ustrój wspólności majątkowej. Nie dotyczyła w ogóle okresu od dnia ustania wspólności ustawowej – tj. 21 grudnia 2011 roku ( opinia biegłego k. 305 – 325 ). Ponadto w ocenie Sądu błędne jest przyjmowanie założenia, że do obliczania wysokości wynagrodzenia za korzystanie z lokalu „ponad udział” należy przyjmować czynsz najmu możliwy do uzyskania z całego w/w lokalu. Przecież przedmiotowe mieszkanie jest domem i centrum życiowym uczestniczki, która nie ma możliwości zamieszkiwania innym miejscu . Przyjmowanie do rozliczeń możliwego czynszu najmu byłoby ewentualnie uzasadnione tylko wówczas, gdyby mieszkanie nie było wykorzystywane dla potrzeb mieszkaniowych uczestniczki. Tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie – uczestniczka mieszka w powyższym mieszkaniu od kilkudziesięciu lat do chwili obecnej. Nie ma także żadnej innej nieruchomości na której mogłaby zamieszkać. Uczestniczka ma prawo do zamieszkiwania w powyższym lokalu bez obecności osób trzecich i oczywiście nie ma żadnego prawnego obowiązku wynajmowania całego czy części mieszkania. Nie zostało ono przecież nabyte w celach inwestycyjnych, lecz mieszkaniowych. Poza tym idąc tokiem rozumowania wnioskodawcy należałoby ewentualnie brać pod uwagę nie wysokość czynszu najmu za cały lokal, ale za korzystanie z części przypadającej na jego „udział”. Oczywiste jest, iż stawki czynsz za wynajmem ewentualnie jednego pokoju, tzw. „stancji”, są wielokrotnie niższe niż czynsz za całe mieszkanie. W niniejszej sprawie nie wykazano, jak byłaby wysokość takiego czynszu i czy w ogóle ktokolwiek byłby zainteresowany takim najmem. Nie zgłoszono na powyższe okoliczności żadnych dowodów. Wszystkie powyższe rozważania w sposób oczywisty wskazują, wniosek A. C. o zasądzenie na jego rzecz od uczestniczki E. C. kwoty 56.050 złotych tytułem wynagrodzenia za korzystanie z lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w W. – jest całkowicie bezzasadny. W związku z tym Sąd uzupełnił postanowienie z dnia 22 grudnia 2016 roku, w ten sposób, że dodał do niego punkt X w którym w/w wniosek oddalił. Zarządzenie : (...) .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI