XVI K 8/10

UZASADNIENIE Oskarżeni stanęli przed Sądem Okręgowym w Poznaniu pod następującymi zarzutami : D. S. (1) , A. G. (1) i H. L. (1) o to, że : I. w okresie od stycznia 2004 r. do grudnia 2004 r. w P. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej działając czynem ciągłym i z góry powziętym zamiarem wspólnie i w porozumieniu poprzez wprowadzenie w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy, wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez 522 niepełnosprawne osoby zatrudnione fikcyjnie w (...) sp. z o.o. na stanowiskach pracowników telemarketingu oraz 3 niepełnosprawne osoby zatrudnione jako portierzy - R. K. (1) , M. M. (1) , S. M. i pracownika ochrony - A. N. doprowadzili tenże Fundusz do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w kwocie 4.081.370,94 zł; stanowiących sumę dofinansowania na każdą z tychże osób niepełnosprawnych działając tym samym na szkodę tegoż Funduszu, a następnie w okresie od stycznia do lutego 2005 r. działając w ten sam sposób usiłowali doprowadzić tenże Fundusz do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w kwocie 837.278,80 zł; stanowiących sumę dofinansowania na każdą z 408 pracowników telemarketingu i 2 niepełnosprawne osoby zatrudnione jako portierzy - R. K. (1) i M. M. (1) , lecz zamierzonego celu nie osiągnęli z uwagi na odmowę dofinansowania przez PFRON na skutek podjętej kontroli tegoż zakładu pracy, tj. o przestępstwo z art.286 § 1 kk i art.13 § 1 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk w zw. z art.12 kk , P. P. (1) o to, że: II. w okresie od lipca 2004 r. do grudnia 2004 r. w P. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej działając czynem ciągłym i z góry powziętym zamiarem, wspólnie i w porozumieniu z J. M. (1) poprzez wprowadzenie w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy, wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez 421 niepełnosprawnych osób w (...) P. P. (1) zatrudnionych fikcyjnie na stanowiskach pracowników telemarketingu doprowadził tenże Fundusz do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w kwocie 1.719.221,93 zł; stanowiących sumę dofinansowania na każdą z tychże osób niepełnosprawnych działając tym samym na szkodę tegoż Funduszu, a następnie w okresie od stycznia do lutego 2005 r. działając w ten sam sposób usiłował doprowadzić tenże Fundusz do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w kwocie 564.377,44 zł; stanowiących sumę dofinansowania na każdą z 408 osób, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na odmowę dofinansowania przez PFRON na skutek podjętej kontroli tegoż zakładu pracy, tj. o przestępstwo z art.286 § 1 kk i art.13 § 1 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk w zw. z art.12 kk , M. T. (1) o to, że: III. w okresie od października 2004 r. do lutego 2005 r. w P. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając czynem ciągłym i z góry powziętym zamiarem pomocy P. P. (1) i J. M. (1) w dokonaniu przez nich oszustwa polegającego na wprowadzeniu w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy, wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy telemarketingu w (...) P. P. (1) i doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń tychże osób, ułatwił popełnienie tegoż przestępstwa przekazując trzykrotnie około 110 niepełnosprawnym osobom ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń za 6 miesięcy w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia znacznej szacunkowej wartości 449.202,60 zł; z tytułu dofinansowań na ww. 110 osób na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. , tj. o przestępstwo z art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk i art.294 § 1 kk w zw. z art.12 kk , IV. w październiku 2004 r. w P. , w celu osiągnięcia korzyści majątkowej z zamiarem pomocy D. S. (1) , A. G. (2) i H. L. (1) w dokonaniu przez nich oszustwa polegającego na wprowadzeniu w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy, wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy telemarketingu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (...) i doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń tychże osób, ułatwił popełnienie tegoż przestępstwa przekazując około 70 niepełnosprawnym osobom ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń za 2 miesiące w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia szacunkowej wartości 90.524 zł z tytułu dofinansowań na ww. 70 osób na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. , tj. o przestępstwo z art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk , K. L. (1) o to, że: V. w okresie od kwietnia 2004 r. do lutego 2005 r. w P. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej działając czynem ciągłym i z góry powziętym zamiarem pomocy D. S. (1) , A. G. (2) i H. L. (1) w dokonaniu przez nich oszustwa polegającego na wprowadzeniu w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy, wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy telemarketingu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (...) i doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń tychże osób, ułatwił popełnienie tegoż przestępstwa przekazując czterokrotnie około 100 niepełnosprawnym osobom ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń łącznie za 8 miesięcy w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia znacznej szacunkowej wartości 517.280 zł; z tytułu dofinansowań na ww. 100 osób na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. , tj. o przestępstwo z art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk i art.294 § 1 kk w zw. z art.12 kk , VI. w drugiej połowie 2004 r. w P. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej z zamiarem pomocy P. P. (1) i J. M. (1) w dokonaniu przez nich oszustwa polegającego na wprowadzeniu w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy, wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy telemarketingu w (...) P. P. (1) i doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń tychże osób, ułatwił popełnienie tegoż przestępstwa przekazując około 40 niepełnosprawnym osobom ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń łącznie za 2 miesiące w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia szacunkowej wartości 54.448,80 zł; z tytułu dofinansowań na ww. 40 osób na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. , tj. o przestępstwo z art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk , B. W. (1) o to, że: VII. w okresie od października 2004 r. do lutego 2005 r. w P. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej działając czynem ciągłym i z góry powziętym zamiarem pomocy P. P. (1) i J. M. (1) w dokonaniu przez nich oszustwa polegającego na wprowadzeniu w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy, wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy telemarketingu w (...) P. P. (1) i doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń tychże osób, ułatwił popełnienie tegoż przestępstwa przekazując trzykrotnie około 40, 50 i 70 niepełnosprawnym osobom ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń za 6 miesięcy w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia znacznej szacunkowej wartości 217.795,20 zł; z tytułu dofinansowań na ww. osoby na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. , tj. o przestępstwo z art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk i art.294 § 1 kk w zw. z art.12 kk , VIII. w drugiej połowie 2004 r. w P. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej z zamiarem pomocy D. S. (1) , A. G. (2) i H. L. (1) w dokonaniu przez nich oszustwa polegającego na wprowadzeniu w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy, wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy telemarketingu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (...) i doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń tychże osób, ułatwił popełnienie tegoż przestępstwa przekazując około 20 niepełnosprawnym osobom ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń za 2 miesiące w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia szacunkowej wartości 25.864 zł; z tytułu dofinansowań na ww. 20 osób na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. , tj. o przestępstwo z art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk , S. J. (1) o to, że: IX. w okresie od kwietnia 2004 r. do lutego 2005 r. w P. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej działając czynem ciągłym i z góry powziętym zamiarem pomocy D. S. (1) , A. G. (2) i H. L. (1) w dokonaniu przez nich oszustwa polegającego na wprowadzeniu w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy, wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy telemarketingu w (...) sp. z o.o. i doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń tychże osób, ułatwił popełnienie tegoż przestępstwa przekazując co najmniej czterokrotnie około 50 niepełnosprawnym osobom ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń łącznie za 8 miesięcy w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia znacznej szacunkowej wartości 258.640 zł; z tytułu dofinansowań na ww. 50 osób na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. , tj. o przestępstwo z art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk i art.294 § 1 kk w zw. z art.12 kk , M. O. (1) o to, że: X. w okresie od lipca 2004 r. do grudnia 2004 r. w P. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej działając czynem ciągłym i z góry powziętym zamiarem pomocy P. P. (1) i J. M. (1) w dokonaniu przez nich oszustwa polegającego na wprowadzeniu w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy, wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy telemarketingu w (...) P. P. (1) i doprowadzeniu tegoż Funduszu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń tychże osób, działając jako specjalista ds. kadr ułatwiła popełnienie tegoż przestępstwa zawierając w imieniu tegoż zakładu pracy umowy o pracę z 71 osobami w okresie od 16 lipca 2004 r. do 2 sierpnia 2004 r., czym pomogła w wyłudzeniu mienia znacznej wartości w kwocie łącznej 402.909,57 zł; stanowiących sumę dofinansowania na każdą z tychże osób niepełnosprawnych oraz w usiłowaniu wyłudzenia mienia w kwocie łącznej 97.639,36 zł; stanowiących sumę planowanego dofinansowania na każdą z tychże 70 osób niepełnosprawnych za okres od stycznia do lutego 2005 r. działając tym samym na szkodę tegoż Funduszu, tj. o przestępstwo z art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk i art.13 § 1 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk w zw. z art.12 kk ***************** Wyrokiem z dnia 21.09.2015r. Sąd Okręgowy w Poznaniu ( XVI K 8/10 ) orzekł co następuje : 1. oskarżonych: D. S. (1) , A. G. (1) i H. L. (1) uznał, w ramach I zarzutu, za winnych tego, że w okresie od 1 stycznia 2004r. do 31 grudnia 2004r. w P. , w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu, poprzez wprowadzenie w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy oraz wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez 607 niepełnosprawne osoby, zatrudnione fikcyjnie w (...) sp. zoo. w P. , doprowadzili ten Fundusz do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w kwocie 5.044.465,14 złotych, stanowiących sumę dofinansowań na każdą z tych osób niepełnosprawnych, działając tym samym na szkodę tego Funduszu, a następnie, w okresie od 1 stycznia 2005r. do 28 lutego 2005r., działając w ten sam sposób, usiłowali doprowadzić Państwowy Fundusz (...) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w kwocie 969.401,08 złotych, stanowiących sumę dofinansowań na każdą z 489 osób niepełnosprawnych, lecz zamierzonego celu nie osiągnęli z uwagi na odmowę dofinansowania przez Fundusz, w związku z podjętą kontrolą tegoż zakładu pracy, tj. przestępstwa z art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk i art.13 § 1 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk w zw. z art.11 § 2 kk w zw. z art.12 kk w zw. z art.4 § 1 kk i za to, na podstawie art.294 § 1 kk w zw. z art.11 § 3 kk , art.33 § 2 kk , art.4 § 1 kk , wymierzył oskarżonym kary: ⚫ D. S. (1) - 5 lat pozbawienia wolności oraz 300 stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 60 złotych, ⚫ A. G. (2) - 5 lat pozbawienia wolności oraz 300 stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 60 złotych, ⚫ H. L. (1) - 5 lat pozbawienia wolności oraz 300 stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 60 złotych, 2. oskarżonego P. P. (1) uznał, w ramach II zarzutu, za winnego tego, że w okresie od 1 lipca 2004r. do 31 grudnia 2004r. w P. , w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu z J. M. (1) ( wyłączonym w dniu 2.02.2017r. do odrębnego postępowania – II AKa 33/17 – dop. SA P-ń), poprzez wprowadzenie w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy oraz wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez 451 niepełnosprawne osoby, zatrudnione fikcyjnie w (...) doprowadził ten Fundusz do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w kwocie 1.873.127,54 zł; stanowiących sumę dofinansowań na każdą z tych osób niepełnosprawnych, działając tym samym na szkodę tego Funduszu, a następnie, w okresie od 1 stycznia 2005r. do 28 lutego 2005r., działając w ten sam sposób, usiłował doprowadzić Państwowy Fundusz (...) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w kwocie 589.918,03 zł; stanowiących sumę dofinansowań na każdego z 440 niepełnosprawnych pracowników, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na odmowę dofinansowania przez Fundusz w związku z podjętą kontrolą tego zakładu pracy, tj. przestępstwa z art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk i art.13 § 1 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk w zw. z art.11 § 2 kk w zw. z art.12 kk w zw. z art.4 § 1 kk i za to, na podstawie art.294 § 1 kk w zw. z art.11 § 3 kk , art.33 § 2 kk , art.4 § 1 kk wymierzył oskarżonemu kary 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 200 stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 60 złotych, 3. oskarżonego M. T. (1) uznał, w ramach zarzutów III i IV, za winnego tego, że w okresie od października 2004 r. do lutego 2005 r. w P. , w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru udzielenia pomocy P. P. (1) i J. M. (1) oraz D. S. (1) , A. G. (2) i H. L. (1) w dokonaniu przez nich oszustw polegających na wprowadzeniu w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy oraz wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy telemarketingu w (...) P. P. (1) oraz w (...) sp. z o.o. w P. i doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń, ułatwił popełnienie tych przestępstw przekazując trzykrotnie w imieniu firmy (...) P. P. (1) 110 niepełnosprawnym osobom ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń za 6 miesięcy w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia znacznej wartości 264.000 zł; z tytułu dofinansowania na ww. osoby na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. oraz przekazując w imieniu (...) sp. z o.o. w P. 70 niepełnosprawnym osobom ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń za 2 miesiące w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia wartości 56.000 zł; z tytułu dofinansowania na ww. osoby na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. , tj. przestępstwa z art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk w zw. z art.12 kk i art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.91 § 1 kk i art. 4 § 1 kk i za to, na podstawie art.19 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk w zw. z art.91 § 1 kk i art.33 § 2 kk , art.4 § 1 kk wymierzył oskarżonemu karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 120 stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 60 złotych, 4. na podstawie art.69 § 1 kk i art.70 § 1 pkt 1 kk w zw. z art.4 § 1 kk wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono oskarżonemu M. T. (1) na okres 4 lat próby, 5. oskarżonego K. L. (1) uznał, w ramach zarzutów V i VI, za winnego tego, że w okresie od kwietnia 2004r. do lutego 2005r. w P. , w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru udzielenia pomocy D. S. (1) , A. G. (2) i H. L. (1) oraz P. P. (1) i J. M. (1) w dokonaniu przez nich oszustw polegających na wprowadzeniu w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy oraz wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy telemarketingu w (...) sp. z o.o. w P. oraz w (...) P. P. (1) i doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń, ułatwił popełnienie tych przestępstw przekazując w imieniu (...) sp. z o.o. w P. czterokrotnie 100 niepełnosprawnym osobom ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń łącznie za 8 miesięcy w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia znacznej wartości 320.000 zł; z tytułu dofinansowania na ww. osoby na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. oraz przekazując w imieniu firmy (...) 40 niepełnosprawnym osobom ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń łącznie za 2 miesiące w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia wartości 32.000 zł; z tytułu dofinansowania na ww. osoby na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. , tj. przestępstwa z art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk w zw. z art.12 kk i art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.91 § 1 kk i art.4 § 1 kk i za to, na podstawie art.19 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk w zw. z art.91 § 1 kk i art.33 § 2 kk , art.4 § 1 kk wymierzył oskarżonemu karę 1 roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 130 stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 60 złotych, 6. na podstawie art.69 § 1 kk i art.70 § 1 pkt 1 kk , art.4 § 1 kk , wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu K. L. (1) na okres 4 lat próby, 7. oskarżonego B. W. (1) uznał, w ramach zarzutów VII i VIII, za winnego tego, że w okresie od czerwca 2004r. do lutego 2005r. w P. , w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru udzielenia pomocy P. P. (1) i J. M. (1) oraz D. S. (1) , A. G. (2) i H. L. (1) w dokonaniu przez nich oszustw polegających na wprowadzeniu w błąd Państwowego Funduszu (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy oraz wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy telemarketingu w (...) P. P. (1) oraz w (...) sp. z o.o. w P. i doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń, ułatwił popełnienie tych przestępstw przekazując trzykrotnie w imieniu firmy (...) , odpowiednio, czterdziestu, pięćdziesięciu i siedemdziesięciu, niepełnosprawnym osobom ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń za 6 miesięcy w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia wartości 128.000 zł; z tytułu dofinansowania na ww. osoby, na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. oraz przekazując w imieniu (...) sp. zoo. w P. 20 niepełnosprawnym osobom ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń za 2 miesiące w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia wartości 16.000 zł z tytułu dofinansowania na ww. 20 osób na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. , tj. przestępstwa z art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.12 kk i art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.91 § 1 kk i art.4 § 1 kk i za to, na podstawie art.19 § 1 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.91 § 1 kk i art.33 § 2 kk , art.4 § 1 kk i za to, na podstawie art.19 § 1 kk w zw. z art.286 § 1 kk , art.33 § 2 kk , art.4 § 1 kk wymierzył oskarżonemu karę 1 roku pozbawienia wolności oraz karę 70 stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 60 złotych, 8. na podstawie art.69 § 1 kk i art.70 § 1 pkt 1 kk , art.4 § 1 kk wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu B. W. (1) na okres 3 lat próby, 9. oskarżonego S. J. (1) uznał, w ramach zarzutu IX, za winnego tego, że w okresie od kwietnia 2004r. do lutego 2005r. w P. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając czynem ciągłym i z góry powziętym zamiarem udzielenia pomocy D. S. (1) , A. G. (2) i H. L. (1) , w dokonaniu przez nich oszustwa polegającego na wprowadzeniu w błąd Państwowy Fundusz (...) w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy, wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy telemarketingu w (...) sp. z o.o. i doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń, ułatwił popełnienie tego przestępstwa przekazując czterokrotnie, 50 niepełnosprawnym osobom, ankiety do wypełniania, które następnie nie były wykorzystywane przez zakład pracy oraz przekazując pieniądze z tytułu wynagrodzeń łącznie za 8 miesięcy, w niepełnej wysokości i uzyskując od nich potwierdzenia odbioru pełnych kwot wynagrodzenia, czym pomógł w wyłudzeniu mienia znacznej wartości 160 000 zł z tytułu dofinansowania na ww. 50 osób na szkodę Państwowego Funduszu (...) w W. , tj. o przestępstwo z art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk i art.294 § 1 kk w zw. z art.12 kk w zw. z art.4 § 1 kk , i za to, na podstawie art.19 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk oraz art.33 § 2 kk , art.4 § 1 kk wymierzył oskarżonemu karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 70 stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 60 złotych, 10. na podstawie art.69 § 1 kk i art.70 § 1 pkt 1 kk , art.4 § 1 kk wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu S. J. (1) na okres 3 lat próby, 11. oskarżoną M. O. (1) uznał za winną przestępstwa z art.18 § 3 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk i art.13 § 1 kk w zw. z art.286 § 1 kk w zw. z art.11 § 2 kk w zw. z art.12 kk , popełnionego w sposób wyżej opisany w punkcie X, uzupełniając kwalifikację zarzucanego jej przestępstwa o art.4 § 1 kk , przyjmując, że oskarżona pomogła w wyłudzeniu mienia w kwocie 411.506,09 zł; zawierając umowy o pracę z 72 osobami oraz pomogła w usiłowaniu wyłudzenia mienia w kwocie 100.620,72 zł; i za to, na podstawie art.19 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk , art.33 § 2 kk , art.4 § 1 kk wymierzył oskarżonej karę 1 roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 150 stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 30 złotych, 12. na podstawie art.69 § 1 kk i art.70 § 1 pkt 1 kk w zw. z art.4 § 1 kk , wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonej M. O. (1) na okres 4 lat próby, 13. na podstawie art.46 § 1 kk w zw. z art.4 § 1 kk orzekł wobec oskarżonych D. S. (1) , A. G. (1) i H. L. (1) solidarnie obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Państwowego Funduszu (...) z siedzibą w W. kwoty 5.019.012,84 złotych, w tym: ⚫ do kwoty 56.000 zł; solidarnie także z M. T. (1) , ⚫ do kwoty 320.000 zł; solidarnie także z K. L. (1) , ⚫ do kwoty 16.000 zł; solidarnie także z B. W. (1) , ⚫ do kwoty 160.000 zł; solidarnie także ze S. J. (1) , ⚫ do kwoty 342.142,54 zł; solidarnie z H. W. ( wyłączona w dniu 2.02.2017r. do odrębnego postępowania – II AKa 34/17 – dop. SA P-ń ), 14. na podstawie art.46 § 1 kk w zw. z art.4 § 1 kk orzekł wobec oskarżonego P. P. (1) obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Państwowego Funduszu (...) z siedzibą w W. kwoty 1.863.912,23 złotych, w tym: ⚫ do kwoty 1.863.912,23 zł; solidarnie z J. M. (1) , ⚫ do kwoty 264.000 zł; solidarnie także z M. T. (1) , ⚫ do kwoty 32.000 zł; solidarnie także z K. L. (1) , ⚫ do kwoty 128.000 zł; solidarnie także z B. W. (1) , ⚫ do kwoty 411.506,09 zł; solidarnie także z M. O. (1) , 15. na podstawie art.46 § 1 kk w zw. z art.4 § 1 kk orzekł wobec oskarżonego M. T. (1) obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Państwowego Funduszu (...) z siedzibą w W. , solidarnie kwot: ⚫ z D. S. (1) , A. G. (2) , H. L. (1) – 56.000 zł; ⚫ z P. P. (1) i J. M. (1) – 264.000 zł; 16. na podstawie art.46 § 1 kk w zw. z art.4 § 1 kk orzekł wobec oskarżonego K. L. (1) obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Państwowego Funduszu (...) z siedzibą w W. , solidarnie kwot: ⚫ z D. S. (1) , A. G. (2) , H. L. (1) – 320.000 zł; ⚫ z P. P. (1) i J. M. (1) – 32.000 zł; 17. na podstawie art.46 § 1 kk w zw. z art.4 § 1 kk orzekł wobec oskarżonego B. W. (1) obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Państwowego Funduszu (...) z siedzibą w W. , solidarnie kwot: ⚫ z D. S. (1) , A. G. (2) , H. L. (1) – 16.000 zł; ⚫ z P. P. (1) , J. M. (1) – 128.000 zł; 18. na podstawie art.46 § 1 kk w zw. z art.4 § 1 kk orzekł wobec oskarżonego S. J. (1) obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Państwowego Funduszu (...) z siedzibą w W. , solidarnie z D. S. (1) , A. G. (2) , H. L. (1) kwoty 160.000 zł. 19. na podstawie art.46 § 1 kk w zw. z art.4 § 1 kk orzekł wobec oskarżonej M. O. (1) obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Państwowego Funduszu (...) z siedzibą w W. , solidarnie P. P. (1) , J. M. (1) kwoty 411.506,09 złotych. 20. na podstawie art.624 kpk sąd I instancji zwolnił oskarżonych od zwrotu Skarbowi Państwa kosztów sądowych, w tym na podstawie art.17 ust.1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 ze zm.) nie wymierzył im opłat. ***************** Z wyrokiem tym nie zgodzili się obrońcy oskarżonych : D. S. (1) , A. G. (1) , P. P. (1) , H. L. (1) , K. L. (1) , J. M. (1) , M. T. (1) , S. J. (1) , B. W. (1) , M. O. (1) oraz H. W. . W trakcie niniejszego postępowania, na podstawie art.34 § 3 kpk ze sprawy wyłączono ( vide: postanowienie z dnia 2.02.2017r. – k.21137) sprawy oskarżonych J. M. (1) i H. W. do odrębnego postępowania ( vide: II AKa 33/17 i II AKa 34/17 ). Z tego też powodu odpowiedzialność ww. dwojga oskarżonych nie była przedmiotem rozpoznania Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w niniejszej sprawie. Obrońca oskarżonego D. S. (1) z wyboru adw. P. S. zaskarżył przedmiotowy wyrok w części, tj. co do pkt 1 i 15 w zakresie dot. ww., na korzyść oskarżonego ( vide: k.20076-20097 – tom 102 ). Powołując się na treść art.438 pkt 1 kpk obrońca zarzucił ww. orzeczeniu : 1. naruszenie art.26a ust.1 w zw. z art.26b ust.1 ustawy z dnia 27.08.1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych poprzez ich błędną wykładnię polegającą na wadliwym uznaniu, że o przyznaniu pracodawcy dofinansowania z PFRON decyduje faktyczne świadczenie pracy przez pracownika, podczas gdy przepis ten wprost wskazuje na przesłankę zatrudnienia, a zatem samego tylko istnienia stosunku pracy, 2. naruszenie art.22 § 1 kp oraz art.83 § 1 kc w zw. z art.300 kp poprzez ich niezastosowanie w sytuacji gdy dla oceny istnienia bądź pozorności (fikcyjności) stosunku pracy konieczne jest odniesienie się do wskazanych w powołanych przepisach elementów charakteryzujących ten stosunek prawny, takich jak świadczenie pracy na ryzyko i pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wskazanym, za ustalonym wynagrodzeniem, jak również przesłanek uznania czynności prawnej za pozorną (fikcyjną), 3. naruszenie art.81 § 1 kp poprzez jego niezastosowanie pomimo, że w przypadku przestoju pracy przedsiębiorstwa za okres niewykonywania pracy przysługuje pracownikowi w odpowiednim zakresie wynagrodzenie, przy czym jedyną przesłanką do powstania roszczenia o wynagrodzenie jest gotowość pracownika do jej świadczenia, 4. naruszenie art.11 § 1, 2 i 3 kk poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przestępstwo z art.286 § 1 kk pozostaje w zbiegu kumulatywnym z art.294 § 1 kk , podczas gdy przepis art.294 § 1 kk nie określa samodzielnie znamion typu czynu zabronionego i wyklucza tym samym zastosowanie konstrukcji kumulatywnego zbiegu przepisów w przypadku popełnienia oszustwa w typie kwalifikowanym, co doprowadziło tym samym do błędnego zastosowania przez sąd I instancji przepisu art.11 § 3 kk i wymierzeniu kary oskarżonemu wyłącznie na podstawie przepisu przewidującego karę najsurowszą ( art.294 § 1 kk ), 5. naruszenie art.286 § 1 kk poprzez błędną wykładnię pojęcia niekorzystnego rozporządzenia mieniem, stanowiącego znamię wspomnianego czynu zabronionego i utożsamiania go ze szkodą, 6. naruszenie art.46 kk poprzez błędną wykładnię pojęcia szkody i utożsamianie jej z pojęciem rozporządzenia mieniem, 7. naruszenie art.18 § 1 kk poprzez jego błędne zastosowanie polegające na wskazaniu w opisie czynu, jakoby oskarżony miał działać wspólnie i w porozumieniu z innymi sprawcami, podczas gdy nie wynika to z przyjętej przez sąd kwalifikacji prawnej czynu, 8. naruszenie art.55 kk poprzez brak jego zastosowania polegający na nieuwzględnieniu przy wymiarze kary w stosunku do oskarżonego D. S. (1) jedynie tych okoliczności, które dotyczą jego osobiście. Reasumując, apelujący wniósł o : 1. zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów w całości, ewentualnie z ostrożności procesowej : 2. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności w niższym wymiarze, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Z kolei w dniu 28.10.206r. do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wpłynęło pismo ww. obrońcy z dnia 25.10.2016r. ( vide: k.20956 ), w którym wnosił on o potraktowanie jako „załącznika uzupełniającego apelację” pisma z dnia 10.02.2016r. wniesionego przez adw. M. G. (1) a zatytułowanego „Apelacja obrońcy D. S. (1) ” ( w formie z właściwym dla tego oskarżonego uzasadnieniem na k.20515-20516 w zw. z k.20518-20566 ). W piśmie tym zawarte zostały z kolei zarzuty obrazy art.396 § 2 i 3 kpk w zw. z art.7 kpk , art.177 § 1 i 2 kpk , art.410 kpk ; art.7 kpk w zw. z art.92 kpk w zw. art.410 kpk ; art.6 kpk i art.96 § 1 kpk w zw. z art.374 § 1 kpk i art.390 § 1 kpk ; art.167 kpk w zw. z art.410 kpk w zw. z art.36 pkt 2 ustawy z dnia 27.09.2013r.; art.191 § 2 kpk w zw. z art.183 § 1 kpk ; art.186 § 1 kpk ; art.167 § 1 kpk i art.193 § 1 kpk w zw. z art.9 kpk w zw. z art.36 pkt 2 ustawy z dnia 27.09.2013r.; art.413 § 2 pkt 1 kpk ; art.418 § 1 kpk ; art.424 § 1 pkt 1 kpk ; art.410 kpk w zw. z art.7 kpk w zw. z art.4 kpk i art.2 § 2 kk ( tak w oryginale na k.20522v ), błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia oraz rażącej niewspółmierności orzeczonych kar pozbawienia wolności i grzywny. Reasumując, ww. wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę tego orzeczenia i wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności w niższym wymiarze, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Obrońca oskarżonego A. G. (1) z wyboru adw. S. S. (1) zaskarżył orzeczenie w części dot. ww., tj. odnośnie pkt 1 i 15 ( vide: k.20232-20245 – tom 103 ). Powołując się na treść art.427 § 2 kpk i art.438 pkt 2 i 3 kpk zarzucił temu wyrokowi : 1. błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mające wpływ na treść orzeczenia, polegające na : a) błędnym przyjęciu, że oskarżony A. G. działał wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, obejmując swoim zamiarem wprowadzenie w błąd PFRON w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy oraz wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez niepełnosprawne osoby, czym doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez ten Fundusz, b) niezasadnym przyjęciu, że umowy o praca zawierane z osobami niepełnosprawnymi miały charakter pozorny, albowiem wprowadziły Fundusz w błąd co do faktu zatrudnienia osób niepełnosprawnych i wysokości wynagrodzenia, c) błędnym ustaleniu, że warunkiem koniecznym do uzyskania dofinansowania z PFRON było rzeczywiste świadczenie pracy przez osoby niepełnosprawne i wysokość wypłaconego im wynagrodzenia, d) nieprawidłowym przyjęciu, że łączne niekorzystne rozporządzenie mieniem przez PFRON z siedzibą w W. wyniosło 5.019.012,84 zł; 2. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, w szczególności naruszenie : a) art.5 § 2 kpk poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść oskarżonego A. G. wątpliwości, których nie usunięto w postępowaniu dowodowym w zakresie odnoszącym się do kwestii nieustalenia przez Sąd jakie konkretnie czynności podejmował oskarżony A. G. , które doprowadziły do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez PFRON, b) art.7 kpk poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i nie zastosowanie zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, w szczególności przy dokonywaniu oceny wyjaśnień oskarżonego ora zeznań świadków, m.in. S. G. (1) , P. U. (1) , A. K. (1) , G. M. (1) , R. J. (1) , P. J. , A. B. (1) , D. W. (1) , J. G. (1) , B. J. , J. P. , R. P. , P. G. , D. K. , E. M. , G. K. (1) i W. D. , c) art.170 § 1 pkt 4 i 5 kpk poprzez niezasadne oddalenie wniosku dowodowego obrońcy oskarżonego A. G. o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości celem ustalenia kwot dofinansowania otrzymanych przez (...) sp. z o.o. w roku 2004 z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy jak również w celu ustalenia jakie kwoty dofinansowania zostały przekazane na rzecz Zakładowego Funduszu (...) zgodnie z art.26a ust.5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnienia osób niepełnosprawnych . Reasumując, obrońca oskarżonego na podstawie art.437 § 1 kpk wniósł o : 1. zmianę wyroku w zaskarżonej części i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie 2. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sądu I instancji. Kolejny obrońca oskarżonego A. G. (1) z wyboru adw. M. P. (1) zaskarżył wyrok na korzyść ww. w całości, tj. odnośnie pkt 1 i 15 ( vide: k.20417-20433 – tom 104 ). Skarżący ten, odwołując się do treści art.438 pkt 1, 2 i 3 kpk zarzucił zaskarżonemu wyrokowi : 1. obrazę przepisów postępowania karnego, mająca wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. a) art.7 kpk w zw. z art.410 kpk poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wkroczenie w sferę dowolności tych ocen bez dokonania kompleksowej i wzajemnej jego analizy wyrażającej się m.in. ⚫ w arbitralnym uznaniu za niewiarygodne wyjaśnień oskarżonego A. G. w zakresie, w jakim oskarżony wskazywał iż w spółce zajmował się wyłącznie handlem złomem złota oraz, że nie miał wiedzy o działalności spółki dot. zatrudniania osób niepełnosprawnych w charakterze telemarketerów, ⚫ dowolnym przyjęciu, iż osoby niepełnosprawne zatrudnione w (...) Sp. z o.o. w okresie od stycznia 2004r. do lutego 2005r. w rzeczywistości nie świadczyły żadnej pracy mimo, iż przeczą temu zeznania wszystkich przesłuchanych w sprawie osób niepełnosprawnych, a nadto sytuacja tych osób była zróżnicowana, albowiem były zatrudnione na różnych stanowiskach, a przyjęcie uproszczenia, iż sytuacja każdej z tych osób była identyczna doprowadziła Sąd do absurdalnego wniosku, iż całość dofinansowania była nienależna i to mimo bezspornego świadczenia pracy na rzecz spółki przez szereg pracowników jak chociażby A. G. (1) ( s.847 uzasadnienia ), ⚫ dowolnym i niepopartym żadnymi dowodami ustaleniu, iż adekwatną do możliwości oskarżonego stawką dzienną grzywny jest kwota 60 zł; b) art.6 kpk w zw. z art.396 § 2 kpk polegającą na niezapewnieniu oskarżonemu prawa do obrony i naruszeniu przysługujących mu w tym zakresie gwarancji procesowych poprzez przesłuchanie ogromnej ilości świadków przez sądy wezwane pomimo nieistnienia przeszkód „zbyt trudnych do usunięcia” – w szczególności w świetle konsekwencji, jakie przesłuchanie świadków przez różnej sądy na terenie całej Rzeczypospolitej Polskiej miało dla możliwości realizacji prawa do obrony oskarżonego, jak i możliwości bezpośredniego oceniania zeznań świadków przez sąd orzekający w sprawie, c) art.399 § 1 kpk poprzez zmianę, mimo braku uprzedzenia na niekorzyść oskarżonego kwalifikacji prawnej zarzucanego mu czynu, tj. pierwotnie z zarzutu popełnienia czynu z art.286 § 1 kk oraz usiłowania popełnienia czynu z art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk w zw. z art.12 kk i przypisanie oskarżonemu popełnienia czynu z art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk i usiłowania popełnienia czynu z art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk w zw. z art.11 § 2 kk w zw. z art.12 kk , co naruszyło prawo oskarżonego do obrony, 2. na wypadek niepodzielenia powyższej argumentacji podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na : a) przyjęciu że A. G. wspólnie z innymi oskarżonymi podjął na początku 2004r. decyzję o fikcyjnym zatrudnieniu niepełnosprawnych oraz iż oskarżony ten nie zajmował się wyłącznie fragmentem działalności spółki związanym z obrotem złotem i że nie zakończył on działalności w spółce w czerwcu 2004r., podczas gdy w rzeczywistości oskarżony A. G. jako pracownik i wspólnik spółki zajmował się wyłącznie obrotem złomem złota i nie podejmował żadnych decyzji związanych z zatrudnieniem telemarketerów, a swoja pracę w spółce zakończył w połowie 2004r., b) przyjęciu, że oskarżony wprowadził w błąd PFRON w W. co do podjęcia pracy i świadczenia pracy oraz wysokości wypłacanego wynagrodzenia, podczas gdy w rzeczywistości osoby te rzeczywiście nawiązały ze spółką umowy o prace, a zatem należało im się wynagrodzenie już za sam fakt pozostania w gotowości do świadczenia pracy, a nadto z uwagi na błędy systemu PFRON wypłacał dofinansowanie jak dla osoby zatrudnionej co najmniej za minimalne wynagrodzenie nawet wówczas gdy spółka wskazywała rzeczywistą ( niższą niż minimalną ) wysokość wypłaconego wynagrodzenia, c) przyjęciu, że umowy o prace zawierane przez spółkę (...) . z o.o. z osobami niepełnosprawnymi były umowami fikcyjnymi mimo, iż z zeznań pracowników spółki wynika, że nie godzili się ono na żadną fikcyjność zawieranych umów o pracę, a zatem nie było miedzy pracownikami a zarządem spółki żadnego porozumienia co do pozorności zawieranych umów, 3. a w konsekwencji obrazę przepisów prawa materialnego, tj. : a) art.286 § 1 kk w zw. z art.294 § 1 kk i w zw. z art.12 kk poprzez ich zastosowanie w sytuacji gdy zachowanie oskarżonego nie wypełnia znamion w przepisach tych wskazanych, b) art.286 § 1 kk w zw. z art.1 § 1 kk poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż PFRON dokonał niekorzystnego rozporządzenia mieniem mimo, iż dokonywał dopłat w zw. z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych na podstawie rzeczywiście zawartych i prawnie skutecznych umów o pracę, c) art.18 § 1 kk poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zachowanie oskarżonego A. G. wypełniło znamiona „wspólnie i w porozumieniu z D. S. i H. L. wyłącznie z uwagi na fakt, że do czerwca 2004r. oskarżony ten zajmował się sprawami spółki związanymi wyłącznie z obrotem złomem złota, a tym samym był postrzegany przez pracowników jako osoba podejmująca decyzje w spółce, d) art.300 kp w zw. z art.83 § 1 kc poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu za pozorne umów o prcę wyłącznie z uwagi na fakt, że jedna ze stron – Pracodawca, nie była w rzeczywistości zainteresowana zatrudnieniem pracownika i dążyła w ocenie Sądu wyłącznie do uzyskania dofinansowania z PFRON, podczas gdy druga strona tj. pracownik w chwili zawierania umowy jak i w okresie późniejszym nie wyrażała zgody na pozorność zatrudnienia i była przekonana, o tym że obniżone wynagrodzenie wiąże się z okresem przestoju i brakiem zleceń, e) art.26a – 26c ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych poprzez ich błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, iż dofinansowanie miesięczne nie było należne pracodawcy jeżeli zatrudnieni niepełnosprawni nie świadczą w danych okresie pracy ( faktycznie nie wykonują żadnych czynności poza pozostawaniem w gotowości do pracy ) oraz gdy osoby te faktycznie otrzymywały całości wynagrodzenia wskazanego we wnioskach o dofinansowanie oraz że PFRON z uwagi na te okoliczności odmówiłby wypłaty dofinansowania, mimo iż obowiązujące do 2012r. przepisy ww. ustawy nie uzależniały uprawnienia do otrzymywania dofinansowania od takich okoliczności jak faktyczna i terminowa wypłata wynagrodzenia czy też faktyczne wykonywanie pracy a nie pozostawanie w gotowości do świadczenia pracy, a zatem brak było podstawy prawnej do PFRON do odmowy wypłaty dofinansowania. Reasumując, obrońca ten wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego A. G. od zarzucanego mu czynu. Z ostrożności procesowej wnosił nadto – z uwagi na naruszenie prawa oskarżonego do obrony poprzez dotychczasowy sposób przeprowadzania dowodów z przesłuchania świadków – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości co do oskarżonego A. G. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, albowiem zdaniem apelującego konieczne jest przeprowadzanie na nowo przewodu w całości. Jedynie z uzasadnienia apelacji ( s.17 - vide: k.20433 ) wynika także kolejny zarzut, a mianowicie rażącej niewspółmierności kary. Obrońca oskarżonego P. P. (1) z wyboru adw. B. S. (1) zaskarżył przedmiotowy wyrok w części, tj. co do pkt 2 i 16 w zakresie dot. ww., na korzyść oskarżonego ( vide: k.20145-20166 – tom 103 ). Powołując się na treść art.438 pkt 1 kpk obrońca zarzucił ww. orzeczeniu analogicznie jak obrońca oskarżonego D. S. : 1. naruszenie art.26a ust.1 w zw. z art.26b ust.1 ustawy z dnia 27.08.1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych poprzez ich błędną wykładnię polegającą na wadliwym uznaniu, że o przyznaniu pracodawcy dofinansowania z PFRON decyduje faktyczne świadczenie pracy przez pracownika, podczas gdy przepis ten wprost wskazuje na przesłankę zatrudnienia, a zatem samego tylko istnienia stosunku pracy, 2. naruszenie art.22 § 1 kp oraz art.83 § 1 kc w zw. z art.300 kp poprzez ich niezastosowanie w sytuacji gdy dla oceny istnienia bądź pozorności (fikcyjności) stosunku pracy konieczne jest odniesienie się do wskazanych w powołanych przepisach elementów charakteryzujących ten stosunek prawny, takich jak świadczenie pracy na ryzyko i pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wskazanym, za ustalonym wynagrodzeniem, jak również przesłanek uznania czynności prawnej za pozorną (fikcyjną), 3. naruszenie art.81 § 1 kp poprzez jego niezastosowanie pomimo, że w przypadku przestoju pracy przedsiębiorstwa za okres niewykonywania pracy przysługuje pracownikowi w odpowiednim zakresie wynagrodzenie, przy czym jedyną przesłanką do powstania roszczenia o wynagrodzenie jest gotowość pracownika do jej świadczenia, 4. naruszenie art.11 § 1, 2 i 3 kk poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przestępstwo z art.286 § 1 kk pozostaje w zbiegu kumulatywnym z art.294 § 1 kk , podczas gdy przepis art.294 § 1 kk nie określa samodzielnie znamion typu czynu zabronionego i wyklucza tym samym zastosowanie konstrukcji kumulatywnego zbiegu przepisów w przypadku popełnienia oszustwa w typie kwalifikowanym, co doprowadziło tym samym do błędnego zastosowania przez sąd I instancji przepisu art.11 § 3 kk i wymierzeniu kary oskarżonemu wyłącznie na podstawie przepisu przewidującego karę najsurowszą ( art.294 § 1 kk ), 5. naruszenie art.286 § 1 kk poprzez błędną wykładnię pojęcia niekorzystnego rozporządzenia mieniem, stanowiącego znamię wspomnianego czynu zabronionego i utożsamiania go ze szkodą, 6. naruszenie art.46 kk poprzez błędną wykładnię pojęcia szkody i utożsamianie jej z pojęciem rozporządzenia mieniem, 7. naruszenie art.18 § 1 kk poprzez jego błędne zastosowanie polegające na wskazaniu w opisie czynu, jakoby oskarżony miał działać wspólnie i w porozumieniu z innymi sprawcami, podczas gdy nie wynika to z przyjętej przez sąd kwalifikacji prawnej czynu, 8. naruszenie art.55 kk poprzez brak jego zastosowania polegający na nieuwzględnieniu przy wymiarze kary w stosunku do oskarżonego P. P. (1) jedynie tych okoliczności, które dotyczą jego osobiście. Reasumując, apelujący wniósł o : 1. zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów w całości, ewentualnie z ostrożności procesowej : 2. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności w niższym wymiarze, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. W dniu 29.02.2016r. do Sądu Okręgowego w Poznaniu wpłynęło pismo procesowe oskarżonego P. P. (1) nazwane przez ww. „ apelacją ”. Oskarżony zarzucał sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art.396 § 2 kpk w zw. z art.6 kpk , art.42 ust.2 w zw. z art.45 i art.32 ust.1 Konstytucji RP , art.171 § 1 i 4 kpk w zw. z art.4 i kpk , art.366 kpk w zw. z art.6 kpk . Wnosił w nim o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do sądu I instancji celem ponownego rozpoznania ( vide: k.20329-20336 – tom 104 ). Zarządzeniem z dnia 1.04.2016r. upoważniony sędzia Sądu Okręgowego w Poznaniu odmówił przyjęcia ww. pisma ( vide: k.20445 ), wskazując, że oskarżony nie uzupełnił w terminie jego braków formalnych do czego wezwano go zarządzeniem z dnia 29.02.2016r. ( vide: k.20338 – tom 104 ). Postanowieniem z dnia 23.05.2016r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu nie uwzględnił zażalenia oskarżonego ( data wpływu wraz z podpisanym egz. pisma z dnia 20.02.2016r. – 15.04.2016r. i utrzymał w mocy cyt. zarządzenie z dnia 23.05.2016r. ( vide: k.20585 – tom 105 ). Z uwagi na treść art.446 § 1 kpk Sąd Apelacyjny pismo to potraktował wyłącznie jako załącznik do cyt. powyżej apelacji obrońcy, tj. adw. B. S. (1) . Z kolei w dniu 28.10.206r. do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wpłynęło pismo ww. obrońcy z dnia 25.10.2016r. ( vide: k.20954 ), w którym wnosił on o potraktowanie jako „załącznika uzupełniającego apelację” pisma z dnia 10.02.2016r. wniesionego przez adw. M. G. (1) a zatytułowanego „Apelacja obrońcy D. S. (1) ” ( vide: k.20167-20212 ). W piśmie tym zawarte zostały z kolei zarzuty obrazy art.396 § 2 i 3 kpk w zw. z art.7 kpk , art.177 § 1 i 2 kpk , art.410 kpk ; art.7 kpk w zw. z art.92 kpk w zw. art.410 kpk ; art.6 kpk i art.96 § 1 kpk w zw. z art.374 § 1 kpk i art.390 § 1 kpk ; art.167 kpk w zw. z art.410 kpk w zw. z art.36 pkt 2 ustawy z dnia 27.09.2013r.; art.191 § 2 kpk w zw. z art.183 § 1 kpk ; art.186 § 1 kpk ; art.167 § 1 kpk i art.193 § 1 kpk w zw. z art.9 kpk w zw. z art.36 pkt 2 ustawy z dnia 27.09.2013r.; art.413 § 2 pkt 1 kpk ; art.418 § 1 kpk ; art.424 § 1 pkt 1 kpk ; art.410 kpk w zw. z art.7 kpk w zw. z art.4 kpk i art.2 § 2 kk ( tak w oryginale na k.20170 – dop. SA P-ń ), błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia oraz rażącej niewspółmierności orzeczonych kar pozbawienia wolności i grzywny. Reasumując, ww. wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę tego orzeczenia i wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności w niższym wymiarze, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Obrońca oskarżonych H. L. (1) i K. L. (1) z wyboru adw. J. R. zaskarżył wyrok w zakresie dot. ww., tj. co do pkt 1, 15, 17, 18, 19, 20, 22 oraz odpowiednio co do pkt 5, 6, 16 i 18. Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi : I. odnośnie oskarżonego H. L. (1) : 1. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na wydanie orzeczenia w przedmiotowej sprawie, tj. art.410 kpk poprzez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku postępowania i przyjęcie, iż H. L. (1) był dyrektorem (...) Sp z o.o., kiedy w rzeczywistości zajmował on w przedmiotowej firmie w zdecydowanie dłuższym wymiarze czasowym inne stanowiska, w konsekwencji doprowadziło to do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegających na przyjęciu, że H. L. odegrał niepośrednią rolę oraz był współtwórcą i współsprawcą przedsięwzięcia polegającego na uzyskaniu środków finansowych z PFRON na rzecz (...) Sp. z o.o. podczas gdy cała działalnością kierowali pozostali oskarżeni D. S. i A. G. , 2. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na wydanie orzeczenia w przedmiotowej sprawie, tj. art.7 kpk poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów jakoby oskarżony H. L. mógł dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa, pomimo iż zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna zaświadcza, iż w okresie objętym zarzutem oskarżony przebywał wielokrotnie w szpitalu ze względu na słaby stan zdrowia, co doprowadziło do konieczności wykonania przeszczepu nerki, w konsekwencji doprowadziło to do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegających na przyjęciu, że : a) ciężka choroba H. L. (1) w okresie objętym zarzutem nie przeszkadzała oskarżonemu w dokonywaniu przestępstwa w sytuacji, gdy faktycznie H. L. poddawany był wielokrotnej hospitalizacji i przebywał poza miejscem pracy, a właściwie tej pracy nie świadczył, b) H. L. pomimo ciężkiej choroby w okresie objętym zarzutem wykonywał przestępny proceder poprzez przekazywanie niepełnosprawnym pracownikom wynagrodzenia jako kurier, 3. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na wydanie orzeczenia w przedmiotowej sprawie, tj. art.396 § 3 kpk w zw. z art.6 kpk poprzez przeprowadzanie dowodów z przesłuchania świadków w drodze pomocy prawnej bez uwzględnienia, iż terminy przesłuchania wyznaczane były w tym samym dniu przez różne sądy wezwane, co uniemożliwiało udział oskarżonego w posiedzeniach i naruszyło jego prawo do obrony i udziału w postępowaniu, 4. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu: a) H. L. (1) , nie mając swobodnego dostępu do rachunku bankowego firmy (...) pobierał w imieniu własnym i na swoją rzecz pieniądze z banku (...) , na które przelewane były środki z PFRON pomimo, iż oskarżony każdorazowo przekazywał pobrane środki przełożonym, w szczególności D. S. , b) wyłącznej winy oskarżonych D. S. (1) , A. G. (1) , H. L. (1) w sytuacji gdy dokonanie czynu zabronionego nie byłoby możliwe bez udziału osób trzecich – zatrudnionych pracowników, co miało wpływ na wymierzone oskarżonym kary c) wyliczenia kwoty niekorzystnego rozporządzenia mieniem, w ten sposób, że Sad oparł je na łącznej kwocie wypłaconego dofinansowania, w sytuacji gdy część z tych środków została z powrotem wpłacona na poczet obowiązujących wpłat do PFRON, część tych kwot stanowiła wynagrodzenie, choćby niepełne dla pracowników a tym samym wysokość niekorzystnego rozporządzenia mieniem winna zostać umniejszona o ww. kwoty, II. odnośnie oskarżonego K. L. (1) : 5. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na wydanie orzeczenia w przedmiotowej sprawie, tj. art.396 § 3 kpk w zw. z art.6 kpk poprzez przeprowadzanie dowodów z przesłuchania świadków w drodze pomocy prawnej bez uwzględnienia, iż terminy przesłuchania wyznaczane były w tym samym dniu przez różne sądy wezwane, co uniemożliwiało udział oskarżonego w posiedzeniach i naruszyło jego prawo do obrony i udziału w postępowaniu, 6. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu: a) K. L. (1) , jako pracownik lombardu stanowiącego własność spółki (...) Sp. z o.o. był świadomy komu i w jakim celu przekazuje wynagrodzenie za prace, pełniąc rokę kuriera czym mógł dokonać oszustwa na szkodę PFRON pomimo, iż oskarżony nie miał świadomości, ani nawet podejrzenia działalności przestępnej, wiedzy na temat osób, którym przekazywał pieniądze, ani też wiedzy na temat tego w jakiej kwocie znajdowały się pieniądze przekazywane w zaklejonych kopertach, b) wyłącznej winy oskarżonych D. S. (1) , A. G. (1) , H. L. (1) oraz pomocnictwa w popełnieniu czynu zabronionego przez K. L. (1) i innych, w sytuacji gdy dokonanie czynu zabronionego nie byłoby możliwe bez udziału osób trzecich – zatrudnionych pracowników, co miało wpływ na wymierzone oskarżonym kary, c) wyliczenia kwoty niekorzystnego rozporządzenia mieniem, w ten sposób, że Sad oparł je na łącznej kwocie wypłaconego dofinansowania, w sytuacji gdy część z tych środków została z powrotem wpłacona na poczet obowiązujących wpłat do PFRON, część tych kwot stanowiła wynagrodzenie, choćby niepełne dla pracowników a tym samym wysokość niekorzystnego rozporządzenia mieniem winna zostać umniejszona o ww. kwoty. Reasumując, wniósł on o uniewinnienie H. L. (1) i K. L. (1) od zarzucanych im czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Poznaniu. Obrońca oskarżonego M. T. (1) z wyboru adw. G. R. zaskarżył wyrok w całości w zakresie dot. swojego mandanta ( vide: k.20387-20404 – tom 104 ). Powołując się na treść art.427 § 2 kpk oraz art.438 pkt 1, 2, 3 kpk zarzucił on temu orzeczeniu : 1. obrazę przepisów postępowania, które miały wpływ na treść wyroku poprzez : a) naruszenie art.4 i 7 kpk w zw. z art.6, 167 § 1 i 193 § 1 kpk poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, podjęcie tej oceny w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, w sposób wykluczający możliwość ustalenia prawdy obiektywnej, a polegające na : ⚫ uznaniu, iż wyjaśnienia oskarżonego M. T. są wiarygodne tylko w części dot. faktu jego zatrudniania w firmie (...) P. P. i pracy na rzecz spółki (...) Sp. z o.o. a niewiarygodne w zakresie wiedzy tego oskarżonego co do faktycznej działalności tych firm w części dot. zatrudniania osób niepełnosprawnych, jeżeli z przeprowadzonych dowodów wynikają okoliczności odmienne, ⚫ uznaniu, iż z zeznań świadków B. K. , M. M. , M. trojanowskiego, L. H. , A. B. , I. F. , B. W. czy R. S. można wywieść wniosek o winie i zamiarze oskarżonego, a ponadto jego świadomości co do uczestnictwa w przestępczym procederze, jeżeli świadkowie wskazywali jedynie sposób otrzymywania wynagrodzenia, ⚫ M. T. (1) obejmował świadomości i akceptował zachowania współoskarżonych P. P. , J. M. , D. S. , A. G. i H. L. oraz rozumiał ich cel i znaczenie, jeżeli z jego wyjaśnień wynikają okoliczności odmienne, ⚫ odmowę wiary wyjaśnieniom M. T. co do charakteru jego pracy na rzecz firm (...) Sp. z o.o. i (...) P. P. (1) i sposobu wykonywania obowiązków pracowniczych bez wskazania przyczyn tego rodzaju oceny, ⚫ braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości i rachunkowości na okoliczność ustalenia wysokości szkody wyrządzonej przestępstwem i w konsekwencji niezasadnym ustaleniu wysokości szkody wyrządzonej przestępstwem jedynie na podstawie wartości kwoty przekazanej przez PFRON tytułem dofinansowania na rzecz firm (...) Sp. z o.o. i (...) P. P. (1) , b) naruszenie art.193 § 1 kpk poprzez samodzielne stwierdzenie okoliczności, które wymagając widomości specjalnych poprzez uznanie, iż faktyczna wartość szkody stanowi cała wartość kwoty przekazanej przez PFRON tytułem dofinansowania na rzecz firm (...) Sp. z o.o. i (...) P. P. (1) , jeżeli z kwoty tej finansowano wynagrodzenia osób niepełnosprawnych i szereg należności publicznoprawnych, c) naruszenie art.424 § 1 pkt 1 kpk poprzez brak wskazania w uzasadnieniu wyroku przyczyn uznania za niewiarygodne wyjaśnień oskarżonego M. T. w części dot. braku jego świadomości co do uczestnictwa w procederze organizowanym przez firmy (...) Sp. z o.o. i (...) P. P. (1) oraz charakteru tego procederu, 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, a polegający na nietrafnym ustaleniu, że : a) oskarżony M. T. w sposób świadomy brak udział i uczestniczył w procederze związanym z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności jego wyjaśnień oraz wyjaśnień pozostałych oskarżonych wynika, iż był on wyłącznie pracownikiem wykonującym polecenia w ramach obowiązków pracowniczych, b) oskarżony M. T. godził się na działania współoskarżonych – właścicieli firm (...) Sp. z o.o. i (...) P. P. (1) oraz je akceptował, jeżeli był on wyłącznie pracownikiem tych podmiotów i wykonywał obowiązki pracownicze na ich rzecz, c) działania oskarżonego M. T. stanowić mogą pomocnictwo do popełnienia przestępstwa oszustwa, jeżeli sprowadzały się one do realizacji czynności wynikających z zawartej umowy o pracę i wykonywania poleceń przełożonych, d) oskarżony M. T. swoim zachowaniem udzielił pomocy P. P. , J. M. , D. S. , A. G. i H. L. w dokonaniu oszustwa polegającego na wprowadzeniu w błąd PFRON w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy i wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy (...) Sp. z o.o. oraz (...) P. P. (1) o doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń w sytuacji, gdy z materiału dowodowego nie wynika, by oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim albo ewentualnym udzielenia innym osobom pomocy w dokonaniu czynu zabronionego, 3. obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególności art.46 § 1 kk , poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na orzeczeniu obowiązku naprawienia szkody w wysokości przekraczającej wartość szkody, 4. ponadto na podstawie art.440 kpk zarzucił wyrokowi rażącą niesprawiedliwość polegającą na obciążeniu oskarżonego obowiązkiem naprawienia szkody w kwotach odpowiednio 56.000 zł; i 264.000 zł; w sytuacji, gdy oskarżony nie odniósł żadnych korzyści z istniejącego procederu, a środki finansowe, które uzyskał to wyłącznie wynagrodzenie za pracę w wysokości w żaden sposób nie odbiegającej od innych wynagrodzeń w realiach rynkowych obejmujących podobne stanowiska pracy. Reasumując, na podstawie art.427 § 1 kpk i art.437 § 2 kpk obrońca tego oskarżonego wniósł o : 1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przypisanego zaskarżonym wyrokiem czynu, ewentualnie 2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Obrońca oskarżonego B. W. (3) z urzędu adw. L. M. zaskarżyła ww. wyrok w całości na korzyść swojego mandanta ( vide: k.20245-20259 – tom 103 ). Powołując się na treść art.427 § 1 i 2 kpk skarżąca zarzuciła temu orzeczeniu : 1. mającą wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie : a) wyrażonej w art.7 kpk zasady swobodnej oceny dowodów poprzez wnioskowanie z ustalonych faktów z naruszeniem zasad logiki i doświadczenia życiowego, b) wyrażonej w art.4 kpk zasady obiektywizmu poprzez wybiórcze uwzględnienie okoliczności faktycznych sprawy z pominięciem okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, 2. błędne ustalenia stanu faktycznego oraz naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art.18 § 3 kk w zw. z art.9 § 2 kk , poprzez przyjęcie, że zachowanie oskarżonego B. W. nosiło znamiona przestępstwa, 3. nadto z daleko posuniętej ostrożności procesowej, błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieprawidłowe ustalenie wysokości szkody, za którą odpowiedzialność solidarną przypisano oskarżonemu, a także naruszenie art.46 kk poprzez nieuwzględnienie przy miarkowaniu odpowiedzialności odszkodowawczej marginalnej roli ww. oskarżonego w powstaniu szkody i nie uzyskaniu przez niego korzyści z przestępstwa. Reasumując, wniosła o : 1. uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, 2. przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu. Obrońca oskarżonego S. J. (1) z wyboru adw. E. W. zaskarżyła wyrok w zakresie dot. swojego mandanta ( vide: k.20272-20288 – tom 103 ). Powołując się na treść art.427 § 1 i 2 kpk oraz art.438 pkt 2 i 3 kpk zarzuciła temu orzeczeniu : 1. obrazę przepisów postępowania, które miały wpływ na treść wyroku, polegającą na : a) naruszeniu art.4 kpk poprzez nie uwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, w szczególności jego wyjaśnień oraz wyjaśnień oskarżonego D. S. (1) złożonych w trakcie postępowania przygotowawczego, jak również zeznań świadka D. W. (2) oraz okoliczności związanych z brakiem jakichkolwiek bezpośrednich dowodów winy oskarżonego, b) naruszeniu art.7 kpk poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, podjęcie tej oceny w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, w sposób wykluczający możliwość ustalenia prawdy obiektywnej, polegające na nieuzasadnionej i nie popartej dowodami odmowie wiarygodności wyjaśnień oskarżonego w części odnoszącej się do jego świadomości co do udziału i roli w dokonaniu czynu zabronionego, które znalazły oparcie w wyjaśnieniach właściciela firmy (...) oraz świadka D. W. (3) i w konsekwencji niezasadnym ustaleniu winy oskarżonego na tej tylko podstawie, że oskarżony w trakcie rozwożenia wynagrodzenia dla pracowników firmy (...) przekazywał im pieniądze wg wskazówek i w wysokości określonej przez właściciela firmy (...) , na podstawie przygotowanej przez niego listy oraz udzielał pracownikom ww. firmy wyjaśnień w przedmiocie niepełnych wynagrodzeń zgodnych z informacjami uzyskanymi od właściciela firmy, c) naruszeniu art.5 § 2 kpk poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości, których nie usunięto w postępowaniu dowodowym w zakresie świadomości oskarżonego S. J. co do jego udziału i roli w dokonaniu czynu zabronionego, na niekorzyść oskarżonego, d) naruszeniu art.167 kpk w zw. z art.193 § 1 kpk poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości i rachunkowości na okoliczność ustalenia wysokości szkody wyrządzonej przestępstwem i w konsekwencji niezasadnym ustaleniu wysokości szkody wyrządzonej przestępstwem jedynie na podstawie wartości kwoty przekazanej tytułem dofinansowania na rzecz firmy (...) w okresie objętym zarzutem, 2. obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególności art.46 § 1 kk , polegającą na zasądzeniu odszkodowania w wysokości przekraczającej wartość szkody, 3. błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mające wpływ na jego treść, a polegające na nietrafnym ustaleniu, że : a) oskarżony S. J. (1) swoim zachowaniem udzielił pomocy D. S. , A. G. i H. L. w dokonaniu przez nich oszustwa polegającego na wprowadzeniu w błąd PFRON w W. co do rzeczywistego podjęcia i świadczenia pracy, wysokości otrzymywanego wynagrodzenia przez osoby niepełnosprawne zatrudnione jako pracownicy telemarketingu w (...) sp. z o.o. i doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzeniem mieniem w postaci dofinansowań do wynagrodzeń w sytuacji gdy z materiału dowodowego nie wynika, by oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim albo ewentualnym udzielenie innym osobom pomocy w dokonaniu czynu zabronionego, b) oskarżony S. J. (1) pomógł w wyłudzeniu mienia znacznej wartości 160.000 zł; z tytułu dofinansowania na 50 osób na szkodę PFRON w W. , w sytuacji, gdy z materiału dowodowego nie wynika, by oskarżony miał świadomość co do udziału w dokonaniu czynu zabronionego, a nadto nie została ustalona rzeczywista wysokość szkody wyrządzonej przestępstwem. Reasumując, na podstawie art.427 § 1 kpk i art.437 § 2 kpk wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Obrońca oskarżonej M. O. (1) z wyboru adw. P. K. zaskarżył wyrok w całości, w odniesieniu do ww. ( vide: k.20063-20070 – tom 102 ). Powołując się na treść art.427 § 2 kpk w zw. z art.438 pkt 2 i 3 kpk zarzucił temu orzeczeniu : 1. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść wyroku, tj. art.4 kpk , art.7 kpk i art.410 kpk polegającą na : a) dowolnym, sprzecznym z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, przekraczającym swobodna ocenę dowodów, ustaleniu, iż M. O. (1) zatrudniona w przedsiębiorstwie (...) w okresie od 16.07.2004r. do 2.08.2004r. miała świadomość przestępczej działalności firmy, b) dowolnym, nieznajdującym potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym uznaniu, iż oskarżona podpisując z ramienia przedsiębiorstwa (...) umowy o pracę z 72 osobami, działała w związku z góry powziętym zamiarem pomocy P. P. (1) i J. M. (1) w dokonaniu przez nich zarzucanego im przestępstwa oszustwa, c) nieprzeprowadzenie wszelkich dowodów oraz niewyjaśnienie okoliczności sprawy istotnych dla rozstrzygnięcia o winie między innymi : ⚫ w jakim czasie oskarżona powzięła informacje o przestępczej działalności przedsiębiorstwa (...) czy miało to miejsce przed podpisaniem przez nią 72 umów, czy też po ich podpisaniu, ⚫ nieustaleniu kiedy oskarżona uzyskała telefony związane z nieprawidłowościami związanymi z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa (...) , ⚫ nieustaleniu w jakim okresie miało dojść do rozmowy oskarżonego T. z oskarżoną M. O. (1) , co do nieprawidłowości związanych z wypłatą wynagrodzeń dla pracowników zatrudnionych jako teleankieterzy, ⚫ nieprzeprowadzenie dowodu z raportów kasowych pozwalających na precyzyjne ustalenie kto w przedsiębiorstwie (...) zajmował się wypłatą wynagrodzeń, d) przesłuchanie w charakterze świadków pracowników (...) , którym z uwagi na istnienie podejrzenia, iż mogli oni popełnić przestępstwo winny zostać przedstawione zarzuty z pouczeniem o możliwości odmowy składania wyjaśnień w sprawie, 2. błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść wyroku, polegający na ustaleniu, że : a) oskarżona M. O. (1) została przeniesiona z przedsiębiorstwa (...) do (...) , aby zorganizować (strukturę przestępczą) firmy (...) na wzór (...) , b) oskarżona zajmowała się wypłatą wynagrodzeń dla pracowników, c) oskarżona w okresie od 16.07.2004r. do 2.08.2004r. miała wiedzę w zakresie pozorności pracy wykonywanej przez teleankieterów. Niewypłacania części wynagrodzenia w związku z przestępczą organizacją firmy. Reasumując, na podstawie art.427 kpk skarżący wniósł o : 1. zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienia oskarżonej od zarzucanego jej czynu, ewentualnie : 2. uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje : Wnioski apelacji obrońców oskarżonych nie zasługiwały, co do zasady, na uwzględnienie. Nie doprowadziły bowiem do zmiany zaskarżonego wyroku w kierunku sugerowanym przez skarżących, tj. do uniewinnienia. Wniesione środki odwoławcze umożliwiły jednak sądowi odwoławczemu na niewielkie korekty zaskarżonego orzeczenia. Na wstępie należy zauważyć, iż sąd I instancji w sposób prawidłowy i wyczerpujący rozważył wszystkie okoliczności i dowody ujawnione w toku rozprawy dokonując następnie na ich podstawie właściwych – co do istoty – ustaleń faktycznych. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone dokładnie i starannie . Ocena materiału dowodowego, dokonana przez Sąd Okręgowy w Poznaniu nie wykazuje istotnych błędów logicznych i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Modyfikacje dokonane przez odwoławczy miały marginalne znaczenie. Uzasadnienie wyroku odpowiada wymogom art.424 § 1 i 2 kpk i w pełni pozwala na kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia. Do czynów przypisanych oskarżonym sąd I instancji zastosował właściwą – z wyjątkiem oskarżonego S. J. (1) – kwalifikację prawną i należycie ją uzasadnił. I. Apelacje obrońców oskarżonego A. G. (1) Apelacje te jako dot. jednego oskarżonego zostaną omówione wspólnie, rzecz jasna z uwzględnieniem różnić jakie między nimi występują. Łączyło je także i to że obie nie zasługiwały na uwzględnienie poprzez uniewinnienie oskarżonego. Odnosząc się do zawartych w pkt II apelacji adw. S. S. (1) i pkt I apelacji adw. M. P. (1) zarzutów naruszeń proceduralnych to należy zauważyć, iż zgodnie z art.438 pkt 2 kpk orzeczenie podlega uchyleniu ( z zastrzeżeniem art.437 § 2 kpk ) lub zmianie jedynie w razie takiej obrazy przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść tego wyroku . W realiach niniejszego procesu skarżący poprzestali de facto jedynie na ich wyliczeniu, nie podoławszy obowiązkowi wykazania ewentualnego wpływu na treść zaskarżonego wyroku. Takie działanie nie może oczywiście skutkować powodzeniem apelacji. W aspekcie przyczyn odwoławczych określonych w art.438 pkt 2 kpk w środku odwoławczym mogą być podnoszone zarzuty niezgodności przebiegu postępowania z wymogami prawa procesowego, i to zarówno te błędy, które polegają na zaniechaniu wypełnienia konkretnych nakazów przepisów prawa procesowego ( errores in omittendo ), jak i te które sprowadzają się do działania sprzecznego z konkretnymi przepisami procedury ( errores in faciendo ). Przepisy procedury statuują też fundamentalne metody oceny dowodów, z zatem takie naruszenie tych zasad, które mogło mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia, może stanowić podstawę zarzutu środka odwoławczego. Należy pamiętać o tym, że wpływ danego uchybienia na treść orzeczenia zależy ściśle od realiów konkretnej sprawy ( vide: „Kodeks postępowania karnego – Komentarz” pod. red. Z. Gostyńskiego wyd. ABC W-wa 1998 tom II, str.460-461 tezy 13, 15 ). Zarzut obrazy art.170 § 1 pkt 4 i 5 kpk zawarty w pkt IIc apelacji adw. S. S. (1) nie znalazł uzasadnienia w faktach. Zdaniem skarżącego miał on polegać na niezasadnym oddaleniu wniosku dowodowego ww. o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny rachunkowości w celu ustalenia kwot dofinansowania otrzymanych przez (...) sp. z o.o. w roku 2004, z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy jak również w celu ustalenia jakie kwoty dofinansowania zostały przekazane na rzecz ZFRON zgodnie z art.26a ust.5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnienia osób niepełnosprawnych . Obrońca poczynił przy tym założenie, że w myśl cyt. przepisu pracodawca – tutaj (...) Sp. z o.o. – miał możliwości legalnego przekazywania różnicy pomiędzy kwotą miesięcznego dofinansowania a kwotą wynagrodzenia pracownika na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Jego przeznaczeniem był indywidualny program rehabilitacji niepełnosprawnych pracowników zatrudnionych w ww. firmie, jako zakładzie pracy chronionej. Sąd I instancji możliwość taką miał zresztą na względzie ( s.6-7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku ). Skarżący zdaje się jednak zapominać, że kwoty jakie otrzymywali pracownicy odbiegały jednak nie tylko od tych przewidzianych dofinansowaniem, ale przede wszystkich od tych ustalonych w umowach o pracę. Okoliczność ta została należycie uwzględniona przez Sąd Okręgowy na s.4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Właśnie dla zamaskowania tego procederu mieli kwitować inne – wyższe rzecz jasna – kwoty niż te, które faktycznie otrzymywali. Przekazywanie jakichkolwiek środków na zakładowy fundusz w trybie art.26a ust.5 cyt. ustawy tego rodzaju manipulacji przecież nie wymagało. Umniejszanie niepełnosprawnym wynagrodzenia ( w stosunku do postanowień umów o pracę ) nie miało więc związku z istnieniem lub nie funduszu zakładowego. W tej sytuacji powoływanie biegłego w celu ustalenia okoliczności wskazywanych przez skarżącego na s.10-12 apelacji nie miało racji bytu. Na marginesie sąd odwoławczy zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ( vide: s.10-245 ) znajdują się tabele pozwalające ustalić w stosunku do każdego z pracowników „kwotę ZFRON zgłoszoną” i „kwotę ZFRON wyliczoną”. Sąd meriti ustalił też na s.7 uzasadnienia, o którym mowa powyżej, wysokość i los środków odprowadzanych na zakładowy fundusz rehabilitacji ( vide: k.2575-2578, 2586 ). Z zabezpieczonych dokumentów wynika zresztą, że Prezes Zarządu (...) Sp. z o.o. D. S. (1) w dniu 20.01.2005r. pożyczył z konta tego funduszu kwotę 440.000 zł; „… w związku z zagrożeniem utraty płynności firmy …” i „… przeznaczyłem w większości na zakup towaru ( złomu złota ) …” ( vide: k.2550 ). Na koncie funduszu zakładowego po tej operacji pozostała jedynie kwota 110,66 zł; ( vide: k.2525 ). Twierdzenie obrońcy, że okoliczności te nie zostały zbadane przez Sąd Okręgowy ( vide: s.11 apelacji ) nie może się więc ostać. Nie można zgodzić się przy tym z twierdzeniem apelującego, że do wykonania powyższych obliczeń niezbędna jest wiedza specjalna w rozumieniu art.193 § 1 kpk i zachodzi w niniejszej sprawie konieczność skorzystania z pomocy biegłego z dziedziny rachunkowości. Interpretacja dokumentacji uzyskanej z PFRON, banku (...) S.A. , czy też zabezpieczonej w (...) Sp. z o.o. wiedzy takiej nie wymagała. Uwagi te odnoszą się także do tych zarzutów skarżącego, które pominięte zostały w petitum apelacji ale znalazły się w pkt IV jej uzasadnienia ( vide: s.12-14 ). Wiążą się one z ustaleniem wysokości szkody oraz zastosowaniem art.46 § 1 kk . Obrońca kwestionuje w tym miejscu przyjętą przez Sąd Okręgowy zasadę, że niekorzystnym rozporządzeniem jest kwota całkowitych dofinansowań wypłaconych przez PFRON, bez uwzględnienia faktu, iż ze środków tych dokonywano obowiązkowych wpłat na rzecz funduszu, uiszczano obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, czy też pokrywano części wynagrodzenia pracowników. Już na wstępie należy zaznaczyć, że nie jest prawdą twierdzenie, że Sąd nie weryfikował dokumentów przedłożonych przez PFRON, albowiem sprawdzenie takie następowało w oparciu o wyciągi z rachunku firmy (...) prowadzonego w (...) S.A. I Oddział w P. , na które przekazywano dofinansowanie. W tym zakresie sąd odwoławczy odsyła do stosownej dokumentacji na k.4129-4439 akt ( analogicznie zresztą k.1941-1942 dot. firmy (...) ). Wykonanie tej czynności, nie było szczególnie trudne, z pewnością nie wymagało skorzystania z pomocy osoby dysponującego wiedzą specjalną z dziedziny rachunkowości. Argument, że biegły ustaliłby także w jakiej wysokość środki zostały przekazane przez (...) Sp. z o.o. do PFRON – jako obowiązkowe wpłaty – nie ma racji bytu, jeżeli uwzględni się koncepcję przyjętą przez sąd I instancji. Wywód ten znajduje się na s.965-968 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Trafnie zwrócono w nim uwagę na różnice pojęć „doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem” i „korzyści majątkowej”. Prawidłowo przy tym sąd meriti dostrzegł, że tego pierwszego nie można automatycznie utożsamiać ze szkodą. Z kolei na s.968-972 znajdują się stosowne wyliczenia dot. (...) Sp. z o.o. , a na s.972-975 odpowiednio dla firmy (...) . Wywód tam wyrażony Sąd Apelacyjny w Poznaniu w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich rozważań. Przed problemem tym stanął bowiem nie po raz pierwszy. W pełni aktualne jest więc stanowisko wyrażone już w przeszłości w uzasadnieniu wyroku z dnia 27.03.2014r. w sprawie II AKa 10/14 ( vide: s.303-304 i 305-306 ). Argumentacja ta znalazła zresztą następnie akceptację w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7.11.2014r. ( vide: V KK 235/14 – s.7-10 uzasadnienia ). Autor apelacji ( analogicznie obrońcy innych współoskarżonych podnoszących porównywalne zarzuty ) nie wykazał przekonywująco, dlaczego kwoty niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez PFRON ( 5.044.465,14 zł; na rzecz (...) Sp. z o.o. i 1.873.127,54 na rzecz (...) ) powinny być pomniejszane np. o kwoty późniejszych obowiązkowych wpłat na rzecz tego pokrzywdzonego. Jak zauważył Sąd Najwyższy w uzasadnieniu cyt. powyżej wyroku ten brak wynikał zapewne ze świadomości, że wielkość wyłudzonej czynem z art.286 § 1 kk kwoty wylicza się na chwilę, to jest, według czasu jego dokonania oraz, że znamiona przestępstwa oszustwa mogą być wypełnione nawet wówczas, gdy sprawca zamierza zwrócić wyłudzone mienie i zwrot taki nastąpił. W tym miejscu sąd odwoławczy przypomina jedynie, że naprawianie szkody obejmuje straty, które pokrzywdzony poniósł . Wypłacone pracownikom części wynagrodzenia i wpłaty przekazane innym podmiotom, nie zostały dotychczas zwrócone PFRON przez te podmioty . Nie sposób zatem uznać, że szkoda w tym zakresie została naprawiona. Trafnie sąd I instancji przyjął, że wypłaty wynagrodzeń dla zatrudnionych w obu zakładach pracy chronionej, składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wynikały z taktyki sprawców i związanej z tym konieczności ukrycia podejmowanych przez oskarżonych działań przestępczych ( vide: s.965-968 ). Jak więc zauważono w cyt. już powyżej orzeczeniach stanowiły koszt utrzymania fikcji, konieczny dla pozyskania dalszego dofinansowania z PFRON. Sąd Okręgowy w swoich rozważaniach do tych kosztów, niezbędnych dla kontynuowania działalności przestępczej, zaliczył również obowiązkowe wpłaty na rzecz PFRON. Odpowiadając na zarzuty apelacji, że odszkodowanie nie zostało pomniejszone o te wszystkie kwoty ( vide: s.13 ), sąd odwoławczy wyklucza taką możliwość, podzielając powyższy pogląd sądu meriti, że służyły jedynie maskowaniu przestępczej działalności i pozwalały na jej kontynuowanie. Odwołując się do wyrażanego już w sprawie II AKa 10/14 stanowiska wypada przypomnieć, że i tutaj oskarżeni musieli się liczyć z koniecznością ponoszenia pewnych wydatków, w tym właśnie m.in. obowiązkowych wpłat na rzecz PFRON, w celu ukrycia rzeczywistego charakteru swojej działalności. Stanowiły one formę „kosztu uzyskania” przestępczych dochodów. Gdyby oskarżeni ich nie dokonywali to ich działalność byłaby narażona na szybkie wykrycie. Analogiczna argumentacja sądu I instancji ( vide: s.967-968 uzasadnienia zaskarżonego wyroku ) nie spotkała się z przekonywującą polemiką w żadnym z wniesionych środków zaskarżenia, w tym także w apelacji ww. obrońcy oskarżonego A. G. ( analogicznie dot. stwierdzenia drugiego z obrońców na s.2 apelacji ). Ograniczyła się ona do twierdzenia, że wypłaty z podanych wyżej tytułów powinny być odliczane od kwot wyłudzeń oraz w konsekwencji odszkodowań. Wykazano wcześniej dlaczego nie mogą ulec pomniejszeniu kwoty wyłudzeń i odszkodowań, o wypłaty na rzecz innych podmiotów niż PFRON. Kwestionując pominięcie przez sąd I instancji kwot wpłacanych z kolei do ww. Funduszu skarżący nie dostrzegł konsekwencji regulacji zawartej w art.31 ust.1 ustawy z dnia 27.08.1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych . Przepis ten tempore criminis stanowił m.in., że prowadzący zakład pracy chronionej był zwolniony z podatków ( z zastrzeżeniem z art.31 ust.1 pkt 1a-b cyt. ustawy ) i od opłat, oprócz opłaty skarbowej i o charakterze sankcyjnym. W myśl art.31 ust.3 tejże ustawy, prowadzący zakład miał obowiązek przekazywać także środki uzyskane z tytułu powyższych zwolnień : a) na PFRON  w wysokości 10 %, b) na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych  w wysokości 90 %. Odwołując się ponownie do cyt. powyżej orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 7.11.2014r. należy podkreślić stanowczo raz jeszcze, że nie można od kwoty odszkodowania odliczyć kosztów działalności przestępczej, w tym jej kontynuacji. Jak zauważył Sąd Najwyższy ww. 10 % nie było prostym zwrotem części dofinansowania. W myśl art.49 ust.1 ( w brzmieniu obowiązującym w dacie czynu ) cyt. ustawy z dnia 27.08.1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych , do wpłat dokonywanych m.in. na podstawie art.31 ust.3 pkt 1 ustawy stosuje się przepisy ustawy z 29.08.1997r. – Ordynacja podatkowa , z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Pracodawcy składali więc stosowne deklaracje podatkowe Zarządowi Funduszu i dokonywali wyliczonych wpłat ( w wysokości 10 %, o których mowa powyżej ) na jego konto. Ta wpłata, to część podatku, od którego zakład pracy chronionej jest zwolniony, a który odprowadzony byłby do urzędu skarbowego. Nie jest to zatem część uzyskanego od PFRON dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, czyli część wyłudzonego mienia. Tym samym, nie jest to część straty, którą PFRON poniósł, w rozumieniu art.361 § 2 kc i o którą należałoby pomniejszyć odszkodowanie. Nie ma tu zastosowania konstrukcja compesatio lucri cum damno . Polega ona na zaliczeniu korzyści majątkowych, jakie poszkodowany uzyskał wskutek danego zdarzenia, na poczet odszkodowania. Zaliczenie to wchodzi w rachubę, gdy zdarzenie wyrządzające szkodę stanowi jednocześnie źródło korzyści majątkowych dla poszkodowanego ( vide: A. S. : „Odszkodowanie za szkodę majątkową. Szkoda na mieniu i osobie”, s.75–76, B. 1998 ). Tak więc instytucję tę stosuje się, gdy uszczerbek i korzyść stanowią konsekwencję tego samego zdarzenia ( vide: M. Kaliński : „Szkoda na mieniu i jej naprawienie”, s. 467–469, Warszawa 2014 ). Sąd Najwyższy zwracał też uwagę, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż zaliczenie korzyści na szkodę jest dopuszczalne, gdy ich źródłem jest to samo zdarzenie i istnieje między nimi normalny związek przyczynowy ( vide: wyroki: z dnia 7.03.2002r., II CKN 727/99; z dnia 28.01.2014r., I CSK 200/13; uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 15.05.2009r., III CZP 140/08 ). Przenosząc powyższe zapatrywania na grunt niniejszej sprawy, fakt, że 10 % podatków, o których mowa była powyżej i 10 % opłat, które wpływałyby do urzędu skarbowego, jest co do zasady przekazywane przez zakład pracy (...) nie stwarzał podstawy do uznania, że należy zastosować tu instytucję compesatio lucri cum damno. W tej sytuacji założenia sądu I instancji były jak najbardziej prawidłowe. Słusznie zatem przyjął on, że odliczeniu – przy ustaleniu wysokości naprawienia szkody z tytułu art.46 § 1 kk – podlegają jedynie kwoty zwrócone przez firmy : (...) Sp. z o.o. w wysokości 25.452,30 zł; oraz (...) w wysokości 9.215,31 zł;. Wyliczona w ten sposób wysokość szkody jako pozostała do naprawienia prawidłowo została określona na odpowiednio 5.019.012,84 zł; oraz 1.863.912,23 zł;. Całkowicie pozbawiony podstaw prawnych i faktycznych okazał się także zarzut naruszenia przez sąd I instancji przepisu art.6 kpk w zw. z art.396 § 2 kpk , wynikający z pkt I apelacji adw. M. P. (1) . Nie budzi wątpliwości, że polskim procesie karnym istotne znaczenie ma zasada bezpośredniości. Od zasady tej ustawodawca przewidział jednak wyjątki. Wśród nich znalazł się przepis art.396 § 2 kpk , uwzględniający także uzasadniony interes innych uczestników procesu niż tylko oskarżony. Przewiduje on, że sąd może zlecić przesłuchanie świadka sędziemu wyznaczonemu ze swego składu lub sądowi wezwanemu, w którego okręgu świadek przebywa, jeżeli świadek nie stawił się z powodu przeszkód zbyt trudnych do usunięcia. Jednocześnie w § 3 tegoż przepisu przyjęto, że w czynnościach wskazanych powyżej mają prawo brać udział strony, obrońcy i pełnomocnicy. Z kolei oskarżonego pozbawionego wolności sprowadza się tylko wtedy, gdy sąd uzna to za konieczne. W doktrynie przyjmuje się ( vide: S. Steinborn, J. Grajewski, Piotr Rogoziński w „Kodeks postępowania karnego. Komentarz do wybranych przepisów”. Lex 2016 - komentarz do art.396 kpk ), że zaistnienie przeszkód zbyt trudnych do usunięcia, które spowodowały niestawiennictwo świadka w sądzie, musi zostać ustalone na podstawie konkretnych dowodów, przy czym – z uwagi na to, że nie dotyczą one wprost odpowiedzialności karnej oskarżonego – mogą być to nie tylko dowody ścisłe, ale również swobodne ( np. zaświadczenie lekarskie zamiast opinii biegłego, notatka urzędowa ). Może być to np. stan niepełnosprawności, również spowodowany podeszłym wiekiem, obłożna choroba. Pomimo użycia liczby mnogiej, wystarczające jest zaistnienie jednej przyczyny spełniającej te warunki. Stanowi ją sytuacja, której albo nie można przezwyciężyć, albo co prawda przezwyciężyć można, jednakże wiąże się to z wyjątkową uciążliwością dla osoby, która ma być przesłuchana w charakterze świadka, jak i dla wzywającego świadka sądu. Sąd Apelacyjny w Poznaniu pozostaje na stanowisku wyrażanym niejednokrotnie, m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 25.10.2012r. ( vide: II AKa 139/12 ), że nie można automatycznie przyjmować naruszenia art.396 § 2 kpk tylko dlatego, że wystąpienie przez sąd meriti z wnioskami o wykonanie pomocy prawnej nastąpiło z urzędu, bez wcześniejszego podjęcia próby bezpośredniego przesłuchania świadków w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Skorzystanie z pomocy prawnej nie jest również uzależnione od uprzedniego wniosku świadka. Fakt, że jest tak zazwyczaj nie wyklucza bynajmniej możliwości działania Sądu z urzędu. Cytowany powyżej przepis nie wyklucza bowiem dopuszczalności zlecenia przesłuchania świadków przez sądy wyznaczone z urzędu, o ile przeprowadzenie czynności dowodowych ze świadkiem napotykać będzie na trudne do usunięcia przeszkody. Wynikająca z akt sprawy okoliczność, że świadkowie, jacy mieli zostać przed sądami wezwanymi przesłuchani byli osobami w podeszłym wieku, niejednokrotnie schorowanymi ( zresztą było to przecież podstawą zatrudnienia ich w zakładach pracy chronionej ), a część z nich nawet do momentu posiedzeń nie dożyła, stanowiła przecież wystarczający asumpt do sformułowania przez Sąd Okręgowy wniosków o przeprowadzenie pomocy prawnej. Skarżący zdaje się zapominać, że dot. to osób legitymujących się I lub II grupą inwalidztwa. Ich problemy zdrowotne wynikały nie tylko z treści protokołów przesłuchania jeszcze w postępowaniu przygotowawczym, ale także z zabezpieczonych na potrzeby niniejszego procesu akt osobowych. Skoro apelujący wątpi w konieczność zastosowania instytucji przewidzianej w art.396 § 2 kpk winien zapoznać się z k.14397-14398 akt przedmiotowej sprawy ( protokół z dnia 6.12.2010r. ). Odwołano wówczas termin planowanej kolejnej rozprawy wyznaczonej na dzień 8.12.2010r., albowiem wszyscy wezwani świadkowie złożyli zaświadczenia potwierdzające niemożność stawiennictwa przed Sądem Okręgowym w Poznaniu. Nie sposób przy tym pominąć, że pomimo skorzystania z pomocy prawnej i tak nie mniej niż 93 osoby wniosły następnie do Sądu Okręgowego w Poznaniu oraz do sądów wezwanych o przesłuchanie ich – z uwagi na stan zdrowia – w miejscu zamieszkania. Ich dolegliwości oraz wiek i związane z tym ograniczenia powodowały bowiem, że nawet umożliwienie im przesłuchania przed Sądem Rejonowym właściwym dla miejsca ich zamieszkania było niewystarczające. W tej sytuacji, oczekiwanie że osoby tak schorowane będą narażane na dodatkowe uciążliwości związane z podróżą ( niejednokrotnie na odległość kilkuset kilometrów ) do P. tylko dla zapewnienia wygody oskarżonym i ich obrońcom byłoby niehumanitarne. Dywagacje zawarte w apelacji nie wykraczały poza poziom ogólników i frazesów. Apelujący pomija tendencyjnie, że gdy Sąd Okręgowy w Poznaniu podejmował od 16.04.2009r. w niniejszej sprawie kolejne decyzje o przesłuchaniu tych osób w drodze pomocy prawnej nie spotkał się z głosem sprzeciwu oskarżonych i ich obrońców. Treść protokołu ww. rozprawy ( vide: k.9641-9664 ) jest jednoznaczna. Oskarżeni i obrońcy nie protestowali przeciwko takiemu przeprowadzeniu znacznej części postępowania dowodowego. Nie wnosili żadnych uwag, zastrzeżeń, nie kwestionowali zestawu pytań do świadków, ani nie formułowali własnych. Uwaga ta odnosi się także do kolejnych postanowień w tym zakresie ( vide: k.13086, 14400, 15200, 15320, 15697 ). W tym zakresie sąd I instancji stawiał na konstruktywny dialog z uczestnikami postępowania. Wnosił np. o opinię a następnie zgodę na odczytanie zeznań tych świadków, których przesłuchanie okazało się niemożliwe ( vide: np. k.14076 w zw. z k.14105 ). Oczywistym jest, że znaczna liczba wykonywanych odezw mogła wywoływać problemy natury logistycznej, związane np. z chęcią rzeczywistego a nie pozornego uczestnictwa w przesłuchaniach, które wyznaczono niekiedy jednocześnie, równolegle w różnych sądach. Sąd Apelacyjny zauważa, że zachowana została w niniejszej sprawie jednak możliwość powtórzenia takiego przesłuchania w sytuacji gdy dochodziło do realnej a nie wyimaginowanej kolizji terminów, ewentualnie nie dochowano np. odpowiedniej staranności w zawiadomieniu oskarżonego i jego obrońcy o terminie takiej czynności. Nawet równoległe, jednoczesne przesłuchania świadków w dwóch różnych sądach wezwanych nie stanowi jeszcze automatycznej przesłanki do ich powtarzania, w sytuacji gdy osoby uprawnione do wzięcia udziału w takim przesłuchaniu nie złożą uprzednio stosowanego wniosku o odroczenie którejkolwiek z tych czynności procesowych. Z kolei kwestionowanie takiej praktyki już po fakcie - przy jednoczesnej absencji na jednym z równocześnie odbywających się posiedzeń - dowodzi jednoznacznie koniunkturalizmu i chęci wyłącznie przewleczenia postępowania. Oczywistym jest, że ww. uwagi odnoszą się do posiedzeń, co do których nie występują uchybienia np. w zakresie zawiadomień. Trafnie przy tym Sąd Okręgowy odwołał się do stanowiska zawartego w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 6.06.2001r. ( vide: II KKN 96/01), że nie może się powoływać na pogwałcenie swego prawa do obrony ten, kto świadomie i z własnego wyboru nie korzysta nawet z tych form umożliwiających realizację tego prawa, które zostały mu udostępnione . Sąd Najwyższy niezwykle słusznie wskazywał w nim, że rozstrzygnięcie, czy postępowanie karne - jako całość - było słuszne, toczyło się z poszanowaniem prawa do obrony, nie może następować automatycznie, tj. przez proste skonstatowanie, że pewne, możliwe nawet teoretycznie do wykorzystania, aspekty obrony nie były obrońcy i oskarżonemu dostępne. Musi ono nastąpić po rozważeniu, czy w konkretnym układzie dowodowym niedostępność niektórych sposobów obrony, np. niemożność bezpośredniego przepytywania świadków przez oskarżonego i jego obrońcę, miała lub mogła mieć wpływ na treść zapadłego orzeczenia. Tendencja taka widoczna jest zresztą w orzeczeniach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ( vide: decyzja w sprawie p-ko Szwajcarii z dnia 11.03.1982r. i decyzja w sprawie E. p-ko W. z dnia 31.08.1999r. ), gdzie stwierdzono, iż „… oskarżony musi mieć zagwarantowane równą z prokuratorem szansę przesłuchania świadków. Nie wystarczy jednak, aby wykazał, iż nie mógł zadać pytań niektórym z nich. Musi poza tym uprawdopodobnić , że przesłuchanie to było niezbędne, aby ustalić prawdę, a zaniechanie tego wyrządziło szkodę prawu do obrony …”. Skarżący obowiązkowi temu nie podołał nawet w znikomym zakresie, albowiem nie wskazał na konkretne okoliczności, których nie dało się ustalić lub zostały ustalone wadliwe dlatego, że przesłuchanie świadków odbyło się w czasie nieobecności oskarżonych i ich obrońców. Nie wyjaśnił też dlaczego ww. nie korzystali z tych możliwości, które zostały im udostępnione. Generalnie nie brali nawet udziału w tym przesłuchaniach w miejscu zamieszkania, które odbywały się na terenie m. P. lub w jego okolicach. Działo się to w sytuacji braku kolizji terminów i nie powodowało dodatkowych szczególnych kosztów. Na sytuację tę sąd I instancji zwracał uwagę na s.754-755 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Z kolei np. oskarżony A. G. nie uczestniczył w ponawianych na jego wniosek przesłuchaniach przed sądami wezwanymi nawet wówczas gdy był do tego zobligowany decyzją Sądu Okręgowego. Odwołując się ponownie do cyt. powyżej orzeczenia z dnia 6.06.2001r. można stwierdzić, że oskarżeni – kwestionując obecnie zastosowanie art.396 § 2 kpk – swoje prawo do obrony traktują w sposób instrumentalny, służący do utrudniania sprawnego przebiegu procesu, a nie jako prawo do wykazania swej niewinności. W glosie do tego wyroku J. I. zwracał też uwagę, że nie można się powołać na naruszenie jakichkolwiek zasad procesowych, a zwłaszcza prawa do obrony w wypadku braku chęci faktycznego skorzystania nawet z części przepisów ją statuujących. Innymi słowy, nie można co do zasady w takich wypadkach się skarżyć - a tym bardziej korzystać z takiej okoliczności już po wydaniu niekorzystnego rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu. Podkreślał przy tym, że orzeczenie z 6.06.2001r. jest kolejnym i zasadnym krokiem w stronę zwrócenia uwagi na zachowanie rozsądnych proporcji pomiędzy gwarancjami procesowymi oskarżonego a celem ( celami ) postępowania karnego. Wszystkie bowiem gwarancje, zasady i ochronne regulacje w cywilizowanym prawie służą zapewnieniu uczciwości procesu, a nie jego unicestwieniu. Dlatego też, w wypadku gdy są spełnione przynajmniej minimalne przepisy gwarancyjne, a przez to zachowane są fundamentalne zasady procedowania w sprawie karnej - można korzystać z instytucji prawnych, ustanowionych na wypadek szczególnych okoliczności mogących pojawić się w konkretnej sytuacji rozstrzygania o przedmiocie procesu - co bez wątpienia miało miejsce w niniejszej sprawie. Ze stanowiskiem tym Sąd Apelacyjny w Poznaniu ze wszech miar się zgadza. Na dopuszczalność ograniczenia zasady bezpośredniości uwagę zwracał też ostatnio Europejski Trybunał Praw Człowieka, w sprawie Przydział v. Polska ( vide: wyrok z dnia 24.05.2016r., nr skargi 15487/08 ). Z uwagi na istotę i wagę argumentacji tam zawartej należy na orzeczenie to zwrócić baczną uwagę. Ma ona niewątpliwie odpowiednie zastosowanie – z uwzględnieniem istniejących rzecz jasna różnic – także w niniejszej sprawie. Podważa bowiem stanowisko o prymacie i nadrzędności interesu oskarżonego w procesie karnym. Obalając tezę o rzekomym naruszeniu art.6 ust.1 i 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności zauważył, że badając, czy prawo oskarżonego do sprawiedliwego procesu sądowego nie zostało naruszone, należy wziąć pod uwagę, że pokrzywdzonemu przysługuje, w świetle art.8 Konwencji, prawo do ochrony życia prywatnego. W związku z powyższym, w ocenie Trybunału, w procesie karnym należy przedsięwziąć pewne środki mające na celu np. ochronę pokrzywdzonego, jednakże mając na uwadze prawo oskarżonego do sprawiedliwego procesu sądowego. Trybunał w S. ocenił, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie został skazany jedynie w oparciu o zeznania pokrzywdzonej, ale również na podstawie innych zebranych dowodów. W świetle powyższego uznał, że fakt, iż pokrzywdzona nie została przesłuchana podczas rozprawy nie naruszył prawa skarżącego do sprawiedliwego procesu sądowego, a w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art.6 ust.1 i 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Stanowisko to recypowane zostało dobitnie przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29.07.2016r. ( vide: V KK 2/16 ), w którym jednoznacznie przyjęto, że prawo do bezpośredniego przesłuchania świadków oskarżenia nie jest prawem bezwzględnym i podlega uzasadnionym ograniczeniom . Wynikają one z przepisów prawa krajowego i są akceptowane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w S. ( vide : np. wyrok z 16.12.2014r. w sprawie H. i inni przeciwko Wielkiej Brytanii – skarga nr 4184/10, czy też cyt. powyżej wyrok z dnia 24.05.2016r. w sprawie Przydział przeciwko Polsce, skarga nr 15487/08 ). Sąd odwoławczy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni pogląd, że bezrefleksyjne egzekwowanie uprawnienia do zapewnienia oskarżonemu możliwości uczestniczenia w przesłuchaniu świadka, w szczególnych wypadkach ( takich jak w niniejszej sprawie wiek, stan zdrowia, konieczność zapewnienia opieki, trauma wynikająca z długotrwałej, uciążliwej podróży ), może stać w wyraźnej kolizji z inną konwencyjną gwarancją, jaką jest zakaz nieludzkiego traktowania. Ten ostatni odnosi się przecież nie tylko do sytuacji oskarżonych, ale może mieć zastosowanie także do innych osób występujących w procesie. Istotne znaczenie ma natomiast ocena na ile poważne były przyczyny, które spowodowały ograniczenie stronom bezpośredniego dostępu do źródła dowodowego oraz w jakim stopniu zapewniono obronie inne gwarancje weryfikacji dowodu z zeznań osób, które nie zostały potem przesłuchane na rozprawie. Oceniając znaczenie sytuacji procesowej jaka zaistniała w niniejszej sprawie – również przez pryzmat realizacji prawa do obrony – należało jednak mieć na uwadze, że w ocenianym procesie stanęły naprzeciw siebie dwa dobra : z jednej strony realizacja prawa oskarżonego do takiej formy weryfikacji dowodów z zeznań świadków w ramach prowadzonej obrony, jaką przewidują przepisy ustawy procesowej, a z drugiej strony – dobro osoby schorowanej, niejednokrotnie w podeszłym wieku, dla której ponowne przesłuchanie powiązane z daleką podróżą do sądu meriti wiąże się z poważnymi dolegliwościami mogącymi realnie wywołać negatywne skutki. Jak już zaznaczono wyżej, Sąd Najwyższy zaprezentował pogląd, że realizacja prawa do obrony we wszystkich jego formach przewidzianych w ustawie procesowej nie jest dobrem absolutnym, dominującym nad wszystkimi innymi dobrami także chronionymi prawem. Na szczególną uwagę i silne zaakcentowanie zasługuje bowiem zagadnienie etapu procesu na jakim nastąpiło zwerbalizowanie przez oskarżonych i ich obrońców wniosków o ponowne przesłuchanie świadków przez sądy wezwane, czy też bezpośrednio przez Sąd Okręgowy w Poznaniu. Nie można bowiem pominąć tego, że wnioski te składane były dopiero w sytuacji, w której sąd I instancji zmierzał już do zamknięcia postępowania dowodowego i wydania wyroku. Znamienne jest także zachowanie oskarżonych ( szczególnie właśnie A. G. ) opisane na s.752-776 uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sytuacji, w której Sąd Okręgowy część dowodów tych powtarzał. Wykazane wówczas karygodne utrudnianie postępowania doprowadziło do prawomocnego zastosowania wobec ww. środków zapobiegawczych ( vide: k.17860 ). Gwoli przypomnienia, na skutek wniosku A. G. i jego obrońcy sąd I instancji polecił sądom wezwanym ponowne przesłuchanie tych świadków, którzy zostali przesłuchani bez prawidłowego zawiadomienia oskarżonego ( omyłkowo zawiadomienia te wysłano na poprzedni adres oskarżonego ). W przypadkach opisanych precyzyjnie w cyt. części uzasadniania, oskarżony, mimo zobowiązania do osobistego stawiennictwa na posiedzeniach ( vide: k.16941 ), w trakcie których powielano przesłuchania ww. świadków, nie stawił się i nie usprawiedliwił należycie swojego niestawiennictwa. Świadczy to jednoznacznie o braku jakiegokolwiek faktycznego zainteresowania przesłuchaniami i o koniunkturalizmie składanych wówczas wniosków. Skutkowały one przedłużeniem postępowania o kilka lat. Analogiczny walor mają więc wywody obrońcy na s.6-7 apelacji. Epatowanie w tej sytuacji przez skarżącego liczbą osób przesł

[... tekst skrócony ...]